حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ قَالَ سَمِعْتُ وَابِصَةَ بْنَ مَعْبَدٍ صَاحِبَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْأَلُهُ عَنْ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ فَقَالَ جِئْتَ تَسْأَلُ عَنْ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ فَقُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا جِئْتُكَ أَسْأَلُكَ عَنْ غَيْرِهِ فَقَالَ الْبِرُّ مَا انْشَرَحَ لَهُ صَدْرُكَ وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ وَإِنْ أَفْتَاكَ عَنْهُ النَّاسُ

Nabiy ﷺning sahobalari Vobisa ibn Maʼbad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga yaxshilik va gunoh haqida soʻragani keldim. U zot: «Yaxshilik va gunoh haqida soʻragani keldingmi?» dedilar. Men: «Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men sizning huzuringizga bundan boshqa narsani soʻragani kelmadim», dedim. U zot: «Yaxshilik — koʻkraging yozilgan narsadir; gunoh esa — garchi odamlar senga u haqda fatvo bersalar-da — koʻkragingda ikkilanish tugʻdirgan narsadir», dedilar.Набий ﷺнинг саҳобалари Вобиса ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига яхшилик ва гуноҳ ҳақида сўрагани келдим. У зот: «Яхшилик ва гуноҳ ҳақида сўрагани келдингми?» дедилар. Мен: «Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен сизнинг ҳузурингизга бундан бошқа нарсани сўрагани келмадим», дедим. У зот: «Яхшилик — кўкрагинг ёзилган нарсадир; гуноҳ эса — гарчи одамлар сенга у ҳақда фатво берсалар-да — кўкрагингда иккиланиш туғдирган нарсадир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ هِلَالَ بْنَ يِسَافٍ يُحَدِّثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا صَلَّى وَحْدَهُ خَلْفَ الصَّفِّ فَأَمَرَهُ أَنْ يُعِيدَ صَلَاتَهُ

Vobisa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ safning orqasida yolgʻiz oʻzi namoz oʻqigan bir kishini koʻrdilar va unga namozini qaytarishni buyurdilar.Вобиса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сафнинг орқасида ёлғиз ўзи намоз ўқиган бир кишини кўрдилар ва унга намозини қайтаришни буюрдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنِ الزُّبَيْرِ أَبِي عَبْدِ السَّلَامِ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مِكْرَزٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ لَا أَدَعَ شَيْئًا مِنْ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ إِلَّا سَأَلْتُهُ عَنْهُ وَإِذَا عِنْدَهُ جَمْعٌ فَذَهَبْتُ أَتَخَطَّى النَّاسَ فَقَالُوا إِلَيْكَ يَا وَابِصَةُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْكَ يَا وَابِصَةُ فَقُلْتُ أَنَا وَابِصَةُ دَعُونِي أَدْنُو مِنْهُ فَإِنَّهُ مِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَيَّ أَنْ أَدْنُوَ مِنْهُ فَقَالَ لِي ادْنُ يَا وَابِصَةُ ادْنُ يَا وَابِصَةُ فَدَنَوْتُ مِنْهُ حَتَّى مَسَّتْ رُكْبَتِي رُكْبَتَهُ فَقَالَ يَا وَابِصَةُ أُخْبِرُكَ مَا جِئْتَ تَسْأَلُنِي عَنْهُ أَوْ تَسْأَلُنِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَخْبِرْنِي قَالَ جِئْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ قُلْتُ نَعَمْ فَجَمَعَ أَصَابِعَهُ الثَّلَاثَ فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِهَا فِي صَدْرِي وَيَقُولُ يَا وَابِصَةُ اسْتَفْتِ نَفْسَكَ الْبِرُّ مَا اطْمَأَنَّ إِلَيْهِ الْقَلْبُ وَاطْمَأَنَّتْ إِلَيْهِ النَّفْسُ وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي الْقَلْبِ وَتَرَدَّدَ فِي الصَّدْرِ وَإِنْ أَفْتَاكَ النَّاسُ قَالَ سُفْيَانُ وَأَفْتَوْكَ

