حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو السَّوَّاقُ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ جَدِّهِ، قَيْسٍ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ الصُّبْحَ ثُمَّ انْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَنِي أُصَلِّي فَقَالَ " مَهْلاً يَا قَيْسُ أَصَلاَتَانِ مَعًا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمْ أَكُنْ رَكَعْتُ رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ . قَالَ " فَلاَ إِذًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ لاَ نَعْرِفُهُ مِثْلَ هَذَا إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ . وَقَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ سَمِعَ عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ مِنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ هَذَا الْحَدِيثَ . وَإِنَّمَا يُرْوَى هَذَا الْحَدِيثُ مُرْسَلاً . وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ بِهَذَا الْحَدِيثِ لَمْ يَرَوْا بَأْسًا أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَكْتُوبَةِ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ هُوَ أَخُو يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ . قَالَ وَقَيْسٌ هُوَ جَدُّ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ وَيُقَالُ هُوَ قَيْسُ بْنُ عَمْرٍو وَيُقَالُ هُوَ قَيْسُ بْنُ قَهْدٍ . وَإِسْنَادُ هَذَا الْحَدِيثِ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ قَيْسٍ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فَرَأَى قَيْسًا . وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ .
Qays ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ chiqdilar, namozga iqomat aytildi va men u zot bilan birga bomdod (subh)ni oʻqidim. Soʻng Paygʻambar ﷺ qaytdilar va meni namoz oʻqiyotgan holda koʻrib: «Sekinroq, ey Qays! Ikki namozni birga (oʻqiyapsanmi)?», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, men bomdod (fajr)ning ikki rakaatini oʻqimagan edim», dedim. U zot: «Unday boʻlsa, zarari yoʻq», dedilar. Abu Iso aytdi: Muhammad ibn Ibrohimning hadisini biz shunday holatda faqat Saʼd ibn Saidning hadisi orqaligina bilamiz. Sufyon ibn Uyayna: Ato ibn Abu Raboh Saʼd ibn Saiddan bu hadisni eshitdi, dedi. Bu hadis aslida mursal (sahobasiz) qilib rivoyat qilinadi. Makka ahlidan bir qavm shu hadisga (amal qilib): kishining quyosh chiqishidan oldin farz (namoz)dan keyin ikki rakaatni oʻqishida zarar yoʻq, deb bilishgan. Abu Iso aytdi: Saʼd ibn Said — Yahyo ibn Said al-Ansoriyning akasidir. (Abu Iso) aytdi: Qays esa Yahyo ibn Said al-Ansoriyning bobosidir, u Qays ibn Amr deyiladi, u Qays ibn Qahd ham deyiladi. Bu hadisning isnodi muttasil (uzluksiz) emas: Muhammad ibn Ibrohim at-Taymiy Qaysdan (hadis) eshitmagan. Baʼzilar bu hadisni Saʼd ibn Saiddan, u Muhammad ibn Ibrohimdan: Paygʻambar ﷺ chiqib Qaysni koʻrdilar, (deb) rivoyat qilishgan. Bu Abdulazizning Saʼd ibn Saiddan (qilgan rivoyati)dan sahihroqdir.Қайс ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ чиқдилар, намозга иқомат айтилди ва мен у зот билан бирга бомдод (субҳ)ни ўқидим. Сўнг Пайғамбар ﷺ қайтдилар ва мени намоз ўқиётган ҳолда кўриб: «Секинроқ, эй Қайс! Икки намозни бирга (ўқияпсанми)?», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен бомдод (фажр)нинг икки ракаатини ўқимаган эдим», дедим. У зот: «Ундай бўлса, зарари йўқ», дедилар. Абу Исо айтди: Муҳаммад ибн Иброҳимнинг ҳадисини биз шундай ҳолатда фақат Саъд ибн Саиднинг ҳадиси орқалигина биламиз. Суфён ибн Уяйна: Ато ибн Абу Рабоҳ Саъд ибн Саиддан бу ҳадисни эшитди, деди. Бу ҳадис аслида мурсал (саҳобасиз) қилиб ривоят қилинади. Макка аҳлидан бир қавм шу ҳадисга (амал қилиб): кишининг қуёш чиқишидан олдин фарз (намоз)дан кейин икки ракаатни ўқишида зарар йўқ, деб билишган. Абу Исо айтди: Саъд ибн Саид — Яҳё ибн Саид ал-Ансорийнинг акасидир. (Абу Исо) айтди: Қайс эса Яҳё ибн Саид ал-Ансорийнинг бобосидир, у Қайс ибн Амр дейилади, у Қайс ибн Қаҳд ҳам дейилади. Бу ҳадиснинг исноди муттасил (узлуксиз) эмас: Муҳаммад ибн Иброҳим ат-Таймий Қайсдан (ҳадис) эшитмаган. Баъзилар бу ҳадисни Саъд ибн Саиддан, у Муҳаммад ибн Иброҳимдан: Пайғамбар ﷺ чиқиб Қайсни кўрдилар, (деб) ривоят қилишган. Бу Абдулазизнинг Саъд ибн Саиддан (қилган ривояти)дан саҳиҳроқдир.