حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ يَحْيَى الْجُرْجَانِيُّ , ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , حَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , وَعَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ , قَالَ : أَلا أُخْبِرُكُمْ عَنْ صَلاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّفَرِ ؟ قُلْنَا : بَلَى , قَالَ : " كَانَ إِذَا زَاغَتْ لَهُ الشَّمْسُ فِي مَنْزِلِهِ جَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ قَبْلَ أَنْ يَرْكَبَ , وَإِذَا لَمْ تَزِغْ لَهُ فِي مَنْزِلِهِ سَارَ حَتَّى إِذَا حَانَتِ الْعَصْرُ نزل , فَجَمَعَ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ , وَإِذَا حَانَتْ لَهُ الْمَغْرِبُ فِي مَنْزِلِهِ جَمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ , وَإِذَا لَمْ تَحِنْ فِي مَنْزِلِهِ رَكِبَ حَتَّى إِذَا حَانَتِ الْعِشَاءُ نزل , فَجَمَعَ بَيْنَهُمَا " . قَالَ الشَّيْخُ : رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ حَجَّاجٌ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , قَالَ : أَخْبَرَنِي حُسَيْنٌ , عَنْ كُرَيْبٍ وَحْدَهُ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . وَرَوَاهُ عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ حُسَيْنٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , وَرَوَاهُ عَبْدُ الْمَجِيدِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ حُسَيْنٍ , عَنْ كُرَيْبِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ , وَكُلُّهُمْ ثِقَاتٌ , فَاحْتَمَلَ أَنْ يَكُونَ ابْنُ جُرَيْجٍ سَمِعَهُ أَوَّلا مِنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ حُسَيْنٍ , كَقَوْلِ عَبْدِ الْمَجِيدِ عَنْهُ , ثُمَّ لَقِيَ ابْنُ جُرَيْجٍ حُسَيْنًا فَسَمِعَهُ مِنْهُ كَقَوْلِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ , وَحَجَّاجٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , حَدَّثَنِي حُسَيْنٌ , وَاحْتَمَلَ أَنْ يَكُونَ حُسَيْنٌ سَمِعَهُ مِنْ عِكْرِمَةَ , وَمِنْ كُرَيْبٍ جَمِيعًا , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , وَكَانَ يُحَدِّثُ بِهِ مَرَّةً عَنْهُمَا جَمِيعًا كَرِوَايَةِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْهُ , وَمَرَّةً عَنْ كُرَيْبٍ وَحْدَهُ كَقَوْلِ حَجَّاجٍ , وَابْنِ أَبِي رَوَّادٍ , وَمَرَّةً عَنْ عِكْرِمَةَ وَحْدَهُ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ كَقَوْلِ عُثْمَانَ بْنِ عُمَرَ , وَتَصِحُّ الأَقَاوِيلُ كُلُّهَا . وَاللَّهُ أَعْلَمُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Sizlarga Rasululloh ﷺning safardagi namozlari haqida xabar beraymi?» dedi. Biz: «Albatta», dedik. U dedi: «U zot manzillarida turganlarida quyosh ogʻsa, ulovga minishdan oldin peshin bilan asrni jamlar edilar; agar manzillarida (quyosh) ogʻmagan boʻlsa, yurar edilar, asr vaqti kirganda tushib, peshin bilan asrni jamlar edilar. Manzillarida shom (vaqti) kirsa, uni xufton bilan jamlar edilar; agar manzillarida (uning vaqti) kirmagan boʻlsa, ulovga minar, xufton (vaqti) kirganda tushib, ikkovini jamlar edilar». Shayx aytdi: Bu hadisni Hajjoj Ibn Jurayjdan rivoyat qilib: ‹Menga Husayn faqat Kuraybdan, u Ibn Abbosdan (deb) xabar berdi›, dedi. Uni Usmon ibn Umar Ibn Jurayjdan, u Husayndan, u Ikrimadan, u Ibn Abbosdan (deb) rivoyat qildi. Abdulmajid esa uni Ibn Jurayjdan, u Hishom ibn Urvadan, u Husayndan, u Kuraybdan, u Ibn Abbosdan (deb) rivoyat qildi. Ularning hammasi ishonchli kishilardir. Shunday boʻlishi mumkinki, Ibn Jurayj uni avval Hishom ibn Urvadan, u Husayndan (deb) eshitgan — Abdulmajidning undan aytganidek; soʻng Ibn Jurayj Husaynni uchratib, undan bevosita eshitgan — Abdurazzoq va Hajjojning Ibn Jurayjdan: ‹Menga Husayn aytib berdi› deganidek. Yana shunday boʻlishi ham mumkinki, Husayn uni Ikrimadan ham, Kuraybdan ham — ikkovi Ibn Abbosdan (deb) eshitgan va uni goh ikkovidan birga — Abdurazzoqning undan qilgan rivoyatidek, goh yolgʻiz Kuraybdan — Hajjoj va Ibn Abu Ravvodning aytganidek, goh yolgʻiz Ikrimadan, u Ibn Abbosdan — Usmon ibn Umarning aytganidek soʻzlagan. Bu soʻzlarning barchasi toʻgʻri boʻladi. Alloh bilguvchiroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг сафардаги намозлари ҳақида хабар берайми?» деди. Биз: «Албатта», дедик. У деди: «У зот манзилларида турганларида қуёш оғса, уловга минишдан олдин пешин билан асрни жамлар эдилар; агар манзилларида (қуёш) оғмаган бўлса, юрар эдилар, аср вақти кирганда тушиб, пешин билан асрни жамлар эдилар. Манзилларида шом (вақти) кирса, уни хуфтон билан жамлар эдилар; агар манзилларида (унинг вақти) кирмаган бўлса, уловга минар, хуфтон (вақти) кирганда тушиб, икковини жамлар эдилар». Шайх айтди: Бу ҳадисни Ҳажжож Ибн Журайждан ривоят қилиб: ‹Менга Ҳусайн фақат Курайбдан, у Ибн Аббосдан (деб) хабар берди›, деди. Уни Усмон ибн Умар Ибн Журайждан, у Ҳусайндан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан (деб) ривоят қилди. Абдулмажид эса уни Ибн Журайждан, у Ҳишом ибн Урвадан, у Ҳусайндан, у Курайбдан, у Ибн Аббосдан (деб) ривоят қилди. Уларнинг ҳаммаси ишончли кишилардир. Шундай бўлиши мумкинки, Ибн Журайж уни аввал Ҳишом ибн Урвадан, у Ҳусайндан (деб) эшитган — Абдулмажиднинг ундан айтганидек; сўнг Ибн Журайж Ҳусайнни учратиб, ундан бевосита эшитган — Абдураззоқ ва Ҳажжожнинг Ибн Журайждан: ‹Менга Ҳусайн айтиб берди› деганидек. Яна шундай бўлиши ҳам мумкинки, Ҳусайн уни Икримадан ҳам, Курайбдан ҳам — иккови Ибн Аббосдан (деб) эшитган ва уни гоҳ икковидан бирга — Абдураззоқнинг ундан қилган ривоятидек, гоҳ ёлғиз Курайбдан — Ҳажжож ва Ибн Абу Равводнинг айтганидек, гоҳ ёлғиз Икримадан, у Ибн Аббосдан — Усмон ибн Умарнинг айтганидек сўзлаган. Бу сўзларнинг барчаси тўғри бўлади. Аллоҳ билгувчироқдир.