Vobisa ibn Maʼbad (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga — yaxshilik va gunohdan hech narsani soʻramay qoldirmaslikni istagan holda — keldim. Qarasam, u zotning huzurlarida bir jamoa bor ekan. Men odamlarni yorib oʻta boshladim. Ular: «Nari tur, ey Vobisa, Rasululloh ﷺdan (nari tur)! Nari tur, ey Vobisa!» dedilar. Men: «Men Vobisaman, meni qoʻyinglar, u zotga yaqinlashay, chunki u zotga yaqinlashish men uchun odamlarning eng sevimlisidir», dedim. Shunda u zot menga: «Yaqin kel, ey Vobisa! Yaqin kel, ey Vobisa!» dedilar. Men u zotga tizzam tizzalariga tegquncha yaqinlashdim. U zot: «Ey Vobisa, mendan soʻragani kelgan narsangni oʻzim aytib beraymi, yoki sen mendan soʻraysanmi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, menga oʻzingiz aytib bering», dedim. U zot: «Sen mendan yaxshilik va gunoh haqida soʻragani kelding», dedilar. Men: «Ha», dedim. Shunda u zot uch barmoqlarini yigʻib, ular bilan koʻkragimga nuqiy boshladilar va: «Ey Vobisa, oʻzingdan fatvo soʻra. Yaxshilik — qalb xotirjam boʻlgan va nafs xotirjam boʻlgan narsadir. Gunoh esa — garchi odamlar senga fatvo bersalar-da — qalbda ikkilanish tugʻdirgan va koʻkrakda takror aylangan narsadir», dedilar. Sufyon: «va senga fatvo bersalar ham», dedi.Вобиса ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига — яхшилик ва гуноҳдан ҳеч нарсани сўрамай қолдирмасликни истаган ҳолда — келдим. Қарасам, у зотнинг ҳузурларида бир жамоа бор экан. Мен одамларни ёриб ўта бошладим. Улар: «Нари тур, эй Вобиса, Расулуллоҳ ﷺдан (нари тур)! Нари тур, эй Вобиса!» дедилар. Мен: «Мен Вобисаман, мени қўйинглар, у зотга яқинлашай, чунки у зотга яқинлашиш мен учун одамларнинг энг севимлисидир», дедим. Шунда у зот менга: «Яқин кел, эй Вобиса! Яқин кел, эй Вобиса!» дедилар. Мен у зотга тиззам тиззаларига тегқунча яқинлашдим. У зот: «Эй Вобиса, мендан сўрагани келган нарсангни ўзим айтиб берайми, ёки сен мендан сўрайсанми?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга ўзингиз айтиб беринг», дедим. У зот: «Сен мендан яхшилик ва гуноҳ ҳақида сўрагани келдинг», дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Шунда у зот уч бармоқларини йиғиб, улар билан кўкрагимга нуқий бошладилар ва: «Эй Вобиса, ўзингдан фатво сўра. Яхшилик — қалб хотиржам бўлган ва нафс хотиржам бўлган нарсадир. Гуноҳ эса — гарчи одамлар сенга фатво берсалар-да — қалбда иккиланиш туғдирган ва кўкракда такрор айланган нарсадир», дедилар. Суфён: «ва сенга фатво берсалар ҳам», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَ أَقَامَنِي عَلَى وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ فَقَالَ حَدَّثَنِي هَذَاأَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ صَلَاتَهُ

Ziyod ibn Abul-Jaʼddan rivoyat qilinadi. U meni Vobisa ibn Maʼbadning oldiga olib borib turgʻizdi va: «Menga mana shu (kishi) hadis aytdi», dedi: bir kishi safning orqasida yolgʻiz oʻzi namoz oʻqidi, shunda Nabiy ﷺ unga namozini qaytarishni buyurdilar.Зиёд ибн Абул-Жаъддан ривоят қилинади. У мени Вобиса ибн Маъбаднинг олдига олиб бориб турғизди ва: «Менга мана шу (киши) ҳадис айтди», деди: бир киши сафнинг орқасида ёлғиз ўзи намоз ўқиди, шунда Набий ﷺ унга намозини қайтаришни буюрдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ عَمِّهِ عُبَيْدِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍأَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصُّفُوفِ وَحْدَهُ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ

