حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ وَحُجْرُ بْنُ حُجْرٍ قَالَاأَتَيْنَا الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ وَهُوَ مِمَّنْ نَزَلَ فِيهِ {وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ} فَسَلَّمْنَا وَقُلْنَا أَتَيْنَاكَ زَائِرِينَ وَعَائِدِينَ وَمُقْتَبِسِينَ فَقَالَ عِرْبَاضٌ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصُّبْحَ ذَاتَ يَوْمٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّ هَذِهِ مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ فَتَمَسَّكُوا بِهَا وَعَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌحَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ حَدَّثَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنِ ابْنِ أَبِي بِلَالٍ عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَظَهُمْ يَوْمًا بَعْدَ صَلَاةِ الْغَدَاةِ فَذَكَرَهُ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتُوَائِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdurahmon ibn Amr as-Sulamiy va Hujr ibn Hujr shunday dedilar: Biz Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)ning huzuriga keldik. U haqida ushbu oyat nozil boʻlganlardan edi: {Senga ulov soʻrab kelganlarida, ‹Sizlarni mindiradigan narsa topolmadim›, deganingda (ortga qaytib, koʻzlaridan yosh toʻkkanlar)ga ham (gunoh yoʻqdir).} Biz salom berib: «Biz seni ziyorat qilgani, koʻrgani va (ilmingdan) bahra olgani keldik», dedik. Shunda Irboz dedi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bizga (imom boʻlib) bomdod namozini oʻqitdilar, soʻng bizga yuzlanib, koʻzlardan yosh oqizgan, qalblarni titratgan taʼsirli bir vaʼz qildilar. Bir kishi: «Yo Rasululloh, bu xuddi (oxirgi marta) xayrlashayotgan kishining vaʼziga oʻxshaydi. Bas, bizga nima tavsiya qilasiz?», dedi. (U zot): «Sizlarga Allohdan qoʻrqishni, (amirni) tinglab, itoat qilishni — garchi (amir) habashiy bir qul boʻlsa ham — tavsiya qilaman. Zero, sizlardan kim mendan keyin yashasa, u koʻp ixtiloflarni koʻradi. Bas, sizlarga mening sunnatim va toʻgʻri yoʻl koʻrsatilgan, hidoyatga yetaklovchi xalifalarning sunnatini (lozim tutishni tavsiya qilaman). Unga mahkam yopishinglar va uni jagʻ tishlaringiz bilan tishlanglar. (Dinga) yangidan kiritilgan ishlardan ehtiyot boʻlinglar! Zero, har bir yangi kiritilgan ish bidʼatdir va har bir bidʼat zalolatdir», dedilar. Yana Irboz ibn Soriya ularga rivoyat qilishicha, Rasululloh ﷺ bir kuni bomdod namozidan keyin ularga vaʼz qildilar — soʻng uni zikr qildi.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдураҳмон ибн Амр ас-Суламий ва Ҳужр ибн Ҳужр шундай дедилар: Биз Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига келдик. У ҳақида ушбу оят нозил бўлганлардан эди: {Сенга улов сўраб келганларида, ‹Сизларни миндирадиган нарса тополмадим›, деганингда (ортга қайтиб, кўзларидан ёш тўкканлар)га ҳам (гуноҳ йўқдир).} Биз салом бериб: «Биз сени зиёрат қилгани, кўргани ва (илмингдан) баҳра олгани келдик», дедик. Шунда Ирбоз деди: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ бизга (имом бўлиб) бомдод намозини ўқитдилар, сўнг бизга юзланиб, кўзлардан ёш оқизган, қалбларни титратган таъсирли бир ваъз қилдилар. Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, бу худди (охирги марта) хайрлашаётган кишининг ваъзига ўхшайди. Бас, бизга нима тавсия қиласиз?», деди. (У зот): «Сизларга Аллоҳдан қўрқишни, (амирни) тинглаб, итоат қилишни — гарчи (амир) ҳабаший бир қул бўлса ҳам — тавсия қиламан. Зеро, сизлардан ким мендан кейин яшаса, у кўп ихтилофларни кўради. Бас, сизларга менинг суннатим ва тўғри йўл кўрсатилган, ҳидоятга етакловчи халифаларнинг суннатини (лозим тутишни тавсия қиламан). Унга маҳкам ёпишинглар ва уни жағ тишларингиз билан тишланглар. (Динга) янгидан киритилган ишлардан эҳтиёт бўлинглар! Зеро, ҳар бир янги киритилган иш бидъатдир ва ҳар бир бидъат залолатдир», дедилар. Яна Ирбоз ибн Сория уларга ривоят қилишича, Расулуллоҳ ﷺ бир куни бомдод намозидан кейин уларга ваъз қилдилар — сўнг уни зикр қилди.