حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَزْهَرَ ـ رضى الله عنهم ـ أَرْسَلُوهُ إِلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالُوا اقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنَّا جَمِيعًا وَسَلْهَا عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ صَلاَةِ الْعَصْرِ وَقُلْ لَهَا إِنَّا أُخْبِرْنَا أَنَّكِ تُصَلِّينَهُمَا وَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا. وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أَضْرِبُ النَّاسَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْهُمَا. فَقَالَ كُرَيْبٌ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَبَلَّغْتُهَا مَا أَرْسَلُونِي. فَقَالَتْ سَلْ أُمَّ سَلَمَةَ. فَخَرَجْتُ إِلَيْهِمْ فَأَخْبَرْتُهُمْ بِقَوْلِهَا فَرَدُّونِي إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِمِثْلِ مَا أَرْسَلُونِي بِهِ إِلَى عَائِشَةَ. فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنها ـ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهَا ثُمَّ رَأَيْتُهُ يُصَلِّيهِمَا حِينَ صَلَّى الْعَصْرَ، ثُمَّ دَخَلَ عَلَىَّ وَعِنْدِي نِسْوَةٌ مِنْ بَنِي حَرَامٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ الْجَارِيَةَ فَقُلْتُ قُومِي بِجَنْبِهِ قُولِي لَهُ تَقُولُ لَكَ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَمِعْتُكَ تَنْهَى عَنْ هَاتَيْنِ وَأَرَاكَ تُصَلِّيهِمَا. فَإِنْ أَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخِرِي عَنْهُ. فَفَعَلَتِ الْجَارِيَةُ فَأَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخَرَتْ عَنْهُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " يَا بِنْتَ أَبِي أُمَيَّةَ سَأَلْتِ عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَإِنَّهُ أَتَانِي نَاسٌ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ فَشَغَلُونِي عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَهُمَا هَاتَانِ ".
Kurayb (Ummu Salamadan) rivoyat qiladi: Meni Ibn Abbos, Misvar ibn Maxrama va Abdurrahmon ibn Azhar Oishaning oldiga joʻnatdi. Ular menga — ularning nomidan unga salom berishni va undan asr namozidan keyingi ikki rakat haqida soʻrashni hamda unga: «Bizga — siz oʻsha ikki rakatni oʻqiysiz, deb — xabar berildi; bizga — Paygʻambar ﷺ ularni oʻqishni man qilgan, deb — aytildi», — deyishni — buyurdi. Ibn Abbos: «Men Umar ibn al-Xattob bilan birga — odamlar ularni oʻqigan har safar — ularni (jazolab) urar edik», — dedi. Men Oishaning oldiga borib, oʻsha xabarni aytdim. Oisha: «Borib, ular haqida Ummu Salamadan soʻra», — dedi. Bas, men qaytib kelib, ular(im)ga uning soʻzini aytdim. Ular menga — Oishaning oldiga joʻnatgan oʻsha savol bilan — Ummu Salamaning oldiga borishni aytdi. Ummu Salama: «Men Paygʻambar ﷺ ni ularni man qilayotgan holda eshitdim. Keyinchalik men u zotni — asr namozini oʻqigandan soʻng darhol — ularni oʻqiyotgan holda koʻrdim. Soʻng u zot mening uyimga kirdilar — oʻsha paytda Bani Harom qabilasidan baʼzi ansoriy ayollar men bilan oʻtirgan edi — bas, men choʻrimni u zotga joʻnatdim va unga: ‹Uning yonida turib, unga ayt: Ummu Salama senga: Yo Rasululloh, men sizni bularni (asr namozidan keyingi ikki rakatni) man qilayotgan holda eshitdim, lekin sizni ularni oʻqiyotgan holda koʻrdim, — deyapti. Agar u zot qoʻllari bilan imo qilsa, u zotni kut›, — dedim. Choʻri shunday qildi. Paygʻambar ﷺ unga qoʻllari bilan imo qildilar va u (choʻri) u zotni kutdi. U zot namozni tugatgach: ‹Ey Bani Umayya qizi, sen mendan asr namozidan keyingi ikki rakat haqida soʻrading. Abdulqays qabilasidan (baʼzi) odamlar mening oldimga keldi va meni band qildi; shuning uchun men peshin namozidan keyingi ikki rakatni oʻqiy olmadim. Mana bu (hozir oʻqigan ikki rakatim) — oʻsha (qoldirilgan)lari uchun(dir)›, — dedilar», — dedi.Курайб (Умму Саламадан) ривоят қилади: Мени Ибн Аббос, Мисвар ибн Махрама ва Абдурраҳмон ибн Азҳар Оишанинг олдига жўнатди. Улар менга — уларнинг номидан унга салом беришни ва ундан аср намозидан кейинги икки ракат ҳақида сўрашни ҳамда унга: «Бизга — сиз ўша икки ракатни ўқийсиз, деб — хабар берилди; бизга — Пайғамбар ﷺ уларни ўқишни ман қилган, деб — айтилди», — дейишни — буюрди. Ибн Аббос: «Мен Умар ибн ал-Хаттоб билан бирга — одамлар уларни ўқиган ҳар сафар — уларни (жазолаб) урар эдик», — деди. Мен Оишанинг олдига бориб, ўша хабарни айтдим. Оиша: «Бориб, улар ҳақида Умму Саламадан сўра», — деди. Бас, мен қайтиб келиб, улар(им)га унинг сўзини айтдим. Улар менга — Оишанинг олдига жўнатган ўша савол билан — Умму Саламанинг олдига боришни айтди. Умму Салама: «Мен Пайғамбар ﷺ ни уларни ман қилаётган ҳолда эшитдим. Кейинчалик мен у зотни — аср намозини ўқигандан сўнг дарҳол — уларни ўқиётган ҳолда кўрдим. Сўнг у зот менинг уйимга кирдилар — ўша пайтда Бани Ҳаром қабиласидан баъзи ансорий аёллар мен билан ўтирган эди — бас, мен чўримни у зотга жўнатдим ва унга: ‹Унинг ёнида туриб, унга айт: Умму Салама сенга: Ё Расулуллоҳ, мен сизни буларни (аср намозидан кейинги икки ракатни) ман қилаётган ҳолда эшитдим, лекин сизни уларни ўқиётган ҳолда кўрдим, — деяпти. Агар у зот қўллари билан имо қилса, у зотни кут›, — дедим. Чўри шундай қилди. Пайғамбар ﷺ унга қўллари билан имо қилдилар ва у (чўри) у зотни кутди. У зот намозни тугатгач: ‹Эй Бани Умайя қизи, сен мендан аср намозидан кейинги икки ракат ҳақида сўрадинг. Абдулқайс қабиласидан (баъзи) одамлар менинг олдимга келди ва мени банд қилди; шунинг учун мен пешин намозидан кейинги икки ракатни ўқий олмадим. Мана бу (ҳозир ўқиган икки ракатим) — ўша (қолдирилган)лари учун(дир)›, — дедилар», — деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ، أَخْبَرَنِي عُمَرُ، - يَعْنِي ابْنَ كَثِيرٍ - عَنِ ابْنِ سَفِينَةَ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ وَزَادَ قَالَتْ فَلَمَّا تُوُفِّيَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ مَنْ خَيْرٌ مِنْ أَبِي سَلَمَةَ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ عَزَمَ اللَّهُ لِي فَقُلْتُهَا . قَالَتْ فَتَزَوَّجْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim, deb (oldingi hadisning) misolini (keltirdi) va (shuni) ziyoda qildi: (Umm Salama) dedi: Abu Salama vafot etganida, men: «Rasululloh ﷺ ning sahobasi Abu Salamadan koʻra kim yaxshiroq?» — dedim. Soʻng Alloh menga (sabr qilishni) muyassar etdi, shunda men u (duo)ni aytdim. (Umm Salama) dedi: Soʻng men Rasululloh ﷺ ga turmushga chiqdim.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим, деб (олдинги ҳадиснинг) мисолини (келтирди) ва (шуни) зиёда қилди: (Умм Салама) деди: Абу Салама вафот этганида, мен: «Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаси Абу Саламадан кўра ким яхшироқ?» — дедим. Сўнг Аллоҳ менга (сабр қилишни) муяссар этди, шунда мен у (дуо)ни айтдим. (Умм Салама) деди: Сўнг мен Расулуллоҳ ﷺ га турмушга чиқдим.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم شَرِبَ لَبَنًا فَدَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ " إِنَّ لَهُ دَسَمًا " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ وَأُمِّ سَلَمَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةَ مِنَ اللَّبَنِ وَهَذَا عِنْدَنَا عَلَى الاِسْتِحْبَابِ وَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمُ الْمَضْمَضَةَ مِنَ اللَّبَنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ sut ichdilar, soʻng suv talab qilib, ogʻizlarini chaydilar va: «Albatta, uning yogʻi (yopishqoqligi) bor», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Sahl ibn Saʼd Soidiy va Ummu Salama (roziyallohu anhum)dan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Baʼzi ilm ahli sutdan (keyin) ogʻizni chayish (kerak) qarashida boʻlganlar va bu bizning nazdimizda mustahab (yoqimli amal) darajasidadir. Baʼzilari esa sutdan (keyin) ogʻizni chayish (kerak) qarashida boʻlmaganlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ сут ичдилар, сўнг сув талаб қилиб, оғизларини чайдилар ва: «Албатта, унинг ёғи (ёпишқоқлиги) бор», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Саҳл ибн Саъд Соидий ва Умму Салама (розияллоҳу анҳум)дан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Баъзи илм аҳли сутдан (кейин) оғизни чайиш (керак) қарашида бўлганлар ва бу бизнинг