أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَلَّادٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَمِّهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ ، وَكَانَ رِفَاعَةُ وَمَالِكُ ابْنَيْ رَافِعٍ أَخَوَيْنِ مِنْ أَهْلِ بَدْرٍ ، قَالُوا : بَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوسٌ حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ وَنَحْنُ حَوْلَهُ، شَكَّ هَمَّامٌ ، إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَصَلَّى، فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ، جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَى الْقَوْمِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " وَعَلَيْكَ، ارْجِعْ فَصَلِّ، فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ". فَرَجَعَ الرَّجُلُ فَصَلَّى، وَجَعَلْنَا نَرْمُقُ صَلَاتَهُ، لَا نَدْرِي مَا يَعِيبُ مِنْهَا، فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ، جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَى الْقَوْمِ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " وَعَلَيْكَ، ارْجِعْ فَصَلِّ، فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ". قَالَ هَمَّامٌ : فَلَا أَدْرِي أَمَرَهُ بِذَلِكَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا. قَالَ الرَّجُلُ : مَا أَلَوْتُ، فَلَا أَدْرِي مَا عِبْتَ عَلَيَّ مِنْ صَلَاتِي. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّهَا لَا تَتِمُّ صَلَاةُ أَحَدِكُمْ حَتَّى يُسْبِغَ الْوُضُوءَ كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ G فَيَغْسِلُ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ، وَيَمْسَحُ بِرَأْسِهِ، وَرِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ، ثُمَّ يُكَبِّرُ اللَّهَ وَيَحْمَدُهُ، ثُمَّ يَقْرَأُ مِنْ الْقُرْآنِ مَا أَذِنَ اللَّهُ G لَهُ فِيهِ، ثُمَّ يُكَبِّرُ فَيَرْكَعُ، فَيَضَعُ كَفَّيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ وَتَسْتَرْخِيَ، وَيَقُولُ : سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، فَيَسْتَوِي قَائِمًا حَتَّى يُقِيمَ صُلْبَهُ، فَيَأْخُذَ كُلُّ عَظْمٍ مَأْخَذَهُ، ثُمَّ يُكَبِّرُ فَيَسْجُدُ فَيُمَكِّنُ وَجْهَهُ، قَالَ هَمَّامٌ : وَرُبَّمَا قَالَ : جَبْهَتَهُ مِنْ الْأَرْضِ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ وَتَسْتَرْخِيَ، ثُمَّ يُكَبِّرُ، فَيَسْتَوِي قَاعِدًا عَلَى مَقْعَدِهِ وَيُقِيمُ صُلْبَهُ، فَوَصَفَ الصَّلَاةَ هَكَذَا أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ حَتَّى فَرَغَ، لَا تَتِمُّ صَلَاةُ أَحَدِكُمْ حَتَّى يَفْعَلَ ذَلِكَ "
Ali ibn Yahyo ibn Xallod otasidan, u amakisi Rifoʼa ibn Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi — Rifoʼa va Molik, Rofiʼning ikki oʻgʻli, Badr ahlidan boʻlgan aka-uka edilar. Ular dedilar: Biz Rasululloh ﷺning atroflarida oʻtirgan edik — yoki: Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar, biz esa u zotning atroflarida edik, Hammom shubha qildi — birdan bir kishi kirib qiblaga yuzlandi va namoz oʻqidi. Namozni tugatgach, kelib Rasululloh ﷺga va qavmga salom berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Va alayka. Qaytib namoz oʻqi, chunki sen namoz oʻqimading», dedilar. U kishi qaytib namoz oʻqidi, biz esa uning namoziga tikilar, undan nimani ayblayotganlarini bilmas edik. Namozini tugatgach, kelib Rasululloh ﷺga va qavmga salom berdi. Nabiy ﷺ unga: «Va alayka. Qaytib namoz oʻqi, chunki sen namoz