Usayd ibn Zuhayr

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، - هُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ رَافِعِ بْنِ أُسَيْدِ بْنِ ظُهَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، أُسَيْدِ بْنِ ظُهَيْرٍ أَنَّهُ خَرَجَ إِلَى قَوْمِهِ إِلَى بَنِي حَارِثَةَ فَقَالَ يَا بَنِي حَارِثَةَ لَقَدْ دَخَلَتْ عَلَيْكُمْ مُصِيبَةٌ‏.‏‏ قَالُوا مَا هِيَ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ‏.‏‏ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذًا نُكْرِيهَا بِشَىْءٍ مِنَ الْحَبِّ‏.‏‏ قَالَ ‏‏"‏‏ لاَ ‏‏"‏‏‏.‏‏ قَالَ وَكُنَّا نُكْرِيهَا بِالتِّبْنِ فَقَالَ ‏‏"‏‏ لاَ ‏‏"‏‏‏.‏‏ وَكُنَّا نُكْرِيهَا بِمَا عَلَى الرَّبِيعِ السَّاقِي قَالَ ‏‏"‏‏ لاَ ازْرَعْهَا أَوِ امْنَحْهَا أَخَاكَ ‏‏"‏‏‏.‏‏ خَالَفَهُ مُجَاهِدٌ‏.‏‏

Usayd ibn Zuhayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u oʻz qavmi — Banu Horisa oldiga chiqib: «Ey Banu Horisa, boshingizga bir musibat tushdi», dedi. Ular: «U nima?» dedilar. U: «Rasululloh ﷺ yerni ijaraga berishni taqiqladilar», dedi. Biz: «Ey Rasululloh, unda uni bir oz don evaziga ijaraga beraylikmi?» dedik. U zot: «Yoʻq», dedilar. (Usayd) dedi: «Biz uni somon evaziga ijaraga berardik». U zot: «Yoʻq», dedilar. «Biz uni suv oqadigan ariq boʻyidagi (hosil) evaziga ijaraga berardik». U zot: «Yoʻq, uni oʻzing ek yoki birodaringga (bepul) bergin», dedilar.Усайд ибн Зуҳайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у ўз қавми — Бану Ҳориса олдига чиқиб: «Эй Бану Ҳориса, бошингизга бир мусибат тушди», деди. Улар: «У нима?» дедилар. У: «Расулуллоҳ ﷺ ерни ижарага беришни тақиқладилар», деди. Биз: «Эй Расулуллоҳ, унда уни бир оз дон эвазига ижарага берайликми?» дедик. У зот: «Йўқ», дедилар. (Усайд) деди: «Биз уни сомон эвазига ижарага берардик». У зот: «Йўқ», дедилар. «Биз уни сув оқадиган ариқ бўйидаги (ҳосил) эвазига ижарага берардик». У зот: «Йўқ, уни ўзинг эк ёки биродарингга (бепул) бергин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ آدَمَ - قَالَ حَدَّثَنَا مُفَضَّلٌ، - وَهُوَ ابْنُ مُهَلْهَلٍ - عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أُسَيْدِ بْنِ ظُهَيْرٍ، قَالَ جَاءَنَا رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَاكُمْ عَنِ الْحَقْلِ - وَالْحَقْلُ الثُّلُثُ وَالرُّبُعُ - وَعَنِ الْمُزَابَنَةِ‏.‏‏ وَالْمُزَابَنَةُ شِرَاءُ مَا فِي رُءُوسِ النَّخْلِ بِكَذَا وَكَذَا وَسْقًا مِنْ تَمْرٍ‏.‏‏

