وَعَنْ عَائِشَةَ -رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهَا- قَالَتْ: { جَاءَتْنِي بَرِيرَةُ, فَقَالَتْ: كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعٍ أُوَاقٍ, فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ, فَأَعِينِينِي. فَقُلْتُ: إِنْ أَحَبَّ أَهْلُكِ أَنْ أَعُدَّهَا لَهُمْ وَيَكُونَ وَلَاؤُكِ لِي فَعَلْتُ, فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا. فَقَالَتْ لَهُمْ; فَأَبَوْا عَلَيْهَا, فَجَاءَتْ مِنْ عِنْدِهِمْ, وَرَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -جَالِسٌ. فَقَالَتْ: إِنِّي قَدْ عَرَضْتُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا إِلَّا أَنْ يَكُونَ اَلْوَلَاءُ لَهُمْ, فَسَمِعَ اَلنَّبِيُّ - صلى الله عليه وسلم -فَأَخْبَرَتْ عَائِشَةُ اَلنَّبِيَّ - صلى الله عليه وسلم -. فَقَالَ: خُذِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمُ اَلْوَلَاءَ, فَإِنَّمَا اَلْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ فَفَعَلَتْ عَائِشَةُ, ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -فِي اَلنَّاسِ [ خَطِيباً ], فَحَمِدَ اَللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ. ثُمَّ قَالَ: " أَمَّا بَعْدُ, مَا بَالُ رِجَالٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطاً لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اَللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اَللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ, وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ, قَضَاءُ اَللَّهِ أَحَقُّ, وَشَرْطُ اَللَّهِ أَوْثَقُ, وَإِنَّمَا اَلْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ " } مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ, وَاللَّفْظُ لِلْبُخَارِيِّ 1 . وَعِنْدَ مُسْلِمٍ فَقَالَ: { اِشْتَرِيهَا وَأَعْتِقِيهَا وَاشْتَرِطِي لَهُمُ اَلْوَلَاءَ } 1 - صحيح. رواه البخاري ( 2168 )، ومسلم ( 1504 ).
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Barira mening oldimga kelib: ‹Men egalarim bilan — ularga toʻqqiz uqiyani (boʻlib-boʻlib), har yili bir uqiyadan toʻlashga — kelishganman; (iltimos,) menga yordam ber›, — dedi. Men: ‹Agar egalaring — men (butun summani) ularga sanab berishimga va valoʼ menga (qolishi)ga — rozi boʻlsa, shunday qilardim›, — dedim. Bas, Barira egalari oldiga borib, ularga (buni) aytdi, lekin ular uni qabul qilishni rad etdi. U ularning oldidan qaytib keldi va oʻsha paytda Allohning Rasuli ﷺ (u yerda) oʻtirgan edilar. Barira: ‹Men buni ularga taklif qildim, lekin ular valoʼ oʻzlariga qolishidan boshqasiga koʻnmadi›, — dedi. Paygʻambar ﷺ buni eshitdilar». Oisha buni Paygʻambar ﷺga aytdi. U zot: «Uni olaver va valoʼ ular uchun boʻlishini shart qilaver; chunki valoʼ — ozod qilgan kishiga(dir)», — dedilar. Oisha shunday qildi. Soʻng Allohning Rasuli ﷺ odamlar oldida xutba qilib turdilar-da, Allohga hamd va sano aytgach: «Amma baʼd! Allohning azza va jalla Kitobida boʻlmagan shartlarni qoʻyadigan odamlarga nima boʻldi? Allohning Kitobida boʻlmagan har qanday shart — u yuz shart boʻlsa ham — botildir; Allohning hukmi haqliroq va Allohning sharti mustahkamroqdir; va valoʼ — ozod qilgan kishiga(dir)», — dedilar. Muslimning rivoyatida: «Uni sotib ol, ozod qil va valoʼ ular uchun boʻlishini shart qil», deyilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Барира менинг олдимга келиб: ‹Мен эгаларим билан — уларга тўққиз уқияни (бўлиб-бўлиб), ҳар йили бир уқиядан тўлашга — келишганман; (илтимос,) менга ёрдам бер›, — деди. Мен: ‹Агар эгаларинг — мен (бутун суммани) уларга санаб беришимга ва валў менга (қолиши)га — рози бўлса, шундай қилардим›, — дедим. Бас, Барира эгалари олдига бориб, уларга (буни) айтди, лекин улар уни қабул қилишни рад этди. У уларнинг олдидан қайтиб келди ва ўша пайтда Аллоҳнинг Расули ﷺ (у ерда) ўтирган эдилар. Барира: ‹Мен буни уларга таклиф қилдим, лекин улар валў ўзларига қолишидан бошқасига кўнмади›, — деди. Пайғамбар ﷺ буни эшитдилар». Оиша буни Пайғамбар ﷺга айтди. У зот: «Уни олавер ва валў улар учун бўлишини шарт қилавер; чунки валў — озод қилган кишига(дир)», — дедилар. Оиша шундай қилди. Сўнг Аллоҳнинг Расули ﷺ одамлар олдида хутба қилиб турдилар-да, Аллоҳга ҳамд ва сано айтгач: «Амма баъд! Аллоҳнинг азза ва жалла Китобида бўлмаган шартларни қўядиган одамларга нима бўлди? Аллоҳнинг Китобида бўлмаган ҳар қандай шарт — у юз шарт бўлса ҳам — ботилдир; Аллоҳнинг ҳукми ҳақлироқ ва Аллоҳнинг шарти мустаҳкамроқдир; ва валў — озод қилган кишига(дир)», — дедилар. Муслимнинг ривоятида: «Уни сотиб ол, озод қил ва валў улар учун бўлишини шарт қил», дейилган.