حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ذِي الْقَعْدَةِ، فَأَبَى أَهْلُ مَكَّةَ أَنْ يَدَعُوهُ يَدْخُلُ مَكَّةَ، حَتَّى قَاضَاهُمْ عَلَى أَنْ يُقِيمَ بِهَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، فَلَمَّا كَتَبُوا الْكِتَابَ كَتَبُوا هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَالُوا لاَ نُقِرُّ بِهَا، فَلَوْ نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا مَنَعْنَاكَ، لَكِنْ أَنْتَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ. قَالَ " أَنَا رَسُولُ اللَّهِ وَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ". ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ " امْحُ رَسُولُ اللَّهِ ". قَالَ لاَ، وَاللَّهِ لاَ أَمْحُوكَ أَبَدًا، فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْكِتَابَ، فَكَتَبَ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، لاَ يَدْخُلُ مَكَّةَ سِلاَحٌ إِلاَّ فِي الْقِرَابِ، وَأَنْ لاَ يَخْرُجَ مِنْ أَهْلِهَا بِأَحَدٍ، إِنْ أَرَادَ أَنْ يَتَّبِعَهُ، وَأَنْ لاَ يَمْنَعَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِهِ أَرَادَ أَنْ يُقِيمَ بِهَا. فَلَمَّا دَخَلَهَا، وَمَضَى الأَجَلُ أَتَوْا عَلِيًّا، فَقَالُوا قُلْ لِصَاحِبِكَ اخْرُجْ عَنَّا فَقَدْ مَضَى الأَجَلُ. فَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَتَبِعَتْهُمُ ابْنَةُ حَمْزَةَ يَا عَمِّ يَا عَمِّ. فَتَنَاوَلَهَا عَلِيٌّ فَأَخَذَ بِيَدِهَا، وَقَالَ لِفَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلاَمُ دُونَكِ ابْنَةَ عَمِّكِ، احْمِلِيهَا. فَاخْتَصَمَ فِيهَا عَلِيٌّ وَزَيْدٌ وَجَعْفَرٌ، فَقَالَ عَلِيٌّ أَنَا أَحَقُّ بِهَا وَهْىَ ابْنَةُ عَمِّي. وَقَالَ جَعْفَرٌ ابْنَةُ عَمِّي وَخَالَتُهَا تَحْتِي. وَقَالَ زَيْدٌ ابْنَةُ أَخِي. فَقَضَى بِهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِخَالَتِهَا. وَقَالَ " الْخَالَةُ بِمَنْزِلَةِ الأُمِّ ". وَقَالَ لِعَلِيٍّ " أَنْتَ مِنِّي وَأَنَا مِنْكَ ". وَقَالَ لِجَعْفَرٍ " أَشْبَهْتَ خَلْقِي وَخُلُقِي ". وَقَالَ لِزَيْدٍ " أَنْتَ أَخُونَا وَمَوْلاَنَا ".
Baro (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Zulqaʼda oyida umra qilishni niyat qilganda, Makka ahli — to u (Paygʻambar ﷺ) u yerda faqat uch kun qolishni vaʼda qilib, ular bilan masalani hal qilmaguncha — uni Makkaga kirishga qoʻymadi. Sulh hujjati yozilganda, (unda) quyidagi (soʻzlar) zikr qilindi: ‹Bular — Muhammad, Allohning Rasuli (sulh tuzishga) rozi boʻlgan shartlar(dir)›. Ular: «Biz bunga rozi boʻlmaymiz — chunki agar biz — sen Allohning Rasuli (deb) ishonganimizda, biz seni (Makkaga kirishdan) toʻsmas edik; lekin sen — Muhammad ibn Abdulloh(san)», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Men — Allohning Rasuli(man) va Muhammad ibn Abdulloh (ham)man», — dedilar. Soʻng u zot Aliga: «‹Allohning Rasuli› (degan soʻzlarni) oʻchir», — dedi, lekin Ali: «Yoʻq, Allohga qasamki, men sening ismingni hech qachon oʻchirmayman», — dedi. Bas, Allohning Rasuli ﷺ hujjatni olib, (oʻzi): ‹Mana bu — Muhammad ibn Abdulloh rozi boʻlgan (narsa)dir: Makkaga qurollar — faqat gʻilofda boʻlishidan boshqa (holda) — kiritilmaydi; Makka ahlidan hech kim u (Paygʻambar ﷺ) bilan (chiqib ketishga) — u (yaʼni oʻsha makkalik) unga ergashishni xohlasa ham — qoʻyilmaydi; va u (Paygʻambar ﷺ) oʻz sahobalaridan birortasini — agar u Makkada qolishni xohlasa — (qolishdan) toʻsmaydi›, — deb yozdi. Paygʻambar ﷺ Makkaga kirib, (kelishilgan) muddat