حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، عَنْ بَحِيرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو السُّلَمِيِّ، عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، قَالَ وَعَظَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا بَعْدَ صَلاَةِ الْغَدَاةِ مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ رَجُلٌ إِنَّ هَذِهِ مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدٌ حَبَشِيٌّ فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ يَرَى اخْتِلاَفًا كَثِيرًا وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الأُمُورِ فَإِنَّهَا ضَلاَلَةٌ فَمَنْ أَدْرَكَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَعَلَيْهِ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
وَقَدْ رَوَى ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو السُّلَمِيِّ، عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ هَذَا . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو السُّلَمِيِّ عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَالْعِرْبَاضُ بْنُ سَارِيَةَ يُكْنَى أَبَا نَجِيحٍ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ حُجْرِ بْنِ حُجْرٍ عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bomdod namozidan soʻng bizga taʼsirli vaʼz qildilarki, undan koʻzlar yoshlandi va qalblar titrab ketdi. Shunda bir kishi: «Albatta, bu vidolashuvchining vaʼziga oʻxshaydi, bizga nima tavsiya qilasiz, ey Rasululloh?» dedi. U zot: «Sizlarga Allohdan qoʻrqishni hamda habashiy bir qul (amir boʻlsa) ham eshitish va itoat qilishni tavsiya qilaman. Chunki sizlardan kim (mendan keyin) yashasa, koʻp ixtiloflarni koʻradi. Bidʼat ishlardan saqlaninglar, chunki ular zalolatdir. Sizlardan kim oʻ (zamonga) yetsa, mening sunnatim va hidoyat topgan, toʻgʻri yoʻldan boruvchi xalifalarning sunnatiga yopishsin, ularni tishlaringiz bilan mahkam tutinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Irboz ibn Soriyaning kunyasi Abu Najih edi.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозидан сўнг бизга таъсирли ваъз қилдиларки, ундан кўзлар ёшланди ва қалблар титраб кетди. Шунда бир киши: «Албатта, бу видолашувчининг ваъзига ўхшайди, бизга нима тавсия қиласиз, эй Расулуллоҳ?» деди. У зот: «Сизларга Аллоҳдан қўрқишни ҳамда ҳабаший бир қул (амир бўлса) ҳам эшитиш ва итоат қилишни тавсия қиламан. Чунки сизлардан ким (мендан кейин) яшаса, кўп ихтилофларни кўради. Бидъат ишлардан сақланинглар, чунки улар залолатдир. Сизлардан ким ў (замонга) етса, менинг суннатим ва ҳидоят топган, тўғри йўлдан борувчи халифаларнинг суннатига ёпишсин, уларни тишларингиз билан маҳкам тутинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ирбоз ибн Сориянинг куняси Абу Нажиҳ эди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، عَنْ بَحِيرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بِلاَلٍ، عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ الْمُسَبِّحَاتِ قَبْلَ أَنْ يَرْقُدَ وَيَقُولُ " إِنَّ فِيهِنَّ آيَةً خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ آيَةٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Irbod ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uxlashdan oldin Musabbihotlarni (tasbeh bilan boshlanuvchi suralarni) oʻqir va: «Albatta, ularning ichida mingta oyatdan yaxshiroq bir oyat bordir», der edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Ирбод ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ухлашдан олдин Мусаббиҳотларни (тасбеҳ билан бошланувчи сураларни) ўқир ва: «Албатта, уларнинг ичида мингта оятдан яхшироқ бир оят бордир», дер эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ، وَحُجْرُ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ أَتَيْنَا الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ وَهُوَ مِمَّنْ نَزَلَ فِيهِ { وَلاَ عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ } فَسَلَّمْنَا وَقُلْنَا أَتَيْنَاكَ زَائِرِينَ وَعَائِدِينَ وَمُقْتَبِسِينَ . فَقَالَ الْعِرْبَاضُ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّ هَذِهِ مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا فَقَالَ " أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلاَفًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ تَمَسَّكُوا بِهَا وَعَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ " .
