حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَقِيلَ لِأُسَامَةَ أَلَا تُكَلِّمُ عُثْمَانَ فَقَالَ إِنَّكُمْ تَرَوْنَ أَنْ لَا أُكَلِّمَهُ إِلَّا سَمْعَكُمْ إِنِّي لَا أُكَلِّمُهُ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَهُ مَا دُونَ أَنْ أَفْتَتِحَ أَمْرًا لَا أُحِبُّ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ افْتَتَحَهُ وَاللَّهِ لَا أَقُولُ لِرَجُلٍ إِنَّكَ خَيْرُ النَّاسِ وَإِنْ كَانَ عَلَيَّ أَمِيرًا بَعْدَ إِذْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالُوا وَمَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ يُجَاءُ بِالرَّجُلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُلْقَى فِي النَّارِ فَتَنْدَلِقُ بِهِ أَقْتَابُهُ فَيَدُورُ بِهَا فِي النَّارِ كَمَا يَدُورُ الْحِمَارُ بِرَحَاهُ فَيُطِيفُ بِهِ أَهْلُ النَّارِ فَيَقُولُونَ يَا فُلَانُ مَا لَكَ مَا أَصَابَكَ أَلَمْ تَكُنْ تَأْمُرُنَا بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَانَا عَنْ الْمُنْكَرِ فَقَالَ كُنْتُ آمُرُكُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَلَا آتِيهِ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ الْمُنْكَرِ وَآتِيهِ
Abu Voil aytdi: Usomaga: «Usmon bilan gaplashmaysanmi?» — deyildi. U: «Sizlar men u bilan faqat sizlarga eshittirib gaplashaman deb oʻylaysizlar. Men u bilan oʻzim bilan uning oramizda gaplashaman, birinchi boʻlib ochishni yoqtirmaydigan bir ishni ochmagan holda. Vallohi, men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganimdan keyin, garchi u ustimga amir boʻlsa ham, birov haqida: ‹Sen odamlarning eng yaxshisisan›, demayman», dedi. Ular: «U zotning nima deganlarini eshitgan eding?» dedilar. U: «Men u zotning shunday deganlarini eshitganman: ‹Qiyomat kuni bir kishi keltirilib, doʻzaxga tashlanadi. Bas, uning ichaklari toʻkilib chiqadi va u, eshak tegirmonni aylantirganidek, ular bilan doʻzaxda aylanaveradi. Doʻzax ahli uning atrofiga toʻplanib: «Ey falonchi, senga nima boʻldi? Boshingga nima tushdi? Sen bizni yaxshilikka buyurib, yomonlikdan qaytarmasmiding?» deydilar. U: «Men sizlarni yaxshilikka buyurardim, lekin oʻzim qilmasdim; yomonlikdan qaytarardim, lekin oʻzim qilardim», deydi›», dedi.Абу Воил айтди: Усомага: «Усмон билан гаплашмайсанми?» — дейилди. У: «Сизлар мен у билан фақат сизларга эшиттириб гаплашаман деб ўйлайсизлар. Мен у билан ўзим билан унинг орамизда гаплашаман, биринчи бўлиб очишни ёқтирмайдиган бир ишни очмаган ҳолда. Валлоҳи, мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганимдан кейин, гарчи у устимга амир бўлса ҳам, биров ҳақида: ‹Сен одамларнинг энг яхшисисан›, демайман», деди. Улар: «У зотнинг нима деганларини эшитган эдинг?» дедилар. У: «Мен у зотнинг шундай деганларини эшитганман: ‹Қиёмат куни бир киши келтирилиб, дўзахга ташланади. Бас, унинг ичаклари тўкилиб чиқади ва у, эшак тегирмонни айлантирганидек, улар билан дўзахда айланаверади. Дўзах аҳли унинг атрофига тўпланиб: «Эй фалончи, сенга нима бўлди? Бошингга нима тушди? Сен бизни яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтармасмидинг?» дейдилар. У: «Мен сизларни яхшиликка буюрардим, лекин ўзим қилмасдим; ёмонликдан қайтарардим, лекин ўзим қилардим», дейди›», деди.