Usayd ibn Zuhayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga Rofiʼ ibn Xadij kelib: «Rasululloh ﷺ sizlarni al-haqldan — al-haql (yerni hosilning) uchdan va toʻrtdan bir qismiga (ijaraga berish) — hamda al-muzobanadan qaytardilar. Al-muzobana — xurmo shoxlaridagi (hali uzilmagan) mevani muncha-muncha vasq quruq xurmo evaziga sotib olishdir», dedi.Усайд ибн Зуҳайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга Рофиъ ибн Хадиж келиб: «Расулуллоҳ ﷺ сизларни ал-ҳақлдан — ал-ҳақл (ерни ҳосилнинг) учдан ва тўртдан бир қисмига (ижарага бериш) — ҳамда ал-музобанадан қайтардилар. Ал-музобана — хурмо шохларидаги (ҳали узилмаган) мевани мунча-мунча васқ қуруқ хурмо эвазига сотиб олишдир», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، يُحَدِّثُ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ ظُهَيْرٍ، قَالَ أَتَانَا رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ فَقَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَمْرٍ كَانَ لَنَا نَافِعًا وَطَاعَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْرٌ لَكُمْ نَهَاكُمْ عَنِ الْحَقْلِ وَقَالَ ‏‏"‏‏ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَمْنَحْهَا أَوْ لِيَدَعْهَا ‏‏"‏‏‏.‏‏ وَنَهَى عَنِ الْمُزَابَنَةِ‏.‏‏ وَالْمُزَابَنَةُ الرَّجُلُ يَكُونُ لَهُ الْمَالُ الْعَظِيمُ مِنَ النَّخْلِ فَيَجِيءُ الرَّجُلُ فَيَأْخُذُهَا بِكَذَا وَكَذَا وَسْقًا مِنْ تَمْرٍ‏.‏‏

Usayd ibn Zuhayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga Rofiʼ ibn Xadij kelib: «Rasululloh ﷺ bizga foydali boʻlgan bir ishdan qaytardilar, Rasululloh ﷺga itoat qilish esa siz uchun yaxshiroqdir. U zot sizlarni al-haqldan qaytardilar», dedi. U zot: «Kimning yeri boʻlsa, uni (birodariga bepul) bersin yoki (boʻsh) tashlab qoʻysin», dedilar. Va u zot al-muzobanadan ham qaytardilar. Al-muzobana — bir kishining koʻp xurmoligi boʻlsa, boshqa bir kishi kelib, uni muncha-muncha vasq quruq xurmo evaziga oladi.Усайд ибн Зуҳайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга Рофиъ ибн Хадиж келиб: «Расулуллоҳ ﷺ бизга фойдали бўлган бир ишдан қайтардилар, Расулуллоҳ ﷺга итоат қилиш эса сиз учун яхшироқдир. У зот сизларни ал-ҳақлдан қайтардилар», деди. У зот: «Кимнинг ери бўлса, уни (биродарига бепул) берсин ёки (бўш) ташлаб қўйсин», дедилар. Ва у зот ал-музобанадан ҳам қайтардилар. Ал-музобана — бир кишининг кўп хурмолиги бўлса, бошқа бир киши келиб, уни мунча-мунча васқ қуруқ хурмо эвазига олади.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أُسَيْدِ بْنِ ظُهَيْرٍ، قَالَ أَتَى عَلَيْنَا رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ فَقَالَ - وَلَمْ أَفْهَمْ - فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَاكُمْ عَنْ أَمْرٍ كَانَ يَنْفَعُكُمْ وَطَاعَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْرٌ لَكُمْ مِمَّا يَنْفَعُكُمْ نَهَاكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَقْلِ - وَالْحَقْلُ الْمُزَارَعَةُ بِالثُّلُثِ وَالرُّبُعِ - فَمَنْ كَانَ لَهُ أَرْضٌ فَاسْتَغْنَى عَنْهَا فَلْيَمْنَحْهَا أَخَاهُ أَوْ لِيَدَعْ وَنَهَاكُمْ عَنِ الْمُزَابَنَةِ‏.‏‏ وَالْمُزَابَنَةُ الرَّجُلُ يَجِيءُ إِلَى النَّخْلِ الْكَثِيرِ بِالْمَالِ الْعَظِيمِ فَيَقُولُ خُذْهُ بِكَذَا وَكَذَا وَسْقًا مِنْ تَمْرِ ذَلِكَ الْعَامِ‏.‏‏

