حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي فَزَارَةَ، عَنْ أَبِي زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ سَأَلَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا فِي إِدَاوَتِكَ " . فَقُلْتُ نَبِيذٌ . فَقَالَ " تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ " . قَالَ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَأَبُو زَيْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لاَ يُعْرَفُ لَهُ رِوَايَةٌ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ . وَقَدْ رَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْوُضُوءَ بِالنَّبِيذِ مِنْهُمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَغَيْرُهُ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . وَقَالَ إِسْحَاقُ إِنِ ابْتُلِيَ رَجُلٌ بِهَذَا فَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ وَتَيَمَّمَ أَحَبُّ إِلَىَّ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَوْلُ مَنْ يَقُولُ لاَ يُتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ أَقْرَبُ إِلَى الْكِتَابِ وَأَشْبَهُ لأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ: "فإِن لَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا ".
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Nabiy ﷺ mendan: «Idishingda nima bor?» deb soʻradilar. Men: «Nabiz», dedim. Shunda u zot: «Pokiza xurmo va tahoratli suv (ekan)», dedilar. (Roviy) aytdi: Soʻng u zot undan tahorat oldilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis faqat Abu Zayddan, u Abdullohdan, u Nabiy ﷺdan (qilinib) rivoyat qilingan. Abu Zayd esa hadis ahli nazdida majhul (notanish) kishi boʻlib, bu hadisdan boshqa rivoyati maʼlum emas. Baʼzi ilm ahli nabiz bilan tahorat olish (joiz) qarashida boʻlganlar, ular orasida Sufyon Savriy va boshqalar bor. Baʼzi ilm ahli esa: Nabiz bilan tahorat olinmaydi, dedilar. Bu Shofiʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Ishoq aytdi: Agar bir kishi bunga (suvsiz qolishga) duch kelsa, nabiz bilan ham tahorat olib, tayammum ham qilgani men uchun yoqimliroqdir. Abu Iso aytdi: «Nabiz bilan tahorat olinmaydi», deguvchining soʻzi Kitobga (Qurʼonga) yaqinroq va mosroqdir. Chunki Alloh taolo: {Agar suv topmasangiz, pokiza tuproq bilan tayammum qiling}, dedi. (Maida 6)Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у айтди: Набий ﷺ мендан: «Идишингда нима бор?» деб сўрадилар. Мен: «Набиз», дедим. Шунда у зот: «Покиза хурмо ва таҳоратли сув (экан)», дедилар. (Ровий) айтди: Сўнг у зот ундан таҳорат олдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис фақат Абу Зайддан, у Абдуллоҳдан, у Набий ﷺдан (қилиниб) ривоят қилинган. Абу Зайд эса ҳадис аҳли наздида мажҳул (нотаниш) киши бўлиб, бу ҳадисдан бошқа ривояти маълум эмас. Баъзи илм аҳли набиз билан таҳорат олиш (жоиз) қарашида бўлганлар, улар орасида Суфён Саврий ва бошқалар бор. Баъзи илм аҳли эса: Набиз билан таҳорат олинмайди, дедилар. Бу Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Ишоқ айтди: Агар бир киши бунга (сувсиз қолишга) дуч келса, набиз билан ҳам таҳорат олиб, таяммум ҳам қилгани мен учун ёқимлироқдир. Абу Исо айтди: «Набиз билан таҳорат олинмайди», дегувчининг сўзи Китобга (Қуръонга) яқинроқ ва мосроқдир. Чунки Аллоҳ таоло: {Агар сув топмасангиз, покиза тупроқ билан таяммум қилинг}, деди. (Маида 6)