наздимизда мустаҳаб (ёқимли амал) даражасидадир. Баъзилари эса сутдан (кейин) оғизни чайиш (керак) қарашида бўлмаганлар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ الْخَيَّاطُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ الْعُمَرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلاَ يَذْكُرُ احْتِلاَمًا قَالَ " يَغْتَسِلُ " . وَعَنِ الرَّجُلِ يَرَى أَنَّهُ قَدِ احْتَلَمَ وَلاَ يَجِدُ الْبَلَلَ قَالَ " لاَ غُسْلَ عَلَيْهِ " . فَقَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ الْمَرْأَةُ تَرَى ذَلِكَ أَعَلَيْهَا غُسْلٌ قَالَ " نَعَمْ إِنَّمَا النِّسَاءُ شَقَائِقُ الرِّجَالِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan hoʻllik koʻrgan, ammo (tushida) ehtilom (boʻlganini) eslamagan kishi haqida soʻralganda, u zot: «U gʻusl qilsin», — dedilar. Tushida ehtilom koʻrganini eslagan, ammo hoʻllik topmagan kishi haqida (soʻralganda): «Unga gʻusl (lozim) emas», — dedilar. Shunda Umm Sulaym: «Ayol shuni koʻrsa, unga gʻusl (lozim) boʻladimi?» — dedi. U zot: «Ha; ayollar — erkaklarning (xuddi) egizak (juftlari)dir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан ҳўллик кўрган, аммо (тушида) эҳтилом (бўлганини) эсламаган киши ҳақида сўралганда, у зот: «У ғусл қилсин», — дедилар. Тушида эҳтилом кўрганини эслаган, аммо ҳўллик топмаган киши ҳақида (сўралганда): «Унга ғусл (лозим) эмас», — дедилар. Шунда Умм Сулайм: «Аёл шуни кўрса, унга ғусл (лозим) бўладими?» — деди. У зот: «Ҳа; аёллар — эркакларнинг (худди) эгизак (жуфтлари)дир», — дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَحَدَّثَتْنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ احْتِلاَمٍ ثُمَّ يَصُومُ . وَحَدَّثَنَا مَعَ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهَا حَدَّثَتْهُ أَنَّهَا قَرَّبَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جَنْبًا مَشْوِيًّا فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishi Rasululloh ﷺga pishirilgan qovurgʻa goʻshti taqdim etdilar, u zot undan yeb, soʻng taharat qilmasdan namozga turdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У киши Расулуллоҳ ﷺга пиширилган қовурға гўшти тақдим этдилар, у зот ундан еб, сўнг таҳарат қилмасдан намозга турдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّهَا كَانَتْ وَرَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَغْتَسِلاَنِ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U va Rasululloh ﷺ bir idishdan gʻusl qilardilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У ва Расулуллоҳ ﷺ бир идишдан ғусл қилардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الْأَوْزَاعِيُّ، وَغَيْرُهُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ وُلِدَ لِأَخِي أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُلَامٌ فَسَمَّوْهُ الْوَلِيدَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمَّيْتُمُوهُ بِأَسْمَاءِ فَرَاعِنَتِكُمْ لَيَكُونَنَّ فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ الْوَلِيدُ لَهُوَ شَرٌّ عَلَى هَذِهِ الْأُمَّةِ مِنْ فِرْعَوْنَ لِقَوْمِهِ.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salamaning akasiga bir oʻgʻil tugʻildi va uni al-Valid deb nomlashdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni oʻz firʼavnlaringizning ismlari bilan atadingiz. Bu ummatda al-Valid deb ataladigan bir kishi boʻlishi muqarrar boʻlib, u bu ummatga Firʼavn oʻz qavmiga boʻlgandan koʻra ashaddiyroq boʻladi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг завжалари Умму Саламанинг акасига бир ўғил туғилди ва уни ал-Валид деб номлашди. Шунда Набий ﷺ: «Уни ўз фиръавнларингизнинг исмлари билан атадингиз. Бу умматда ал-Валид деб аталадиган бир киши бўлиши муқаррар бўлиб, у бу умматга Фиръавн ўз қавмига бўлгандан кўра ашаддийроқ бўлади», дедилар.
- وعن شهر بن حوشب قال: قلت لأم سلمة، رضي الله عنها، يا أم المؤمنين ما كان أكثر دعاء رسول الله صلى الله عليه وسلم، إذا كان عندك؟ قالت: كان أكثر دعائه: "يا مقلب القلوب ثبت قلبي على دينك" ((رواه الترمذي، وقال: حديث حسن)).
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Shahr ibn Havshab aytadi: «Men Ummu Salamaga: ‹Ey moʻminlarning onasi, Rasululloh ﷺ siznikida boʻlganlarida eng koʻp aytadigan duolari nima edi?› dedim. U: ‹Eng koʻp aytadigan duolari: «Yaa muqollibal-qulub, sabbit qolbiy ʼalaa diynik» (Ey qalblarni oʻzgartiruvchi Zot, qalbimni dining ustida sobit qil) edi›, dedi». U aytdi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, nega ‹Yaa muqollibal-qulub, sabbit qolbiy ʼalaa diynik› deb koʻp duo qilasiz?› dedim. U zot: ‹Ey Ummu Salama, hech bir odam yoʻqki, uning qalbi Allohning barmoqlaridan ikki barmogʻi orasida boʻlmasin. Bas, U xohlagan kishini (toʻgʻri) tutib turadi, xohlagan kishini ogʻdirib yuboradi›, dedilar». Soʻng Muoz: {Robbanaa laa tuzigʻ qulubanaa baʼda iz hadaytanaa} (Ey Robbimiz, bizni hidoyat qilganingdan keyin qalblarimizni (haqdan) ogʻdirib qoʻyma) oyatini tilovat qildi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Oisha, Navvos ibn Samʼon, Anas, Jobir, Abdulloh ibn Amr va Nuaym ibn Hammordan ham (rivoyatlar) bor. U aytdi: Bu hadis hasandir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Шаҳр ибн Ҳавшаб айтади: «Мен Умму Саламага: ‹Эй мўминларнинг онаси, Расулуллоҳ ﷺ сизникида бўлганларида энг кўп айтадиган дуолари нима эди?› дедим. У: ‹Энг кўп айтадиган дуолари: «Яа муқоллибал-қулуб, саббит қолбий ъалаа дийник» (Эй қалбларни ўзгартирувчи Зот, қалбимни дининг устида собит қил) эди›, деди». У айтди: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, нега ‹Яа муқоллибал-қулуб, саббит қолбий ъалаа дийник› деб кўп дуо қиласиз?› дедим. У зот: ‹Эй Умму Салама, ҳеч бир одам йўқки, унинг қалби Аллоҳнинг бармоқларидан икки бармоғи орасида бўлмасин. Бас, У хоҳлаган кишини (тўғри) тутиб туради, хоҳлаган кишини оғдириб юборади›, дедилар». Сўнг Муоз: {Роббанаа лаа тузиғ қулубанаа баъда из ҳадайтанаа} (Эй Роббимиз, бизни ҳидоят қилганингдан кейин қалбларимизни (ҳақдан) оғдириб қўйма) оятини тиловат қилди. Абу Исо айтди: Бу бобда Оиша, Наввос ибн Самъон, Анас, Жобир, Абдуллоҳ ибн Амр ва Нуайм ибн Ҳаммордан ҳам (ривоятлар) бор. У айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
وَعَن عَائِشَة قَالَتْ: أَرْسَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بأُمِّ سَلَمَةَ ليلةَ النَّحْر فرمت الجمرةَ قبلَ الْفَجْرِ ثُمَّ مَضَتْ فَأَفَاضَتْ وَكَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ الْيَوْمَ الَّذِي يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدهَا. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U: «Nabiy ﷺ Umm Salamani nahr kechasida joʻnatdilar. U tongdan oldin jamraga tosh otdi, soʻng (Makkaga) yoʻl olib, ifoza tavofini qildi. Oʻsha kun Rasululloh ﷺ uning huzurida boʻladigan kun edi» — yaʼni oʻzining (Umm Salamaning) navbati kunini koʻzda tutdi, dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У: «Набий ﷺ Умм Саламани наҳр кечасида жўнатдилар. У тонгдан олдин жамрага тош отди, сўнг (Маккага) йўл олиб, ифоза тавофини қилди. Ўша кун Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурида бўладиган кун эди» — яъни ўзининг (Умм Саламанинг) навбати кунини кўзда тутди, деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللهِ، وَسَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ: حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ: حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، فَسَأَلَتْهُ عَنِ اسْمِ أُخْتٍ لَهُ عِنْدَهُ؟ قَالَ: فَقُلْتُ: اسْمُهَا بَرَّةُ، قَالَتْ: غَيِّرِ اسْمَهَا، فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَكَحَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ وَاسْمُهَا بَرَّةُ، فَغَيَّرَ اسْمَهَا إِلَى زَيْنَبَ، وَدَخَلَ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ حِينَ تَزَوَّجَهَا، وَاسْمِي بَرَّةُ، فَسَمِعَهَا تَدْعُونِي: بَرَّةَ، فَقَالَ: لاَ تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ، فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْبَرَّةِ مِنْكُنَّ وَالْفَاجِرَةِ، سَمِّيهَا زَيْنَبَ، فَقَالَتْ: فَهِيَ زَيْنَبُ، فَقُلْتُ لَهَا: سَمِّي، فَقَالَتْ: غَيِّرْهُ إِلَى مَا غَيَّرَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَسَمِّهَا زَيْنَبَ.