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdurahmon ibn Amr as-Sulamiy va Hujr ibn Hujr shunday dedilar: Biz Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)ning huzuriga keldik. U haqida ushbu oyat nozil boʻlganlardan edi: {Senga ulov soʻrab kelganlarida, ‹Sizlarni mindiradigan narsa topolmadim›, deganingda (ortga qaytib, koʻzlaridan yosh toʻkkanlar)ga ham (gunoh yoʻqdir).} Biz salom berib: «Biz seni ziyorat qilgani, koʻrgani va (ilmingdan) bahra olgani keldik», dedik. Shunda Irboz dedi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bizga (imom boʻlib) namoz oʻqitdilar, soʻng bizga yuzlanib, koʻzlardan yosh oqizgan, qalblarni titratgan taʼsirli bir vaʼz qildilar. Bir kishi: «Yo Rasululloh, bu xuddi (oxirgi marta) xayrlashayotgan kishining vaʼziga oʻxshaydi. Bas, bizga nima tavsiya qilasiz?», dedi. (U zot): «Sizlarga Allohdan qoʻrqishni, (amirni) tinglab, itoat qilishni — garchi (amir) habashiy bir qul boʻlsa ham — tavsiya qilaman. Zero, sizlardan kim mendan keyin yashasa, u koʻp ixtiloflarni koʻradi. Bas, sizlarga mening sunnatim va men kabi toʻgʻri yoʻl koʻrsatilgan, hidoyatga yetaklovchi xalifalarning sunnatini (lozim tutishni tavsiya qilaman). Unga (mahkam) yopishinglar va uni (oz, tishlaringiz bilan mahkam) tishlanglar. (Dinga) yangidan kiritilgan ishlardan ehtiyot boʻlinglar! Zero, har bir yangi (kiritilgan) ish bidʼatdir va har bir bidʼat zalolatdir», dedilar.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдураҳмон ибн Амр ас-Суламий ва Ҳужр ибн Ҳужр шундай дедилар: Биз Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига келдик. У ҳақида ушбу оят нозил бўлганлардан эди: {Сенга улов сўраб келганларида, ‹Сизларни миндирадиган нарса тополмадим›, деганингда (ортга қайтиб, кўзларидан ёш тўкканлар)га ҳам (гуноҳ йўқдир).} Биз салом бериб: «Биз сени зиёрат қилгани, кўргани ва (илмингдан) баҳра олгани келдик», дедик. Шунда Ирбоз деди: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ бизга (имом бўлиб) намоз ўқитдилар, сўнг бизга юзланиб, кўзлардан ёш оқизган, қалбларни титратган таъсирли бир ваъз қилдилар. Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, бу худди (охирги марта) хайрлашаётган кишининг ваъзига ўхшайди. Бас, бизга нима тавсия қиласиз?», деди. (У зот): «Сизларга Аллоҳдан қўрқишни, (амирни) тинглаб, итоат қилишни — гарчи (амир) ҳабаший бир қул бўлса ҳам — тавсия қиламан. Зеро, сизлардан ким мендан кейин яшаса, у кўп ихтилофларни кўради. Бас, сизларга менинг суннатим ва мен каби тўғри йўл кўрсатилган, ҳидоятга етакловчи халифаларнинг суннатини (лозим тутишни тавсия қиламан). Унга (маҳкам) ёпишинглар ва уни (оз, тишларингиз билан маҳкам) тишланглар. (Динга) янгидан киритилган ишлардан эҳтиёт бўлинглар! Зеро, ҳар бир янги (киритилган) иш бидъатдир ва ҳар бир бидъат залолатдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ الْحَّرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ بَحِيرٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنِ ابْنِ أَبِي بِلاَلٍ، عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ الْمُسَبِّحَاتِ قَبْلَ أَنْ يَرْقُدَ وَقَالَ " إِنَّ فِيهِنَّ آيَةً أَفْضَلُ مِنْ أَلْفِ آيَةٍ " .
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uyqudan oldin musabbihotni oʻqir edilar va: «Albatta, ularning ichida ming oyatdan afzal bir oyat bor», der edilar.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уйқудан олдин мусаббиҳотни ўқир эдилар ва: «Албатта, уларнинг ичида минг оятдан афзал бир оят бор», дер эдилар.
أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ يُوسُفَ، - بَصْرِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ سَيْفٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي رُهْمٍ، عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَدْعُو إِلَى السَّحُورِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَقَالَ " هَلُمُّوا إِلَى الْغَدَاءِ الْمُبَارَكِ " .
