حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ خُزَاعَةَ، قَتَلُوا رَجُلاً. وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ حَدَّثَنَا حَرْبٌ عَنْ يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّهُ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ قَتَلَتْ خُزَاعَةُ رَجُلاً مِنْ بَنِي لَيْثٍ بِقَتِيلٍ لَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ، أَلاَ وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لأَحَدٍ قَبْلِي، وَلاَ تَحِلُّ لأَحَدٍ بَعْدِي، أَلاَ وَإِنَّمَا أُحِلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ، أَلاَ وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لاَ يُخْتَلَى شَوْكُهَا، وَلاَ يُعْضَدُ شَجَرُهَا، وَلاَ يَلْتَقِطُ سَاقِطَتَهَا إِلاَّ مُنْشِدٌ، وَمَنْ قُتِلَ لَهُ قَتِيلٌ فَهْوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا يُودَى وَإِمَّا يُقَادُ ". فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ يُقَالُ لَهُ أَبُو شَاهٍ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اكْتُبُوا لأَبِي شَاهٍ ". ثُمَّ قَامَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ الإِذْخِرَ، فَإِنَّمَا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِلاَّ الإِذْخِرَ ". وَتَابَعَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ شَيْبَانَ فِي الْفِيلِ، قَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ الْقَتْلَ. وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ إِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ.
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Xuzoa (qabilasi) bir kishini oʻldirdi. — Abdulloh ibn Rajo (boshqa sanad bilan) Abu Hurayradan (shuni) rivoyat qildiki: Makka fathi yili Xuzoa Banu Lays (qabilasi)dan bir kishini — johiliyatdagi (oʻzlarining) bir oʻldirilgani uchun (qasdan) oʻldirdi. Shunda Rasululloh ﷺ (oʻrinlaridan) turib: «Albatta, Alloh Makkadan filni (fil egalarini) toʻsdi va unga (Makka ahliga) Oʻz Rasuli hamda mominlarni gʻolib qildi. Ogoh boʻlinglar! Albatta, u (Makka) mendan oldin hech kimga (jang qilish uchun) halol boʻlmagan, mendan keyin ham hech kimga halol boʻlmaydi. Ogoh boʻlinglar! U menga (faqat) kunduzning bir soatigina halol qilindi. Ogoh boʻlinglar! Mana shu soatimda u (yana) haromdir: uning tikani yulinmaydi, daraxti kesilmaydi, tushib qolgan narsasi (luqatasi) — egasini izlovchidan boshqa (hech kim tomonidan) terilmaydi. Kimning bir (yaqini) oʻldirilsa, u ikki (yoʻl)ning yaxshirogʻini (tanlash huquqiga) ega: yo (qotildan) diyat (xun puli) olinadi, yoki (qotil) qasosan (oʻldirib) beriladi», dedilar. Shunda Yaman ahlidan Abu Shoh degan bir kishi turib: «Yo Rasululloh, menga (buni) yozib bering», dedi. Rasululloh ﷺ: «Abu Shohga yozib beringlar», dedilar. Soʻng Qurayshdan bir kishi turib: «Yo Rasululloh, izxir (oʻtidan) boshqasini (mustasno qiling); chunki biz uni uylarimizda va qabrlarimizda ishlatamiz», dedi. Rasululloh ﷺ: «Izxirdan boshqa (mustasno)», dedilar. (Ubaydulloh ham Shaybondan ‹fil› (qismi)da mutobaʼat qildi. Ularning baʼzisi Abu Nuaymdan ‹qatl› deb rivoyat qildi. Ubaydulloh esa: ‹yoki oʻldirilganning ahli qasos oladi›, dedi.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Хузоа (қабиласи) бир кишини ўлдирди. — Абдуллоҳ ибн Ражо (бошқа санад билан) Абу Ҳурайрадан (шуни) ривоят қилдики: Макка фатҳи йили Хузоа Бану Лайс (қабиласи)дан бир кишини — жоҳилиятдаги (ўзларининг) бир ўлдирилгани учун (қасдан) ўлдирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ (ўринларидан) туриб: «Албатта, Аллоҳ Маккадан филни (фил эгаларини) тўсди ва унга (Макка аҳлига) Ўз Расули ҳамда моминларни ғолиб қилди. Огоҳ бўлинглар! Албатта, у (Макка) мендан олдин ҳеч кимга (жанг қилиш учун) ҳалол бўлмаган, мендан кейин ҳам ҳеч кимга ҳалол бўлмайди. Огоҳ бўлинглар! У менга (фақат) кундузнинг бир соатигина ҳалол қилинди. Огоҳ бўлинглар! Мана шу соатимда у (яна) ҳаромдир: унинг тикани юлинмайди, дарахти кесилмайди, тушиб қолган нарсаси (луқатаси) — эгасини изловчидан бошқа (ҳеч ким томонидан) терилмайди. Кимнинг бир (яқини) ўлдирилса, у икки (йўл)нинг яхшироғини (танлаш ҳуқуқига) эга: ё (қотилдан) дият (хун пули) олинади, ёки (қотил) қасосан (ўлдириб) берилади», дедилар. Шунда Яман аҳлидан Абу Шоҳ деган бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, менга (буни) ёзиб беринг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Абу Шоҳга ёзиб беринглар», дедилар. Сўнг Қурайшдан бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, изхир (ўтидан) бошқасини (мустасно қилинг); чунки биз уни уйларимизда ва қабрларимизда ишлатамиз», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Изхирдан бошқа (мустасно)», дедилар. (Убайдуллоҳ ҳам Шайбондан ‹фил› (қисми)да мутобаъат қилди. Уларнинг баъзиси Абу Нуаймдан ‹қатл› деб ривоят қилди. Убайдуллоҳ эса: ‹ёки ўлдирилганнинг аҳли қасос олади›, деди.)