Zaynab bint Abu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: bir kishi uning huzuriga kirganida, u oʻzining bir singlisining ismi haqida soʻradi. U kishi: «Uning ismi Barra», dedi. Shunda Zaynab: «Uning ismini oʻzgartir! Chunki Nabiy ﷺ Zaynab bint Jahshga uylanganlarida, uning ismi Barra edi, u zot ismini Zaynabga oʻzgartirdilar. U zot Ummu Salamaga uylanib, uning huzuriga kirganlarida, mening ismim Barra edi. U zot (onam) meni ‹Barra› deb chaqirayotganini eshitib: ‹Oʻzlaringizni poklab maqtamanglar! Zero, Alloh sizlarning qay biringiz taqvodor (barra), qay biringiz fojira ekanini yaxshiroq biluvchidir. Uni Zaynab deb atagin!›, dedilar. Shundan soʻng u Zaynab boʻldi», dedi. Men unga: «(Singlimga) ism qoʻygin», dedim. U: «Rasululloh ﷺ oʻzgartirgan ismga oʻzgartir, uni Zaynab deb atagin», dedi.Зайнаб бинт Абу Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: бир киши унинг ҳузурига кирганида, у ўзининг бир синглисининг исми ҳақида сўради. У киши: «Унинг исми Барра», деди. Шунда Зайнаб: «Унинг исмини ўзгартир! Чунки Набий ﷺ Зайнаб бинт Жаҳшга уйланганларида, унинг исми Барра эди, у зот исмини Зайнабга ўзгартирдилар. У зот Умму Саламага уйланиб, унинг ҳузурига кирганларида, менинг исмим Барра эди. У зот (онам) мени ‹Барра› деб чақираётганини эшитиб: ‹Ўзларингизни поклаб мақтаманглар! Зеро, Аллоҳ сизларнинг қай бирингиз тақводор (барра), қай бирингиз фожира эканини яхшироқ билувчидир. Уни Зайнаб деб атагин!›, дедилар. Шундан сўнг у Зайнаб бўлди», деди. Мен унга: «(Синглимга) исм қўйгин», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ ўзгартирган исмга ўзгартир, уни Зайнаб деб атагин», деди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ: أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ أَخْبَرَهُ، أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ أَخْبَرَتْهُ، أَنَّهَا قَرَّبَتْ إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، جَنْبًا مَشْوِيًّا، فَأَكَلَ مِنْهُ، ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلاةِ، وَمَا تَوَضَّأَ.
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishi Rasululloh ﷺga pishirilgan qovurgʻa goʻshti taqdim etdilar, u zot undan yeb, soʻng taharat qilmasdan namozga turdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У киши Расулуллоҳ ﷺга пиширилган қовурға гўшти тақдим этдилар, у зот ундан еб, сўнг таҳарат қилмасдан намозга турдилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ، {عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ،} قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِيَ أَجْرٌ أَنْ أُنْفِقَ عَلَى بَنِي أَبِي سَلَمَةَ إِنَّمَا هُمْ بَنِيَّ. فَقَالَ " أَنْفِقِي عَلَيْهِمْ، فَلَكِ أَجْرُ مَا أَنْفَقْتِ عَلَيْهِمْ ".
Zaynab (Ummu Salama qizi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Onam (Ummu Salama): «Yo Rasululloh, agar men Abu Salamaning farzandlari uchun — ular aslida mening ham oʻgʻillarim-ku — (mablagʻ) sarflasam, savob olamanmi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ularga sarfla — sen ularga sarflaganing uchun savob olasan», — deb javob berdilar.Зайнаб (Умму Салама қизи) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Онам (Умму Салама): «Ё Расулуллоҳ, агар мен Абу Саламанинг фарзандлари учун — улар аслида менинг ҳам ўғилларим-ку — (маблағ) сарфласам, савоб оламанми?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Уларга сарфла — сен уларга сарфлаганинг учун савоб оласан», — деб жавоб бердилар.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ الْحِمْيَرِيِّ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَيُقَبِّلُ الصَّائِمُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَلْ هَذِهِ " . لأُمِّ سَلَمَةَ فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ ذَلِكَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لأَتْقَاكُمْ لِلَّهِ وَأَخْشَاكُمْ لَهُ " .
Umar ibn Abu Salama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ dan: «Roʻzador (ayolini) oʻpsa boʻladimi?» — deb soʻradi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Bundan (Umm Salamadan) soʻra», dedilar — Umm Salamani nazarda tutib. Soʻng u (Umm Salama) unga Rasululloh ﷺ shunday qilishlarini xabar berdi. Shunda u (Umar): «Yo Rasululloh! Alloh Sizning avvalgi va keyingi gunohlaringizni magʻfirat qilgan-ku», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Ogoh boʻl, Allohga qasamki, men sizlardan Allohdan eng koʻp taqvo qiluvchingiz va Undan eng koʻp qoʻrquvchingizman», dedilar.Умар ибн Абу Салама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ дан: «Рўзадор (аёлини) ўпса бўладими?» — деб сўради. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бундан (Умм Саламадан) сўра», дедилар — Умм Саламани назарда тутиб. Сўнг у (Умм Салама) унга Расулуллоҳ ﷺ шундай қилишларини хабар берди. Шунда у (Умар): «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ Сизнинг аввалги ва кейинги гуноҳларингизни мағфират қилган-ку», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Огоҳ бўл, Аллоҳга қасамки, мен сизлардан Аллоҳдан энг кўп тақво қилувчингиз ва Ундан энг кўп қўрқувчингизман», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ الْخَيَّاطُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، هُوَ الْعُمَرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلاَ يَذْكُرُ احْتِلاَمًا قَالَ " يَغْتَسِلُ " . وَعَنِ الرَّجُلِ يَرَى أَنَّهُ قَدِ احْتَلَمَ وَلَمْ يَجِدْ بَلَلاً قَالَ " لاَ غُسْلَ عَلَيْهِ " . قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ تَرَى ذَلِكَ غُسْلٌ قَالَ " نَعَمْ إِنَّ النِّسَاءَ شَقَائِقُ الرِّجَالِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ حَدِيثَ عَائِشَةَ فِي الرَّجُلِ يَجِدُ الْبَلَلَ وَلاَ يَذْكُرُ احْتِلاَمًا . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ فِي الْحَدِيثِ . وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ إِذَا اسْتَيْقَظَ الرَّجُلُ فَرَأَى بِلَّةً أَنَّهُ يَغْتَسِلُ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنَ التَّابِعِينَ إِنَّمَا يَجِبُ عَلَيْهِ الْغُسْلُ إِذَا كَانَتِ الْبِلَّةُ بِلَّةَ نُطْفَةٍ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَاقَ . وَإِذَا رَأَى احْتِلاَمًا وَلَمْ يَرَ بِلَّةً فَلاَ غُسْلَ عَلَيْهِ عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan nam koʻrgan, ammo ehtilom koʻrganini eslamaydigan kishi haqida soʻralganda, u zot: «U gʻusl qiladi», dedilar. Ehtilom koʻrgan, ammo nam topmagan kishi haqida (soʻralganda) esa: «Unga gʻusl yoʻq», dedilar. Ummu Salama: «Ey Rasululloh, shuni koʻrgan ayolga gʻusl bormi?» dedi. U zot: «Ha, albatta ayollar erkaklarning egizagi (oʻxshashi)dir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni Abdulloh ibn Umar Ubaydulloh ibn Umardan, yaʼni Oishaning «nam koʻrgan, ammo ehtilomni eslamaydigan kishi haqidagi» hadisini rivoyat qilgan, xolos. Abdulloh ibn Umarni esa Yahyo ibn Said hadisni yodlash jihatidan zaif (deb) sanagan. Bu — Nabiy ﷺ ashoblari va tobiinlardan boʻlgan koʻplab ilm ahlining soʻzidir: kishi uygʻonib namlik koʻrsa, gʻusl qiladi. Bu Sufyon as-Savriy va Ahmadning soʻzidir. Tobiinlardan boʻlgan baʼzi ilm ahli esa: «Unga gʻusl faqat oʻsha namlik nutfa (maniy) namligi boʻlgandagina vojib boʻladi», dedilar. Bu Shofeiy va Ishoqning soʻzidir. Ehtilom koʻrib, namlik topmagan kishiga esa umumiy ilm ahli huzurida gʻusl yoʻq.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан нам кўрган, аммо эҳтилом кўрганини эсламайдиган киши ҳақида сўралганда, у зот: «У ғусл қилади», дедилар. Эҳтилом кўрган, аммо нам топмаган киши ҳақида (сўралганда) эса: «Унга ғусл йўқ», дедилар. Умму Салама: «Эй Расулуллоҳ, шуни кўрган аёлга ғусл борми?» деди. У зот: «Ҳа, албатта аёллар эркакларнинг эгизаги (ўхшаши)дир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Абдуллоҳ ибн Умар Убайдуллоҳ ибн Умардан, яъни Оишанинг «нам кўрган, аммо эҳтиломни эсламайдиган киши ҳақидаги» ҳадисини ривоят қилган, холос. Абдуллоҳ ибн Умарни эса Яҳё ибн Саид ҳадисни ёдлаш жиҳатидан заиф (деб) санаган. Бу — Набий ﷺ ашоблари ва тобиинлардан бўлган кўплаб илм аҳлининг сўзидир: киши уйғониб намлик кўрса, ғусл қилади. Бу Суфён ас-Саврий ва Аҳмаднинг сўзидир. Тобиинлардан бўлган баъзи илм аҳли эса: «Унга ғусл фақат ўша намлик нутфа (маний) намлиги бўлгандагина вожиб бўлади», дедилар. Бу Шофеий ва Ишоқнинг сўзидир. Эҳтилом кўриб, намлик топмаган кишига эса умумий илм аҳли ҳузурида ғусл йўқ.