حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ الْمَدَنِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَدْ هَمَّ بِالْبُوقِ وَأَمَرَ بِالنَّاقُوسِ فَنُحِتَ فَأُرِيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ فِي الْمَنَامِ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلاً عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَخْضَرَانِ يَحْمِلُ نَاقُوسًا فَقُلْتُ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ تَبِيعُ النَّاقُوسَ قَالَ وَمَا تَصْنَعُ بِهِ قُلْتُ أُنَادِي بِهِ إِلَى الصَّلاَةِ ‏.‏ قَالَ أَفَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى خَيْرٍ مِنْ ذَلِكَ قُلْتُ وَمَا هُوَ قَالَ تَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ ‏.‏ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ حَتَّى أَتَى رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَخْبَرَهُ بِمَا رَأَى ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُ رَجُلاً عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَخْضَرَانِ يَحْمِلُ نَاقُوسًا ‏.‏ فَقَصَّ عَلَيْهِ الْخَبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ صَاحِبَكُمْ قَدْ رَأَى رُؤْيَا فَاخْرُجْ مَعَ بِلاَلٍ إِلَى الْمَسْجِدِ فَأَلْقِهَا عَلَيْهِ وَلْيُنَادِ بِلاَلٌ فَإِنَّهُ أَنْدَى صَوْتًا مِنْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجْتُ مَعَ بِلاَلٍ إِلَى الْمَسْجِدِ فَجَعَلْتُ أُلْقِيهَا عَلَيْهِ وَهُوَ يُنَادِي بِهَا ‏.‏ قَالَ فَسَمِعَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بِالصَّوْتِ فَخَرَجَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي رَأَى ‏.‏ قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ الْحَكَمِيُّ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ الأَنْصَارِيَّ قَالَ فِي ذَلِكَ أَحْمَدُ اللَّهَ ذَا الْجَلاَلِ وَذَا الإِكْرَامِ حَمْدًا عَلَى الأَذَانِ كَثِيرًا إِذْ أَتَانِي بِهِ الْبَشِيرُ مِنَ اللَّهِ فَأَكْرِمْ بِهِ لَدَىَّ بَشِيرًا فِي لَيَالٍ وَالَى بِهِنَّ ثَلاَثٍ كُلَّمَا جَاءَ زَادَنِي تَوْقِيرًا

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (namozga chorlash uchun) shox chalishni koʻngillaridan oʻtkazgan va noqus (jaros) yasashga buyurgan edilar, u yoʻnib tayyorlandi. Shunda Abdulloh ibn Zaydga tushida (namozga chorlash) koʻrsatildi. U aytdi: «Men ustida ikkita yashil kiyimi bor, qoʻlida noqus koʻtarib turgan bir kishini koʻrdim. Unga: ‹Ey Allohning bandasi, bu noqusni sotasanmi?› dedim. U: ‹Uni nima qilasan?› dedi. Men: ‹Odamlarni namozga chorlayman›, dedim. U: ‹Senga bundan yaxshiroq narsani koʻrsatib qoʻymaymi?› dedi. Men: ‹U nima?› dedim. U dedi: ‹Sen shunday deysan: Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an laa ilaaha illalloh, ashhadu an laa ilaaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh, ashhadu anna Muhammadan Rasululloh. Hayya alas-solaah, hayya alas-solaah. Hayya alal-falaah, hayya alal-falaah. Allohu akbar, Allohu akbar. Laa ilaaha illalloh›». Abdulloh ibn Zayd chiqib, Rasululloh ﷺning oldilariga keldi va koʻrgan narsasini xabar qildi. U: «Ey Allohning Rasuli, men ustida ikkita yashil kiyimi bor, qoʻlida noqus koʻtarib turgan bir kishini koʻrdim», deb boʻlgan voqeani hikoya qilib berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sheriginggiz haqiqatan bir tush koʻribdi. Endi Bilol bilan masjidga chiq va bu (soʻzlarni) unga aytib tur, Bilol chorlasin, chunki uning ovozi sennikidan yoqimliroqdir», dedilar. (Abdulloh) aytdi: «Men Bilol bilan masjidga chiqdim va uni unga aytib tura boshladim, u esa uni baralla aytardi». (Abdulloh) aytdi: «Umar ibn al-Xattob bu ovozni eshitib chiqdi va: ‹Ey Allohning Rasuli, Allohga qasamki, men ham u koʻrgan narsaga oʻxshash narsani koʻrgandim›, dedi».Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (намозга чорлаш учун) шох чалишни кўнгилларидан ўтказган ва ноқус (жарос) ясашга буюрган эдилар, у йўниб тайёрланди. Шунда Абдуллоҳ ибн Зайдга тушида (намозга чорлаш) кўрсатилди. У айтди: «Мен устида иккита яшил кийими бор, қўлида ноқус кўтариб турган бир кишини кўрдим. Унга: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси, бу ноқусни сотасанми?› дедим. У: ‹Уни нима қиласан?