قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ وَابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مَعْمَرِ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ زُهَيْرٌ فِي حَدِيثِهِ رِفَاعَةُ بْنُ رَافِعٍ وَكَانَ عَقَبِيًّا بَدْرِيًّا قَالَكُنْتُ عِنْدَ عُمَرَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ يُفْتِي النَّاسَ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ زُهَيْرٌ فِي حَدِيثِهِ النَّاسَ بِرَأْيِهِ فِي الَّذِي يُجَامِعُ وَلَا يُنْزِلُ فَقَالَ أَعْجِلْ بِهِ فَأُتِيَ بِهِ فَقَالَ يَا عَدُوَّ نَفْسِهِ أَوَقَدْ بَلَغْتَ أَنْ تُفْتِيَ النَّاسَ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَأْيِكَ قَالَ مَا فَعَلْتُ وَلَكِنْ حَدَّثَنِي عُمُومَتِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّ عُمُومَتِكَ قَالَ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ قَالَ زُهَيْرٌ وَأَبُو أَيُّوبَ وَرِفَاعَةُ بْنُ رَافِعٍ فَالْتَفَتُّ إِلَى مَا يَقُولُ هَذَا الْفَتَى وَقَالَ زُهَيْرٌ مَا يَقُولُ هَذَا الْغُلَامُ فَقُلْتُ كُنَّا نَفْعَلُهُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَسَأَلْتُمْ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُنَّا نَفْعَلُهُ عَلَى عَهْدِهِ فَلَمْ نَغْتَسِلْ قَالَ فَجَمَعَ النَّاسَ وَاتَّفَقَ النَّاسُ عَلَى أَنَّ الْمَاءَ لَا يَكُونُ إِلَّا مِنْ الْمَاءِ إِلَّا رَجُلَيْنِ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَمُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَا إِذَا جَاوَزَ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ قَالَ فَقَالَ عَلِيٌّ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ أَعْلَمَ

Ubayd ibn Rifoʼa ibn Rofiʼ otasidan rivoyat qiladi — Zuhayr oʻz hadisida: «Rifoʼa ibn Rofiʼ; u aqabalik va badrlik edi», dedi — u aytdi: Men Umarning huzurida edim. Unga: «Zayd ibn Sobit masjidda odamlarga fatvo berayotgan emish», deyildi — Zuhayr oʻz hadisida: «odamlarga oʻz raʼyi bilan, jimoʼ qilib (maniy) chiqarmaydigan kishi haqida», dedi. Umar: «Uni tezda keltiringlar», dedi. U keltirildi. Umar: «Ey oʻz jonining dushmani! Rasululloh ﷺning masjidlarida odamlarga oʻz raʼying bilan fatvo beradigan darajaga yetdingmi?» dedi. U: «Men bunday qilganim yoʻq, balki menga amakilarim Rasululloh ﷺdan soʻzlab berdilar», dedi. Umar: «Qaysi amakilaring?» dedi. U: «Ubay ibn Kaʼb», dedi — Zuhayr: «va Abu Ayyub hamda Rifoʼa ibn Rofiʼ», dedi. Shunda men bu yigit nima deyayotganiga qaradim — Zuhayr: «bu bola nima deyapti», dedi. Men: «Biz buni Rasululloh ﷺ zamonlarida qilar edik», dedim. (Umar): «Buning haqida Rasululloh ﷺdan soʻraganmidinglar?» dedi. (U): «Biz buni u zotning zamonlarida qilar edik va gʻusl qilmas edik», dedi. Shunda u odamlarni yigʻdi va odamlar «suv faqat suvdan (lozim boʻladi)» degan (fikr)ga ittifoq qildilar — ikki kishidan boshqa: Ali ibn Abu Tolib va Muoz ibn Jabal. Ular: «Xatna joyi xatna joyidan oshsa, gʻusl vojib boʻladi», dedilar. Shunda Ali: «Ey amirul-moʻminin, albatta, eng bilimdon...» dedi.Убайд ибн Рифўа ибн Рофиъ отасидан ривоят қилади — Зуҳайр ўз ҳадисида: «Рифўа ибн Рофиъ; у ақабалик ва бадрлик эди», деди — у айтди: Мен Умарнинг ҳузурида эдим. Унга: «Зайд ибн Собит масжидда одамларга фатво бераётган эмиш», дейилди — Зуҳайр ўз ҳадисида: «одамларга ўз раъйи билан, жимў қилиб (маний) чиқармайдиган киши ҳақида», деди. Умар: «Уни тезда келтиринглар», деди. У келтирилди. Умар: «Эй ўз жонининг душмани! Расулуллоҳ ﷺнинг масжидларида одамларга ўз раъйинг билан фатво берадиган даражага етдингми?» деди. У: «Мен бундай қилганим йўқ, балки менга амакиларим Расулуллоҳ ﷺдан сўзлаб бердилар», деди. Умар: «Қайси амакиларинг?» деди. У: «Убай ибн Каъб», деди — Зуҳайр: «ва Абу Айюб ҳамда Рифўа ибн Рофиъ», деди. Шунда мен бу йигит нима деяётганига қарадим — Зуҳайр: «бу бола нима деяпти», деди. Мен: «Биз буни Расулуллоҳ ﷺ замонларида қилар эдик», дедим. (Умар): «Бунинг ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан сўраганмидинглар?» деди. (У): «Биз буни у зотнинг замонларида қилар эдик ва ғусл қилмас эдик», деди. Шунда у одамларни йиғди ва одамлар «сув фақат сувдан (лозим бўлади)» деган (фикр)га иттифоқ қилдилар — икки кишидан бошқа: Али ибн Абу Толиб ва Муоз ибн Жабал. Улар: «Хатна жойи хатна жойидан ошса, ғусл вожиб бўлади», дедилар. Шунда Али: «Эй амирул-мўминин, албатта, энг билимдон...» деди.