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ الأَنْصَارِيَّةَ، - وَهِيَ أُمُّ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ - قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ أَرَأَيْتَ الْمَرْأَةَ إِذَا رَأَتْ فِي النَّوْمِ مَا يَرَى الرَّجُلُ أَتَغْتَسِلُ أَمْ لاَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ فَلْتَغْتَسِلْ إِذَا وَجَدَتِ الْمَاءَ " . قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْبَلْتُ عَلَيْهَا فَقُلْتُ أُفٍّ لَكِ وَهَلْ تَرَى ذَلِكَ الْمَرْأَةُ فَأَقْبَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " تَرِبَتْ يَمِينُكِ يَا عَائِشَةُ وَمِنْ أَيْنَ يَكُونُ الشَّبَهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَى عُقَيْلٌ وَالزُّبَيْدِيُّ وَيُونُسُ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْوَزِيرِ عَنْ مَالِكٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَوَافَقَ الزُّهْرِيَّ مُسَافِعٌ الْحَجَبِيُّ قَالَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ . وَأَمَّا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ فَقَالَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ جَاءَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Umm Sulaym al-Ansoriya — u Anas ibn Molikning onasidir — : «Yo Rasululloh, albatta Alloh azza va jalla haq (ni aytish)dan uyalmaydi. Aytingchi, ayol uyqusida erkak koʻradigan (tush)ni koʻrsa, gʻusl qiladimi yoki yoʻqmi?» — dedi. Oisha aytadi: Shunda Paygʻambar ﷺ: «Ha; agar (maniy) suvini topsa, gʻusl qilsin», — dedilar. Oisha aytadi: Men unga yuzlanib: «Uf senga! Ayol (ham) shuni koʻradimi?» — dedim. Shunda Rasululloh ﷺ menga yuzlanib: «Qoʻling tuproqqa belansin, ey Oisha! (Bolaning onasiga) oʻxshashligi qayerdan boʻlardi?» — dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Uqayl, Zubaydiy, Yunus va Zuhriyning jiyani ham Zuhriydan, Ibrohim ibn Abul-Vazir esa Molikdan, u Zuhriydan shunday rivoyat qilishgan. Zuhriyga Musofiʼ al-Hajabiy ham muvofiq boʻlib, «Urvadan, u Oishadan» degan. Hishom ibn Urva esa: «Urvadan, u Zaynab binti Abu Salamadan, u Umm Salamadan: ‹Umm Sulaym Rasululloh ﷺ ning oldilariga keldi›», — degan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умм Сулайм ал-Ансория — у Анас ибн Моликнинг онасидир — : «Ё Расулуллоҳ, албатта Аллоҳ азза ва жалла ҳақ (ни айтиш)дан уялмайди. Айтингчи, аёл уйқусида эркак кўрадиган (туш)ни кўрса, ғусл қиладими ёки йўқми?» — деди. Оиша айтади: Шунда Пайғамбар ﷺ: «Ҳа; агар (маний) сувини топса, ғусл қилсин», — дедилар. Оиша айтади: Мен унга юзланиб: «Уф сенга! Аёл (ҳам) шуни кўрадими?» — дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга юзланиб: «Қўлинг тупроққа белансин, эй Оиша! (Боланинг онасига) ўхшашлиги қаердан бўларди?» — дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Уқайл, Зубайдий, Юнус ва Зуҳрийнинг жияни ҳам Зуҳрийдан, Иброҳим ибн Абул-Вазир эса Моликдан, у Зуҳрийдан шундай ривоят қилишган. Зуҳрийга Мусофиъ ал-Ҳажабий ҳам мувофиқ бўлиб, «Урвадан, у Оишадан» деган. Ҳишом ибн Урва эса: «Урвадан, у Зайнаб бинти Абу Саламадан, у Умм Саламадан: ‹Умм Сулайм Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келди›», — деган.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ هُرْمُزَ الأَعْرَجَ، يَقُولُ حَدَّثَنِي نَاعِمٌ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ رضى الله عنها أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ سُئِلَتْ أَتَغْتَسِلُ الْمَرْأَةُ مَعَ الرَّجُلِ قَالَتْ نَعَمْ إِذَا كَانَتْ كَيِّسَةً رَأَيْتُنِي وَرَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَغْتَسِلُ مِنْ مِرْكَنٍ وَاحِدٍ نُفِيضُ عَلَى أَيْدِينَا حَتَّى نُنْقِيَهُمَا ثُمَّ نُفِيضَ عَلَيْهَا الْمَاءَ . قَالَ الأَعْرَجُ لاَ تَذْكُرُ فَرْجًا وَلاَ تَبَالَهُ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Undan «Ayol erkak bilan birga gʻusl qila oladimi?» deb soʻralganda, u: «Ha, agar u aqlli boʻlsa. Men Rasululloh ﷺ bilan bitta idishdan gʻusl qilganimni koʻrardim. Ikkalamiz qoʻllarimizni tozalab yuvguncha ustiga suv quyar, soʻng ularga suv quyardik», dedi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ундан «Аёл эркак билан бирга ғусл қила оладими?» деб сўралганда, у: «Ҳа, агар у ақлли бўлса. Мен Расулуллоҳ ﷺ билан битта идишдан ғусл қилганимни кўрардим. Иккаламиз қўлларимизни тозалаб ювгунча устига сув қуяр, сўнг уларга сув қуярдик», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّهَا أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَسَأَلَتْهُ عَنِ الْمَرْأَةِ تَرَى فِي مَنَامِهَا مَا يَرَى الرَّجُلُ قَالَ " نَعَمْ إِذَا رَأَتِ الْمَاءَ فَلْتَغْتَسِلْ " . فَقُلْتُ فَضَحْتِ النِّسَاءَ وَهَلْ تَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " تَرِبَتْ يَمِينُكِ فَبِمَ يُشْبِهُهَا وَلَدُهَا إِذًا " .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Umm Sulaym Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, u zotdan tushida erkak koʻradigan narsani koʻradigan ayol haqida soʻradi. U zot: «Ha, agar u suvni koʻrsa, gʻusl qilsin», dedilar. Men: «Ayollarni sharmanda qilding-ku! Ayol ham ihtilom boʻladimi?» dedim. Nabiy ﷺ: «Qoʻling tuproqqa belansin! Unday boʻlmasa, farzandi unga qanday oʻxshaydi?» dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умм Сулайм Набий ﷺ ҳузурларига келиб, у зотдан тушида эркак кўрадиган нарсани кўрадиган аёл ҳақида сўради. У зот: «Ҳа, агар у сувни кўрса, ғусл қилсин», дедилар. Мен: «Аёлларни шарманда қилдинг-ку! Аёл ҳам иҳтилом бўладими?» дедим. Набий ﷺ: «Қўлинг тупроққа белансин! Ундай бўлмаса, фарзанди унга қандай ўхшайди?» дедилар.
وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: من جر ثوبه خيلاء لم ينظر الله إليه يوم القيامة" فقالت أم سلمة: فكيف تصنع النساء بذيولهن، قال: "يرخين شبراً" قالت: ِإذاً تنكشف أقدامهن. قال: "فيرخينه ذراعاً لا يزدن".((رواه أبو داود والترمذي))
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim kiyimini kibr bilan sudrab yursa, Alloh qiyomat kuni unga (rahmat nazari bilan) boqmaydi», dedilar. Shunda Ummu Salama: «Ayollar etaklari bilan qanday qiladilar?» dedi. U zot: «Bir qarich (uzun) tushirib qoʻyadilar», dedilar. (Ummu Salama): «Unda oyoqlari ochilib qoladi-ku», dedi. U zot: «Bir tirsak (uzun) tushiradilar, undan ortiqcha (tushirmaydilar)», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кийимини кибр билан судраб юрса, Аллоҳ қиёмат куни унга (раҳмат назари билан) боқмайди», дедилар. Шунда Умму Салама: «Аёллар этаклари билан қандай қиладилар?» деди. У зот: «Бир қарич (узун) тушириб қўядилар», дедилар. (Умму Салама): «Унда оёқлари очилиб қолади-ку», деди. У зот: «Бир тирсак (узун) туширадилар, ундан ортиқча (туширмайдилар)», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
وَزَادَ ابْنُ مَاجَهْ مِنْ حَدِيثِ أُمِّ سَلَمَةَ: { فِي الْإِثْمِ } 1 .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilingan hadisda Ibn Moja: «gunoh borasida», degan ziyodani keltirdi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинган ҳадисда Ибн Можа: «гуноҳ борасида», деган зиёдани келтирди.
وَعَن جَابِرٍ: أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ اسْتَأْذَنَتْ رَسُولَ اللَّهِ فِي الْحِجَامَةِ فَأَمَرَ أَبَا طَيْبَةَ أَنْ يَحْجُمَهَا قَالَ: حَسِبْتُ أَنَّهُ كَانَ أَخَاهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ أَو غُلَاما لم يَحْتَلِم. رَوَاهُ مُسلم
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Ummu Salama Rasululloh ﷺdan qon oldirish (hijoma) haqida ruxsat soʻradi. Shunda u zot ﷺ Abu Toybaga uni hijoma qilishni buyurdilar. Roviy aytdi: Oʻylaymanki, u (Abu Toyba) uning emizishdan boʻlgan akasi yoki hali balogʻatga yetmagan bola edi, deb aytdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Умму Салама Расулуллоҳ ﷺдан қон олдириш (ҳижома) ҳақида рухсат сўради. Шунда у зот ﷺ Абу Тойбага уни ҳижома қилишни буюрдилар. Ровий айтди: Ўйлайманки, у (Абу Тойба) унинг эмизишдан бўлган акаси ёки ҳали балоғатга етмаган бола эди, деб айтди.
حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الرِّفَاعِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، قَالَ: سَأَلْتُ عَائِشَةَ، وَأُمَّ سَلَمَةَ، أَيُّ الْعَمَلِ كَانَ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم؟ قَالَتَا: مَا دِيمَ عَلَيْهِ، وَإِنْ قَلَّ.
Abu Solih (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Oisha va Umm Salama (roziyallohu anhumo)dan: «Rasululloh ﷺga qaysi amal eng yoqimli edi?» deb soʻralganda, ular ikkisi: «Kam boʻlsa-da, doimiy (bardavom) bajariladigan amal», deb javob berdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻl bilan hasan gʻaribdir.Абу Солиҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Оиша ва Умм Салама (розияллоҳу анҳумо)дан: «Расулуллоҳ ﷺга қайси амал энг ёқимли эди?» деб сўралганда, улар иккиси: «Кам бўлса-да, доимий (бардавом) бажариладиган амал», деб жавоб бердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўл билан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّهَا ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ بَيْنَمَا أَنَا مَعَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْخَمِيلَةِ إِذْ حِضْتُ فَانْسَلَلْتُ، فَأَخَذْتُ ثِيَابَ حِيضَتِي فَقَالَ " مَا لَكِ أَنُفِسْتِ ". قُلْتُ نَعَمْ. فَدَخَلْتُ مَعَهُ فِي الْخَمِيلَةِ، وَكَانَتْ هِيَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْتَسِلاَنِ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ، وَكَانَ يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌ.
Zaynab (Ummu Salamadan) rivoyat qiladi: Onam dedi: «Men Allohning Rasuli ﷺ bilan birga bir jun choyshab ostida (yotgan) ekanimda, hayz koʻrdim; bas, men sirgʻalib chiqdim va hayz (paytida kiyadigan) kiyimlarimni kiydim. U zot: ‹Senga nima boʻldi? Hayz koʻrdingmi?› — dedilar. Men ‹ha› (deb javob berdim) va soʻng oʻsha jun choyshab ostiga kirdim. Men va Allohning Rasuli ﷺ bir idish (suv)dan gusl qilar edik va u zot meni roʻzador holda oʻpar edilar».Зайнаб (Умму Саламадан) ривоят қилади: Онам деди: «Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга бир жун чойшаб остида (ётган) эканимда, ҳайз кўрдим; бас, мен сирғалиб чиқдим ва ҳайз (пайтида киядиган) кийимларимни кийдим. У зот: ‹Сенга нима бўлди? Ҳайз кўрдингми?› — дедилар. Мен ‹ҳа› (деб жавоб бердим) ва сўнг ўша жун чойшаб остига кирдим. Мен ва Аллоҳнинг Расули ﷺ бир идиш (сув)дан гусл қилар эдик ва у зот мени рўзадор ҳолда ўпар эдилар».
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ، بْنُ رَافِعٍ - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ بْنُ هَمَّامٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ، بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، - رضى الله عنه - يَقُصُّ يَقُولُ فِي قَصَصِهِ مَنْ أَدْرَكَهُ الْفَجْرُ جُنُبًا فَلاَ يَصُمْ . فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ - لأَبِيهِ - فَأَنْكَرَ ذَلِكَ . فَانْطَلَقَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ - رضى الله عنهما - فَسَأَلَهُمَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ ذَلِكَ - قَالَ - فَكِلْتَاهُمَا قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ حُلُمٍ ثُمَّ يَصُومُ - قَالَ - فَانْطَلَقْنَا حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى مَرْوَانَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ . فَقَالَ مَرْوَانُ عَزَمْتُ عَلَيْكَ إِلاَّ مَا ذَهَبْتَ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَرَدَدْتَ عَلَيْهِ مَا يَقُولُ - قَالَ - فَجِئْنَا أَبَا هُرَيْرَةَ وَأَبُو بَكْرٍ حَاضِرُ ذَلِكَ كُلِّهِ - قَالَ - فَذَكَرَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَهُمَا قَالَتَاهُ لَكَ قَالَ نَعَمْ . قَالَ هُمَا أَعْلَمُ . ثُمَّ رَدَّ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا كَانَ يَقُولُ فِي ذَلِكَ إِلَى الْفَضْلِ بْنِ الْعَبَّاسِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ سَمِعْتُ ذَلِكَ مِنَ الْفَضْلِ وَلَمْ أَسْمَعْهُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ فَرَجَعَ أَبُو هُرَيْرَةَ عَمَّا كَانَ يَقُولُ فِي ذَلِكَ . قُلْتُ لِعَبْدِ الْمَلِكِ أَقَالَتَا فِي رَمَضَانَ قَالَ كَذَلِكَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ حُلُمٍ ثُمَّ يَصُومُ .
Abu Bakr ibn Abdurahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Hurayraning oʻz hikoyalarida shunday deganini eshitdim: «Kimni tong junublik holatida topsa, roʻza tutmasin». Men buni Abdurahmon ibn al-Horisga — yaʼni uning (Abu Bakrning) otasiga — aytdim, u esa buni inkor qildi. Soʻng Abdurahmon yoʻlga chiqdi, men ham u bilan yoʻlga chiqdim, hatto Oisha va Umm Salamaning huzuriga kirdik. Abdurahmon ulardan bu haqda soʻradi. (Rivoyatchi) dedi: Ikkovi ham: «Nabiy ﷺ ihtilomsiz (tush koʻrmasdan) junub holatda tongga kirar, soʻng roʻza tutar edilar», dedilar. (Rivoyatchi) dedi: Soʻng biz yoʻlga chiqdik, hatto Marvonning huzuriga kirdik. Abdurahmon buni unga aytdi. Shunda Marvon: «Senga qattiq tayinlaymanki, albatta Abu Hurayraning oldiga borib, u aytayotgan gapni unga qaytib aytasan (rad etasan)», dedi. (Rivoyatchi) dedi: Soʻng biz Abu Hurayraning oldiga keldik — Abu Bakr bularning hammasida hozir edi. (Rivoyatchi) dedi: Abdurahmon buni unga aytdi. Shunda Abu Hurayra: «U ikkovi senga shunday deyishdimi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Abu Hurayra): «Ular yaxshiroq biluvchidir», dedi. Soʻng Abu Hurayra bu haqda aytayotgan gapini al-Fadl ibn al-Abbosga (oid qilib) qaytardi va: «Men buni al-Fadldan eshitganman, uni Nabiy ﷺ dan eshitmaganman», dedi. (Rivoyatchi) dedi: Shunda Abu Hurayra bu haqda aytayotgan gapidan qaytdi. Men Abdulmalikka: «Ular ikkovi buni Ramazon haqida aytdimi?» dedim. U: «Shunday, u (Nabiy) ihtilomsiz junub holatda tongga kirar, soʻng roʻza tutar edilar», dedi.Абу Бакр ибн Абдураҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Абу Ҳурайранинг ўз ҳикояларида шундай деганини эшитдим: «Кимни тонг жунублик ҳолатида топса, рўза тутмасин». Мен буни Абдураҳмон ибн ал-Ҳорисга — яъни унинг (Абу Бакрнинг) отасига — айтдим, у эса буни инкор қилди. Сўнг Абдураҳмон йўлга чиқди, мен ҳам у билан йўлга чиқдим, ҳатто Оиша ва Умм Саламанинг ҳузурига кирдик. Абдураҳмон улардан бу ҳақда сўради. (Ривоятчи) деди: Иккови ҳам: «Набий ﷺ иҳтиломсиз (туш кўрмасдан) жунуб ҳолатда тонгга кирар, сўнг рўза тутар эдилар», дедилар. (Ривоятчи) деди: Сўнг биз йўлга чиқдик, ҳатто Марвоннинг ҳузурига кирдик. Абдураҳмон буни унга айтди. Шунда Марвон: «Сенга қаттиқ тайинлайманки, албатта Абу Ҳурайранинг олдига бориб, у айтаётган гапни унга қайтиб айтасан (рад этасан)», деди. (Ривоятчи) деди: Сўнг биз Абу Ҳурайранинг олдига келдик — Абу Бакр буларнинг ҳаммасида ҳозир эди. (Ривоятчи) деди: Абдураҳмон буни унга айтди. Шунда Абу Ҳурайра: «У иккови сенга шундай дейишдими?» деди. У: «Ҳа», деди. (Абу Ҳурайра): «Улар яхшироқ билувчидир», деди. Сўнг Абу Ҳурайра бу ҳақда айтаётган гапини ал-Фадл ибн ал-Аббосга (оид қилиб) қайтарди ва: «Мен буни ал-Фадлдан эшитганман, уни Набий ﷺ дан эшитмаганман», деди. (Ривоятчи) деди: Шунда Абу Ҳурайра бу ҳақда айтаётган гапидан қайтди. Мен Абдулмаликка: «Улар иккови буни Рамазон ҳақида айтдими?» дедим. У: «Шундай, у (Набий) иҳтиломсиз жунуб ҳолатда тонгга кирар, сўнг рўза тутар эдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أُمِّ وَلَدٍ، لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْ قُلْتُ لأُمِّ سَلَمَةَ إِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ نَتَوَضَّأُ مِنَ الْمَوْطَإِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا وَطِئَ الرَّجُلُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ أَنَّهُ لاَ يَجِبُ عَلَيْهِ غَسْلُ الْقَدَمِ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ رَطْبًا فَيَغْسِلَ مَا أَصَابَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِهُودِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ . وَهُوَ وَهَمٌ وَلَيْسَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ ابْنٌ يُقَالُ لَهُ هُودٌ وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ . وَهَذَا الصَّحِيحُ .
