Zayd ibn Horisa

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَوْشَبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَمْرَةُ، قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ تَقُولُ لَمَّا جَاءَ قَتْلُ زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَجَعْفَرٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ، جَلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْرَفُ فِيهِ الْحُزْنُ، وَأَنَا أَطَّلِعُ مِنْ شَقِّ الْبَابِ، فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نِسَاءَ جَعْفَرٍ وَذَكَرَ بُكَاءَهُنَّ فَأَمَرَهُ بِأَنْ يَنْهَاهُنَّ، فَذَهَبَ الرَّجُلُ ثُمَّ أَتَى فَقَالَ قَدْ نَهَيْتُهُنَّ، وَذَكَرَ أَنَّهُنَّ لَمْ يُطِعْنَهُ، فَأَمَرَهُ الثَّانِيَةَ أَنْ يَنْهَاهُنَّ، فَذَهَبَ، ثُمَّ أَتَى، فَقَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ غَلَبْنَنِي أَوْ غَلَبْنَنَا الشَّكُّ مِنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَوْشَبٍ ـ فَزَعَمَتْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ فَاحْثُ فِي أَفْوَاهِهِنَّ التُّرَابَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ أَرْغَمَ اللَّهُ أَنْفَكَ، فَوَاللَّهِ مَا أَنْتَ بِفَاعِلٍ وَمَا تَرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْعَنَاءِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Zayd ibn Horisa, Jaʼfar va Abdulloh ibn Ravohaning shahid boʻlgani haqidagi xabar kelganda, Paygʻambar ﷺ gʻamgin holda oʻtirdilar — men eshik tirqishidan qarab turgan edim. Bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, Jaʼfarning ayollari», — dedi va ularning yigʻisini zikr qildi. Paygʻambar ﷺ uni — ularni yigʻidan toʻxtatishga — buyurdilar. U kishi borib, qaytib kelib: «Men ularni toʻxtatmoqchi boʻldim, lekin ular (menga) itoat qilmadi», — dedi. Paygʻambar ﷺ uni ikkinchi marta — ularni qaytarishga — buyurdilar. U yana borib, qaytib kelib: «Ular menga (yoki: bizga — rivoyatchi Muhammad ibn Havshab qaysisi toʻgʻri ekanida shubhada) quloq solmadi», — dedi. (Oisha qoʻshdi: Paygʻambar ﷺ: «Ularning ogʻziga tuproq solinglar», — dedilar. Men (oʻsha kishiga): «Alloh burningni tuproqqa tiqsin (yaʼni seni xor qilsin). Allohga qasamki, sen na amrini bajara olding, na Allohning Paygʻambari ﷺ ni charchoqdan xalos qil(a ol)ding», — dedim.)Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Зайд ибн Ҳориса, Жаъфар ва Абдуллоҳ ибн Равоҳанинг шаҳид бўлгани ҳақидаги хабар келганда, Пайғамбар ﷺ ғамгин ҳолда ўтирдилар — мен эшик тирқишидан қараб турган эдим. Бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, Жаъфарнинг аёллари», — деди ва уларнинг йиғисини зикр қилди. Пайғамбар ﷺ уни — уларни йиғидан тўхтатишга — буюрдилар. У киши бориб, қайтиб келиб: «Мен уларни тўхтатмоқчи бўлдим, лекин улар (менга) итоат қилмади», — деди. Пайғамбар ﷺ уни иккинчи марта — уларни қайтаришга — буюрдилар. У яна бориб, қайтиб келиб: «Улар менга (ёки: бизга — ривоятчи Муҳаммад ибн Ҳавшаб қайсиси тўғри эканида шубҳада) қулоқ солмади», — деди. (Оиша қўшди: Пайғамбар ﷺ: «Уларнинг оғзига тупроқ солинглар», — дедилар. Мен (ўша кишига): «Аллоҳ бурнингни тупроққа тиқсин (яъни сени хор қилсин). Аллоҳга қасамки, сен на амрини бажара олдинг, на Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ ни чарчоқдан халос қил(а ол)динг», — дедим.)

