حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وَلَقَدْ رَهَنَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دِرْعَهُ بِشَعِيرٍ، وَمَشَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِخُبْزِ شَعِيرٍ وَإِهَالَةٍ سَنِخَةٍ، وَلَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ مَا أَصْبَحَ لآلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ صَاعٌ، وَلاَ أَمْسَى ‏"‏‏.‏ وَإِنَّهُمْ لَتِسْعَةُ أَبْيَاتٍ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Shubhasiz, Paygʻambar ﷺ oʻz sovutini arpa (don)ga garovga qoʻydi. Bir marta men Paygʻambar ﷺ ga — ustiga eritilgan yogʻ surilgan — arpa nonini olib bordim va men u zotning shunday deganini eshitdim: «Muhammadning oilasi — toʻqqiz xonadon boʻlishiga qaramay — na ertalab, na kechqurun (ovqatiga) bir soʼ (don, arpa va boshqa)dan ortiq narsaga ega emas edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Шубҳасиз, Пайғамбар ﷺ ўз совутини арпа (дон)га гаровга қўйди. Бир марта мен Пайғамбар ﷺ га — устига эритилган ёғ сурилган — арпа нонини олиб бордим ва мен у зотнинг шундай деганини эшитдим: «Муҳаммаднинг оиласи — тўққиз хонадон бўлишига қарамай — на эрталаб, на кечқурун (овқатига) бир сў (дон, арпа ва бошқа)дан ортиқ нарсага эга эмас эди».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ تَذَاكَرْنَا عِنْدَ إِبْرَاهِيمَ الرَّهْنَ، وَالْقَبِيلَ فِي السَّلَفِ، فَقَالَ إِبْرَاهِيمُ حَدَّثَنَا الأَسْوَدُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اشْتَرَى مِنْ يَهُودِيٍّ طَعَامًا إِلَى أَجَلٍ وَرَهَنَهُ دِرْعَهُ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ belgilangan muddatga nasiyaga biroz taom sotib oldi va uning uchun oʻz sovutini garovga qoʻydi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ белгиланган муддатга насияга бироз таом сотиб олди ва унинг учун ўз совутини гаровга қўйди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ لِكَعْبِ بْنِ الأَشْرَفِ فَإِنَّهُ آذَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم ‏"‏‏.‏ فَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ أَنَا‏.‏ فَأَتَاهُ فَقَالَ أَرَدْنَا أَنْ تُسْلِفَنَا وَسْقًا أَوْ وَسْقَيْنِ‏.‏ فَقَالَ ارْهَنُونِي نِسَاءَكُمْ‏.‏ قَالُوا كَيْفَ نَرْهَنُكَ نِسَاءَنَا، وَأَنْتَ أَجْمَلُ الْعَرَبِ قَالَ فَارْهَنُونِي أَبْنَاءَكُمْ‏.‏ قَالُوا كَيْفَ نَرْهَنُ أَبْنَاءَنَا فَيُسَبُّ أَحَدُهُمْ، فَيُقَالُ رُهِنَ بِوَسْقٍ أَوْ وَسْقَيْنِ هَذَا عَارٌ عَلَيْنَا وَلَكِنَّا نَرْهَنُكَ اللأْمَةَ ـ قَالَ سُفْيَانُ يَعْنِي السِّلاَحَ ـ فَوَعَدَهُ أَنْ يَأْتِيَهُ فَقَتَلُوهُ، ثُمَّ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kaʼb ibn Ashrafni kim oʻldiradi — chunki u Allohni va Uning Rasulini ranjitdi?» — dedilar. Muhammad ibn Maslama (oʻrnidan turib): «Men uni oʻldiraman», — dedi. Bas, Muhammad ibn Maslama Kaʼbning oldiga borib: «Men bir yoki ikki vasq don qarz (olish)ni xohlayman», — dedi. Kaʼb: «Xotinlaringizni menga garovga qoʻyinglar», — dedi. Muhammad ibn Maslama: «Biz xotinlarimizni qanday garovga qoʻyamiz — sen esa arablarning eng koʻrkamisi(dir)?» — dedi. U: «Unda oʻgʻillaringizni menga garovga qoʻyinglar», — dedi. Muhammad: «Biz oʻgʻillarimizni qanday garovga qoʻyamiz — odamlar ularni: ‹Bir yoki ikki vasq donga garovga qoʻyilgan›, deb haqorat qiladi-ku? Bu — biz uchun uyat. Lekin biz senga oʻz qurolimizni garovga qoʻyamiz», — dedi. Bas, Muhammad ibn Maslama unga — keyingi safar uning oldiga kelishni — vaʼda qildi. Ular (Muhammad ibn Maslama va sheriklari) vaʼda qilgandek uning oldiga kelib, uni oʻldirdi. Soʻng ular Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, u zotga bu haqda aytdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Каъб ибн Ашрафни ким ўлдиради — чунки у Аллоҳни ва Унинг Расулини ранжитди?» — дедилар. Муҳаммад ибн Маслама (ўрнидан туриб): «Мен уни ўлдираман», — деди. Бас, Муҳаммад ибн Маслама Каъбнинг олдига бориб: «Мен бир ёки икки васқ дон қарз (олиш)ни хоҳлайман», — деди. Каъб: «Хотинларингизни менга гаровга қўйинглар», — деди. Муҳаммад ибн Маслама: «Биз хотинларимизни қандай гаровга қўямиз — сен эса арабларнинг энг кўркамиси(дир)?» — деди. У: «Унда ўғилларингизни менга гаровга қўйинглар», — деди. Муҳаммад: «Биз ўғилларимизни қандай гаровга қўямиз — одамлар уларни: ‹Бир ёки икки васқ донга гаровга қўйилган›, деб ҳақорат қилади-ку? Бу — биз учун уят. Лекин биз сенга ўз қуролимизни гаровга қўямиз», — деди. Бас, Муҳаммад ибн Маслама унга — кейинги сафар унинг олдига келишни — ваъда қилди. Улар (Муҳаммад ибн Маслама ва шериклари) ваъда қилгандек унинг олдига келиб, уни ўлдирди. Сўнг улар Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, у зотга бу ҳақда айтди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ ‏"‏ الرَّهْنُ يُرْكَبُ بِنَفَقَتِهِ، وَيُشْرَبُ لَبَنُ الدَّرِّ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Garovga qoʻyilgan hayvonga — unga sarflagan (xarajati) evaziga — minishga (boʻladi); va garovda turgan sogʻin hayvonning sutini — u garovda (turgan) ekan — ichishga (boʻladi)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Гаровга қўйилган ҳайвонга — унга сарфлаган (харажати) эвазига — минишга (бўлади); ва гаровда турган соғин ҳайвоннинг сутини — у гаровда (турган) экан — ичишга (бўлади)», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ ‏"‏ الرَّهْنُ يُرْكَبُ بِنَفَقَتِهِ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا، وَلَبَنُ الدَّرِّ يُشْرَبُ بِنَفَقَتِهِ إِذَا كَانَ مَرْهُونًا، وَعَلَى الَّذِي يَرْكَبُ وَيَشْرَبُ النَّفَقَةُ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Garovga qoʻyilgan hayvonga — u (yem bilan) boqilgan ekan — minishga (boʻladi); va sogʻin hayvonning sutini — unga sarflagan (xarajati) evaziga — ichishga (boʻladi). Hayvonga mingan yoki uning sutini ichgan (kishi) — (uning) xarajatini taʼminlasin», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Гаровга қўйилган ҳайвонга — у (ем билан) боқилган экан — минишга (бўлади); ва соғин ҳайвоннинг сутини — унга сарфлаган (харажати) эвазига — ичишга (бўлади). Ҳайвонга минган ёки унинг сутини ичган (киши) — (унинг) харажатини таъминласин», — дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اشْتَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ يَهُودِيٍّ طَعَامًا وَرَهَنَهُ دِرْعَهُ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ bir yahudiydan biroz taom sotib oldi va unga oʻz sovutini garovga qoʻydi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бир яҳудийдан бироз таом сотиб олди ва унга ўз совутини гаровга қўйди.

حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ كَتَبْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَكَتَبَ إِلَىَّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى أَنَّ الْيَمِينَ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ‏.‏

Ibn Abu Mulayka (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Abbosga bir maktub yozdim va u menga — Paygʻambar ﷺ: ‹Javobgar (raqib) qasam ichsin›, — deb hukm qilgan, deb — yozdi.Ибн Абу Мулайка (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Аббосга бир мактуб ёздим ва у менга — Пайғамбар ﷺ: ‹Жавобгар (рақиб) қасам ичсин›, — деб ҳукм қилган, деб — ёзди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنه مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ، يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ ‏[quran sura="3" aya_start="77" aya_end="77"]{‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً‏}‏ فَقَرَأَ إِلَى ‏[quran sura="3" aya_start="77" aya_end="77"]{‏عَذَابٌ أَلِيمٌ‏}‏‏.‏ثُمَّ إِنَّ الأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ خَرَجَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ فَحَدَّثْنَاهُ قَالَ فَقَالَ صَدَقَ لَفِيَّ وَاللَّهِ أُنْزِلَتْ، كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ خُصُومَةٌ فِي بِئْرٍ فَاخْتَصَمْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ شَاهِدُكَ أَوْ يَمِينُهُ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ إِنَّهُ إِذًا يَحْلِفُ وَلاَ يُبَالِي‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالاً هُوَ فِيهَا فَاجِرٌ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏"‏‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ، ثُمَّ اقْتَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ ‏[quran sura="3" aya_start="77" aya_end="77"]{‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً‏}‏ إِلَى ‏[quran sura="3" aya_start="77" aya_end="77"]{‏وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ‏}‏‏.‏

Abu Voil (Abdulloh ibn Masʼuddan) rivoyat qiladi: Abdulloh (ibn Masʼud): «Kim — birovning molini (nohaq) olish uchun — yolgʻon qasam ichsa, u Allohni — U gʻazablangan holda — uchratadi», — dedi. Alloh buni tasdiqlab (mana bu) oyatni nozil qildi: ‹Albatta, Allohning ahdini va oʻz qasamlarini arzon bahoga sotadiganlar... (ularga) alamli azob (bor)› (Oli Imron, 77). Ashʼas ibn Qays bizning oldimizga kelib: «Abu Abdurrahmon (yaʼni Ibn Masʼud) sizlarga nima aytyapti?» — deb soʻradi. Biz unga voqeani aytdik. Shunda u: «U rost aytdi. Bu oyat men haqimda nozil boʻldi. Mening bir quduq haqida boshqa bir kishi bilan nizoim bor edi va biz daʼvoni Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib bordik. Allohning Rasuli ﷺ (menga): ‹(Daʼvongni tasdiqlash uchun) ikki guvoh keltir; aks holda, javobgar (raqib) — (sening daʼvongni rad etish uchun) qasam ichishga haqli›, — dedi. Men: ‹Javobgar yolgʻon qasam ichishdan tap tortmaydi (parvo qilmaydi)›, — dedim. Shunda Allohning Rasuli ﷺ: ‹Kim — birovning molini (nohaq) olish uchun — yolgʻon qasam ichsa, u Allohni — U gʻazablangan holda — uchratadi›, — dedi. Soʻng Alloh buni tasdiqlovchi (oyat)ni nozil qildi», — dedi. Ashʼas (mana bu) oyatni tilovat qildi: ‹Albatta, Allohning ahdini va oʻz qasamlarini arzon bahoga sotadiganlar... ularga alamli azob (bor)› (Oli Imron, 77).Абу Воил (Абдуллоҳ ибн Масъуддан) ривоят қилади: Абдуллоҳ (ибн Масъуд): «Ким — бировнинг молини (ноҳақ) олиш учун — ёлғон қасам ичса, у Аллоҳни — У ғазабланган ҳолда — учратади», — деди. Аллоҳ буни тасдиқлаб (мана бу) оятни нозил қилди: ‹Албатта, Аллоҳнинг аҳдини ва ўз қасамларини арзон баҳога сотадиганлар... (уларга) аламли азоб (бор)› (Оли Имрон, 77). Ашъас ибн Қайс бизнинг олдимизга келиб: «Абу Абдурраҳмон (яъни Ибн Масъуд) сизларга нима айтяпти?» — деб сўради. Биз унга воқеани айтдик. Шунда у: «У рост айтди. Бу оят мен ҳақимда нозил бўлди. Менинг бир қудуқ ҳақида бошқа бир киши билан низоим бор эди ва биз даъвони Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бордик. Аллоҳнинг Расули ﷺ (менга): ‹(Даъвонгни тасдиқлаш учун) икки гувоҳ келтир; акс ҳолда, жавобгар (рақиб) — (сенинг даъвонгни рад этиш учун) қасам ичишга ҳақли›, — деди. Мен: ‹Жавобгар ёлғон қасам ичишдан тап тортмайди (парво қилмайди)›, — дедим. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Ким — бировнинг молини (ноҳақ) олиш учун — ёлғон қасам ичса, у Аллоҳни — У ғазабланган ҳолда — учратади›, — деди. Сўнг Аллоҳ буни тасдиқловчи (оят)ни нозил қилди», — деди. Ашъас (мана бу) оятни тиловат қилди: ‹Албатта, Аллоҳнинг аҳдини ва ўз қасамларини арзон баҳога сотадиганлар... уларга аламли азоб (бор)› (Оли Имрон, 77).