حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَرْقَمِ، قَالَ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَأَخَذَ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَدَّمَهُ وَكَانَ إِمَامَ قَوْمِهِ وَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ وَوَجَدَ أَحَدُكُمُ الْخَلاَءَ فَلْيَبْدَأْ بِالْخَلاَءِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَرْقَمِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . هَكَذَا رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الْحُفَّاظِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَرْقَمِ . وَرَوَى وُهَيْبٌ وَغَيْرُهُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَرْقَمِ . وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ . وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ قَالاَ لاَ يَقُومُ إِلَى الصَّلاَةِ وَهُوَ يَجِدُ شَيْئًا مِنَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ . وَقَالاَ إِنْ دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ فَوَجَدَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَلاَ يَنْصَرِفْ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ وَبِهِ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ مَا لَمْ يَشْغَلْهُ ذَلِكَ عَنِ الصَّلاَةِ .
Abdulloh ibn al-Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Namozga iqomat aytildi, shunda u (Abdulloh) bir kishining qoʻlidan ushlab, uni oldinga surdi — uning oʻzi qavmining imomi edi — va: «Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman», dedi: «Namozga iqomat aytilsa-yu, biringiz hojatxonaga (borish ehtiyojini) sezsa, avval hojatxonadan boshlasin». (Rovi) aytdi: Bu bobda Oisha, Abu Hurayra, Savbon va Abu Umoma (roziyallohu anhum)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn al-Arqamning hadisi hasan sahihdir. Molik ibn Anas, Yahyo ibn Said al-Qatton va boshqa bir necha hofizlar buni shu tarzda Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u Abdulloh ibn al-Arqamdan (deb) rivoyat qilgan. Vuhayb va boshqalar esa Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u bir kishidan, u Abdulloh ibn al-Arqamdan (deb) rivoyat qilgan. Bu — Nabiy ﷺning sahobalaridan va tobeinlardan bir nechasining soʻzidir. Ahmad va Ishoq ham shuni aytib: «Gʻoit yoki bavl (siyish ehtiyoji)dan biror narsani sezib turib namozga turmasin», deyishgan. Va: «Agar namozga kirgan boʻlsa-yu, shundan biror narsani sezsa, uni (namozdan) chalgʻitmas ekan, namozdan chiqmasin», deyishgan. Baʼzi ilm ahli esa: «Gʻoit yoki bavl namozdan chalgʻitmas ekan, shu holida namoz oʻqishida zarar yoʻq», degan.Абдуллоҳ ибн ал-Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Намозга иқомат айтилди, шунда у (Абдуллоҳ) бир кишининг қўлидан ушлаб, уни олдинга сурди — унинг ўзи қавмининг имоми эди — ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман», деди: «Намозга иқомат айтилса-ю, бирингиз ҳожатхонага (бориш эҳтиёжини) сезса, аввал ҳожатхонадан бошласин». (Рови) айтди: Бу бобда Оиша, Абу Ҳурайра, Савбон ва Абу Умома (розияллоҳу анҳум)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн ал-Арқамнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Молик ибн Анас, Яҳё ибн Саид ал-Қаттон ва бошқа бир неча ҳофизлар буни шу тарзда Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Абдуллоҳ ибн ал-Арқамдан (деб) ривоят қилган. Вуҳайб ва бошқалар эса Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у бир кишидан, у Абдуллоҳ ибн ал-Арқамдан (деб) ривоят қилган. Бу — Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва тобеинлардан бир нечасининг сўзидир. Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтиб: «Ғоит ёки бавл (сийиш эҳтиёжи)дан бирор нарсани сезиб туриб намозга турмасин», дейишган. Ва: «Агар намозга кирган бўлса-ю, шундан бирор нарсани сезса, уни (намоздан) чалғитмас экан, намоздан чиқмасин», дейишган. Баъзи илм аҳли эса: «Ғоит ёки бавл намоздан чалғитмас экан, шу ҳолида намоз ўқишида зарар йўқ», деган.