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni ramazon oyida saharlikka daʼvat qilayotganlarini eshitdim, u zot: «Muborak taomga kelinglar!» dedilar.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни рамазон ойида саҳарликка даъват қилаётганларини эшитдим, у зот: «Муборак таомга келинглар!» дедилар.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا بَحِيرٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي بِلاَلٍ، عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَخْتَصِمُ الشُّهَدَاءُ وَالْمُتَوَفَّوْنَ عَلَى فُرُشِهِمْ إِلَى رَبِّنَا فِي الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنَ الطَّاعُونِ فَيَقُولُ الشُّهَدَاءُ إِخْوَانُنَا قُتِلُوا كَمَا قُتِلْنَا . وَيَقُولُ الْمُتَوَفَّوْنَ عَلَى فُرُشِهِمْ إِخْوَانُنَا مَاتُوا عَلَى فُرُشِهِمْ كَمَا مُتْنَا فَيَقُولُ رَبُّنَا انْظُرُوا إِلَى جِرَاحِهِمْ فَإِنْ أَشْبَهَ جِرَاحُهُمْ جِرَاحَ الْمَقْتُولِينَ فَإِنَّهُمْ مِنْهُمْ وَمَعَهُمْ فَإِذَا جِرَاحُهُمْ قَدْ أَشْبَهَتْ جِرَاحَهُمْ " .
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shahidlar va oʻz toʻshaklarida vafot etganlar toundan vafot etganlar haqida Robbimiz huzurida bahslashadilar. Shahidlar: ‹Ular bizning birodarlarimiz, biz oʻldirilganimizdek oʻldirildilar›, deydilar. Oʻz toʻshaklarida vafot etganlar esa: ‹Ular bizning birodarlarimiz, biz oʻlganimizdek oʻz toʻshaklarida oʻldilar›, deydilar. Shunda Robbimiz: ‹Ularning jarohatlariga qaranglar, agar jarohatlari oʻldirilganlarning jarohatlariga oʻxshasa, ular ulardan va ular bilan birgadirlar›, deydi. Shunda ularning jarohatlari ularning jarohatlariga oʻxshab qoladi», dedilar.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаҳидлар ва ўз тўшакларида вафот этганлар тоундан вафот этганлар ҳақида Роббимиз ҳузурида баҳслашадилар. Шаҳидлар: ‹Улар бизнинг биродарларимиз, биз ўлдирилганимиздек ўлдирилдилар›, дейдилар. Ўз тўшакларида вафот этганлар эса: ‹Улар бизнинг биродарларимиз, биз ўлганимиздек ўз тўшакларида ўлдилар›, дейдилар. Шунда Роббимиз: ‹Уларнинг жароҳатларига қаранглар, агар жароҳатлари ўлдирилганларнинг жароҳатларига ўхшаса, улар улардан ва улар билан биргадирлар›, дейди. Шунда уларнинг жароҳатлари уларнинг жароҳатларига ўхшаб қолади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَسْتَغْفِرُ لِلصَّفِّ الْمُقَدَّمِ، ثَلاَثًا، وَلِلثَّانِي، مَرَّةً .
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oldingi saf uchun uch marta, ikkinchi saf uchun bir marta magʻfirat soʻrar edilar.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олдинги саф учун уч марта, иккинчи саф учун бир марта мағфират сўрар эдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ الْمِسْمَعِيُّ، حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَلاَةَ الصُّبْحِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً . فَذَكَرَ نَحْوَهُ .
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga bomdod namozini oʻqib berdilar, soʻng yuzlarini bizga qaratib, taʼsirli bir vaʼz qildilar. Soʻng u shunga oʻxshash hadisni zikr qildi.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга бомдод намозини ўқиб бердилар, сўнг юзларини бизга қаратиб, таъсирли бир ваъз қилдилар. Сўнг у шунга ўхшаш ҳадисни зикр қилди.
- وعن العرباض بن سارية رضي الله عنه قال: وعظنا رسول الله موعظة وجلت منها القلوب، وذرفت منها العيون وذكر الحديث وقد سبق بكماله في باب الأمر بالمحافظة على السنة، وذكرنا أن الترمذي قال: ((إنه حديث حسن صحيح)).