Vobisa ibn Maʼbad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi saflarning orqasida yolgʻiz namoz oʻqidi, shunda Nabiy ﷺ unga (namozni) qaytarishni buyurdilar.Вобиса ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши сафларнинг орқасида ёлғиз намоз ўқиди, шунда Набий ﷺ унга (намозни) қайтаришни буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شِمْرِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ رَجُلٍ صَلَّى خَلْفَ الصُّفُوفِ وَحْدَهُ فَقَالَ يُعِيدُ الصَّلَاةَ

Vobisa ibn Maʼbad (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺdan saflarning orqasida yolgʻiz namoz oʻqigan kishi haqida soʻraldi. U zot: «Namozni qaytaradi», dedilar.Вобиса ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан сафларнинг орқасида ёлғиз намоз ўқиган киши ҳақида сўралди. У зот: «Намозни қайтаради», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا يُصَلِّي فِي الصَّفِّ وَحْدَهُ فَأَمَرَهُ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَ

Vobisa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ safda yolgʻiz oʻzi namoz oʻqiyotgan bir kishini koʻrdilar va unga namozni qaytarishni buyurdilar.Вобиса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ сафда ёлғиз ўзи намоз ўқиётган бир кишини кўрдилар ва унга намозни қайтаришни буюрдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا الزُّبَيْرُ أَبُو عَبْدِ السَّلَامِ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مِكْرَزٍ وَلَمْ يَسْمَعْهُ مِنْهُ قَالَ حَدَّثَنِي جُلَسَاؤُهُ وَقَدْ رَأَيْتُهُ عَنْ وَابِصَةَ الْأَسَدِيِّ قَالَ عَفَّانُ حَدَّثَنِي غَيْرَ مَرَّةٍ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَنِي جُلَسَاؤُهُ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ لَا أَدَعَ شَيْئًا مِنْ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ إِلَّا سَأَلْتُهُ عَنْهُ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ يَسْتَفْتُونَهُ فَجَعَلْتُ أَتَخَطَّاهُمْ قَالُوا إِلَيْكَ يَا وَابِصَةُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ دَعُونِي فَأَدْنُوَ مِنْهُ فَإِنَّهُ أَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ أَنْ أَدْنُوَ مِنْهُ قَالَ دَعُوا وَابِصَةَ ادْنُ يَا وَابِصَةُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا قَالَ فَدَنَوْتُ مِنْهُ حَتَّى قَعَدْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ يَا وَابِصَةُ أُخْبِرُكَ أَوْ تَسْأَلُنِي قُلْتُ لَا بَلْ أَخْبِرْنِي فَقَالَ جِئْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ فَقَالَ نَعَمْ فَجَمَعَ أَنَامِلَهُ فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِهِنَّ فِي صَدْرِي وَيَقُولُ يَا وَابِصَةُ اسْتَفْتِ قَلْبَكَ وَاسْتَفْتِ نَفْسَكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ الْبِرُّ مَا اطْمَأَنَّتْ إِلَيْهِ النَّفْسُ وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي النَّفْسِ وَتَرَدَّدَ فِي الصَّدْرِ وَإِنْ أَفْتَاكَ النَّاسُ وَأَفْتَوْكَ

