حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَعْمَرٌ، وَيُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ قَالَتْ أَقْبَلَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ عَلَى فَرَسِهِ مِنْ مَسْكَنِهِ بِالسُّنْحِ حَتَّى نَزَلَ، فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ، فَلَمْ يُكَلِّمِ النَّاسَ، حَتَّى نَزَلَ فَدَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَتَيَمَّمَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُسَجًّى بِبُرْدِ حِبَرَةٍ، فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ، ثُمَّ أَكَبَّ عَلَيْهِ فَقَبَّلَهُ ثُمَّ بَكَى فَقَالَ بِأَبِي أَنْتَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، لاَ يَجْمَعُ اللَّهُ عَلَيْكَ مَوْتَتَيْنِ، أَمَّا الْمَوْتَةُ الَّتِي كُتِبَتْ عَلَيْكَ فَقَدْ مُتَّهَا. قَالَ أَبُو سَلَمَةَ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ خَرَجَ وَعُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يُكَلِّمُ النَّاسَ. فَقَالَ اجْلِسْ. فَأَبَى. فَقَالَ اجْلِسْ. فَأَبَى، فَتَشَهَّدَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ فَمَالَ إِلَيْهِ النَّاسُ، وَتَرَكُوا عُمَرَ فَقَالَ أَمَّا بَعْدُ، فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ، قَالَ اللَّهُ تَعَالَى [quran sura="3" aya_start="144" aya_end="144"]{وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ} إِلَى {الشَّاكِرِينَ} وَاللَّهِ لَكَأَنَّ النَّاسَ لَمْ يَكُونُوا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ الآيَةَ حَتَّى تَلاَهَا أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ فَتَلَقَّاهَا مِنْهُ النَّاسُ، فَمَا يُسْمَعُ بَشَرٌ إِلاَّ يَتْلُوهَا.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr Sunhdagi turar joyidan otida mingan holda keldi. U otdan tushib, masjidga kirdi va — menga kelguncha — hech kim bilan gaplashmadi; u toʻgʻri Paygʻambar ﷺ ning oldilariga bordi — u zot naqshli choyshab bilan yopilgan edi. Abu Bakr u zotning yuzini ochdi, engashib, u zotni oʻpdi va yigʻlab: «Otam-onam sizga fido boʻlsin, ey Allohning Paygʻambari! Alloh sizga ikki oʻlimni jamlamaydi. Siz oʻzingizga yozilgan oʻlimni (bir marta) topdingiz», — dedi. Abu Salama Ibn Abbosdan rivoyat qiladi: Abu Bakr (tashqariga) chiqdi — Umar odamlarga (gap) soʻzlayotgan edi — va Abu Bakr unga oʻtirishni aytdi, lekin Umar koʻnmadi. Abu Bakr yana unga oʻtirishni aytdi, lekin Umar yana koʻnmadi. Soʻng Abu Bakr tashahhud (yaʼni Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq va Muhammad — Allohning Rasuli) aytdi va odamlar Abu Bakrga (eʼtibor) qaratdi hamda Umarni tark etdi. Abu Bakr: «Ammo baʼdu, sizlardan kim Muhammadga ibodat qilgan boʻlsa, (bilsinki,) Muhammad vafot etdilar; lekin kim Allohga ibodat qilgan boʻlsa, (bilsinki,) Alloh tirik, hech qachon oʻlmaydi. Alloh: ‹Muhammad faqat bir Rasuldir; undan oldin ham (koʻp) Paygʻambarlar oʻtgan... (to) shukr qiluvchilarni (mukofotlaydi)› (Oli Imron, 144) — degan», — dedi. (Rivoyatchi qoʻshdi: «Allohga qasamki, goʻyo odamlar Alloh bu oyatni ilgari nozil qilganini Abu Bakr uni tilovat qilguncha bilmagandek edi; soʻng uni eshitgan har bir kishi uni tilovat qila boshladi».)Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр Сунҳдаги турар жойидан отида минган ҳолда келди. У отдан тушиб, масжидга кирди ва — менга келгунча — ҳеч ким билан гаплашмади; у тўғри Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига борди — у зот нақшли чойшаб билан ёпилган эди. Абу Бакр у зотнинг юзини очди, энгашиб, у зотни ўпди ва йиғлаб: «Отам-онам сизга фидо бўлсин, эй Аллоҳнинг Пайғамбари! Аллоҳ сизга икки ўлимни жамламайди. Сиз ўзингизга ёзилган ўлимни (бир марта) топдингиз», — деди. Абу Салама Ибн Аббосдан ривоят қилади: Абу Бакр (ташқарига) чиқди — Умар одамларга (гап) сўзлаётган эди — ва Абу Бакр унга ўтиришни айтди, лекин Умар кўнмади. Абу Бакр яна унга ўтиришни айтди, лекин Умар яна кўнмади. Сўнг Абу Бакр ташаҳҳуд (яъни Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ ва Муҳаммад — Аллоҳнинг Расули) айтди ва одамлар Абу Бакрга (эътибор) қаратди ҳамда Умарни тарк этди. Абу Бакр: «Аммо баъду, сизлардан ким Муҳаммадга ибодат қилган бўлса, (билсинки,) Муҳаммад вафот этдилар; лекин ким Аллоҳга ибодат қилган бўлса, (билсинки,) Аллоҳ тирик, ҳеч қачон ўлмайди. Аллоҳ: ‹Муҳаммад фақат бир Расулдир; ундан олдин ҳам (кўп) Пайғамбарлар ўтган... (то) шукр қилувчиларни (мукофотлайди)› (Оли Имрон, 144) — деган», — деди. (Ривоятчи қўшди: «Аллоҳга қасамки, гўё одамлар Аллоҳ бу оятни илгари нозил қилганини Абу Бакр уни тиловат қилгунча билмагандек эди; сўнг уни эшитган ҳар бир киши уни тиловат қила бошлади».)