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ، حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ـ رضى الله عنهم ـ أَنَّهُ قَالَ أَصَبْتُ شَارِفًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَغْنَمٍ يَوْمَ بَدْرٍ قَالَ وَأَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَارِفًا أُخْرَى، فَأَنَخْتُهُمَا يَوْمًا عِنْدَ باب رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ، وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَحْمِلَ عَلَيْهِمَا إِذْخِرًا لأَبِيعَهُ، وَمَعِي صَائِغٌ مِنْ بَنِي قَيْنُقَاعَ فَأَسْتَعِينَ بِهِ عَلَى وَلِيمَةِ فَاطِمَةَ، وَحَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَشْرَبُ فِي ذَلِكَ الْبَيْتِ مَعَهُ قَيْنَةٌ، فَقَالَتْ أَلاَ يَا حَمْزَ لِلشُّرُفِ النِّوَاءِ‏.‏ فَثَارَ إِلَيْهِمَا حَمْزَةُ بِالسَّيْفِ، فَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا، وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا، ثُمَّ أَخَذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا‏.‏ قُلْتُ لاِبْنِ شِهَابٍ وَمِنَ السَّنَامِ قَالَ قَدْ جَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا فَذَهَبَ بِهَا‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ عَلِيٌّ ـ رضى الله عنه ـ فَنَظَرْتُ إِلَى مَنْظَرٍ أَفْظَعَنِي فَأَتَيْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ فَأَخْبَرْتُهُ الْخَبَرَ فَخَرَجَ وَمَعَهُ زَيْدٌ، فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ، فَدَخَلَ عَلَى حَمْزَةَ فَتَغَيَّظَ عَلَيْهِ فَرَفَعَ حَمْزَةُ بَصَرَهُ وَقَالَ هَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لآبَائِي فَرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَهْقِرُ حَتَّى خَرَجَ عَنْهُمْ، وَذَلِكَ قَبْلَ تَحْرِيمِ الْخَمْرِ‏.‏

Husayn ibn Ali (Ali ibn Abu Tolibdan) rivoyat qiladi: Ali ibn Abu Tolib dedi: «Men Badr (jangi) kuni oʻz oʻlja ulushim sifatida bir urgʻochi tuya oldim va Allohning Rasuli ﷺ menga yana bir urgʻochi tuya berdi. Men ikkovini bir ansoriyning eshigi oldida choʻktirdim — ularga Izxir (oʻti)ni ortib, uni sotish va uning pulini Fotimaga uylanishimda (toʻy) valimam uchun ishlatish niyatida. Men bilan Bani Qaynuqoʼdan bir zargar (ham) bor edi. Hamza ibn Abdulmuttalib oʻsha uyda xamr (ichkilik) ichib oʻtirgan edi va bir kuychi ayol (qoʻshiq aytib): ‹Ey Hamza! (Mana bu) ikki semiz qari urgʻochi tuyani (soʻy va mehmonlaringga tort)!› — der edi. Bas, Hamza qilichini olib, oʻsha ikki tuya tomonga bordi va ularning oʻrkachlarini kesdi, biqinlarini yordi va jigarlarining bir qismini oldi». (Men Ibn Shihobdan: «U oʻrkach(lar)ning bir qismini oldimi?» — deb soʻradim. U: «U ularning oʻrkachlarini kesib, olib ketdi», — deb javob berdi.) Ali davom etdi: «Men bu dahshatli manzarani koʻrganimda, Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, u zotga bu xabarni aytdim. Paygʻambar ﷺ — oʻsha paytda u zot bilan birga boʻlgan Zayd ibn Horisa hamrohligida — (tashqariga) chiqdi va men ham ular bilan birga bordim. U zot Hamza oldiga borib, unga qattiq (gap) aytdi. Hamza koʻzini koʻtarib: ‹Sizlar mening ota-bobolarimning qullaridan boshqa (kim) edingiz?!› — dedi. Paygʻambar ﷺ orqaga chekinib, (tashqariga) chiqdi. Bu voqea — xamr (ichkilik) harom qilinishdan oldin (sodir) boʻldi».Ҳусайн ибн Али (Али ибн Абу Толибдан) ривоят қилади: Али ибн Абу Толиб деди: «Мен Бадр (жанги) куни ўз ўлжа улушим сифатида бир урғочи туя олдим ва Аллоҳнинг Расули ﷺ менга яна бир урғочи туя берди. Мен икковини бир ансорийнинг эшиги олдида чўктирдим — уларга Изхир (ўти)ни ортиб, уни сотиш ва унинг пулини Фотимага уйланишимда (тўй) валимам учун ишлатиш ниятида. Мен билан Бани Қайнуқўдан бир заргар (ҳам) бор эди. Ҳамза ибн Абдулмутталиб ўша уйда хамр (ичкилик) ичиб ўтирган эди ва бир куйчи аёл (қўшиқ айтиб): ‹Эй Ҳамза! (Мана бу) икки семиз қари урғочи туяни (сўй ва меҳмонларингга торт)!› — дер эди. Бас, Ҳамза қиличини олиб, ўша икки туя томонга борди ва уларнинг ўркачларини кесди, биқинларини ёрди ва жигарларининг бир қисмини олди». (Мен Ибн Шиҳобдан: «У ўркач(лар)нинг бир қисмини олдими?» — деб сўрадим. У: «У уларнинг ўркачларини кесиб, олиб кетди», — деб жавоб берди.) Али давом этди: «Мен бу даҳшатли манзарани кўрганимда, Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, у зотга бу хабарни айтдим. Пайғамбар ﷺ — ўша пайтда у зот билан бирга бўлган Зайд ибн Ҳориса ҳамроҳлигида — (ташқарига) чиқди ва мен ҳам улар билан бирга бордим. У зот Ҳамза олдига бориб, унга қаттиқ (гап) айтди. Ҳамза кўзини кўтариб: ‹Сизлар менинг ота-боболаримнинг қулларидан бошқа (ким) эдингиз?!› — деди. Пайғамбар ﷺ орқага чекиниб, (ташқарига) чиқди. Бу воқеа — хамр (ичкилик) ҳаром қилинишдан олдин (содир) бўлди».