Vobisa al-Asadiy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ huzurlariga — yaxshilik va gunohdan hech narsani soʻramay qoldirmaslikni istagan holda — keldim. U zotning atroflarida musulmonlardan bir jamoa fatvo soʻrab turgan edi. Men ularni yorib oʻta boshladim. Ular: «Nari tur, ey Vobisa, Rasululloh ﷺdan (nari tur)!» dedilar. Men: «Meni qoʻyinglar, u zotga yaqinlashay, chunki u zotga yaqinlashish men uchun odamlarning eng sevimlisidir», dedim. U zot: «Vobisani qoʻyinglar. Yaqin kel, ey Vobisa!» dedilar — ikki yoki uch marta. (Roviy) aytdi: Men u zotga, oldilarida oʻtirguncha yaqinlashdim. U zot: «Ey Vobisa, oʻzim senga aytib beraymi, yoki sen mendan soʻraysanmi?» dedilar. Men: «Yoʻq, balki menga oʻzingiz aytib bering», dedim. U zot: «Sen mendan yaxshilik va gunoh haqida soʻragani kelding», dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda u zot barmoq uchlarini yigʻib, ular bilan koʻkragimga nuqiy boshladilar va: «Ey Vobisa, qalbingdan fatvo soʻra, oʻzingdan fatvo soʻra», — uch marta, — «Yaxshilik — nafs xotirjam boʻlgan narsadir; gunoh esa — garchi odamlar senga fatvo bersalar ham, fatvo bersalar ham — nafsda ikkilanish tugʻdirgan va koʻkrakda takror aylangan narsadir», dedilar.Вобиса ал-Асадий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига — яхшилик ва гуноҳдан ҳеч нарсани сўрамай қолдирмасликни истаган ҳолда — келдим. У зотнинг атрофларида мусулмонлардан бир жамоа фатво сўраб турган эди. Мен уларни ёриб ўта бошладим. Улар: «Нари тур, эй Вобиса, Расулуллоҳ ﷺдан (нари тур)!» дедилар. Мен: «Мени қўйинглар, у зотга яқинлашай, чунки у зотга яқинлашиш мен учун одамларнинг энг севимлисидир», дедим. У зот: «Вобисани қўйинглар. Яқин кел, эй Вобиса!» дедилар — икки ёки уч марта. (Ровий) айтди: Мен у зотга, олдиларида ўтиргунча яқинлашдим. У зот: «Эй Вобиса, ўзим сенга айтиб берайми, ёки сен мендан сўрайсанми?» дедилар. Мен: «Йўқ, балки менга ўзингиз айтиб беринг», дедим. У зот: «Сен мендан яхшилик ва гуноҳ ҳақида сўрагани келдинг», дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда у зот бармоқ учларини йиғиб, улар билан кўкрагимга нуқий бошладилар ва: «Эй Вобиса, қалбингдан фатво сўра, ўзингдан фатво сўра», — уч марта, — «Яхшилик — нафс хотиржам бўлган нарсадир; гуноҳ эса — гарчи одамлар сенга фатво берсалар ҳам, фатво берсалар ҳам — нафсда иккиланиш туғдирган ва кўкракда такрор айланган нарсадир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يِسَافٍ قَالَ أَرَانِي زِيَادُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ شَيْخًا بِالْجَزِيرَةِ يُقَالُ لَهُ وَابِصَةُ بْنُ مَعْبَدٍ قَالَ فَأَقَامَنِي عَلَيْهِ وَقَالَ هَذَا حَدَّثَنِيأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا صَلَّى فِي الصَّفِّ وَحْدَهُ فَأَمَرَهُ فَأَعَادَ الصَّلَاةَقَالَ وَكَانَ أَبِي يَقُولُ بِهَذَا الْحَدِيثِ

Hilol ibn Yasof aytdi: Ziyod ibn Abul-Jaʼd menga Jaziyrada Vobisa ibn Maʼbad deb ataladigan bir shayxni koʻrsatdi. U meni uning oldiga olib borib turgʻizdi va: «Menga mana shu (kishi) hadis aytdi», dedi: Rasululloh ﷺ safda yolgʻiz oʻzi namoz oʻqigan bir kishini koʻrdilar va unga buyurdilar, u esa namozni qaytadan oʻqidi. U aytdi: Otam mana shu hadis bilan (fatvo) aytar edi.Ҳилол ибн Ясоф айтди: Зиёд ибн Абул-Жаъд менга Жазийрада Вобиса ибн Маъбад деб аталадиган бир шайхни кўрсатди. У мени унинг олдига олиб бориб турғизди ва: «Менга мана шу (киши) ҳадис айтди», деди: Расулуллоҳ ﷺ сафда ёлғиз ўзи намоз ўқиган бир кишини кўрдилар ва унга буюрдилар, у эса намозни қайтадан ўқиди. У айтди: Отам мана шу ҳадис билан (фатво) айтар эди.