حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَأْتِينِي الرَّجُلُ يَسْأَلُنِي الْبَيْعَ لَيْسَ عِنْدِي مَا أَبِيعُهُ مِنْهُ ثُمَّ أَبِيعُهُ مِنْ السُّوقِ فَقَالَ لَا تَبِعْ مَا لَيْسَ عِنْدَكَ

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, huzurimga bir kishi kelib, mendan oʻzimda yoʻq narsani sotib olishni soʻraydi, soʻng men uni bozordan olib, unga sotaman», dedim. Shunda u zot: «Oʻzingda boʻlmagan narsani sotma», dedilar.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, ҳузуримга бир киши келиб, мендан ўзимда йўқ нарсани сотиб олишни сўрайди, сўнг мен уни бозордан олиб, унга сотаман», дедим. Шунда у зот: «Ўзингда бўлмаган нарсани сотма», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ سَمِعَ عُرْوَةَ وَسَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ يَقُولَانِ سَمِعْنَا حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ يَقُولُسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْطَانِي ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ فَمَنْ أَخَذَهُ بِحَقِّهِ بُورِكَ لَهُ فِيهِ وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلَا يَشْبَعُ وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنْ الْيَدِ السُّفْلَى

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Nabiy ﷺ dan (mol) soʻradim, menga berdilar; soʻng yana soʻradim, menga berdilar; soʻng yana soʻradim, menga berdilar. Soʻng u zot: «Albatta bu mol koʻkarib turgan shirin (narsa)dir. Kim uni haqqi bilan olsa, unga (mol)da baraka boʻladi; kim uni koʻngli ochlik (tamaʼ) bilan olsa, unga (mol)da baraka boʻlmaydi va u yeb-yeb toʻymaydigan kishidek boʻladi. Yuqori qoʻl pastki qoʻldan yaxshiroqdir», — dedilar.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Набий ﷺ дан (мол) сўрадим, менга бердилар; сўнг яна сўрадим, менга бердилар; сўнг яна сўрадим, менга бердилар. Сўнг у зот: «Албатта бу мол кўкариб турган ширин (нарса)дир. Ким уни ҳаққи билан олса, унга (мол)да барака бўлади; ким уни кўнгли очлик (тамаъ) билан олса, унга (мол)да барака бўлмайди ва у еб-еб тўймайдиган кишидек бўлади. Юқори қўл пастки қўлдан яхшироқдир», — дедилар.

قَالَ قُرِئَ عَلَى سُفْيَانَ سَمِعْتُ هِشَامًا عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَأَعْتَقْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَرْبَعِينَ مُحَرَّرًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا سَبَقَ لَكَ مِنْ خَيْرٍ

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu) aytdi: Men johiliyat davrida qirqta qulni ozod qilgan edim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen oʻzingdan avval oʻtgan yaxshiliging bilan (birga) musulmon boʻlding», dedilar.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен жоҳилият даврида қирқта қулни озод қилган эдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен ўзингдан аввал ўтган яхшилигинг билан (бирга) мусулмон бўлдинг», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ الْهَاشِمِيِّ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا رُزِقَا بَرَكَةَ بَيْعِهِمَا وَإِنْ كَذَبَا وَكَتَمَا مُحِقَ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَا

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki savdolashuvchi ajralishmagunlaricha ixtiyorlidirlar. Agar ular rostgoʻy boʻlib, (aybni) ochib bersalar, savdolarida ularga baraka beriladi. Agar ular yolgʻon gapirib, (aybni) yashirsalar, savdolarining barakasi yoʻqoladi», dedilar.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки савдолашувчи ажралишмагунларича ихтиёрлидирлар. Агар улар ростгўй бўлиб, (айбни) очиб берсалар, савдоларида уларга барака берилади. Агар улар ёлғон гапириб, (айбни) яширсалар, савдоларининг баракаси йўқолади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ حَدَّثَهُ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ الصَّدَقَةِ أَوْ أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ مَا أَبْقَتْ غِنًى وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنْ الْيَدِ السُّفْلَى وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sadaqaning yaxshisi — yoki: sadaqaning afzali — boylik qoldirgan (sadaqa)dir. Yuqori qoʻl pastki qoʻldan yaxshiroqdir. (Sadaqani) oʻzing boqadigan kishilardan boshla», dedilar.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Садақанинг яхшиси — ёки: садақанинг афзали — бойлик қолдирган (садақа)дир. Юқори қўл пастки қўлдан яхшироқдир. (Садақани) ўзинг боқадиган кишилардан бошла», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنْ الْيَدِ السُّفْلَى وَلْيَبْدَأْ أَحَدُكُمْ بِمَنْ يَعُولُ وَخَيْرُ الصَّدَقَةِ مَا كَانَ عَنْ ظَهْرِ غِنًى وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ فَقُلْتُ وَمِنْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَمِنِّيقَالَ حَكِيمٌ قُلْتُ لَا تَكُونُ يَدِي تَحْتَ يَدِ رَجُلٍ مِنْ الْعَرَبِ أَبَدًا

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Yuqori qoʻl pastki qoʻldan yaxshiroqdir. Sizlardan biringiz (sadaqani) oʻzi boqadigan kishilardan boshlasin. Sadaqaning eng yaxshisi boylik ortidan berilganidir. Kim (soʻrashdan) oʻzini behojat tutsa, Alloh uni behojat qiladi; kim iffat tilasa, Alloh uni iffatli qiladi.» Men: «Sizdan hammi, ey Allohning Rasuli?» dedim. U zot: «Mendan ham», dedilar. Hakim aytdi: Men: «Qoʻlim hech qachon arablardan birontasining qoʻli ostida boʻlmaydi», dedim.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Юқори қўл пастки қўлдан яхшироқдир. Сизлардан бирингиз (садақани) ўзи боқадиган кишилардан бошласин. Садақанинг энг яхшиси бойлик ортидан берилганидир. Ким (сўрашдан) ўзини беҳожат тутса, Аллоҳ уни беҳожат қилади; ким иффат тиласа, Аллоҳ уни иффатли қилади.» Мен: «Сиздан ҳамми, эй Аллоҳнинг Расули?» дедим. У зот: «Мендан ҳам», дедилар. Ҳаким айтди: Мен: «Қўлим ҳеч қачон араблардан биронтасининг қўли остида бўлмайди», дедим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الشُّعَيْثِيُّ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَدَنِيِّ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ وَلَا يُسْتَقَادُ فِيهَا

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Masjidlarda hadlar joriy qilinmaydi va ularda qasos olinmaydi», dedilar.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Масжидларда ҳадлар жорий қилинмайди ва уларда қасос олинмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا الشُّعَيْثِيُّ عَنْ زُفَرَ بْنِ وَثِيمَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَالْمَسَاجِدُ لَا يُنْشَدُ فِيهَا الْأَشْعَارُ وَلَا تُقَامُ فِيهَا الْحُدُودُ وَلَا يُسْتَقَادُ فِيهَاقَالَ أَبِي لَمْ يَرْفَعْهُ يَعْنِي حَجَّاجًا

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu) aytdi: Masjidlarda sheʼrlar oʻqilmaydi, ularda hadlar joriy qilinmaydi va ularda qasos olinmaydi. Otam aytdi: U — yaʼni Hajjoj — buni marfuʼ qilmadi.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу) айтди: Масжидларда шеърлар ўқилмайди, уларда ҳадлар жорий қилинмайди ва уларда қасос олинмайди. Отам айтди: У — яъни Ҳажжож — буни марфуъ қилмади.