HadislarҲадисларPaygʻambarlar vorislariПайғамбарлар ворислари
Jomeʼ at-Termiziy · HadisЖомеъ ат-Термизий · Ҳадис1350Bob 15:Боб 15: Umro (umrbod inʼom qilish) haqida kelgan narsalarУмро (умрбод инъом қилиш) ҳақида келган нарсаларباب مَا جَاءَ فِي الْعُمْرَى

حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَيُّمَا رَجُلٍ أُعْمِرَ عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَإِنَّهَا لِلَّذِي يُعْطَاهَا لاَ تَرْجِعُ إِلَى الَّذِي أَعْطَاهَا لأَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ رِوَايَةِ مَالِكٍ ‏.‏ وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ ‏"‏ وَلِعَقِبِهِ ‏"‏ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا قَالَ هِيَ لَكَ حَيَاتَكَ وَلِعَقِبِكَ ‏.‏ فَإِنَّهَا لِمَنْ أُعْمِرَهَا لاَ تَرْجِعُ إِلَى الأَوَّلِ ‏.‏ وَإِذَا لَمْ يَقُلْ لِعَقِبِكَ فَهِيَ رَاجِعَةٌ إِلَى الأَوَّلِ إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ ‏.‏ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لأَهْلِهَا ‏"‏ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ فَهِيَ لِوَرَثَتِهِ وَإِنْ لَمْ تُجْعَلْ لِعَقِبِهِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Qaysi bir kishiga oʻzi va avlodi uchun deb umro qilib berilsa, u (mol) unga inʼom qilingan kishiniki boʻladi, uni bergan kishiga qaytmaydi. Chunki u shunday bir inʼom qildiki, unga meros qoidalari taalluqli boʻldi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Maʼmar va boshqalar ham az-Zuhriydan Molikning rivoyatiga oʻxshash rivoyat qilganlar. Baʼzilari az-Zuhriydan rivoyat qilib, unda «va avlodi uchun» (degan jumlani) zikr qilmaganlar. Baʼzi ilm ahli shu (hadis)ga amal qilib: «Agar kishi ‹u sening hayotliging uchun va avloding uchun› desa, u (mol) umro qilingan kishiniki boʻladi, birinchi (egasi)ga qaytmaydi. Agar ‹avloding uchun› demasa, umro qilingan kishi vafot etganda u (mol) birinchi egasiga qaytadi», deganlar. Bu Molik ibn Anas va Shofiʼiyning soʻzidir. Yana bir necha yoʻl bilan Nabiy ﷺdan: «Umro uning egasi uchun joizdir», degan (hadis) rivoyat qilingan. Baʼzi ilm ahli shunga amal qilib: «Umro qilingan kishi vafot etsa, garchi avlodi uchun deb shart qilinmagan boʻlsa-da, u (mol) uning vorislariniki boʻladi», deganlar. Bu Sufyon as-Savriy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Қайси бир кишига ўзи ва авлоди учун деб умро қилиб берилса, у (мол) унга инъом қилинган кишиники бўлади, уни берган кишига қайтмайди. Чунки у шундай бир инъом қилдики, унга мерос қоидалари тааллуқли бўлди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Маъмар ва бошқалар ҳам аз-Зуҳрийдан Моликнинг ривоятига ўхшаш ривоят қилганлар. Баъзилари аз-Зуҳрийдан ривоят қилиб, унда «ва авлоди учун» (деган жумлани) зикр қилмаганлар. Баъзи илм аҳли шу (ҳадис)га амал қилиб: «Агар киши ‹у сенинг ҳаётлигинг учун ва авлодинг учун› деса, у (мол) умро қилинган кишиники бўлади, биринчи (эгаси)га қайтмайди. Агар ‹авлодинг учун› демаса, умро қилинган киши вафот этганда у (мол) биринчи эгасига қайтади», деганлар. Бу Молик ибн Анас ва Шофиъийнинг сўзидир. Яна бир неча йўл билан Набий ﷺдан: «Умро унинг эгаси учун жоиздир», деган (ҳадис) ривоят қилинган. Баъзи илм аҳли шунга амал қилиб: «Умро қилинган киши вафот этса, гарчи авлоди учун деб шарт қилинмаган бўлса-да, у (мол) унинг ворислариники бўлади», деганлар. Бу Суфён ас-Саврий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.

Darajasi:Даражаси: SahihСаҳиҳ