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيًّا قَالَ كَانَتْ لِي شَارِفٌ مِنْ نَصِيبِي مِنَ الْمَغْنَمِ يَوْمَ بَدْرٍ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَعْطَانِي شَارِفًا مِنَ الْخُمُسِ، فَلَمَّا أَرَدْتُ أَنْ أَبْتَنِيَ بِفَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاعَدْتُ رَجُلاً صَوَّاغًا مِنْ بَنِي قَيْنُقَاعَ، أَنْ يَرْتَحِلَ مَعِيَ فَنَأْتِيَ بِإِذْخِرٍ أَرَدْتُ أَنْ أَبِيعَهُ الصَّوَّاغِينَ، وَأَسْتَعِينَ بِهِ فِي وَلِيمَةِ عُرْسِي، فَبَيْنَا أَنَا أَجْمَعُ لِشَارِفَىَّ مَتَاعًا مِنَ الأَقْتَابِ وَالْغَرَائِرِ وَالْحِبَالِ، وَشَارِفَاىَ مُنَاخَانِ إِلَى جَنْبِ حُجْرَةِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ، رَجَعْتُ حِينَ جَمَعْتُ مَا جَمَعْتُ، فَإِذَا شَارِفَاىَ قَدِ اجْتُبَّ أَسْنِمَتُهُمَا وَبُقِرَتْ خَوَاصِرُهُمَا، وَأُخِذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا، فَلَمْ أَمْلِكْ عَيْنَىَّ حِينَ رَأَيْتُ ذَلِكَ الْمَنْظَرَ مِنْهُمَا، فَقُلْتُ مَنْ فَعَلَ هَذَا فَقَالُوا فَعَلَ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَهْوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ فِي شَرْبٍ مِنَ الأَنْصَارِ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، فَعَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي وَجْهِي الَّذِي لَقِيتُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا لَكَ ‏"‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهَ، مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ، عَدَا حَمْزَةُ عَلَى نَاقَتَىَّ، فَأَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا، وَهَا هُوَ ذَا فِي بَيْتٍ مَعَهُ شَرْبٌ‏.‏ فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ فَارْتَدَى ثُمَّ انْطَلَقَ يَمْشِي، وَاتَّبَعْتُهُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ حَتَّى جَاءَ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ حَمْزَةُ، فَاسْتَأْذَنَ فَأَذِنُوا لَهُمْ فَإِذَا هُمْ شَرْبٌ، فَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلُومُ حَمْزَةَ فِيمَا فَعَلَ، فَإِذَا حَمْزَةُ قَدْ ثَمِلَ مُحْمَرَّةً عَيْنَاهُ، فَنَظَرَ حَمْزَةُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى رُكْبَتِهِ، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى سُرَّتِهِ، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ حَمْزَةُ هَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لأَبِي فَعَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَدْ ثَمِلَ، فَنَكَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَقِبَيْهِ الْقَهْقَرَى وَخَرَجْنَا مَعَهُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Badr (jangi) kuni oʻlja ulushimda bir urgʻochi tuya oldim va Paygʻambar ﷺ menga xumusdan (ham) bir urgʻochi tuya bergan edi. Men Allohning Rasuli ﷺ ning qizi Fotimaga uylanmoqchi boʻlganimda, Bani Qaynuqo qabilasidan bir zargar bilan — men bilan birga borib, izxir (yaʼni xushboʻy oʻt) keltirib, uni zargarlarga sotib, narxini toʻyim uchun sarflashga — vaʼdalashgan edim. Men oʻz urgʻochi tuyalarim uchun egar, qop va arqonlar (jihoz) toʻplayotgan edim, ikki urgʻochi tuyam esa bir ansoriy kishining xonasi yonida choʻkkalab oʻtirgan edi. Men toʻplaganimni toʻplab qaytdim va (koʻrdimki,) ikki urgʻochi tuyamning oʻrkachlari kesilgan, biqinlari yorilgan va jigarlarining bir qismi olib qoʻyilgan edi. Men ikki urgʻochi tuyamning bu holatini koʻrganimda, yigʻlamay turolmadim. Men: «Buni kim qildi?» — dedim. Odamlar: «Hamza ibn Abdulmuttalib — u bu uyda baʼzi ansoriy maishchilar (mast kishilar) bilan birga», — dedi. Men yoʻlga chiqib, to Paygʻambar ﷺ ning oldiga yetib bordim — Zayd ibn Horisa u zot bilan birga edi. Paygʻambar ﷺ yuzimda — boshimga tushgan (musibat) asarini — sezdi; bas, Paygʻambar ﷺ: «Senga nima boʻldi?» — deb soʻradi. Men: «Yo Rasululloh! Men bugungidek