حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ وَحَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ الزُّبَيْدِيِّ، عَنْ أَوْسِ بْنِ ضَمْعَجٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيَّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَؤُمُّ الْقَوْمَ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ كَانُوا فِي الْقِرَاءَةِ سَوَاءً فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ فَإِنْ كَانُوا فِي السُّنَّةِ سَوَاءً فَأَقْدَمُهُمْ هِجْرَةً فَإِنْ كَانُوا فِي الْهِجْرَةِ سَوَاءً فَأَكْبَرُهُمْ سِنًّا وَلاَ يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلاَ يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ " . قَالَ مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي حَدِيثِهِ " أَقْدَمُهُمْ سِنًّا " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَمَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَعَمْرِو بْنِ سَلَمَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ . قَالُوا أَحَقُّ النَّاسِ بِالإِمَامَةِ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ وَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ . وَقَالُوا صَاحِبُ الْمَنْزِلِ أَحَقُّ بِالإِمَامَةِ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا أَذِنَ صَاحِبُ الْمَنْزِلِ لِغَيْرِهِ فَلاَ بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ . وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَقَالُوا السُّنَّةُ أَنْ يُصَلِّيَ صَاحِبُ الْبَيْتِ . قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَقَوْلُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " وَلاَ يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلاَ يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلاَّ بِإِذْنِهِ " . فَإِذَا أَذِنَ فَأَرْجُو أَنَّ الإِذْنَ فِي الْكُلِّ وَلَمْ يَرَ بِهِ بَأْسًا إِذَا أَذِنَ لَهُ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ .
Hannod bizga Abu Muoviyadan, u Aʼmashdan rivoyat qildi. (Tirmidhi) aytdi: Mahmud ibn Gʻaylon ham bizga Abu Muoviya va Abdulloh ibn Numayrdan, ular Aʼmashdan, u Ismoil ibn Rajo az-Zubaydiydan, u Avs ibn Zamʼajdan rivoyat qildi. U: «Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: ‹Qavmga ular ichida Allohning Kitobini eng yaxshi oʻquvchisi imom boʻladi. Agar qiroatda teng boʻlsalar, ularning Sunnatni eng yaxshi biladigani; agar Sunnatda teng boʻlsalar, hijratda eng oldingisi; agar hijratda teng boʻlsalar, yoshi eng kattasi (imom boʻladi). Kishi oʻzgalar (vakili)ning hokimiyat oʻrnida imom boʻlmasin va uning uyida hurmat oʻrniga (eng yaxshi joyiga) uning iznisiz oʻtirmasin›», dedi. Mahmud ibn Gʻaylon aytdi: Ibn Numayr oʻz hadisida «hijratda eng oldingisi» (oʻrniga) «yoshi eng kattasi» dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Said, Anas ibn Molik, Molik ibn al-Huvayris va Amr ibn Salamadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Masʼudning hadisi hasan sahih hadisdir. Ilm ahli amali ham shunga muvofiqdir; ular: «Imomlikka eng haqli kishi — Allohning Kitobini eng yaxshi oʻquvchi va Sunnatni eng yaxshi biluvchidir», dedilar. Yana ular: «Uy egasi imomlikka haqliroqdir», dedilar. Baʼzilari: «Agar uy egasi boshqasiga izn bersa, uning (imom boʻlib) namoz oʻqishida zarar yoʻq», dedi. Baʼzilari esa buni makruh sanab: «Sunnat shuki, uy egasi namoz oʻqishidir», dedilar. Ahmad ibn Hanbal aytdi: Paygʻambar ﷺning ‹Kishi oʻzgalar hokimiyat oʻrnida imom boʻlmasin va uning uyida hurmat oʻrniga uning iznisiz oʻtirmasin› degan soʻzlari (bordir); agar izn bersa, men izn hammasiga (taalluqli) deb umid qilaman, va izn berilsa, boshqasi (imom boʻlib) namoz oʻqishida zarar koʻrmadi.Ҳаннод бизга Абу Муовиядан, у Аъмашдан ривоят қилди. (Тирмидҳи) айтди: Маҳмуд ибн Ғайлон ҳам бизга Абу Муовия ва Абдуллоҳ ибн Нумайрдан, улар Аъмашдан, у Исмоил ибн Ражо аз-Зубайдийдан, у Авс ибн Замъаждан ривоят қилди. У: «Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: ‹Қавмга улар ичида Аллоҳнинг Китобини энг яхши ўқувчиси имом бўлади. Агар қироатда тенг бўлсалар, уларнинг Суннатни энг яхши биладигани; агар Суннатда тенг бўлсалар, ҳижратда энг олдингиси; агар ҳижратда тенг бўлсалар, ёши энг каттаси (имом бўлади). Киши ўзгалар (вакили)нинг ҳокимият ўрнида имом бўлмасин ва унинг уйида ҳурмат ўрнига (энг яхши жойига) унинг изнисиз ўтирмасин›», деди. Маҳмуд ибн Ғайлон айтди: Ибн Нумайр ўз ҳадисида «ҳижратда энг олдингиси» (ўрнига) «ёши энг каттаси» деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Саид, Анас ибн Молик, Молик ибн ал-Ҳувайрис ва Амр ибн Саламадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Абу Масъуднинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Илм аҳли амали ҳам шунга мувофиқдир; улар: «Имомликка энг ҳақли киши — Аллоҳнинг Китобини энг яхши ўқувчи ва Суннатни энг яхши билувчидир», дедилар. Яна улар: «Уй эгаси имомликка ҳақлироқдир», дедилар. Баъзилари: «Агар уй эгаси бошқасига изн берса, унинг (имом бўлиб) намоз ўқишида зарар йўқ», деди. Баъзилари эса буни макруҳ санаб: «Суннат шуки, уй эгаси намоз ўқишидир», дедилар. Аҳмад ибн Ҳанбал айтди: Пайғамбар ﷺнинг ‹Киши ўзгалар ҳокимият ўрнида имом бўлмасин ва унинг уйида ҳурмат ўрнига унинг изнисиз ўтирмасин› деган сўзлари (бордир); агар изн берса, мен изн ҳаммасига (тааллуқли) деб умид қиламан, ва изн берилса, бошқаси (имом бўлиб) намоз ўқишида зарар кўрмади.