Abdurrahmon ibn Avfning Ummu Validi (rahimahalloh) aytadi: Men Ummu Salamaga (roziyallohu anho): «Men etagi uzun ayolman, najosatli (iflos) joyda ham yuraman», dedim. Shunda u: «Rasululloh ﷺ: ‹Undan keyingi (toza joy) uni poklaydi›, dedilar», deb javob berdi. (Roviy) aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Masʼuddan ham (rivoyat) bor. U: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik, yurilgan joy sababli tahorat olmas edik», degan. Abu Iso aytdi: Bu ilm ahlidan koʻpchilikning soʻzidir. Ular: «Kishi najosatli joyni bossa, oyogʻini yuvishi vojib boʻlmaydi, faqat (oʻsha joy) hoʻl boʻlsa, unga tekkan narsani yuvadi», deyishgan. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Muborak bu hadisni Molik ibn Anasdan, u Muhammad ibn Umoradan, u Muhammad ibn Ibrohimdan, u Hud ibn Abdurrahmon ibn Avfning Ummu Valididan, u Ummu Salamadan rivoyat qilgan. Bu esa xato (vahm)dir. Abdurrahmon ibn Avfning Hud ismli oʻgʻli yoʻq edi. Aslida bu (rivoyat) Ibrohim ibn Abdurrahmon ibn Avfning Ummu Valididan, u Ummu Salamadan (kelgan). Sahih (toʻgʻri)si shudir.Абдурраҳмон ибн Авфнинг Умму Валиди (раҳимаҳаллоҳ) айтади: Мен Умму Саламага (розияллоҳу анҳо): «Мен этаги узун аёлман, нажосатли (ифлос) жойда ҳам юраман», дедим. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ундан кейинги (тоза жой) уни поклайди›, дедилар», деб жавоб берди. (Ровий) айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Масъуддан ҳам (ривоят) бор. У: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик, юрилган жой сабабли таҳорат олмас эдик», деган. Абу Исо айтди: Бу илм аҳлидан кўпчиликнинг сўзидир. Улар: «Киши нажосатли жойни босса, оёғини ювиши вожиб бўлмайди, фақат (ўша жой) ҳўл бўлса, унга теккан нарсани ювади», дейишган. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Муборак бу ҳадисни Молик ибн Анасдан, у Муҳаммад ибн Уморадан, у Муҳаммад ибн Иброҳимдан, у Ҳуд ибн Абдурраҳмон ибн Авфнинг Умму Валидидан, у Умму Саламадан ривоят қилган. Бу эса хато (ваҳм)дир. Абдурраҳмон ибн Авфнинг Ҳуд исмли ўғли йўқ эди. Аслида бу (ривоят) Иброҳим ибн Абдурраҳмон ибн Авфнинг Умму Валидидан, у Умму Саламадан (келган). Саҳиҳ (тўғри)си шудир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَيَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَخْبَرَهُ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ امْرَأَةً، كَانَتْ تُهَرَاقُ الدَّمَ . فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ " فَإِذَا خَلَّفَتْ ذَلِكَ وَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَلْتَغْتَسِلْ " . بِمَعْنَاهُ .
Umm Salama — moʻminlar onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi — Sulaymon ibn Yasor aytadi: Bir kishi unga Umm Salamadan xabar berib: «Bir ayol (toʻxtovsiz) qon koʻrar edi», (dedi). Soʻng (roviy) shu maʼnoni zikr qilib: «Oʻsha (kunlar) oʻtib, namoz vaqti kelganda, u gʻusl qilsin», — dedi — shu maʼnoda.Умм Салама — мўминлар онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади — Сулаймон ибн Ясор айтади: Бир киши унга Умм Саламадан хабар бериб: «Бир аёл (тўхтовсиз) қон кўрар эди», (деди). Сўнг (ровий) шу маънони зикр қилиб: «Ўша (кунлар) ўтиб, намоз вақти келганда, у ғусл қилсин», — деди — шу маънода.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ مَمْلَكٍ، أَنَّهُ سَأَلَ أُمَّ سَلَمَةَ عَنْ قِرَاءَةِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَلاَتِهِ قَالَتْ مَا لَكُمْ وَصَلاَتَهُ ثُمَّ نَعَتَتْ فَإِذَا هِيَ تَنْعَتُ قِرَاءَتَهُ مُفَسَّرَةً حَرْفًا حَرْفًا .
Yaʼlo ibn Mamlak (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Ummu Salamadan Rasululloh ﷺning qiroatlari va namozlari haqida soʻradi. U: «Sizga uning namozidan nima?» dedi. Soʻng qiroatlarini vasf qilib berdi, u zotning qiroatlarini har bir harfi ravshan qilib, ochiqlab oʻqiganlaridek vasf qilardi.Яъло ибн Мамлак (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Умму Саламадан Расулуллоҳ ﷺнинг қироатлари ва намозлари ҳақида сўради. У: «Сизга унинг намозидан нима?» деди. Сўнг қироатларини васф қилиб берди, у зотнинг қироатларини ҳар бир ҳарфи равшан қилиб, очиқлаб ўқиганларидек васф қиларди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، وَعَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ، سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الْمَرْأَةِ تَرَى فِي مَنَامِهَا مَا يَرَى الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا رَأَتْ ذَلِكَ فَأَنْزَلَتْ فَعَلَيْهَا الْغُسْلُ " . فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَكُونُ هَذَا قَالَ " نَعَمْ مَاءُ الرَّجُلِ غَلِيظٌ أَبْيَضُ وَمَاءُ الْمَرْأَةِ رَقِيقٌ أَصْفَرُ فَأَيُّهُمَا سَبَقَ أَوْ عَلاَ أَشْبَهَهُ الْوَلَدُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umm Sulaym Rasululloh ﷺdan tushida erkak koʻradigan narsani koʻradigan ayol haqida soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Agar u shuni koʻrsa va (suv) chiqarsa, unga gʻusl (vojib) boʻladi», dedilar. Shunda Umm Salama: «Yo Rasululloh, bunday ham boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, erkakning suvi quyuq va oq, ayolning suvi esa suyuq va sariqdir. Bas, ularning qaysi biri (ikkinchisidan) oldin oʻtsa yoki ustun kelsa, farzand oʻshanga oʻxshaydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умм Сулайм Расулуллоҳ ﷺдан тушида эркак кўрадиган нарсани кўрадиган аёл ҳақида сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у шуни кўрса ва (сув) чиқарса, унга ғусл (вожиб) бўлади», дедилар. Шунда Умм Салама: «Ё Расулуллоҳ, бундай ҳам бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, эркакнинг суви қуюқ ва оқ, аёлнинг суви эса суюқ ва сариқдир. Бас, уларнинг қайси бири (иккинчисидан) олдин ўтса ёки устун келса, фарзанд ўшанга ўхшайди», дедилар.
-عن أم سلمة رضي الله عنها قالت: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إذا حضرتم المريض، أو الميت، فقولوا خيرا، فإن الملائكة يؤمنون علي ما تقولون، قالت: فلما مات أبو سلمة، أتيت النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم فقلت: يا رسول الله، إن أبا سلمة قد مات، قال: “قولي: اللهم اغفر لي وله، واعقبني منه عقبة حسنة" فقلت: فأعقبني الله من هو خير لي منه: محمداً صلى الله عليه وسلم ." ((رواه مسلم هكَذا:"إِذا حَضَرْتُمُ المَرِيضَ" أَو"الميِّت"عَلَى الشَّكِّ، رواه أبو داود وغيره:"الميِّت"بلا شَكٍّ)).
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bemor yoki mayyit oldida hozir boʻlganingizda, yaxshi (soʻz) aytinglar, chunki farishtalar sizlar aytgan (soʻz)ga ‹omin› deydilar», — dedilar. (Umm Salama) dedi: Abu Salama vafot etganida, men Paygʻambar ﷺ ning oldilariga keldim-da: «Yo Rasululloh! Abu Salama vafot etdi», — dedim. U zot: «‹Allohummagʻfir liy va lahu va aʼqibniy minhu uqbaa hasanah› (Ey Allohim, meni va uni magʻfirat qilgin va menga undan keyin yaxshi oqibat ato etgin), — deb ayt», — dedilar. (Umm Salama) dedi: Shunda men (shuni) aytdim, soʻng Alloh menga undan koʻra men uchun yaxshiroq boʻlgan Muhammad ﷺ ni (oqibatda) ato etdi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бемор ёки маййит олдида ҳозир бўлганингизда, яхши (сўз) айтинглар, чунки фаришталар сизлар айтган (сўз)га ‹омин› дейдилар», — дедилар. (Умм Салама) деди: Абу Салама вафот этганида, мен Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига келдим-да: «Ё Расулуллоҳ! Абу Салама вафот этди», — дедим. У зот: «‹Аллоҳуммағфир лий ва лаҳу ва аъқибний минҳу уқбаа ҳасанаҳ› (Эй Аллоҳим, мени ва уни мағфират қилгин ва менга ундан кейин яхши оқибат ато этгин), — деб айт», — дедилар. (Умм Салама) деди: Шунда мен (шуни) айтдим, сўнг Аллоҳ менга ундан кўра мен учун яхшироқ бўлган Муҳаммад ﷺ ни (оқибатда) ато этди.