kunni hech koʻrmagan edim. Hamza ikki urgʻochi tuyamga hujum qilib, ularning oʻrkachlarini kesib, biqinlarini yorib tashlabdi — u esa hozir bir uyda baʼzi mast kishilar bilan oʻtiribdi», — dedim. Soʻng Paygʻambar ﷺ yopinchigʻini soʻrab, uni yopindi va yoʻlga tushdi — men va Zayd ibn Horisa unga ergashdik — to Hamza turgan uyga yetib kelguncha. U zot (kirishga) ruxsat soʻradi va ular ruxsat berdi — ular mast edi. Allohning Rasuli ﷺ Hamzani — qilgan ishi uchun — koyiy boshladi; lekin Hamza mast edi va uning koʻzlari qizargan edi. Hamza Allohning Rasuli ﷺ ga qaradi, soʻng koʻzlarini koʻtarib, uning tizzalariga qaradi, soʻng koʻzlarini koʻtarib, uning kindigiga qaradi, yana koʻzlarini koʻtarib, uning yuziga qaradi. Soʻng Hamza: «Sizlar — mening otamning qullaridan boshqa (kim)siz?» — dedi. Allohning Rasuli ﷺ uning mast ekanini angladi, bas, Allohning Rasuli ﷺ orqaga (chekinib) qaytdi va biz u zot bilan birga (tashqariga) chiqdik.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Бадр (жанги) куни ўлжа улушимда бир урғочи туя олдим ва Пайғамбар ﷺ менга хумусдан (ҳам) бир урғочи туя берган эди. Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг қизи Фотимага уйланмоқчи бўлганимда, Бани Қайнуқо қабиласидан бир заргар билан — мен билан бирга бориб, изхир (яъни хушбўй ўт) келтириб, уни заргарларга сотиб, нархини тўйим учун сарфлашга — ваъдалашган эдим. Мен ўз урғочи туяларим учун эгар, қоп ва арқонлар (жиҳоз) тўплаётган эдим, икки урғочи туям эса бир ансорий кишининг хонаси ёнида чўккалаб ўтирган эди. Мен тўплаганимни тўплаб қайтдим ва (кўрдимки,) икки урғочи туямнинг ўркачлари кесилган, биқинлари ёрилган ва жигарларининг бир қисми олиб қўйилган эди. Мен икки урғочи туямнинг бу ҳолатини кўрганимда, йиғламай туролмадим. Мен: «Буни ким қилди?» — дедим. Одамлар: «Ҳамза ибн Абдулмутталиб — у бу уйда баъзи ансорий маишчилар (маст кишилар) билан бирга», — деди. Мен йўлга чиқиб, то Пайғамбар ﷺ нинг олдига етиб бордим — Зайд ибн Ҳориса у зот билан бирга эди. Пайғамбар ﷺ юзимда — бошимга тушган (мусибат) асарини — сезди; бас, Пайғамбар ﷺ: «Сенга нима бўлди?» — деб сўради. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Мен бугунгидек кунни ҳеч кўрмаган эдим. Ҳамза икки урғочи туямга ҳужум қилиб, уларнинг ўркачларини кесиб, биқинларини ёриб ташлабди — у эса ҳозир бир уйда баъзи маст кишилар билан ўтирибди», — дедим. Сўнг Пайғамбар ﷺ ёпинчиғини сўраб, уни ёпинди ва йўлга тушди — мен ва Зайд ибн Ҳориса унга эргашдик — то Ҳамза турган уйга етиб келгунча. У зот (киришга) рухсат сўради ва улар рухсат берди — улар маст эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ Ҳамзани — қилган иши учун — койий бошлади; лекин Ҳамза маст эди ва унинг кўзлари қизарган эди. Ҳамза Аллоҳнинг Расули ﷺ га қаради, сўнг кўзларини кўтариб, унинг тиззаларига қаради, сўнг кўзларини кўтариб, унинг киндигига қаради, яна кўзларини кўтариб, унинг юзига қаради. Сўнг Ҳамза: «Сизлар — менинг отамнинг қулларидан бошқа (ким)сиз?» — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ унинг маст эканини англади, бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ орқага (чекиниб) қайтди ва биз у зот билан бирга (ташқарига) чиқдик.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ قَائِفٌ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَاهِدٌ، وَأُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ مُضْطَجِعَانِ، فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ الأَقْدَامَ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ‏.‏ قَالَ فَسُرَّ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَعْجَبَهُ، فَأَخْبَرَ بِهِ عَائِشَةَ‏.‏