oʻqimading», dedilar. Hammom aytdi: Bilmadim, unga buni ikki marta buyurdilarmi yoki uch marta. U kishi: «Men qoʻlimdan kelganini qildim; namozimdan nimani ayblaganingizni bilmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ dedilar: «Albatta, biringizning namozi Alloh azza va jalla amr qilganidek taharatni mukammal qilmaguncha tugal boʻlmaydi: yuzini va qoʻllarini tirsaklarigacha yuvadi, boshiga mash tortadi va oyoqlarini toʻpiqlarigacha (yuvadi). Soʻngra Allohga takbir aytadi va Unga hamd aytadi. Soʻngra Qurʼondan Alloh azza va jalla oʻziga izn bergan (miqdorini) oʻqiydi. Soʻngra takbir aytib rukuʼ qiladi va kaftlarini tizzalari ustiga qoʻyadi — toki boʻgʻimlari muqim boʻlib, yumshaguncha. Soʻngra: ‹Samiʼallohu liman hamidah›, deydi va belini tik tutib rostlanib turadi — har bir suyak oʻz oʻrnini oladi. Soʻngra takbir aytib sajda qiladi va yuzini — Hammom aytdi: goho u: peshonasini, dedi — yerga mahkam qoʻyadi, toki boʻgʻimlari muqim boʻlib, yumshaguncha. Soʻngra takbir aytib, oʻtiradigan joyiga rostlanib oʻtiradi va belini tik tutadi». Bas, namozni shu tarzda — toʻrt rakatni tamomlagunicha — vasf qildilar va: «Biringizning namozi shuni qilmaguncha tugal boʻlmaydi», (dedilar).Али ибн Яҳё ибн Халлод отасидан, у амакиси Рифўа ибн Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади — Рифўа ва Молик, Рофиънинг икки ўғли, Бадр аҳлидан бўлган ака-ука эдилар. Улар дедилар: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг атрофларида ўтирган эдик — ёки: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар, биз эса у зотнинг атрофларида эдик, Ҳаммом шубҳа қилди — бирдан бир киши кириб қиблага юзланди ва намоз ўқиди. Намозни тугатгач, келиб Расулуллоҳ ﷺга ва қавмга салом берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ва алайка. Қайтиб намоз ўқи, чунки сен намоз ўқимадинг», дедилар. У киши қайтиб намоз ўқиди, биз эса унинг намозига тикилар, ундан нимани айблаётганларини билмас эдик. Намозини тугатгач, келиб Расулуллоҳ ﷺга ва қавмга салом берди. Набий ﷺ унга: «Ва алайка. Қайтиб намоз ўқи, чунки сен намоз ўқимадинг», дедилар. Ҳаммом айтди: Билмадим, унга буни икки марта буюрдиларми ёки уч марта. У киши: «Мен қўлимдан келганини қилдим; намозимдан нимани айблаганингизни билмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Албатта, бирингизнинг намози Аллоҳ азза ва жалла амр қилганидек таҳаратни мукаммал қилмагунча тугал бўлмайди: юзини ва қўлларини тирсакларигача ювади, бошига маш тортади ва оёқларини тўпиқларигача (ювади). Сўнгра Аллоҳга такбир айтади ва Унга ҳамд айтади. Сўнгра Қуръондан Аллоҳ азза ва жалла ўзига изн берган (миқдорини) ўқийди. Сўнгра такбир айтиб рукуъ қилади ва кафтларини тиззалари устига қўяди — токи бўғимлари муқим бўлиб, юмшагунча. Сўнгра: ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ›, дейди ва белини тик тутиб ростланиб туради — ҳар бир суяк ўз ўрнини олади. Сўнгра такбир айтиб сажда қилади ва юзини — Ҳаммом айтди: гоҳо у: пешонасини, деди — ерга маҳкам қўяди, токи бўғимлари муқим бўлиб, юмшагунча. Сўнгра такбир айтиб, ўтирадиган жойига ростланиб ўтиради ва белини тик тутади». Бас, намозни шу тарзда — тўрт ракатни тамомлагунича — васф қилдилар ва: «Бирингизнинг намози шуни қилмагунча тугал бўлмайди», (дедилар).