Usayd ibn Zuhayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga Rofiʼ ibn Xadij kelib — men (hammasini) yaxshi anglamagan edim — dedi: «Rasululloh ﷺ sizlarga foyda keltiradigan bir ishdan sizlarni qaytardilar, Rasululloh ﷺga itoat qilish esa sizga foyda keltiradigan narsadan yaxshiroqdir. Rasululloh ﷺ sizlarni al-haqldan qaytardilar — al-haql (yerni hosilning) uchdan va toʻrtdan bir qismiga muzoraʼa qilishdir. Kimning yeri boʻlib, unga muhtoj boʻlmasa, uni birodariga (bepul) bersin yoki (boʻsh) tashlab qoʻysin. Va u zot sizlarni al-muzobanadan qaytardilar. Al-muzobana — bir kishi koʻp xurmolik oldiga katta mol bilan kelib: ‹Buni oʻsha yilgi muncha-muncha vasq quruq xurmo evaziga ol›, deyishidir», dedi.Усайд ибн Зуҳайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга Рофиъ ибн Хадиж келиб — мен (ҳаммасини) яхши англамаган эдим — деди: «Расулуллоҳ ﷺ сизларга фойда келтирадиган бир ишдан сизларни қайтардилар, Расулуллоҳ ﷺга итоат қилиш эса сизга фойда келтирадиган нарсадан яхшироқдир. Расулуллоҳ ﷺ сизларни ал-ҳақлдан қайтардилар — ал-ҳақл (ерни ҳосилнинг) учдан ва тўртдан бир қисмига музораъа қилишдир. Кимнинг ери бўлиб, унга муҳтож бўлмаса, уни биродарига (бепул) берсин ёки (бўш) ташлаб қўйсин. Ва у зот сизларни ал-музобанадан қайтардилар. Ал-музобана — бир киши кўп хурмолик олдига катта мол билан келиб: ‹Буни ўша йилги мунча-мунча васқ қуруқ хурмо эвазига ол›, дейишидир», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، أَنَّ أُسَيْدَ بْنَ ظُهَيْرٍ، قَالَ جَاءَنَا رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ يَنْهَاكُمْ عَنْ أَمْرٍ، كَانَ لَكُمْ نَافِعًا وَطَاعَةُ اللَّهِ وَطَاعَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْفَعُ لَكُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَاكُمْ عَنِ الْحَقْلِ وَقَالَ ‏"‏ مَنِ اسْتَغْنَى عَنْ أَرْضِهِ فَلْيَمْنَحْهَا أَخَاهُ أَوْ لِيَدَعْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَكَذَا رَوَاهُ شُعْبَةُ وَمُفَضَّلُ بْنُ مُهَلْهَلٍ عَنْ مَنْصُورٍ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ أُسَيْدُ ابْنُ أَخِي رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ ‏.‏