Mening oldimga bir qoyif (iz biluvchi) kirdi, Paygʻambar ﷺ ham hozir edilar, Usoma ibn Zayd va Zayd ibn Horisa esa (yonma-yon) yotgan edilar. (Qoyif:) «Albatta bu oyoqlar baʼzisi baʼzisidan (bir nasldan)», dedi. (Rovi) aytdi: Shunda Paygʻambar ﷺ bundan xursand boʻldilar va bu u zotni mamnun qildi, soʻng buni Oishaga xabar berdilar.Менинг олдимга бир қойиф (из билувчи) кирди, Пайғамбар ﷺ ҳам ҳозир эдилар, Усома ибн Зайд ва Зайд ибн Ҳориса эса (ёнма-ён) ётган эдилар. (Қойиф:) «Албатта бу оёқлар баъзиси баъзисидан (бир наслдан)», деди. (Рови) айтди: Шунда Пайғамбар ﷺ бундан хурсанд бўлдилар ва бу у зотни мамнун қилди, сўнг буни Оишага хабар бердилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ،‏.‏ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ـ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيًّا قَالَ كَانَتْ لِي شَارِفٌ مِنْ نَصِيبِي مِنَ الْمَغْنَمِ يَوْمَ بَدْرٍ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَعْطَانِي مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ مِنَ الْخُمُسِ يَوْمَئِذٍ، فَلَمَّا أَرَدْتُ أَنْ أَبْتَنِيَ بِفَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَاعَدْتُ رَجُلاً صَوَّاغًا فِي بَنِي قَيْنُقَاعَ أَنْ يَرْتَحِلَ مَعِي فَنَأْتِيَ بِإِذْخِرٍ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَبِيعَهُ مِنَ الصَّوَّاغِينَ فَنَسْتَعِينَ بِهِ فِي وَلِيمَةِ عُرْسِي، فَبَيْنَا أَنَا أَجْمَعُ لِشَارِفَىَّ مِنَ الأَقْتَابِ وَالْغَرَائِرِ وَالْحِبَالِ، وَشَارِفَاىَ مُنَاخَانِ إِلَى جَنْبِ حُجْرَةِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ، حَتَّى جَمَعْتُ مَا جَمَعْتُ فَإِذَا أَنَا بِشَارِفَىَّ قَدْ أُجِبَّتْ أَسْنِمَتُهَا، وَبُقِرَتْ خَوَاصِرُهُمَا، وَأُخِذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا، فَلَمْ أَمْلِكْ عَيْنَىَّ حِينَ رَأَيْتُ الْمَنْظَرَ، قُلْتُ مَنْ فَعَلَ هَذَا قَالُوا فَعَلَهُ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَهْوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ، فِي شَرْبٍ مِنَ الأَنْصَارِ، عِنْدَهُ قَيْنَةٌ وَأَصْحَابُهُ فَقَالَتْ فِي غِنَائِهَا أَلاَ يَا حَمْزَ لِلشُّرُفِ النِّوَاءِ، فَوَثَبَ حَمْزَةُ إِلَى السَّيْفِ، فَأَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا، وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا، وَأَخَذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا قَالَ عَلِيٌّ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، وَعَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الَّذِي لَقِيتُ فَقَالَ ‏"‏ مَا لَكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ، عَدَا حَمْزَةُ عَلَى نَاقَتَىَّ، فَأَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا، وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا وَهَا هُوَ ذَا فِي بَيْتٍ مَعَهُ شَرْبٌ، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ، فَارْتَدَى ثُمَّ انْطَلَقَ يَمْشِي، وَاتَّبَعْتُهُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، حَتَّى جَاءَ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ حَمْزَةُ، فَاسْتَأْذَنَ عَلَيْهِ فَأُذِنَ لَهُ، فَطَفِقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَلُومُ حَمْزَةَ فِيمَا فَعَلَ، فَإِذَا حَمْزَةُ ثَمِلٌ مُحْمَرَّةٌ عَيْنَاهُ، فَنَظَرَ حَمْزَةُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ، فَنَظَرَ إِلَى رُكْبَتِهِ، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ، فَنَظَرَ إِلَى وَجْهِهِ، ثُمَّ قَالَ حَمْزَةُ وَهَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لأَبِي فَعَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ ثَمِلٌ، فَنَكَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَقِبَيْهِ الْقَهْقَرَى، فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ‏.‏