› деди. Мен: ‹Одамларни намозга чорлайман›, дедим. У: ‹Сенга бундан яхшироқ нарсани кўрсатиб қўймайми?› деди. Мен: ‹У нима?› дедим. У деди: ‹Сен шундай дейсан: Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ. Ҳайя алас-солааҳ, ҳайя алас-солааҳ. Ҳайя алал-фалааҳ, ҳайя алал-фалааҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Лаа илааҳа иллаллоҳ›». Абдуллоҳ ибн Зайд чиқиб, Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келди ва кўрган нарсасини хабар қилди. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен устида иккита яшил кийими бор, қўлида ноқус кўтариб турган бир кишини кўрдим», деб бўлган воқеани ҳикоя қилиб берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Шеригинггиз ҳақиқатан бир туш кўрибди. Энди Билол билан масжидга чиқ ва бу (сўзларни) унга айтиб тур, Билол чорласин, чунки унинг овози сенникидан ёқимлироқдир», дедилар. (Абдуллоҳ) айтди: «Мен Билол билан масжидга чиқдим ва уни унга айтиб тура бошладим, у эса уни баралла айтарди». (Абдуллоҳ) айтди: «Умар ибн ал-Хаттоб бу овозни эшитиб чиқди ва: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки, мен ҳам у кўрган нарсага ўхшаш нарсани кўргандим›, деди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ اسْتَشَارَ النَّاسَ لِمَا يُهِمُّهُمْ إِلَى الصَّلاَةِ فَذَكَرُوا الْبُوقَ فَكَرِهَهُ مِنْ أَجْلِ الْيَهُودِ ثُمَّ ذَكَرُوا النَّاقُوسَ فَكَرِهَهُ مِنْ أَجْلِ النَّصَارَى فَأُرِيَ النِّدَاءَ تِلْكَ اللَّيْلَةَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَطَرَقَ الأَنْصَارِيُّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لَيْلاً فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِلاَلاً بِهِ فَأَذَّنَ ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَزَادَ بِلاَلٌ فِي نِدَاءِ صَلاَةِ الْغَدَاةِ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ فَأَقَرَّهَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ رَأَيْتُ مِثْلَ الَّذِي رَأَى وَلَكِنَّهُ سَبَقَنِي ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ odamlarni namozga qanday chorlash haqida ular bilan maslahatlashdilar. Ular shox chalishni aytishdi, ammo u zot yahudiylar (shox chalgani) sababli buni yoqtirmadilar. Soʻng ular noqus (jaros)ni aytishdi, u zot nasroniylar (noqus chalgani) sababli buni yoqtirmadilar. Shu kecha ansorlardan Abdulloh ibn Zayd degan bir kishiga va Umar ibn al-Xattobga (namozga) chorlash tushda koʻrsatildi. Ansor kishi kechasi Rasululloh ﷺning oldilariga keldi, Rasululloh ﷺ Bilolga uni (aytishni) buyurdilar, u azon aytdi. Bilol bomdod namozining chorlovida «As-solaatu xayrun minan-navm» (soʻzini) qoʻshdi, Rasululloh ﷺ uni oʻz holicha qoldirdilar. Umar: «Ey Allohning Rasuli, men ham u koʻrgan narsaga oʻxshash narsani koʻrgandim, lekin u mendan oʻzib ketdi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ одамларни намозга қандай чорлаш ҳақида улар билан маслаҳатлашдилар. Улар шох чалишни айтишди, аммо у зот яҳудийлар (шох чалгани) сабабли буни ёқтирмадилар. Сўнг улар ноқус (жарос)ни айтишди, у зот насронийлар (ноқус чалгани) сабабли буни ёқтирмадилар. Шу кеча ансорлардан Абдуллоҳ ибн Зайд деган бир кишига ва Умар ибн ал-Хаттобга (намозга) чорлаш тушда кўрсатилди. Ансор киши кечаси Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келди, Расулуллоҳ ﷺ Билолга уни (айтишни) буюрдилар, у азон айтди. Билол бомдод намозининг чорловида «Ас-солаату хайрун минан-навм» (сўзини) қўшди, Расулуллоҳ ﷺ уни ўз ҳолича қолдирдилар. Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳам у кўрган нарсага ўхшаш нарсани кўргандим, лекин у мендан ўзиб кетди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي مَحْذُورَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَيْرِيزٍ، - وَكَانَ يَتِيمًا فِي حِجْرِ أَبِي مَحْذُورَةَ بْنِ مِعْيَرٍ حِينَ جَهَّزَهُ إِلَى الشَّامِ - فَقُلْتُ لأَبِي مَحْذُورَةَ أَىْ عَمِّ إِنِّي خَارِجٌ إِلَى الشَّامِ وَإِنِّي أُسْأَلُ عَنْ تَأْذِينِكَ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ أَبَا مَحْذُورَةَ قَالَ خَرَجْتُ فِي نَفَرٍ فَكُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِالصَّلاَةِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَسَمِعْنَا صَوْتَ الْمُؤَذِّنِ وَنَحْنُ عَنْهُ مُتَنَكِّبُونَ فَصَرَخْنَا نَحْكِيهِ نَهْزَأُ بِهِ فَسَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا قَوْمًا فَأَقْعَدُونَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ أَيُّكُمُ الَّذِي سَمِعْتُ صَوْتَهُ قَدِ ارْتَفَعَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَشَارَ إِلَىَّ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ وَصَدَقُوا فَأَرْسَلَ كُلَّهُمْ وَحَبَسَنِي وَقَالَ لِي ‏"‏ قُمْ فَأَذِّنْ ‏"‏ ‏.