حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ عُمَرُ يُدْخِلُنِي مَعَ أَشْيَاخِ بَدْرٍ، فَكَأَنَّ بَعْضَهُمْ وَجَدَ فِي نَفْسِهِ فَقَالَ لِمَ تُدْخِلُ هَذَا مَعَنَا وَلَنَا أَبْنَاءٌ مِثْلُهُ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّهُ مِنْ حَيْثُ عَلِمْتُمْ. فَدَعَا ذَاتَ يَوْمٍ ـ فَأَدْخَلَهُ مَعَهُمْ ـ فَمَا رُئِيتُ أَنَّهُ دَعَانِي يَوْمَئِذٍ إِلاَّ لِيُرِيَهُمْ. قَالَ مَا تَقُولُونَ فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى [quran sura="110" aya_start="1" aya_end="1"]{إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} فَقَالَ بَعْضُهُمْ أُمِرْنَا نَحْمَدُ اللَّهَ وَنَسْتَغْفِرُهُ، إِذَا نُصِرْنَا وَفُتِحَ عَلَيْنَا. وَسَكَتَ بَعْضُهُمْ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا فَقَالَ لِي أَكَذَاكَ تَقُولُ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ لاَ. قَالَ فَمَا تَقُولُ قُلْتُ هُوَ أَجَلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْلَمَهُ لَهُ، قَالَ [quran sura="110" aya_start="1" aya_end="1"]{إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} وَذَلِكَ عَلاَمَةُ أَجَلِكَ [quran sura="110" aya_start="3" aya_end="3"]{فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا}. فَقَالَ عُمَرُ مَا أَعْلَمُ مِنْهَا إِلاَّ مَا تَقُولُ.
(Saʼid ibn Jubayr, Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi:) Umar meni Badr (ahli) shayxlari (keksalari) bilan (birga oʻ z majlisiga) kiritar edi. Goʻyo ularning baʼzisi koʻ nglida (bundan norozilik) topdi va: «Nega buni biz bilan (birga) kiritasan — bizning (ham) uning kabi (yoshdagi) oʻgʻ illarimiz bor-ku?» dedi. Umar: «Albatta u — sizlar biladigan (oʻ sha bilimli) (kishi)dandir», dedi. Bir kuni u (Umar) (ularni) chaqirdi va meni (ham) ular bilan (birga) kiritdi; men oʻ sha kuni u meni — faqat ularga (mening bilimimni) koʻ rsatish uchun — chaqirgan deb oʻyladim. (Umar): «Alloh taoloning ‹Allohning yordami va fath (gʻ alaba) kelganida› (Nasr surasi, 1) degan soʻzi haqida nima deysizlar?» dedi. Ularning baʼzisi: «Biz — yordam berilib, bizga fath (gʻ alaba) berilganida — Allohga hamd aytishga va Undan magʻ firat soʻrashga buyurildik», dedi. Baʼzisi esa jim turdi, hech narsa demadi. (Umar) menga: «Sen ham shunday deysanmi, ey Ibn Abbos?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. U: «Bas, nima deysan?» dedi. Men: «(Bu) — Rasululloh ﷺning ajali (vafoti)dirki, Alloh unga buni bildirdi: ‹Allohning yordami va fath kelganida› — mana shu — sening ajaling alomatidir — ‹bas, Robbing(ning) hamdi bilan tasbeh ayt va Undan magʻ firat soʻra; albatta U — tavbalarni koʻ p qabul qiluvchidir› (Nasr surasi, 1, 3)», dedim. Umar: «Men undan — sen aytgan (gap)dan boshqani — bilmayman», dedi.(Саъид ибн Жубайр, Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди:) Умар мени Бадр (аҳли) шайхлари (кексалари) билан (бирга ў з мажлисига) киритар эди. Гўё уларнинг баъзиси кў нглида (бундан норозилик) топди ва: «Нега буни биз билан (бирга) киритасан — бизнинг (ҳам) унинг каби (ёшдаги) ўғ илларимиз бор-ку?» деди. Умар: «Албатта у — сизлар биладиган (ў ша билимли) (киши)дандир», деди. Бир куни у (Умар) (уларни) чақирди ва мени (ҳам) улар билан (бирга) киритди; мен ў ша куни у мени — фақат уларга (менинг билимимни) кў рсатиш учун — чақирган деб ўйладим. (Умар): «Аллоҳ таолонинг ‹Аллоҳнинг ёрдами ва фатҳ (ғ алаба) келганида› (Наср сураси, 1) деган сўзи ҳақида нима дейсизлар?» деди. Уларнинг баъзиси: «Биз — ёрдам берилиб, бизга фатҳ (ғ алаба) берилганида — Аллоҳга ҳамд айтишга ва Ундан мағ фират сўрашга буюрилдик», деди. Баъзиси эса жим турди, ҳеч нарса демади. (Умар) менга: «Сен ҳам шундай дейсанми, эй Ибн Аббос?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. У: «Бас, нима дейсан?» деди. Мен: «(Бу) — Расулуллоҳ ﷺнинг ажали (вафоти)дирки, Аллоҳ унга буни билдирди: ‹Аллоҳнинг ёрдами ва фатҳ келганида› — мана шу — сенинг ажалинг аломатидир — ‹бас, Роббинг(нинг) ҳамди билан тасбеҳ айт ва Ундан мағ фират сўра; албатта У — тавбаларни кў п қабул қилувчидир› (Наср сураси, 1, 3)», дедим. Умар: «Мен ундан — сен айтган (гап)дан бошқани — билмайман», деди.