Usayd ibn Zuhayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rofiʼ ibn Xadij oldimizga kelib dedi: «Rasululloh ﷺ sizlarni siz uchun foydali boʻlgan bir ishdan qaytarmoqdalar, lekin Allohga itoat va Uning Rasuliga ﷺ itoat siz uchun yanada foydaliroqdir. Rasululloh ﷺ sizlarni yerni hosilning bir qismi evaziga ijaraga berishdan qaytarmoqdalar». Va dedilar: «Kim oʻz yeriga muhtoj boʻlmasa, uni birodariga (tekin) bersin yoki (boʻsh) tashlab qoʻysin». Abu Dovud aytdi: Shuʼba va Mufazzal ibn Muhalhil ham buni Mansurdan shunday rivoyat qilishgan. Shuʼba aytdi: Usayd — Rofiʼ ibn Xadijning jiyani.Усайд ибн Зуҳайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Рофиъ ибн Хадиж олдимизга келиб деди: «Расулуллоҳ ﷺ сизларни сиз учун фойдали бўлган бир ишдан қайтармоқдалар, лекин Аллоҳга итоат ва Унинг Расулига ﷺ итоат сиз учун янада фойдалироқдир. Расулуллоҳ ﷺ сизларни ерни ҳосилнинг бир қисми эвазига ижарага беришдан қайтармоқдалар». Ва дедилар: «Ким ўз ерига муҳтож бўлмаса, уни биродарига (текин) берсин ёки (бўш) ташлаб қўйсин». Абу Довуд айтди: Шуъба ва Муфаззал ибн Муҳалҳил ҳам буни Мансурдан шундай ривоят қилишган. Шуъба айтди: Усайд — Рофиъ ибн Хадижнинг жияни.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ ظُهَيْرٍ قَالَكَانَ أَحَدُنَا إِذَا اسْتَغْنَى عَنْ أَرْضِهِ أَوْ افْتَقَرَ إِلَيْهَا أَعْطَاهَا بِالنِّصْفِ وَالثُّلُثِ وَالرُّبُعِ وَيَشْتَرِطُ ثَلَاثَ جَدَاوِلَ وَالْقُصَارَةَ وَمَا سَقَى الرَّبِيعُ وَكُنَّا نَعْمَلُ فِيهَا عَمَلًا شَدِيدًا وَنُصِيبُ مِنْهَا مَنْفَعَةً فَأَتَانَا رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَمْرٍ كَانَ لَكُمْ نَافِعًا وَطَاعَةُ اللَّهِ وَطَاعَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرٌ لَكُمْ نَهَاكُمْ عَنْ الْحَقْلِ وَقَالَ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَمْنَحْهَا أَخَاهُ أَوْ لِيَدَعْهَا وَنَهَانَا عَنْ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُزَابَنَةُ الرَّجُلُ يَكُونُ لَهُ الْمَالُ الْعَظِيمُ مِنْ النَّخْلِ فَيَجِيءُ الرَّجُلُ فَيَأْخُذُهَا بِكَذَا وَكَذَا وَسْقًا مِنْ تَمْرٍ

Usayd ibn Zuhayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizdan biri oʻz yeriga ehtiyoji qolmasa yoki unga muhtoj boʻlsa, uni yarim, uchdan bir va toʻrtdan bir ulush evaziga berar, uch ariqning boʻyidagi hosilni, xirmondan qolgan boshoqlarni hamda buloq sugʻorgan hosilni oʻziga shart qilib olar edi. Biz unda ogʻir mehnat qilar va undan manfaat topar edik. Soʻng bizga Rofiʼ ibn Xadij kelib: «Rasululloh ﷺ bizga foydali boʻlgan bir ishdan qaytardilar, Allohga itoat qilish va Rasululloh ﷺga itoat qilish esa siz uchun yaxshiroqdir. U zot sizlarni al-haqldan qaytardilar», dedi. U zot: «Kimning yeri boʻlsa, uni (birodariga bepul) bersin yoki (boʻsh) tashlab qoʻysin», dedilar. Va bizni al-muzobanadan ham qaytardilar. Al-muzobana — bir kishining koʻp xurmoligi boʻlsa, boshqa bir kishi kelib, uni muncha-muncha vasq quruq xurmo evaziga olishidir.Усайд ибн Зуҳайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биздан бири ўз ерига эҳтиёжи қолмаса ёки унга муҳтож бўлса, уни ярим, учдан бир ва тўртдан бир улуш эвазига берар, уч ариқнинг бўйидаги ҳосилни, хирмондан қолган бошоқларни ҳамда булоқ суғорган ҳосилни ўзига шарт қилиб олар эди. Биз унда оғир меҳнат қилар ва ундан манфаат топар эдик. Сўнг бизга Рофиъ ибн Хадиж келиб: «Расулуллоҳ ﷺ бизга фойдали бўлган бир ишдан қайтардилар, Аллоҳга итоат қилиш ва Расулуллоҳ ﷺга итоат қилиш эса сиз учун яхшироқдир. У зот сизларни ал-ҳақлдан қайтардилар», деди. У зот: «Кимнинг ери бўлса, уни (биродарига бепул) берсин ёки (бўш) ташлаб қўйсин», дедилар. Ва бизни ал-музобанадан ҳам қайтардилар. Ал-музобана — бир кишининг кўп хурмолиги бўлса, бошқа бир киши келиб, уни мунча-мунча васқ қуруқ хурмо эвазига олишидир.