Ali aytdi: Menda Badr kuni oʻljadan (gʻanimatdan) ulushimga (tushgan) bir keksa tuya bor edi va Paygʻambar ﷺ oʻsha kuni Alloh u zotga (fay sifatida) bergan xumsdan (beshdan birdan) menga (yana bir tuya) bergan edilar. Men Paygʻambar ﷺning qizlari Fotima (alayhassalom) bilan (oilaviy hayot) qurmoqchi boʻlganimda, Bani Qaynuqodagi bir zargar kishi bilan u men bilan birga yoʻlga chiqib, izxir (oʻt) keltirishga vaʼdalashdim — men uni zargarlarga sotib, toʻyim ziyofatida undan foydalanmoqchi edim. Men ikki tuyam uchun egar, xurjin va arqonlar yigʻayotganimda — ikki tuyam ansorlardan bir kishining hujrasi yonida choʻktirilgan edi — yigʻadiganimni yigʻib boʻlgach, qarasam, ikki tuyamning oʻrkachlari kesilgan, biqinlari yorilgan va jigarlaridan (bir narsa) olingan edi! Bu manzarani koʻrganimda, koʻzlarimni (yoshini) tutib turolmadim. Men: «Buni kim qildi?» dedim. Ular: «Buni Hamza ibn Abdulmuttalib qildi, u mana bu uyda, ansorlardan bir guruh may-ichuvchilar bilan birga, yonida bir kuychi (kanizak) va sheriklari (bilan)dir», deyishdi. (Kuychi ayol) qoʻshigʻida: ‹Ey Hamza, mana bu semiz keksa tuyalarga (qara)!› deganda, Hamza qilichga sapchib (otilib), ularning oʻrkachlarini kesib, biqinlarini yorib, jigarlaridan (bir narsa) olgan edi. Ali aytdi: Men borib, Paygʻambar ﷺning oldilariga kirdim — yonlarida Zayd ibn Horisa bor edi. Paygʻambar ﷺ men duch kelgan narsani (yuzimdan) bildilar va: «Senga nima boʻldi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, men bugungidek (kun) hech koʻrmaganman: Hamza ikki tuyamga tajovuz qilib, oʻrkachlarini kesib, biqinlarini yoribdi, mana u ham bir uyda, may-ichuvchilar bilan», dedim. Paygʻambar ﷺ ridolarini soʻrab, uni yopinib, soʻng yurib bordilar, men va Zayd ibn Horisa u zotga ergashdik, to Hamza boʻlgan uyga keldilar. U zot unga (kirishga) izn soʻradilar, izn berildi. Paygʻambar ﷺ Hamzani qilgan ishi (uchun) malomat qila boshladilar. Qarasalar, Hamza mast, koʻzlari qizargan edi. Hamza Paygʻambar ﷺga qaradi, soʻng nigohini koʻtarib, tizzalariga qaradi, soʻng nigohini (yana) koʻtarib, yuzlariga qaradi, soʻng Hamza: «Sizlar otamning qullaridan boshqa (narsa) emassizlar(-ku)!» dedi. Paygʻambar ﷺ uning mast ekanini bildilar va ortlariga — orqaga (tisarilib) qaytdilar, chiqdilar, biz ham u zot bilan chiqdik.Али айтди: Менда Бадр куни ўлжадан (ғаниматдан) улушимга (тушган) бир кекса туя бор эди ва Пайғамбар ﷺ ўша куни Аллоҳ у зотга (фай сифатида) берган хумсдан (бешдан бирдан) менга (яна бир туя) берган эдилар. Мен Пайғамбар ﷺнинг қизлари Фотима (алайҳассалом) билан (оилавий ҳаёт) қурмоқчи бўлганимда, Бани Қайнуқодаги бир заргар киши билан у мен билан бирга йўлга чиқиб, изхир (ўт) келтиришга ваъдалашдим — мен уни заргарларга сотиб, тўйим зиёфатида ундан фойдаланмоқчи эдим. Мен икки туям учун эгар, хуржин ва арқонлар йиғаётганимда — икки туям ансорлардан бир кишининг ҳужраси ёнида чўктирилган эди — йиғадиганимни йиғиб бўлгач, қарасам, икки туямнинг ўркачлари кесилган, биқинлари ёрилган ва жигарларидан (бир нарса) олинган эди! Бу манзарани кўрганимда, кўзларимни (ёшини) тутиб туролмадим. Мен: «Буни ким қилди?» дедим. Улар: «Буни Ҳамза ибн Абдулмутталиб қилди, у мана бу уйда, ансорлардан бир гуруҳ май-ичувчилар билан бирга, ёнида бир куйчи (канизак) ва шериклари (билан)дир», дейишди. (Куйчи аёл) қўшиғида: ‹Эй Ҳамза, мана бу семиз кекса туяларга (қара)!› деганда, Ҳамза қиличга сапчиб (отилиб), уларнинг ўркачларини кесиб, биқинларини ёриб, жигарларидан (бир нарса) олган эди. Али айтди: Мен бориб, Пайғамбар ﷺнинг олдиларига кирдим — ёнларида Зайд ибн Ҳориса бор эди. Пайғамбар ﷺ мен дуч келган нарсани (юзимдан) билдилар ва: «Сенга нима бўлди?