حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَبَّاسٍ السَّاعِدِيِّ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ تَبُوكَ فَلَمَّا جَاءَ وَادِيَ الْقُرَى إِذَا امْرَأَةٌ فِي حَدِيقَةٍ لَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ " اخْرُصُوا ". وَخَرَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةَ أَوْسُقٍ فَقَالَ لَهَا " أَحْصِي مَا يَخْرُجُ مِنْهَا ". فَلَمَّا أَتَيْنَا تَبُوكَ قَالَ " أَمَا إِنَّهَا سَتَهُبُّ اللَّيْلَةَ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَلاَ يَقُومَنَّ أَحَدٌ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ بَعِيرٌ فَلْيَعْقِلْهُ ". فَعَقَلْنَاهَا وَهَبَّتْ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَقَامَ رَجُلٌ فَأَلْقَتْهُ بِجَبَلِ طَيِّئٍ ـ وَأَهْدَى مَلِكُ أَيْلَةَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَغْلَةً بَيْضَاءَ، وَكَسَاهُ بُرْدًا وَكَتَبَ لَهُ بِبَحْرِهِمْ ـ فَلَمَّا أَتَى وَادِيَ الْقُرَى قَالَ لِلْمَرْأَةِ " كَمْ جَاءَ حَدِيقَتُكِ ". قَالَتْ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ خَرْصَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي مُتَعَجِّلٌ إِلَى الْمَدِينَةِ، فَمَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَعَجَّلَ مَعِي فَلْيَتَعَجَّلْ ". فَلَمَّا ـ قَالَ ابْنُ بَكَّارٍ كَلِمَةً مَعْنَاهَا ـ أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ " هَذِهِ طَابَةُ ". فَلَمَّا رَأَى أُحُدًا قَالَ " هَذَا جُبَيْلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الأَنْصَارِ ". قَالُوا بَلَى. قَالَ " دُورُ بَنِي النَّجَّارِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي سَاعِدَةَ، أَوْ دُورُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ، وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ ـ يَعْنِي ـ خَيْرًا ". وَقَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ حَدَّثَنِي عَمْرٌو، " ثُمَّ دَارُ بَنِي الْحَارِثِ، ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ ". وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُحُدٌ جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ كُلُّ بُسْتَانٍ عَلَيْهِ حَائِطٌ فَهْوَ حَدِيقَةٌ، وَمَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ حَائِطٌ لَمْ يَقُلْ حَدِيقَةٌ.
Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga Tabuk (muqaddas) jangida qatnashdik va Vodi ul-Quroga yetib kelganimizda, bir ayol oʻz bogʻida edi. Paygʻambar ﷺ sahobalaridan bogʻdagi mevalar miqdorini chamalashni soʻradilar va Rasululloh ﷺ uni oʻn vasq deb chamaladilar. U zot oʻsha ayolga: «Bogʻing qancha hosil berishini hisoblab tur», — dedilar. Biz Tabukka yetib kelganimizda, Paygʻambar ﷺ: «Bu kecha kuchli shamol boʻladi; shuning uchun hech kim turmasin va kimda tuya boʻlsa, uni bogʻlab qoʻysin», — dedilar. Bas, biz tuyalarimizni bogʻladik. Kechasi kuchli shamol esdi va bir kishi (turib qoldi va) u Tayy degan togʻga uchirib yuborildi. Ayla (hokimi) podshohi Paygʻambar ﷺ ga hadya sifatida bir oq xachir va kiyish uchun bir choyshab joʻnatdi hamda Paygʻambar ﷺ ga — oʻz qavmi oʻz joyida (jizya toʻlab) qoladi, deb — yozdi. Paygʻambar ﷺ Vodi ul-Quroga yetib kelganlarida, oʻsha ayoldan bogʻi qancha hosil berganini soʻradilar. U: «Oʻn vasq», — dedi — bu Rasululloh ﷺ chamalagan miqdor edi. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Men Madinaga tezroq yetib bormoqchiman; sizlardan kim menga hamroh boʻlmoqchi boʻlsa, shoshilsin», — dedilar. (Rivoyatchi Ibn Bakkor shunday maʼnoda bir gap aytdi:) Paygʻambar ﷺ Madinani koʻrganlarida: «Bu — Toba (degan joy)», — dedilar. Uhud togʻini koʻrganlarida esa: «Bu togʻ bizni sevadi va biz uni sevamiz. Sizlarga ansorlarning eng yaxshisini aytib beraymi?» — dedilar. Ular ‹ha› (deb javob berdi). U zot: «Bani Najjor xonadoni, soʻng Bani Soida yoki Bani Horis ibn Xazraj xonadoni. (Yuqoridagilar eng yaxshisi,) lekin ansorlarning barcha xonadonlarida yaxshilik bor», — dedilar.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга Табук (муқаддас) жангида қатнашдик ва Води ул-Қурога етиб келганимизда, бир аёл ўз боғида эди. Пайғамбар ﷺ саҳобаларидан боғдаги мевалар миқдорини чамалашни сўрадилар ва Расулуллоҳ ﷺ уни ўн васқ деб чамаладилар. У зот ўша аёлга: «Боғинг қанча ҳосил беришини ҳисоблаб тур», — дедилар. Биз Табукка етиб келганимизда, Пайғамбар ﷺ: «Бу кеча кучли шамол бўлади; шунинг учун ҳеч ким турмасин ва кимда туя бўлса, уни боғлаб қўйсин», — дедилар. Бас, биз туяларимизни боғладик. Кечаси кучли шамол эсди ва бир киши (туриб қолди ва) у Тайй деган тоғга учириб юборилди. Айла (ҳокими) подшоҳи Пайғамбар ﷺ га ҳадя сифатида бир оқ хачир ва кийиш учун бир чойшаб жўнатди ҳамда Пайғамбар ﷺ га — ўз қавми ўз жойида (жизя тўлаб) қолади, деб — ёзди. Пайғамбар ﷺ Води ул-Қурога етиб келганларида, ўша аёлдан боғи қанча ҳосил берганини сўрадилар. У: «Ўн васқ», — деди — бу Расулуллоҳ ﷺ чамалаган миқдор эди. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Мен Мадинага тезроқ етиб бормоқчиман; сизлардан ким менга ҳамроҳ бўлмоқчи бўлса, шошилсин», — дедилар. (Ривоятчи Ибн Баккор шундай маънода бир гап айтди:) Пайғамбар ﷺ Мадинани кўрганларида: «Бу — Тоба (деган жой)», — дедилар. Уҳуд тоғини кўрганларида эса: «Бу тоғ бизни севади ва биз уни севамиз. Сизларга ансорларнинг энг яхшисини айтиб берайми?» — дедилар. Улар ‹ҳа› (деб жавоб берди). У зот: «Бани Нажжор хонадони, сўнг Бани Соида ёки Бани Ҳорис ибн Хазраж хонадони. (Юқоридагилар энг яхшиси,) лекин ансорларнинг барча хонадонларида яхшилик бор», — дедилар.