حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ عُرْوَةُ كَانَ النَّاسُ يَطُوفُونَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ عُرَاةً إِلاَّ الْحُمْسَ، وَالْحُمْسُ قُرَيْشٌ وَمَا وَلَدَتْ، وَكَانَتِ الْحُمْسُ يَحْتَسِبُونَ عَلَى النَّاسِ يُعْطِي الرَّجُلُ الرَّجُلَ الثِّيَابَ يَطُوفُ فِيهَا، وَتُعْطِي الْمَرْأَةُ الْمَرْأَةَ الثِّيَابَ تَطُوفُ فِيهَا، فَمَنْ لَمْ يُعْطِهِ الْحُمْسُ طَافَ بِالْبَيْتِ عُرْيَانًا، وَكَانَ يُفِيضُ جَمَاعَةُ النَّاسِ مِنْ عَرَفَاتٍ، وَيُفِيضُ الْحُمْسُ مِنْ جَمْعٍ. قَالَ وَأَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي الْحُمْسِ [quran sura="2" aya_start="199" aya_end="199"]{ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ} قَالَ كَانُوا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ فَدُفِعُوا إِلَى عَرَفَاتٍ.
Urva (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Johiliyat davrida odamlar — Humsdan boshqa — Kaʼbani yalangʻoch tavof qilar edi; Hums esa Quraysh va ularning avlodi edi. Hums (erkaklari) — tavofni (oʻz kiyimlarida) qiladigan erkaklarga kiyim berar edi; (Humsning) ayollari esa tavofni (oʻz kiyimlarida) qiladigan ayollarga kiyim berar edi. Hums kiyim bermagan kishilar Kaʼbani yalangʻoch tavof qilar edi. Koʻp odamlar toʻgʻridan-toʻgʻri Arafatdan tarqar (qaytar) edi; ular (Hums) esa Muzdalifada turgandan keyin qaytar edi. Urva qoʻshdi: «Otam rivoyat qildi: Oisha aytdiki, mana bu oyat Hums haqida nozil boʻldi: ‹Soʻng odamlar qaytadigan joydan (Arafatdan) qaytinglar› (Baqara, 199)». Urva qoʻshdi: «Ular (Hums) Muzdalifada turar va u yerdan (Minoga) qaytar edi; bas, ular (Allohning amri bilan) Arafatga joʻnatildi (yaʼni Arafatdan qaytishga buyurildi)».Урва (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Жоҳилият даврида одамлар — Ҳумсдан бошқа — Каъбани яланғоч тавоф қилар эди; Ҳумс эса Қурайш ва уларнинг авлоди эди. Ҳумс (эркаклари) — тавофни (ўз кийимларида) қиладиган эркакларга кийим берар эди; (Ҳумснинг) аёллари эса тавофни (ўз кийимларида) қиладиган аёлларга кийим берар эди. Ҳумс кийим бермаган кишилар Каъбани яланғоч тавоф қилар эди. Кўп одамлар тўғридан-тўғри Арафатдан тарқар (қайтар) эди; улар (Ҳумс) эса Муздалифада тургандан кейин қайтар эди. Урва қўшди: «Отам ривоят қилди: Оиша айтдики, мана бу оят Ҳумс ҳақида нозил бўлди: ‹Сўнг одамлар қайтадиган жойдан (Арафатдан) қайтинглар› (Бақара, 199)». Урва қўшди: «Улар (Ҳумс) Муздалифада турар ва у ердан (Минога) қайтар эди; бас, улар (Аллоҳнинг амри билан) Арафатга жўнатилди (яъни Арафатдан қайтишга буюрилди)».