oʻtganda, makkaliklar Alining oldiga kelib: «Doʻstingga (yaʼni Paygʻambar ﷺ ga) ayt — chiqib ketsin, chunki (kelishilgan) muddat oʻtdi», — dedi. Bas, Paygʻambar ﷺ Makkadan chiqdi. Hamzaning qizi ularning (Paygʻambar ﷺ va sahobalarining) orqasidan: «Ey amaki! Ey amaki!» — deb yugurdi. Ali uni qabul qilib (qoʻlidan ushlab), Fotimaga: «Amakingning qizini ol», — dedi. Zayd va Jaʼfar uning haqida bahslashdi. Ali: «Men unga koʻproq haqdor(man) — chunki u mening amakimning qizi(dir)», — dedi. Jaʼfar: «U — mening amakimning qizi(dir) va uning xolasi mening xotinim(dir)», — dedi. Zayd: «U — mening (din) akamning qizi(dir)», — dedi. Paygʻambar ﷺ — u (qiz) xolasiga berilishi (kerak), deb — hukm qildi va: «Xola — ona kabi(dir)», — dedi. Soʻng u zot Aliga: «Sen — mendan(san) va men — sendan(man)», — dedi; Jaʼfarga: «Sen — xulq va qiyofada menga oʻxshaysan», — dedi; va Zaydga: «Sen — bizning (din) birodarimiz va bizning ozod qilganimiz(san)», — dedi.Баро (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Зулқаъда ойида умра қилишни ният қилганда, Макка аҳли — то у (Пайғамбар ﷺ) у ерда фақат уч кун қолишни ваъда қилиб, улар билан масалани ҳал қилмагунча — уни Маккага киришга қўймади. Сулҳ ҳужжати ёзилганда, (унда) қуйидаги (сўзлар) зикр қилинди: ‹Булар — Муҳаммад, Аллоҳнинг Расули (сулҳ тузишга) рози бўлган шартлар(дир)›. Улар: «Биз бунга рози бўлмаймиз — чунки агар биз — сен Аллоҳнинг Расули (деб) ишонганимизда, биз сени (Маккага киришдан) тўсмас эдик; лекин сен — Муҳаммад ибн Абдуллоҳ(сан)», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Мен — Аллоҳнинг Расули(ман) ва Муҳаммад ибн Абдуллоҳ (ҳам)ман», — дедилар. Сўнг у зот Алига: «‹Аллоҳнинг Расули› (деган сўзларни) ўчир», — деди, лекин Али: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, мен сенинг исмингни ҳеч қачон ўчирмайман», — деди. Бас, Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳужжатни олиб, (ўзи): ‹Мана бу — Муҳаммад ибн Абдуллоҳ рози бўлган (нарса)дир: Маккага қуроллар — фақат ғилофда бўлишидан бошқа (ҳолда) — киритилмайди; Макка аҳлидан ҳеч ким у (Пайғамбар ﷺ) билан (чиқиб кетишга) — у (яъни ўша маккалик) унга эргашишни хоҳласа ҳам — қўйилмайди; ва у (Пайғамбар ﷺ) ўз саҳобаларидан бирортасини — агар у Маккада қолишни хоҳласа — (қолишдан) тўсмайди›, — деб ёзди. Пайғамбар ﷺ Маккага кириб, (келишилган) муддат ўтганда, маккаликлар Алининг олдига келиб: «Дўстингга (яъни Пайғамбар ﷺ га) айт — чиқиб кецин, чунки (келишилган) муддат ўтди», — деди. Бас, Пайғамбар ﷺ Маккадан чиқди. Ҳамзанинг қизи уларнинг (Пайғамбар ﷺ ва саҳобаларининг) орқасидан: «Эй амаки! Эй амаки!» — деб югурди. Али уни қабул қилиб (қўлидан ушлаб), Фотимага: «Амакингнинг қизини ол», — деди. Зайд ва Жаъфар унинг ҳақида баҳслашди. Али: «Мен унга кўпроқ ҳақдор(ман) — чунки у менинг амакимнинг қизи(дир)», — деди. Жаъфар: «У — менинг амакимнинг қизи(дир) ва унинг холаси менинг хотиним(дир)», — деди. Зайд: «У — менинг (дин) акамнинг қизи(дир)», — деди. Пайғамбар ﷺ — у (қиз) холасига берилиши (керак), деб — ҳукм қилди ва: «Хола — она каби(дир)», — деди. Сўнг у зот Алига: «Сен — мендан(сан) ва мен — сендан(ман)», — деди; Жаъфарга: «Сен — хулқ ва қиёфада менга ўхшайсан», — деди; ва Зайдга: «Сен — бизнинг (дин) биродаримиз ва бизнинг озод қилганимиз(сан)», — деди.