Irbod ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga shunday vaʼz qildilarki, undan qalblar titradi, koʻzlar yosh toʻkdi. Bir kishi: «Ey Allohning Paygʻambari, bu goʻyo xayrlashuv vaʼziga oʻxshaydi, bizga nasihat qiling», dedi. U zot ﷺ: «Sizlarni Allohdan qoʻrqishga, boshingizga habash qul amir qilib tayinlangan boʻlsa ham, (unga) quloq solib itoat etishga chaqiraman. Mendan keyin yashaganlaringiz koʻp ixtiloflarni koʻradi. Bas, mening sunnatimga va hidoyat topgan roshid xalifalarning sunnatiga mahkam yopishing, ularni tishlaringiz bilan qattiq tishlab oling. (Dinda) yangi paydo qilingan ishlardan saqlaning, chunki har bir bidʼat zalolatdir», dedilar.Ирбод ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга шундай ваъз қилдиларки, ундан қалблар титради, кўзлар ёш тўкди. Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Пайғамбари, бу гўё хайрлашув ваъзига ўхшайди, бизга насиҳат қилинг», деди. У зот ﷺ: «Сизларни Аллоҳдан қўрқишга, бошингизга ҳабаш қул амир қилиб тайинланган бўлса ҳам, (унга) қулоқ солиб итоат этишга чақираман. Мендан кейин яшаганларингиз кўп ихтилофларни кўради. Бас, менинг суннатимга ва ҳидоят топган рошид халифаларнинг суннатига маҳкам ёпишинг, уларни тишларингиз билан қаттиқ тишлаб олинг. (Динда) янги пайдо қилинган ишлардан сақланинг, чунки ҳар бир бидъат залолатдир», дедилар.
- الثاني: عن أبي نجيح العرباض بن سارية رضي الله عنه قال: "وعظنا رسول الله صلى الله عليه وسلم موعظة بليغة وجلت منها القلوب وذرفت منها العيون، فقلنا: يا رسول الله كأنها موعظة مودع فأوصنا. قال: "أوصيكم بتقوى الله ، والسمع والطاعة وإن تأمر عليكم عبد حبشي، وإنه من يعش منكم فسيرى اختلافاً كثيراً. فعليكم بسنتي وسنة الخلفاء الراشدين المهديين، عضوا عليها بالنواجذ، وإياكم ومحدثات الأمور فإن كل بدعة ضلالة" ((رواه أبو داود، والترمذي وقال : حديث حسن صحيح)).
Irbod ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bir kuni Rasululloh ﷺ oramizda turib bizga qalblarni titratgan va koʻzlardan yosh oqizgan taʼsirli vaʼz qildilar. Shunda: «Ey Allohning Rasuli, siz xayrlashuvchi kishining vaʼziday vaʼz qildingiz, bizga bir nasihat qilib bering», deyildi. Shunda u zot: «Sizlarga Allohdan qoʻrqishni, itoat qiluvchining habashiy qul boʻlsa ham, quloq solib itoat etishni tavsiya qilaman. Mendan keyin sizlar koʻp ixtiloflarni koʻrasizlar. Bas, sizlarga mening sunnatimga va toʻgʻri yoʻldan borgan xalifalarning sunnatiga ergashishni tavsiya qilaman. Uni ozgʻu tishlaringiz bilan mahkam tishlab oling. Bidʼat ishlardan saqlaninglar, chunki har bir bidʼat zalolatdir», dedilar».Ирбод ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бир куни Расулуллоҳ ﷺ орамизда туриб бизга қалбларни титратган ва кўзлардан ёш оқизган таъсирли ваъз қилдилар. Шунда: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз хайрлашувчи кишининг ваъзидай ваъз қилдингиз, бизга бир насиҳат қилиб беринг», дейилди. Шунда у зот: «Сизларга Аллоҳдан қўрқишни, итоат қилувчининг ҳабаший қул бўлса ҳам, қулоқ солиб итоат этишни тавсия қиламан. Мендан кейин сизлар кўп ихтилофларни кўрасизлар. Бас, сизларга менинг суннатимга ва тўғри йўлдан борган халифаларнинг суннатига эргашишни тавсия қиламан. Уни озғу тишларингиз билан маҳкам тишлаб олинг. Бидъат ишлардан сақланинглар, чунки ҳар бир бидъат залолатдир», дедилар».
وَعَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ وَعَنْ كُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنَ الطَّيْرِ وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الْأَهْلِيَّةِ وَعَنِ الْمُجَثَّمَةِ وَعَنِ الْخَلِيسَةِ وَأَنْ تُوطَأَ الْحَبَالَى حَتَّى يَضَعْنَ مَا فِي بُطُونِهِنَّ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى: سُئِلَ أَبُو عَاصِمٍ عَنِ الْمُجَثَّمَةِ فَقَالَ: أَنْ يُنْصَبَ الطَّيْرُ أَوِ الشَّيْءُ فَيُرْمَى وَسُئِلَ عَنِ الْخَلِيسَةِ فَقَالَ: الذِّئْبُ أَوِ السَّبُعُ يُدْرِكُهُ الرَّجُلُ فَيَأْخُذُ مِنْهُ فَيَمُوتُ فِي يَدِهِ قَبْلَ أَنْ يذكيها. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Ummu Habiba binti Irbod (roziyallohu anho)dan, u otasidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ Xaybar kuni yirtqichlardan tishli boʻlgan har bir (hayvon)ning goʻshtini, parrandalardan changalli boʻlgan har bir (qush)ni, xonaki eshaklarning goʻshtini, mujassama (otib oʻldirilgan jonivor)ni, xalisa (yirtqichdan tortib olingan jonivor)ni va homilador (choʻri) bilan u qornidagini tugʻib qoʻymaguncha (yaqinlik qilishni) qaytardilar. Muhammad ibn Yahyo aytdi: Abu Osimdan mujassama haqida soʻraldi, u: «Qush yoki biror narsani tikka tutib turib, soʻng otish», dedi. Undan xalisa haqida soʻraldi, u: «Boʻri yoki yirtqich (ushlagan ovga) bir kishi yetib borib, uni undan oladi-yu, u soʻyilmasdan oldin uning qoʻlida oʻlib qoladi», dedi.Умму Ҳабиба бинти Ирбод (розияллоҳу анҳо)дан, у отасидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни йиртқичлардан тишли бўлган ҳар бир (ҳайвон)нинг гўштини, паррандалардан чангалли бўлган ҳар бир (қуш)ни, хонаки эшакларнинг гўштини, мужассама (отиб ўлдирилган жонивор)ни, халиса (йиртқичдан тортиб олинган жонивор)ни ва ҳомиладор (чўри) билан у қорнидагини туғиб қўймагунча (яқинлик қилишни) қайтардилар. Муҳаммад ибн Яҳё айтди: Абу Осимдан мужассама ҳақида сўралди, у: «Қуш ёки бирор нарсани тикка тутиб туриб, сўнг отиш», деди. Ундан халиса ҳақида сўралди, у: «Бўри ёки йиртқич (ушлаган овга) бир киши етиб бориб, уни ундан олади-ю, у сўйилмасдан олдин унинг қўлида ўлиб қолади», деди.
وَعَن العِرْباض بن ساريةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ: " إِنِّي عِنْدَ اللَّهِ مَكْتُوبٌ: خَاتَمُ النَّبِيِّينَ وَإِنَّ آدَمَ لِمُنْجَدِلٌ فِي طِينَتِهِ وَسَأُخْبِرُكُمْ بِأَوَّلِ أَمْرِي دَعْوَةُ إِبْرَاهِيمَ وَبِشَارَةُ عِيسَى وَرُؤْيَا أُمِّي الَّتِي رَأَتْ حِينَ وَضَعَتْنِي وَقَدْ خَرَجَ لَهَا نُورٌ أَضَاءَ لَهَا مِنْهُ قُصُورُ الشَّامِ «. وَرَاه فِي» شرح السّنة "
وَرَوَاهُ أَحْمَدُ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ مِنْ قَوْلِهِ: «سأخبركم» إِلَى آخِره
Irbod ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oldingi safga uch marta, ikkinchi safga bir marta salovot aytar edilar.Ирбод ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олдинги сафга уч марта, иккинчи сафга бир марта саловот айтар эдилар.
وَعَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ قَالَ: دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى السَّحُورِ فِي رَمَضَانَ فَقَالَ: «هَلُمَّ إِلَى الْغَدَاءِ الْمُبَارَكِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد والسنائي
Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazonda meni sahurlikka chaqirib: «Muborak nonushtaga kel!» dedilar.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда мени саҳурликка чақириб: «Муборак нонуштага кел!» дедилар.
وَعَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ الْمُسَبِّحَاتِ قَبْلَ أَنْ يَرْقُدَ يَقُولُ: «إِنَّ فِيهِنَّ آيَةٌ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ آيَةٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ.
وَرَوَاهُ الدَّارِمِيُّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ مُرْسَلًا.
وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Irbod ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uxlashdan oldin Musabbihotlarni (tasbeh bilan boshlanuvchi suralarni) oʻqir va: «Albatta, ularning ichida mingta oyatdan yaxshiroq bir oyat bordir», der edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Ирбод ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ухлашдан олдин Мусаббиҳотларни (тасбеҳ билан бошланувчи сураларни) ўқир ва: «Албатта, уларнинг ичида мингта оятдан яхшироқ бир оят бордир», дер эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.