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен бугунгидек (кун) ҳеч кўрмаганман: Ҳамза икки туямга тажовуз қилиб, ўркачларини кесиб, биқинларини ёрибди, мана у ҳам бир уйда, май-ичувчилар билан», дедим. Пайғамбар ﷺ ридоларини сўраб, уни ёпиниб, сўнг юриб бордилар, мен ва Зайд ибн Ҳориса у зотга эргашдик, то Ҳамза бўлган уйга келдилар. У зот унга (киришга) изн сўрадилар, изн берилди. Пайғамбар ﷺ Ҳамзани қилган иши (учун) маломат қила бошладилар. Қарасалар, Ҳамза маст, кўзлари қизарган эди. Ҳамза Пайғамбар ﷺга қаради, сўнг нигоҳини кўтариб, тиззаларига қаради, сўнг нигоҳини (яна) кўтариб, юзларига қаради, сўнг Ҳамза: «Сизлар отамнинг қулларидан бошқа (нарса) эмассизлар(-ку)!» деди. Пайғамбар ﷺ унинг маст эканини билдилар ва ортларига — орқага (тисарилиб) қайтдилар, чиқдилар, биз ҳам у зот билан чиқдик.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَمَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ مُوتَةَ زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ قُتِلَ زَيْدٌ فَجَعْفَرٌ، وَإِنْ قُتِلَ جَعْفَرٌ فَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ كُنْتُ فِيهِمْ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَالْتَمَسْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، فَوَجَدْنَاهُ فِي الْقَتْلَى، وَوَجَدْنَا مَا فِي جَسَدِهِ بِضْعًا وَتِسْعِينَ مِنْ طَعْنَةٍ وَرَمْيَةٍ‏.‏

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ Mota gʻazotida Zayd ibn Horisani amir qildilar va Rasululloh ﷺ: «Agar Zayd (shahid) qilinsa, Jaʼfar (amir); agar Jaʼfar (shahid) qilinsa, Abdulloh ibn Ravoha (amir boʻ ladi)», dedilar. Abdulloh aytdi: Men oʻsha gʻazotda ular bilan birga edim. Biz Jaʼfar ibn Abu Tolibni qidirdik va uni oʻlganlar (shahidlar) ichidan topdik; uning jasadida toʻqson nechta nayza va oʻq (yarasi) topdik.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Мота ғазотида Зайд ибн Ҳорисани амир қилдилар ва Расулуллоҳ ﷺ: «Агар Зайд (шаҳид) қилинса, Жаъфар (амир); агар Жаъфар (шаҳид) қилинса, Абдуллоҳ ибн Равоҳа (амир бў лади)», дедилар. Абдуллоҳ айтди: Мен ўша ғазотда улар билан бирга эдим. Биз Жаъфар ибн Абу Толибни қидирдик ва уни ўлганлар (шаҳидлар) ичидан топдик; унинг жасадида тўқсон нечта найза ва ўқ (яраси) топдик.

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا كُنَّا نَدْعُوهُ إِلاَّ زَيْدَ ابْنَ مُحَمَّدٍ حَتَّى نَزَلَ الْقُرْآنُ ‏[quran sura="33" aya_start="5" aya_end="5"]{‏ادْعُوهُمْ لآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ‏}‏‏.‏

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺning ozod qilgan (quli) Zayd ibn Horisani — biz uni faqat ‹Zayd ibn Muhammad› deb chaqirar edik — to Qurʼon: ‹Ularni otalari (nomi) bilan chaqiringlar; bu — Alloh huzurida adolatliroqdir› (Ahzob surasi, 5) (oyati) nozil boʻ ldi.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилган (қули) Зайд ибн Ҳорисани — биз уни фақат ‹Зайд ибн Муҳаммад› деб чақирар эдик — то Қуръон: ‹Уларни оталари (номи) билан чақиринглар; бу — Аллоҳ ҳузурида адолатлироқдир› (Аҳзоб сураси, 5) (ояти) нозил бў лди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ هَذِهِ، الآيَةَ ‏[quran sura="33" aya_start="37" aya_end="37"]{‏وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ‏}‏ نَزَلَتْ فِي شَأْنِ زَيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ وَزَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, bu oyat: ‹Va sen — Alloh oshkor qiluvchi (boʻ lgan) narsani oʻ z koʻ nglingda yashirar eding› (Ahzob surasi, 37) — Zaynab bint Jahsh va Zayd ibn Horisa (haqida) shaʼnida nozil boʻ ldi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, бу оят: ‹Ва сен — Аллоҳ ошкор қилувчи (бў лган) нарсани ў з кў нглингда яширар эдинг› (Аҳзоб сураси, 37) — Зайнаб бинт Жаҳш ва Зайд ибн Ҳориса (ҳақида) шаънида нозил бў лди.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ، ثُمَّ انْطَلَقَ يَمْشِي، وَاتَّبَعْتُهُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، حَتَّى جَاءَ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ حَمْزَةُ، فَاسْتَأْذَنَ فَأَذِنُوا لَهُمْ‏.‏