‏ فَقُمْتُ وَلاَ شَىْءَ أَكْرَهُ إِلَىَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَلاَ مِمَّا يَأْمُرُنِي بِهِ فَقُمْتُ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَلْقَى عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ التَّأْذِينَ هُوَ بِنَفْسِهِ فَقَالَ ‏"‏ قُلِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِي ‏"‏ ارْجِعْ فَمُدَّ مِنْ صَوْتِكَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ دَعَانِي حِينَ قَضَيْتُ التَّأْذِينَ فَأَعْطَانِي صُرَّةً فِيهَا شَىْءٌ مِنْ فِضَّةٍ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى نَاصِيَةِ أَبِي مَحْذُورَةَ ثُمَّ أَمَرَّهَا عَلَى وَجْهِهِ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ ثُمَّ عَلَى كَبِدِهِ ثُمَّ بَلَغَتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ سُرَّةَ أَبِي مَحْذُورَةَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ وَبَارَكَ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَرْتَنِي بِالتَّأْذِينِ بِمَكَّةَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ قَدْ أَمَرْتُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَذَهَبَ كُلُّ شَىْءٍ كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ كَرَاهِيَةٍ وَعَادَ ذَلِكَ كُلُّهُ مَحَبَّةً لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَدِمْتُ عَلَى عَتَّابِ بْنِ أَسِيدٍ عَامِلِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِمَكَّةَ فَأَذَّنْتُ مَعَهُ بِالصَّلاَةِ عَلَى أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ قَالَ وَأَخْبَرَنِي ذَلِكَ مَنْ أَدْرَكَ أَبَا مَحْذُورَةَ عَلَى مَا أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَيْرِيزٍ ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men bir necha kishi bilan chiqdim, biz yoʻlning bir joyida edik. Shunda Rasululloh ﷺning muazzinlari u zotning huzurlarida namozga azon aytdi. Biz uning ovozidan chetda turgan holimizda muazzinning ovozini eshitdik va uni masxaralab, taqlid qilib qichqirdik. Rasululloh ﷺ buni eshitib, bizga bir qavmni yubordilar, ular bizni u zotning oldilariga oʻtqazdilar. U zot: ‹Ovozi baland eshitilgan qaysingiz edingiz?› dedilar. Barcha qavm meni koʻrsatishdi va rost aytishdi. U zot hammalarini yubordilar-u, meni ushlab qoldilar va menga: ‹Tur, azon ayt›, dedilar. Men turdim, holbuki men uchun Rasululloh ﷺdan va u zot menga buyurayotgan narsadan yomonroq narsa yoʻq edi. Rasululloh ﷺning oldilarida turdim, Rasululloh ﷺ menga azonni oʻz zabonlari bilan oʻrgatdilar. U zot: ‹Aytgin: Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an laa ilaaha illalloh, ashhadu an laa ilaaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh, ashhadu anna Muhammadan Rasululloh›, dedilar. Soʻng menga: ‹Qaytar va ovozingni choʻzib aytgin: Ashhadu an laa ilaaha illalloh, ashhadu an laa ilaaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh, ashhadu anna Muhammadan Rasululloh. Hayya alas-solaah, hayya alas-solaah. Hayya alal-falaah, hayya alal-falaah. Allohu akbar, Allohu akbar. Laa ilaaha illalloh›, dedilar. Azonni tugatganimda meni chaqirib, ichida bir oz kumushi bor bir hamyon berdilar. Soʻng qoʻllarini Abu Mahzuraning peshonasiga qoʻyib, uni yuzim boʻylab, oldingi tomonimdan yurgizdilar, soʻng jigarim ustidan, soʻng Rasululloh ﷺning qoʻllari Abu Mahzuraning kindigiga yetdi. Keyin Rasululloh ﷺ: ‹Alloh senga baraka bersin va senga baraka nozil qilsin›, dedilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, menga Makkada azon aytishni buyuring›, dedim. U zot: ‹Ha, senga buyurdim›, dedilar. Shunda Rasululloh ﷺda boʻlgan har qanday yoqtirmaslik ketib, uning barchasi Rasululloh ﷺga muhabbatga aylandi. Men Rasululloh ﷺning Makkadagi amili Attob ibn Asidning oldiga bordim va Rasululloh ﷺning buyrugʻlariga koʻra u bilan birga namozga azon aytdim».Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен бир неча киши билан чиқдим, биз йўлнинг бир жойида эдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг муаззинлари у зотнинг ҳузурларида намозга азон айтди. Биз унинг овозидан четда турган ҳолимизда муаззиннинг овозини эшитдик ва уни масхаралаб, тақлид қилиб қичқирдик. Расулуллоҳ ﷺ буни эшитиб, бизга бир қавмни юбордилар, улар бизни у зотнинг олдиларига ўтқаздилар. У зот: ‹Овози баланд эшитилган қайсингиз эдингиз?› дедилар. Барча қавм мени кўрсатишди ва рост айтишди. У зот ҳаммаларини юбордилар-у, мени ушлаб қолдилар ва менга: ‹Тур, азон айт›, дедилар. Мен турдим, ҳолбуки мен учун Расулуллоҳ ﷺдан ва у зот менга буюраётган нарсадан ёмонроқ нарса йўқ эди. Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида турдим, Расулуллоҳ ﷺ менга азонни ўз забонлари билан ўргатдилар. У зот: ‹Айтгин: Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ›, дедилар. Сўнг менга: ‹Қайтар ва овозингни чўзиб айтгин: Ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ. Ҳайя алас-солааҳ, ҳайя алас-солааҳ. Ҳайя алал-фалааҳ, ҳайя алал-фалааҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Лаа илааҳа иллаллоҳ›, дедилар. Азонни тугатганимда мени чақириб, ичида бир оз кумуши бор бир ҳамён бердилар. Сўнг қўлларини Абу Маҳзуранинг пешонасига қўйиб, уни юзим бўйлаб, олдинги томонимдан юргиздилар, сўнг жигарим устидан, сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг қўллари Абу Маҳзуранинг киндигига етди. Кейин Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳ сенга барака берсин ва сенга барака нозил қилсин›, дедилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, менга Маккада азон айтишни буюринг›, дедим. У зот: ‹Ҳа, сенга буюрдим›, дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺда бўлган ҳар қандай ёқтирмаслик кетиб, унинг барчаси Расулуллоҳ ﷺга муҳаббатга айланди. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг Маккадаги амили Аттоб ибн Асиднинг олдига бордим ва Расулуллоҳ ﷺнинг буйруғларига кўра у билан бирга намозга азон айтдим».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ عَامِرٍ الأَحْوَلِ، أَنَّ مَكْحُولاً، حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُحَيْرِيزٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا مَحْذُورَةَ حَدَّثَهُ قَالَ عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الأَذَانَ تِسْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً وَالإِقَامَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً الأَذَانُ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ وَالإِقَامَةُ سَبْعَ عَشْرَةَ كَلِمَةً ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Mahzura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ menga azonni oʻn toʻqqiz kalima, iqomatni esa oʻn yetti kalima qilib oʻrgatdilar. Azon: Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an laa ilaaha illalloh, ashhadu an laa ilaaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh, ashhadu anna Muhammadan Rasululloh. Ashhadu an laa ilaaha illalloh, ashhadu an laa ilaaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh, ashhadu anna Muhammadan Rasululloh. Hayya alas-solaah, hayya alas-solaah. Hayya alal-falaah, hayya alal-falaah. Allohu akbar, Allohu akbar. Laa ilaaha illalloh. Iqomat esa oʻn yetti kalima: Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar. Ashhadu an laa ilaaha illalloh, ashhadu an laa ilaaha illalloh. Ashhadu anna Muhammadan Rasululloh, ashhadu anna Muhammadan Rasululloh. Hayya alas-solaah, hayya alas-solaah. Hayya alal-falaah, hayya alal-falaah. Qod qoomatis-solaah, qod qoomatis-solaah. Allohu akbar, Allohu akbar. Laa ilaaha illalloh».Абу Маҳзура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ менга азонни ўн тўққиз калима, иқоматни эса ўн етти калима қилиб ўргатдилар. Азон: Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ. Ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ. Ҳайя алас-солааҳ, ҳайя алас-солааҳ. Ҳайя алал-фалааҳ, ҳайя алал-фалааҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Лаа илааҳа иллаллоҳ. Иқомат эса ўн етти калима: Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан лаа илааҳа иллаллоҳ. Ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ. Ҳайя алас-солааҳ, ҳайя алас-солааҳ. Ҳайя алал-фалааҳ, ҳайя алал-фалааҳ. Қод қооматис-солааҳ, қод қооматис-солааҳ. Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Лаа илааҳа иллаллоҳ».

