حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ لَمْ يُجْمِعِ الصِّيَامَ قَبْلَ الْفَجْرِ فَلاَ صِيَامَ لَهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَفْصَةَ حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَوْلُهُ وَهُوَ أَصَحُّ وَهَكَذَا أَيْضًا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنِ الزُّهْرِيِّ مَوْقُوفًا وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلاَّ يَحْيَى بْنَ أَيُّوبَ . وَإِنَّمَا مَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ صِيَامَ لِمَنْ لَمْ يُجْمِعِ الصِّيَامَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فِي رَمَضَانَ أَوْ فِي قَضَاءِ رَمَضَانَ أَوْ فِي صِيَامِ نَذْرٍ إِذَا لَمْ يَنْوِهِ مِنَ اللَّيْلِ لَمْ يُجْزِهِ وَأَمَّا صِيَامُ التَّطَوُّعِ فَمُبَاحٌ لَهُ أَنْ يَنْوِيَهُ بَعْدَ مَا أَصْبَحَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
Hafsa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim tong otishidan oldin roʻza tutishni qatʼiy niyat qilmasa, uning roʻzasi yoʻq», dedilar. Abu Iso aytdi: Hafsa hadisini bu yoʻldan boshqa tariqda marfuʼ holda bilmaymiz. U Nofeʼdan, u Ibn Umardan oʻz soʻzi sifatida rivoyat qilingan, bu sahihroqdir. Shuningdek bu hadis Zuhriydan mavquf holda ham rivoyat qilingan. Uni Yahyo ibn Ayyubdan boshqa biror kishi marfuʼ qilganini bilmaymiz. Ahli ilm nazdida buning maʼnosi shuki: Ramazonda yoki Ramazon qazosida yoxud nazr roʻzasida tong otishidan oldin roʻza niyatini qilmagan kishining roʻzasi yoʻq — agar uni kechadan niyat qilmasa, bu unga kifoya qilmaydi. Ammo nafl roʻzaga kelsak, unga tong otgandan keyin niyat qilish mubohdir. Bu Shofiʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Ҳафса (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким тонг отишидан олдин рўза тутишни қатъий ният қилмаса, унинг рўзаси йўқ», дедилар. Абу Исо айтди: Ҳафса ҳадисини бу йўлдан бошқа тариқда марфуъ ҳолда билмаймиз. У Нофеъдан, у Ибн Умардан ўз сўзи сифатида ривоят қилинган, бу саҳиҳроқдир. Шунингдек бу ҳадис Зуҳрийдан мавқуф ҳолда ҳам ривоят қилинган. Уни Яҳё ибн Айюбдан бошқа бирор киши марфуъ қилганини билмаймиз. Аҳли илм наздида бунинг маъноси шуки: Рамазонда ёки Рамазон қазосида ёхуд назр рўзасида тонг отишидан олдин рўза ниятини қилмаган кишининг рўзаси йўқ — агар уни кечадан ният қилмаса, бу унга кифоя қилмайди. Аммо нафл рўзага келсак, унга тонг отгандан кейин ният қилиш мубоҳдир. Бу Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.