حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا، فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَسْكَرِهِ، وَمَالَ الآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ، وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ لاَ يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً وَلاَ فَاذَّةً إِلاَّ اتَّبَعَهَا، يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ، فَقِيلَ مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلاَنٌ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ. قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ، وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ ـ قَالَ ـ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا، فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ، فَوَضَعَ سَيْفَهُ بِالأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ، ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ، فَقَتَلَ نَفْسَهُ، فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ " وَمَا ذَاكَ ". قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ، فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ، فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ. فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ، ثُمَّ جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا، فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ، فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ فِي الأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ، ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ، فَقَتَلَ نَفْسَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ، وَهْوَ مِنَ أَهْلِ النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ، فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ، وَهْوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ".
(Sahl ibn Saʼd as-Soidiy aytdi)ki, Rasululloh ﷺ — u zot va mushriklar roʻbaroʻ kelib, jang qildilar. Rasululloh ﷺ oʻz qoʻshiniga, narigilar ham oʻz qoʻshiniga moyil boʻ lganida (qaytganida), Rasululloh ﷺning sahobalari ichida bir kishi bor ediki, u (mushriklardan) bironta alohida (ajrab qolgan) yoki yakka (qochgan) kimsani — uni qilichi bilan urmay — qoʻ ymas edi. (Birov:) «Bugun bizdan hech kim falonchi bajargan(jang qilgan)dek bajarmadi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Albatta u doʻzax ahlidandir», dedilar. Qavmdan bir kishi: «Men uning hamrohi (kuzatuvchisi) boʻ laman», dedi. (Sahl) aytdi: U (kishi) u bilan chiqdi — har qachon u (haligi jangchi) toʻxtasa, u ham u bilan toʻxtar, u tezlasa, u ham u bilan tezlar edi. (Sahl) aytdi: Soʻng u kishi qattiq jarohatlandi va oʻ limni tezlatishni (istab), qilichini yerga qoʻydi, tigʻini ikki koʻkragi orasiga (qoʻydi), soʻng qilichi ustiga (oʻzini) tashlab, oʻzini oʻ ldirdi. Haligi kishi Rasululloh ﷺning oldilariga chiqib: «Guvohlik beramanki, siz Allohning Rasulisiz», dedi. U zot: «Bu nima (gap)?» dedilar. U kishi: «Siz hozirgina ‹u doʻzax ahlidan› deb zikr qilgan kishi (haqida)», dedi — odamlar buni ulugʻ (qiyin) deb bilgan edilar — «Men sizlarga u(ning xabari)ni (keltiraman) deb, uni qidirib chiqdim. Soʻng u qattiq jarohatlandi va oʻ limni tezlatib, qilichining tigʻini yerga, uchini ikki koʻkragi orasiga qoʻydi, soʻng (oʻzini) unga tashlab, oʻzini oʻ ldirdi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta bir kishi — odamlarga koʻrinishda — jannat ahlining amalini qiladi, holbuki u doʻzax ahlidandir; va bir kishi — odamlarga koʻrinishda — doʻzax ahlining amalini qiladi, holbuki u jannat ahlidandir», dedilar.(Саҳл ибн Саъд ас-Соидий айтди)ки, Расулуллоҳ ﷺ — у зот ва мушриклар рўбарў келиб, жанг қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўз қўшинига, наригилар ҳам ўз қўшинига мойил бў лганида (қайтганида), Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари ичида бир киши бор эдики, у (мушриклардан) биронта алоҳида (ажраб қолган) ёки якка (қочган) кимсани — уни қиличи билан урмай — қў ймас эди. (Биров:) «Бугун биздан ҳеч ким фалончи бажарган(жанг қилган)дек бажармади», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта у дўзах аҳлидандир», дедилар. Қавмдан бир киши: «Мен унинг ҳамроҳи (кузатувчиси) бў ламан», деди. (Саҳл) айтди: У (киши) у билан чиқди — ҳар қачон у (ҳалиги жангчи) тўхтаса, у ҳам у билан тўхтар, у тезласа, у ҳам у билан тезлар эди. (Саҳл) айтди: Сўнг у киши қаттиқ жароҳатланди ва ў лимни тезлатишни (истаб), қиличини ерга қўйди, тиғини икки кўкраги орасига (қўйди), сўнг қиличи устига (ўзини) ташлаб, ўзини ў лдирди. Ҳалиги киши Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига чиқиб: «Гувоҳлик бераманки, сиз Аллоҳнинг Расулисиз», деди. У зот: «Бу нима (гап)?» дедилар. У киши: «Сиз ҳозиргина ‹у дўзах аҳлидан› деб зикр қилган киши (ҳақида)», деди — одамлар буни улуғ (қийин) деб билган эдилар — «Мен сизларга у(нинг хабари)ни (келтираман) деб, уни қидириб чиқдим. Сўнг у қаттиқ жароҳатланди ва ў лимни тезлатиб, қиличининг тиғини ерга, учини икки кўкраги орасига қўйди, сўнг (ўзини) унга ташлаб, ўзини ў лдирди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта бир киши — одамларга кўринишда — жаннат аҳлининг амалини қилади, ҳолбуки у дўзах аҳлидандир; ва бир киши — одамларга кўринишда — дўзах аҳлининг амалини қилади, ҳолбуки у жаннат аҳлидандир», дедилар.