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ سَعْدٍ، مُؤَذِّنِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَمَرَ بِلاَلاً أَنْ يَجْعَلَ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ أَرْفَعُ لِصَوْتِكَ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd al-Qaraz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Bilolga ikki barmogʻini quloqlariga qoʻyishni buyurdilar va: «Bu ovozing uchun balandroqdir», dedilar.Саъд ал-Қараз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Билолга икки бармоғини қулоқларига қўйишни буюрдилар ва: «Бу овозинг учун баландроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَاشِمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ حَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِالأَبْطَحِ وَهُوَ فِي قُبَّةٍ حَمْرَاءَ فَخَرَجَ بِلاَلٌ فَأَذَّنَ فَاسْتَدَارَ فِي أَذَانِهِ وَجَعَلَ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ ‏.‏

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺning oldilariga Abtahda keldim, u zot qizil chodirda edilar. Bilol chiqib azon aytdi, azonida (oʻng va chapga) aylanib, ikki barmogʻini quloqlariga qoʻydi».Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига Абтаҳда келдим, у зот қизил чодирда эдилар. Билол чиқиб азон айтди, азонида (ўнг ва чапга) айланиб, икки бармоғини қулоқларига қўйди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ مَرْوَانَ بْنِ سَالِمٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ خَصْلَتَانِ مُعَلَّقَتَانِ فِي أَعْنَاقِ الْمُؤَذِّنِينَ لِلْمُسْلِمِينَ صَلاَتُهُمْ وَصِيَامُهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muazzinlarning boʻyinlariga musulmonlar uchun ikki narsa osilgandir: ularning namozlari va roʻzalari», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муаззинларнинг бўйинларига мусулмонлар учун икки нарса осилгандир: уларнинг намозлари ва рўзалари», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَ بِلاَلٌ لاَ يُؤَخِّرُ الأَذَانَ عَنِ الْوَقْتِ وَرُبُّمَا أَخَّرَ الإِقَامَةَ شَيْئًا ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Bilol azonni oʻz vaqtidan kechiktirmasdi, ammo baʼzan iqomatni bir oz kechiktirardi».Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Билол азонни ўз вақтидан кечиктирмасди, аммо баъзан иқоматни бир оз кечиктирарди».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ، قَالَ كَانَ آخِرُ مَا عَهِدَ إِلَىَّ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ لاَ أَتَّخِذَ مُؤَذِّنًا يَأْخُذُ عَلَى الأَذَانِ أَجْرًا ‏.‏

Usmon ibn Abul-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Nabiy ﷺ menga qilgan eng oxirgi tayinlovlari azon uchun haq oladigan muazzinni (ishga) olmasligim edi».Усмон ибн Абул-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Набий ﷺ менга қилган энг охирги тайинловлари азон учун ҳақ оладиган муаззинни (ишга) олмаслигим эди».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَسَدِيُّ، عَنْ أَبِي إِسْرَائِيلَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ بِلاَلٍ، قَالَ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ أُثَوِّبَ فِي الْفَجْرِ وَنَهَانِي أَنْ أُثَوِّبَ فِي الْعِشَاءِ ‏.‏

Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ menga bomdodda tasvib (namoz uyqudan yaxshiroqdir, deb aytish)ni buyurdilar va xufton azonida tasvib qilishimdan qaytardilar».Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ менга бомдодда тасвиб (намоз уйқудан яхшироқдир, деб айтиш)ни буюрдилар ва хуфтон азонида тасвиб қилишимдан қайтардилар».