(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ ridolarini (keltirishni) soʻradilar, soʻng (uni yelkalariga olib) yurib ketdilar. Men va Zayd ibn Horisa u zotning izidan bordik; nihoyat (u zot) ichida Hamza (roziyallohu anhu) boʻlgan uyga keldilar va (kirishga) izn soʻradilar, ularga izn berishdi.(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ридоларини (келтиришни) сўрадилар, сўнг (уни елкаларига олиб) юриб кетдилар. Мен ва Зайд ибн Ҳориса у зотнинг изидан бордик; ниҳоят (у зот) ичида Ҳамза (розияллоҳу анҳу) бўлган уйга келдилар ва (киришга) изн сўрадилар, уларга изн беришди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَىَّ مَسْرُورًا تَبْرُقُ أَسَارِيرُ وَجْهِهِ فَقَالَ ‏"‏ أَلَمْ تَرَىْ أَنَّ مُجَزِّزًا نَظَرَ آنِفًا إِلَى زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ الأَقْدَامَ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildiki, u aytdi:) Rasululloh ﷺ huzurimga xursand holda, yuzlari porlab kirdilar-da: «Mujazziz (degan qoif) hozir Zayd ibn Horisa va Usoma ibn Zaydga qarab: ‹Bu oyoqlarning baʼzisi baʼzisidandir (ular bir-biriga qarindosh)›, deganini koʻrmadingmi?» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилдики, у айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга хурсанд ҳолда, юзлари порлаб кирдилар-да: «Мужаззиз (деган қоиф) ҳозир Зайд ибн Ҳориса ва Усома ибн Зайдга қараб: ‹Бу оёқларнинг баъзиси баъзисидандир (улар бир-бирига қариндош)›, деганини кўрмадингми?» дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ جَاءَ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ يَشْكُو فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ اتَّقِ اللَّهَ، وَأَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ لَوْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَاتِمًا شَيْئًا لَكَتَمَ هَذِهِ‏.‏ قَالَ فَكَانَتْ زَيْنَبُ تَفْخَرُ عَلَى أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ زَوَّجَكُنَّ أَهَالِيكُنَّ، وَزَوَّجَنِي اللَّهُ تَعَالَى مِنْ فَوْقِ سَبْعِ سَمَوَاتٍ‏.‏ وَعَنْ ثَابِتٍ ‏[quran sura="33" aya_start="37" aya_end="37"]{‏وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ‏}‏ نَزَلَتْ فِي شَأْنِ زَيْنَبَ وَزَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Zayd ibn Horisa (xotini Zaynabdan) shikoyat qilib keldi. Paygʻambar ﷺ esa: «Allohdan qoʻrq va xotiningni oʻzing bilan ushlab tur (taloq qilma)», deyaverdilar. Oisha aytdi: «Agar Rasululloh ﷺ biror narsani yashiradigan boʻlsalar, mana shuni yashirardilar». (Anas) aytdi: Zaynab Paygʻambar ﷺning (boshqa) zavjalaridan faxrlanib: «Sizlarni ahllaringiz (oilangiz) uylantirdi; meni esa — yetti osmon ortidan — Alloh taolo (Paygʻambarga) uylantirdi», derdi. Sobitdan (rivoyat qilinishicha): ‹Alloh oshkor qiluvchi boʻlgan narsani sen oʻz ichingda yashirar va odamlardan qoʻrqar eding...› (Ahzob surasi, 37-oyat) — Zaynab va Zayd ibn Horisaning ishi haqida nozil boʻlgan.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Зайд ибн Ҳориса (хотини Зайнабдан) шикоят қилиб келди. Пайғамбар ﷺ эса: «Аллоҳдан қўрқ ва хотинингни ўзинг билан ушлаб тур (талоқ қилма)», деявердилар. Оиша айтди: «Агар Расулуллоҳ ﷺ бирор нарсани яширадиган бўлсалар, мана шуни яширардилар». (Анас) айтди: Зайнаб Пайғамбар ﷺнинг (бошқа) завжаларидан фахрланиб: «Сизларни аҳлларингиз (оилангиз) уйлантирди; мени эса — етти осмон ортидан — Аллоҳ таоло (Пайғамбарга) уйлантирди», дерди. Собитдан (ривоят қилинишича): ‹Аллоҳ ошкор қилувчи бўлган нарсани сен ўз ичингда яширар ва одамлардан қўрқар эдинг...› (Аҳзоб сураси, 37-оят) — Зайнаб ва Зайд ибн Ҳорисанинг иши ҳақида нозил бўлган.