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: { أَرْسَلَ اَلنَّبِيُّ - صلى الله عليه وسلم -بِأُمِّ سَلَمَةَ لَيْلَةَ اَلنَّحْرِ, فَرَمَتِ اَلْجَمْرَةَ قَبْلَ اَلْفَجْرِ, ثُمَّ مَضَتْ فَأَفَاضَتْ } رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ, وَإِسْنَادُهُ عَلَى شَرْطِ مُسْلِمٍ 1 .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U: «Nabiy ﷺ Umm Salamani nahr kechasida joʻnatdilar. U tongdan oldin jamraga tosh otdi, soʻng (Makkaga) yoʻl olib, ifoza tavofini qildi. Oʻsha kun Rasululloh ﷺ uning huzurida boʻladigan kun edi» — yaʼni oʻzining (Umm Salamaning) navbati kunini koʻzda tutdi, dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У: «Набий ﷺ Умм Саламани наҳр кечасида жўнатдилар. У тонгдан олдин жамрага тош отди, сўнг (Маккага) йўл олиб, ифоза тавофини қилди. Ўша кун Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурида бўладиган кун эди» — яъни ўзининг (Умм Саламанинг) навбати кунини кўзда тутди, деди.
وَعَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِين تَزَوَّجَ أُمَّ سَلَمَةَ وَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ قَالَ لَهَا: «لَيْسَ بِكِ عَلَى أَهْلِكِ هَوَانٌ إِنْ شِئْتِ سَبَّعْتُ عِنْدَكِ وَسَبَّعْتُ عِنْدَهُنَّ وَإِنْ شِئْتِ ثَلَّثْتُ عِنْدَكِ وَدُرْتُ» . قَالَتْ: ثَلِّثْ. وَفِي رِوَايَةٍ: إِنَّهُ قَالَ لَهَا: «لِلْبِكْرِ سَبْعٌ وَلِلثَّيِّبِ ثَلَاثٌ» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Bakr ibn Abdurahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ummu Salamaga uylanib, u (Ummu Salama) u zotning huzurida tonggacha qolganida, unga shunday dedilar: «Ahling oldida sening qadring kam emas. Agar xohlasang, sening huzuringda yetti (kun) qolaman; agar xohlasang, uch (kun) qolib, soʻng (navbat boʻyicha) aylanaman». (Ummu Salama): «Uch (kun) qol», dedi.Абу Бакр ибн Абдураҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умму Саламага уйланиб, у (Умму Салама) у зотнинг ҳузурида тонггача қолганида, унга шундай дедилар: «Аҳлинг олдида сенинг қадринг кам эмас. Агар хоҳласанг, сенинг ҳузурингда етти (кун) қоламан; агар хоҳласанг, уч (кун) қолиб, сўнг (навбат бўйича) айланаман». (Умму Салама): «Уч (кун) қол», деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ يَعَلَى بْنِ مَمْلَكٍ، أَنَّهُ سَأَلَ أُمَّ سَلَمَةَ، عَنْ قِرَاءَةِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، فَإِذَا هِيَ تَنْعَتُ قِرَاءَةً مُفَسَّرَةً حَرْفًا حَرْفًا.
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U kishidan Rasululloh ﷺning qiroatlari haqida soʻralganda, u harfma-harf ajratib, ochib-yoritilgan qiroatni vasf qildilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У кишидан Расулуллоҳ ﷺнинг қироатлари ҳақида сўралганда, у ҳарфма-ҳарф ажратиб, очиб-ёритилган қироатни васф қилдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامِ بْنِ الْمُغِيرَةِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، كُنْتُ أَنَا وَأَبِي،، فَذَهَبْتُ مَعَهُ، حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنْ كَانَ لَيُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ جِمَاعٍ غَيْرِ احْتِلاَمٍ، ثُمَّ يَصُومُهُ.
ثُمَّ دَخَلْنَا عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ، فَقَالَتْ مِثْلَ ذَلِكَ.
Abu Bakr ibn Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men va otam Oishaning oldiga bordik va u: «Men guvohlik beramanki, Allohning Rasuli ﷺ baʼzan tongda — ehtilomdan emas, balki jinsiy yaqinlik sababli — junub holda uygʻonar va oʻsha kuni roʻza tutar edilar», — dedi. Soʻng u (otam) Ummu Salamaning oldiga bordi va u ham shunga oʻxshash (narsani) rivoyat qildi.Абу Бакр ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен ва отам Оишанинг олдига бордик ва у: «Мен гувоҳлик бераманки, Аллоҳнинг Расули ﷺ баъзан тонгда — эҳтиломдан эмас, балки жинсий яқинлик сабабли — жунуб ҳолда уйғонар ва ўша куни рўза тутар эдилар», — деди. Сўнг у (отам) Умму Саламанинг олдига борди ва у ҳам шунга ўхшаш (нарсани) ривоят қилди.
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ الْحِمْيَرِيِّ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ مَرْوَانَ أَرْسَلَهُ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ - رضى الله عنها - يَسْأَلُ عَنِ الرَّجُلِ يُصْبِحُ جُنُبًا أَيَصُومُ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ جِمَاعٍ لاَ مِنْ حُلُمٍ ثُمَّ لاَ يُفْطِرُ وَلاَ يَقْضِي .
Abu Bakr ibn Abdurahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Marvon uni Umm Salamaning oldiga, junub holatda tongga kirgan kishi roʻza tutadimi, deb soʻrash uchun yuborgan. Shunda u (Umm Salama): «Rasululloh ﷺ ihtilomdan emas, jimoʼdan junub holatda tongga kirar, soʻng roʻzalarini buzmas va qazo ham qilmas edilar», dedi.Абу Бакр ибн Абдураҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Марвон уни Умм Саламанинг олдига, жунуб ҳолатда тонгга кирган киши рўза тутадими, деб сўраш учун юборган. Шунда у (Умм Салама): «Расулуллоҳ ﷺ иҳтиломдан эмас, жимўдан жунуб ҳолатда тонгга кирар, сўнг рўзаларини бузмас ва қазо ҳам қилмас эдилар», деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، وَابْنَ، عَبَّاسٍ وَأَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ تَذَاكَرُوا الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا الْحَامِلَ تَضَعُ عِنْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ تَعْتَدُّ آخِرَ الأَجَلَيْنِ . وَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ بَلْ تَحِلُّ حِينَ تَضَعُ . وَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَا مَعَ ابْنِ أَخِي يَعْنِي أَبَا سَلَمَةَ فَأَرْسَلُوا إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ قَدْ وَضَعَتْ سُبَيْعَةُ الأَسْلَمِيَّةُ بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا بِيَسِيرٍ فَاسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهَا أَنْ تَتَزَوَّجَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.
Sulaymon ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Hurayra, Ibn Abbos va Abu Salama ibn Abdurrahmon eri vafot etgan paytda (farzand) tugʻgan homilador ayol haqida muzokara qildilar. Ibn Abbos: «U ikki muddatning oxirgisi (uzunrogʻi)cha idda kutadi», dedi. Abu Salama esa: «Yoʻq, balki (farzand) tugʻishi bilanoq (turmushga chiqishi) halol boʻladi», dedi. Abu Hurayra: «Men jiyanim — yaʼni Abu Salama bilanman», dedi. Soʻng ular Paygʻambar ﷺning xotinlari Ummu Salama (roziyallohu anho)ga (kishi) yubordilar. U: «Subayʼa al-Aslamiyya eri vafot etganidan biroz keyin (farzand) tugʻdi va Rasululloh ﷺdan fatvo soʻradi, u zot esa unga turmushga chiqishni buyurdilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Сулаймон ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Ҳурайра, Ибн Аббос ва Абу Салама ибн Абдурраҳмон эри вафот этган пайтда (фарзанд) туғган ҳомиладор аёл ҳақида музокара қилдилар. Ибн Аббос: «У икки муддатнинг охиргиси (узунроғи)ча идда кутади», деди. Абу Салама эса: «Йўқ, балки (фарзанд) туғиши биланоқ (турмушга чиқиши) ҳалол бўлади», деди. Абу Ҳурайра: «Мен жияним — яъни Абу Салама биланман», деди. Сўнг улар Пайғамбар ﷺнинг хотинлари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)га (киши) юбордилар. У: «Субайъа ал-Асламийя эри вафот этганидан бироз кейин (фарзанд) туғди ва Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўради, у зот эса унга турмушга чиқишни буюрдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ فِيهِ " تَدَعُ الصَّلاَةَ وَتَغْتَسِلُ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ وَتَسْتَثْفِرُ بِثَوْبٍ وَتُصَلِّي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمَّى الْمَرْأَةَ الَّتِي كَانَتِ اسْتُحِيضَتْ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فَاطِمَةَ بِنْتَ أَبِي حُبَيْشٍ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan shu qissa rivoyat qilinadi; (roviy) unda: «U namozni tark etadi va undan keyingi (kunlar)da gʻusl qiladi, avratiga mato bogʻlaydi va namoz oʻqiydi», — dedi. Abu Dovud aytdi: Hammod ibn Zayd Ayyubdan (rivoyat qilib) bu hadisda istihoza boʻlgan ayolning ismini «Fotima binti Abu Hubaysh» deb aytgan.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан шу қисса ривоят қилинади; (ровий) унда: «У намозни тарк этади ва ундан кейинги (кунлар)да ғусл қилади, авратига мато боғлайди ва намоз ўқийди», — деди. Абу Довуд айтди: Ҳаммод ибн Зайд Айюбдан (ривоят қилиб) бу ҳадисда истиҳоза бўлган аёлнинг исмини «Фотима бинти Абу Ҳубайш» деб айтган.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَتْنِي هِنْدُ بِنْتُ الْحَارِثِ الْفِرَاسِيَّةُ، أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ، أَخْبَرَتْهَا أَنَّ النِّسَاءَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُنَّ إِذَا سَلَّمْنَ مِنَ الصَّلاَةِ قُمْنَ وَثَبَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ صَلَّى مِنَ الرِّجَالِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَإِذَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ الرِّجَالُ .
Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida ayollar namozdan salom bergach turib ketardilar, Rasululloh ﷺ va u zot bilan namoz oʻqigan erkaklar esa Alloh xohlagan muddat joyida qolardilar. Rasululloh ﷺ oʻrinlaridan turganlarida erkaklar ham turardilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида аёллар намоздан салом бергач туриб кетардилар, Расулуллоҳ ﷺ ва у зот билан намоз ўқиган эркаклар эса Аллоҳ хоҳлаган муддат жойида қолардилар. Расулуллоҳ ﷺ ўринларидан турганларида эркаклар ҳам турардилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي غَنِيَّةَ، عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ الْهَجَرِيِّ، عَنْ مَحْدُوجٍ الذُّهْلِيِّ، عَنْ جَسْرَةَ، قَالَتْ أَخْبَرَتْنِي أُمُّ سَلَمَةَ، قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَرْحَةَ هَذَا الْمَسْجِدِ فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ " إِنَّ الْمَسْجِدَ لاَ يَحِلُّ لِجُنُبٍ وَلاَ لِحَائِضٍ " .
Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mana shu masjidning sahniga kirdilar-da, ovozlarini balandlatib: «Albatta, masjid junubga ham, hayzli ayolga ham halol emasdir», deb nido qildilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мана шу масжиднинг саҳнига кирдилар-да, овозларини баландлатиб: «Албатта, масжид жунубга ҳам, ҳайзли аёлга ҳам ҳалол эмасдир», деб нидо қилдилар.
- وعن عائشة وأم سلمة رضي الله عنهما قالتا: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يصبح جنبًا من غير حلم ثم يصوم. ((متفق عليه))
Abu Bakr ibn Abdurahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Hurayraning oʻz hikoyalarida shunday deganini eshitdim: «Kimni tong junublik holatida topsa, roʻza tutmasin». Men buni Abdurahmon ibn al-Horisga — yaʼni uning (Abu Bakrning) otasiga — aytdim, u esa buni inkor qildi. Soʻng Abdurahmon yoʻlga chiqdi, men ham u bilan yoʻlga chiqdim, hatto Oisha va Umm Salamaning huzuriga kirdik. Abdurahmon ulardan bu haqda soʻradi. (Rivoyatchi) dedi: Ikkovi ham: «Nabiy ﷺ ihtilomsiz (tush koʻrmasdan) junub holatda tongga kirar, soʻng roʻza tutar edilar», dedilar. (Rivoyatchi) dedi: Soʻng biz yoʻlga chiqdik, hatto Marvonning huzuriga kirdik. Abdurahmon buni unga aytdi. Shunda Marvon: «Senga qattiq tayinlaymanki, albatta Abu Hurayraning oldiga borib, u aytayotgan gapni unga qaytib aytasan (rad etasan)», dedi. (Rivoyatchi) dedi: Soʻng biz Abu Hurayraning oldiga keldik — Abu Bakr bularning hammasida hozir edi. (Rivoyatchi) dedi: Abdurahmon buni unga aytdi. Shunda Abu Hurayra: «U ikkovi senga shunday deyishdimi?» dedi. U: «Ha», dedi. (Abu Hurayra): «Ular yaxshiroq biluvchidir», dedi. Soʻng Abu Hurayra bu haqda aytayotgan gapini al-Fadl ibn al-Abbosga (oid qilib) qaytardi va: «Men buni al-Fadldan eshitganman, uni Nabiy ﷺ dan eshitmaganman», dedi. (Rivoyatchi) dedi: Shunda Abu Hurayra bu haqda aytayotgan gapidan qaytdi. Men Abdulmalikka: «Ular ikkovi buni Ramazon haqida aytdimi?» dedim. U: «Shunday, u (Nabiy) ihtilomsiz junub holatda tongga kirar, soʻng roʻza tutar edilar», dedi.Абу Бакр ибн Абдураҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Абу Ҳурайранинг ўз ҳикояларида шундай деганини эшитдим: «Кимни тонг жунублик ҳолатида топса, рўза тутмасин». Мен буни Абдураҳмон ибн ал-Ҳорисга — яъни унинг (Абу Бакрнинг) отасига — айтдим, у эса буни инкор қилди. Сўнг Абдураҳмон йўлга чиқди, мен ҳам у билан йўлга чиқдим, ҳатто Оиша ва Умм Саламанинг ҳузурига кирдик. Абдураҳмон улардан бу ҳақда сўради. (Ривоятчи) деди: Иккови ҳам: «Набий ﷺ иҳтиломсиз (туш кўрмасдан) жунуб ҳолатда тонгга кирар, сўнг рўза тутар эдилар», дедилар. (Ривоятчи) деди: Сўнг биз йўлга чиқдик, ҳатто Марвоннинг ҳузурига кирдик. Абдураҳмон буни унга айтди. Шунда Марвон: «Сенга қаттиқ тайинлайманки, албатта Абу Ҳурайранинг олдига бориб, у айтаётган гапни унга қайтиб айтасан (рад этасан)», деди. (Ривоятчи) деди: Сўнг биз Абу Ҳурайранинг олдига келдик — Абу Бакр буларнинг ҳаммасида ҳозир эди. (Ривоятчи) деди: Абдураҳмон буни унга айтди. Шунда Абу Ҳурайра: «У иккови сенга шундай дейишдими?» деди. У: «Ҳа», деди. (Абу Ҳурайра): «Улар яхшироқ билувчидир», деди. Сўнг Абу Ҳурайра бу ҳақда айтаётган гапини ал-Фадл ибн ал-Аббосга (оид қилиб) қайтарди ва: «Мен буни ал-Фадлдан эшитганман, уни Набий ﷺ дан эшитмаганман», деди. (Ривоятчи) деди: Шунда Абу Ҳурайра бу ҳақда айтаётган гапидан қайтди. Мен Абдулмаликка: «Улар иккови буни Рамазон ҳақида айтдими?» дедим. У: «Шундай, у (Набий) иҳтиломсиз жунуб ҳолатда тонгга кирар, сўнг рўза тутар эдилар», деди.
وَعَن سفينة قَالَ: كُنْتُ مَمْلُوكًا لِأُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ: أُعْتِقُكَ وَأَشْتَرِطُ عَلَيْكَ أَنْ تَخْدُمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا عِشْتَ فَقُلْتُ: إِنْ لَمْ تَشْتَرِطِي عَلَيَّ مَا فَارَقْتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا عِشْتُ فَأَعْتَقَتْنِي وَاشْتَرَطَتْ عَلَيَّ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Musaddad ibn Musarhad bizga rivoyat qilib dedi: Abdulvoris bizga rivoyat qilib dedi: U Said ibn Jumhondan, u Safinadan rivoyat qildi. U dedi: Men Ummu Salamaning quli edim. U: «Men seni ozod qilaman, biroq tirik ekansan, Rasululloh ﷺ ga xizmat qilishingni senga shart qilaman», dedi. Men: «Agar menga shart qoʻymasang ham, tirik ekanman, Rasululloh ﷺ dan ajralmayman», dedim. Soʻng u meni ozod qildi va menga (bu) shartni qoʻydi.Мусаддад ибн Мусарҳад бизга ривоят қилиб деди: Абдулворис бизга ривоят қилиб деди: У Саид ибн Жумҳондан, у Сафинадан ривоят қилди. У деди: Мен Умму Саламанинг қули эдим. У: «Мен сени озод қиламан, бироқ тирик экансан, Расулуллоҳ ﷺ га хизмат қилишингни сенга шарт қиламан», деди. Мен: «Агар менга шарт қўймасанг ҳам, тирик эканман, Расулуллоҳ ﷺ дан ажралмайман», дедим. Сўнг у мени озод қилди ва менга (бу) шартни қўйди.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّاسُ يَتَحَرَّوْنَ بِهَدَايَاهُمُ يَوْمِي. وَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ إِنَّ صَوَاحِبِي اجْتَمَعْنَ. فَذَكَرَتْ لَهُ، فَأَعْرَضَ عَنْهَا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Odamlar mening navbatim kuni Paygʻambar ﷺ ga hadyalar yuborar edi. Ummu Salama: «Mening hamrohlarim (Oishadan boshqa Paygʻambar ﷺ ning zavjalari) toʻplandi va ular bu haqda (norozilik bilan) shikoyat qildi. Bas, men ularning nomidan Paygʻambar ﷺ ga bu haqda aytdim, lekin u zot jim qoldi», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Одамлар менинг навбатим куни Пайғамбар ﷺ га ҳадялар юборар эди. Умму Салама: «Менинг ҳамроҳларим (Оишадан бошқа Пайғамбар ﷺ нинг завжалари) тўпланди ва улар бу ҳақда (норозилик билан) шикоят қилди. Бас, мен уларнинг номидан Пайғамбар ﷺ га бу ҳақда айтдим, лекин у зот жим қолди», — деди.