حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَيَحْيَى بْنُ أَكْثَمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ضَرَبَ وَغَرَّبَ وَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ ضَرَبَ وَغَرَّبَ وَأَنَّ عُمَرَ ضَرَبَ وَغَرَّبَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ غَرِيبٌ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِدْرِيسَ فَرَفَعُوهُ .
وَرَوَى بَعْضُهُمْ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِدْرِيسَ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، ضَرَبَ وَغَرَّبَ وَأَنَّ عُمَرَ ضَرَبَ وَغَرَّبَ . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ . وَهَكَذَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ رِوَايَةِ ابْنِ إِدْرِيسَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ نَحْوَ هَذَا . وَهَكَذَا رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ضَرَبَ وَغَرَّبَ وَأَنَّ عُمَرَ ضَرَبَ وَغَرَّبَ . وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَقَدْ صَحَّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّفْىُ رَوَاهُ أَبُو هُرَيْرَةَ وَزَيْدُ بْنُ خَالِدٍ وَعُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ وَغَيْرُهُمْ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعَلِيٌّ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَأَبُو ذَرٍّ وَغَيْرُهُمْ وَكَذَلِكَ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ فُقَهَاءِ التَّابِعِينَ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan (boshqa tariqda) rivoyat qilinishicha: Baʼzilar Abdulloh ibn Idrisdan bu hadisni Ubaydullohdan, u Nofeʼdan, u Ibn Umardan: «Abu Bakr qamchiladi va surgun qildi, Umar ham qamchiladi va surgun qildi», deb rivoyat qilganlar. Buni bizga Abu Said al-Ashajj rivoyat qildi, unga Abdulloh ibn Idris rivoyat qildi. Bu hadis Ibn Idris rivoyatidan boshqasi orqali ham Ubaydulloh ibn Umardan shu kabi rivoyat qilingan. Muhammad ibn Ishoq ham Nofeʼdan, u Ibn Umardan: «Abu Bakr qamchiladi va surgun qildi, Umar ham qamchiladi va surgun qildi», deb shu tarzda rivoyat qilgan; unda Nabiy ﷺdan (deb) zikr qilmaganlar. Rasululloh ﷺdan surgun (qilingani) sahih (tarzda) sobit boʻlgan; uni Abu Hurayra, Zayd ibn Xolid, Uboda ibn Somit va boshqalar Nabiy ﷺdan rivoyat qilganlar. Nabiy ﷺ sahobalaridan ilm ahli — ular orasida Abu Bakr, Umar, Ali, Ubay ibn Kaʼb, Abdulloh ibn Masʼud, Abu Zarr va boshqalar shu boʻyicha amal qilganlar. Tobeʼinlarning fuqaholaridan ham bir nechasidan shu rivoyat qilingan, bu Sufyon as-Savriy, Molik ibn Anas, Abdulloh ibn al-Muborak, Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан (бошқа тариқда) ривоят қилинишича: Баъзилар Абдуллоҳ ибн Идрисдан бу ҳадисни Убайдуллоҳдан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан: «Абу Бакр қамчилади ва сургун қилди, Умар ҳам қамчилади ва сургун қилди», деб ривоят қилганлар. Буни бизга Абу Саид ал-Ашажж ривоят қилди, унга Абдуллоҳ ибн Идрис ривоят қилди. Бу ҳадис Ибн Идрис ривоятидан бошқаси орқали ҳам Убайдуллоҳ ибн Умардан шу каби ривоят қилинган. Муҳаммад ибн Ишоқ ҳам Нофеъдан, у Ибн Умардан: «Абу Бакр қамчилади ва сургун қилди, Умар ҳам қамчилади ва сургун қилди», деб шу тарзда ривоят қилган; унда Набий ﷺдан (деб) зикр қилмаганлар. Расулуллоҳ ﷺдан сургун (қилингани) саҳиҳ (тарзда) собит бўлган; уни Абу Ҳурайра, Зайд ибн Холид, Убода ибн Сомит ва бошқалар Набий ﷺдан ривоят қилганлар. Набий ﷺ саҳобаларидан илм аҳли — улар орасида Абу Бакр, Умар, Али, Убай ибн Каъб, Абдуллоҳ ибн Масъуд, Абу Зарр ва бошқалар шу бўйича амал қилганлар. Тобеъинларнинг фуқаҳоларидан ҳам бир нечасидан шу ривоят қилинган, бу Суфён ас-Саврий, Молик ибн Анас, Абдуллоҳ ибн ал-Муборак, Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.