أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، عَنْ إِسْرَائِيلَ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاق ، عَنْ الْبَرَاءِ ، قَالَ : كَانَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الرَّجُلُ صَائِمًا فَحَضَرَ الْإِفْطَارُ، فَنَامَ قَبْلَ أَنْ يُفْطِرَ لَمْ يَأْكُلْ لَيْلَتَهُ وَلَا يَوْمَهُ حَتَّى يُمْسِيَ، وَإِنَّ قَيْسَ بْنَ صِرْمَةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَ صَائِمًا، فَلَمَّا حَضَرَ الْإِفْطَارُ، أَتَى امْرَأَتَهُ، فَقَالَ : عِنْدَكِ طَعَامٌ؟ فَقَالَتْ : لَا، وَلَكِنْ أَنْطَلِقُ فَأَطْلُبُ لَكَ، وَكَانَ يَوْمَهُ يَعْمَلُ، فَغَلَبَتْهُ عَيْنُهُ، وَجَاءَتْ امْرَأَتُهُ، فَلَمَّا رَأَتْهُ، قَالَتْ : خَيْبَةً لَكَ. فَلَمَّا انْتَصَفَ النَّهَارُ، غُشِيَ عَلَيْهِ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، " فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ : # أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ سورة البقرة آية 187 #، فَفَرِحُوا بِهَا فَرَحًا شَدِيدًا، وَأَكُلُوا وَاشَرِبُوا حَتَّى تَبَيَّنَ لَهُمْ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنْ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ "
Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Muhammad ﷺ ning sahobalari orasida shunday odat bor edi: agar ulardan biri roʻzador boʻlib, iftor vaqti kirsa-yu, lekin u iftor qilishdan oldin uxlab qolsa, u oʻsha kechasi va keyingi kun — to kech kirguncha — yemas edi. Qays ibn Sirma al-Ansoriy roʻzador edi va iftor paytida zavjasi oldiga kelib: «Sanda yegani biror narsa bormi?» deb soʻradi. U: «Yoʻq, lekin men borib, senga (biror narsa) izlab kelaman», dedi. U kunduzi ish qilar edi; shuning uchun uni uyqu yengdi. Zavjasi kelib uni koʻrganda: «Senga nadomat boʻlsin!» dedi. Kun yarmiga yetganda u behush boʻlib qoldi va bu Nabiy ﷺ ga zikr qilindi; shunda mana bu oyat nozil boʻldi: {Roʻza kechasi zavjalaringizga (yaqinlashish) sizlarga halol qilindi; ular sizlar uchun libos, sizlar ular uchun libossiz. Alloh sizlar oʻzingizga xiyonat qilayotganingizni bilib, tavbangizni qabul qildi va sizlarni afv etdi. Endi ular bilan yaqinlik qilinglar va Alloh sizlarga yozgan narsani talab qilinglar; tongning oq ipi qora ipidan sizlarga ajrab koʻringuncha yeb-ichinglar; soʻng roʻzani tungacha toʻldiringlar. Masjidlarda eʼtikofda boʻlgan holingizda ular bilan yaqinlik qilmanglar. Bular — Allohning chegaralari, ularga yaqinlashmanglar. Alloh odamlarga Oʻz oyatlarini shunday bayon qiladi — shoyad taqvoli boʻlsalar} (Baqara, 187). Bas, ular bundan juda xursand boʻldilar va tongning oq ipi qora ipidan ularga ajrab koʻringuncha yeb-ichdilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Муҳаммад ﷺ нинг саҳобалари орасида шундай одат бор эди: агар улардан бири рўзадор бўлиб, ифтор вақти кирса-ю, лекин у ифтор қилишдан олдин ухлаб қолса, у ўша кечаси ва кейинги кун — то кеч киргунча — емас эди. Қайс ибн Сирма ал-Ансорий рўзадор эди ва ифтор пайтида завжаси олдига келиб: «Санда егани бирор нарса борми?» деб сўради. У: «Йўқ, лекин мен бориб, сенга (бирор нарса) излаб келаман», деди. У кундузи иш қилар эди; шунинг учун уни уйқу енгди. Завжаси келиб уни кўрганда: «Сенга надомат бўлсин!» деди. Кун ярмига етганда у беҳуш бўлиб қолди ва бу Набий ﷺ га зикр қилинди; шунда мана бу оят нозил бўлди: {Рўза кечаси завжаларингизга (яқинлашиш) сизларга ҳалол қилинди; улар сизлар учун либос, сизлар улар учун либоссиз. Аллоҳ сизлар ўзингизга хиёнат қилаётганингизни билиб, тавбангизни қабул қилди ва сизларни афв этди. Энди улар билан яқинлик қилинглар ва Аллоҳ сизларга ёзган нарсани талаб қилинглар; тонгнинг оқ ипи қора ипидан сизларга ажраб кўрингунча еб-ичинглар; сўнг рўзани тунгача тўлдиринглар. Масжидларда эътикофда бўлган ҳолингизда улар билан яқинлик қилманглар. Булар — Аллоҳнинг чегаралари, уларга яқинлашманглар. Аллоҳ одамларга Ўз оятларини шундай баён қилади — шояд тақволи бўлсалар} (Бақара, 187). Бас, улар бундан жуда хурсанд бўлдилар ва тонгнинг оқ ипи қора ипидан уларга ажраб кўрингунча еб-ичдилар.