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ بِلاَلٍ، أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُؤْذِنُهُ بِصَلاَةِ الْفَجْرِ فَقِيلَ هُوَ نَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ الصَّلاَةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ فَأُقِرَّتْ فِي تَأْذِينِ الْفَجْرِ فَثَبَتَ الأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ ‏.‏

Bilol (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺni bomdod namoziga chorlash uchun keldi, unga: «U zot uxlab yotibdilar», deyildi. Shunda u: «As-solaatu xayrun minan-navm, as-solaatu xayrun minan-navm (namoz uyqudan yaxshiroqdir, namoz uyqudan yaxshiroqdir)», dedi. Bu (soʻzlar) bomdod azonida oʻz holicha qoldirildi va shu ish shunday oʻrnashib qoldi.Билол (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺни бомдод намозига чорлаш учун келди, унга: «У зот ухлаб ётибдилар», дейилди. Шунда у: «Ас-солаату хайрун минан-навм, ас-солаату хайрун минан-навм (намоз уйқудан яхшироқдир, намоз уйқудан яхшироқдир)», деди. Бу (сўзлар) бомдод азонида ўз ҳолича қолдирилди ва шу иш шундай ўрнашиб қолди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا الإِفْرِيقِيُّ، عَنْ زِيَادِ بْنِ نُعَيْمٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ الْحَارِثِ الصُّدَائِيِّ، قَالَ كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي سَفَرٍ فَأَمَرَنِي فَأَذَّنْتُ فَأَرَادَ بِلاَلٌ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ أَخَا صُدَاءٍ قَدْ أَذَّنَ وَمَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُ ‏"‏ ‏.‏

Ziyod ibn al-Horis as-Sudaiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edim. U zot menga buyurdilar, men azon aytdim. Bilol iqomat aytmoqchi boʻldi, shunda Rasululloh ﷺ: ‹Sudoa qabilasidan boʻlgan bu birodar azon aytdi, kim azon aytgan boʻlsa, oʻsha iqomat aytadi›, dedilar».Зиёд ибн ал-Ҳорис ас-Судаий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдим. У зот менга буюрдилар, мен азон айтдим. Билол иқомат айтмоқчи бўлди, шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Судоа қабиласидан бўлган бу биродар азон айтди, ким азон айтган бўлса, ўша иқомат айтади›, дедилар».

حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الشَّافِعِيُّ، إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْعَبَّاسِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ الْمَكِّيُّ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ فَقُولُوا مِثْلَ قَوْلِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Muazzin azon aytganda, siz ham u aytganday ayting», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Муаззин азон айтганда, сиз ҳам у айтгандай айтинг», дедилар.

حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ مَخْلَدٍ أَبُو الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَنْبَأَنَا أَبُو بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ بْنِ أُسَامَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، حَدَّثَتْنِي عَمَّتِي أُمُّ حَبِيبَةَ، أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ إِذَا كَانَ عِنْدَهَا فِي يَوْمِهَا وَلَيْلَتِهَا فَسَمِعَ الْمُؤَذِّنَ يُؤَذِّنُ قَالَ كَمَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُ ‏.‏

Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz kunlari va kechalarida uning oldilarida boʻlganlarida muazzinning azon aytayotganini eshitib, muazzin aytgani kabi (soʻzlarni) aytardilar.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз кунлари ва кечаларида унинг олдиларида бўлганларида муаззиннинг азон айтаётганини эшитиб, муаззин айтгани каби (сўзларни) айтардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا سَمِعْتُمُ النِّدَاءَ فَقُولُوا كَمَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Azon ovozini eshitganingizda, muazzin aytganidek ayting», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Азон овозини эшитганингизда, муаззин айтганидек айтинг», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim muazzinni eshitganda: ‹Va ana ashhadu al-lo iloha illalloh, vahdahu la sharika lah, va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh, roziytu billahi robban va bil-islami dinan va bi-Muhammadin nabiyya (Men ham yolgʻiz, sherigi yoʻq Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga guvohlik beraman va Muhammad Uning bandasi hamda rasuli ekaniga guvohlik beraman; Allohni Robb, Islomni din va Muhammadni Nabiy deb roziy boʻldim)›, desa, uning gunohi kechiriladi», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким муаззинни эшитганда: ‹Ва ана ашҳаду ал-ло илоҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ, розийту биллаҳи роббан ва бил-ислами динан ва би-Муҳаммадин набийя (Мен ҳам ёлғиз, шериги йўқ Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига гувоҳлик бераман ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда расули эканига гувоҳлик бераман; Аллоҳни Робб, Исломни дин ва Муҳаммадни Набий деб розий бўлдим)›, деса, унинг гуноҳи кечирилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَالْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْحُسَيْنِ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ الأَلْهَانِيُّ، حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلاَةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ - إِلاَّ حَلَّتْ لَهُ الشَّفَاعَةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim azonni eshitganda: ‹Allohumma robba hazihid-daʼvatit-tommah vas-solatil-qoima, ati Muhammadanil-vasilata val-fazila, vabʼashhu maqoman mahmudanillazi vaʼadtah (Ey ushbu mukammal daʼvat va qoim boʻlgan namozning Robbi Alloh, Muhammadga vasila va fazilatni ato et va Sen unga vaʼda qilgan maqtovli maqomga uni yetkaz)›, desa, unga qiyomat kuni mening shafoatim halol boʻladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким азонни эшитганда: ‹Аллоҳумма робба ҳазиҳид-даъватит-томмаҳ вас-солатил-қоима, ати Муҳаммаданил-василата вал-фазила, вабъашҳу мақоман маҳмуданиллази ваъадтаҳ (Эй ушбу мукаммал даъват ва қоим бўлган намознинг Робби Аллоҳ, Муҳаммадга васила ва фазилатни ато эт ва Сен унга ваъда қилган мақтовли мақомга уни етказ)›, деса, унга қиёмат куни менинг шафоатим ҳалол бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، - وَكَانَ أَبُوهُ فِي حِجْرِ أَبِي سَعِيدٍ - قَالَ قَالَ لِي أَبُو سَعِيدٍ إِذَا كُنْتَ فِي الْبَوَادِي فَارْفَعْ صَوْتَكَ بِالأَذَانِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَسْمَعُهُ جِنٌّ وَلاَ إِنْسٌ وَلاَ شَجَرٌ وَلاَ حَجَرٌ إِلاَّ شَهِدَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Choʻl-biyobonda boʻlsang, azonni baland ovoz bilan ayt, chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Uni jin ham, inson ham, daraxt ham, tosh ham eshitsa, albatta u uchun guvohlik beradi›, deganlarini eshitganman», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши: «Чўл-биёбонда бўлсанг, азонни баланд овоз билан айт, чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Уни жин ҳам, инсон ҳам, дарахт ҳам, тош ҳам эшитса, албатта у учун гувоҳлик беради›, деганларини эшитганман», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ مِنْ، فِي رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ الْمُؤَذِّنُ يُغْفَرُ لَهُ مَدَّ صَوْتِهِ وَيَسْتَغْفِرُ لَهُ كُلُّ رَطْبٍ وَيَابِسٍ وَشَاهِدُ الصَّلاَةِ يُكْتَبُ لَهُ خَمْسٌ وَعِشْرُونَ حَسَنَةً وَيُكَفَّرُ عَنْهُ مَا بَيْنَهُمَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning oʻz ogʻizlaridan: «Muazzin ovozi yetgan joygacha gunohi kechiriladi va har bir hoʻl va quruq narsa unga istigʻfor aytadi. Namozga hozir boʻlgan kishiga esa yigirma besh yaxshilik yoziladi va ikki namoz orasidagi gunohlari kechiriladi», deganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ўз оғизларидан: «Муаззин овози етган жойгача гуноҳи кечирилади ва ҳар бир ҳўл ва қуруқ нарса унга истиғфор айтади. Намозга ҳозир бўлган кишига эса йигирма беш яхшилик ёзилади ва икки намоз орасидаги гуноҳлари кечирилади», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى، عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الْمُؤَذِّنُونَ أَطْوَلُ النَّاسِ أَعْنَاقًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muazzinlar qiyomat kuni odamlarning boʻyni eng uzuni boʻladilar», dedilar.Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муаззинлар қиёмат куни одамларнинг бўйни энг узуни бўладилар», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عِيسَى، أَخُو سُلَيْمٍ الْقَارِي عَنِ الْحَكَمِ بْنِ أَبَانَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لِيُؤَذِّنْ لَكُمْ خِيَارُكُمْ وَلْيَؤُمَّكُمْ قُرَّاؤُكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga eng yaxshilaringiz azon aytsin va Qurʼonni eng koʻp biladiganlaringiz imomlik qilsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга энг яхшиларингиз азон айтсин ва Қуръонни энг кўп биладиганларингиз имомлик қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا مُخْتَارُ بْنُ غَسَّانَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ الأَزْرَقُ الْبُرْجُمِيُّ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، ح وَحَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ الْفَرَجِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَمْزَةَ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ أَذَّنَ مُحْتَسِبًا سَبْعَ سِنِينَ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim yetti yil savobini Allohdan umid qilib azon aytsa, Alloh unga doʻzaxdan xalos boʻlishni yozib qoʻyadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким етти йил савобини Аллоҳдан умид қилиб азон айтса, Аллоҳ унга дўзахдан халос бўлишни ёзиб қўяди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَذَّنَ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ سَنَةً وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَكُتِبَ لَهُ بِتَأْذِينِهِ فِي كُلِّ يَوْمٍ سِتُّونَ حَسَنَةً وَلِكُلِّ إِقَامَةٍ ثَلاَثُونَ حَسَنَةً ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻn ikki yil azon aytsa, unga jannat vojib boʻladi va azon aytgani uchun har kuni oltmish yaxshilik, har bir iqoma uchun esa oʻttiz yaxshilik yoziladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўн икки йил азон айтса, унга жаннат вожиб бўлади ва азон айтгани учун ҳар куни олтмиш яхшилик, ҳар бир иқома учун эса ўттиз яхшилик ёзилади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ الْتَمَسُوا شَيْئًا يُؤْذِنُونَ بِهِ عِلْمًا لِلصَّلاَةِ فَأُمِرَ بِلاَلٌ أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ وَيُوتِرَ الإِقَامَةَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ular namoz vaqtini bildiradigan biror narsa qidirdilar. Shunda Bilolga azonni juft, iqomani toq aytish buyurildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улар намоз вақтини билдирадиган бирор нарса қидирдилар. Шунда Билолга азонни жуфт, иқомани тоқ айтиш буюрилди.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أُمِرَ بِلاَلٌ أَنْ يَشْفَعَ، الأَذَانَ وَيُوتِرَ الإِقَامَةَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bilolga azonni juft, iqomani toq aytish buyurildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Билолга азонни жуфт, иқомани тоқ айтиш буюрилди.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ سَعْدٍ، مُؤَذِّنِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ أَذَانَ بِلاَلٍ كَانَ مَثْنَى مَثْنَى وَإِقَامَتُهُ مُفْرَدَةً ‏.‏

Saʼd al-Qaraz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bilolning azoni juft-juft, iqomasi esa toq boʻlar edi.Саъд ал-Қараз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Билолнинг азони жуфт-жуфт, иқомаси эса тоқ бўлар эди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَدْرٍ، عَبَّادُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي مَعْمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، مَوْلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَدَّثَنِي أَبِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ رَأَيْتُ بِلاَلاً يُؤَذِّنُ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَثْنَى مَثْنَى وَيُقِيمُ وَاحِدَةً ‏.‏

Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Bilolni Rasululloh ﷺning huzurlarida azonni juft-juft aytib, iqomani bir marta aytayotganini koʻrdim.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Билолни Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида азонни жуфт-жуфт айтиб, иқомани бир марта айтаётганини кўрдим.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ، عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ، قَالَ كُنَّا قُعُودًا فِي الْمَسْجِدِ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ فَأَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ فَقَامَ رَجُلٌ مِنَ الْمَسْجِدِ يَمْشِي فَأَتْبَعَهُ أَبُو هُرَيْرَةَ بَصَرَهُ حَتَّى خَرَجَ مِنَ الْمَسْجِدِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz masjidda Abu Hurayra bilan oʻtirgan edik, muazzin azon aytdi. Shunda bir kishi masjiddan turib yurib chiqib ketdi. Abu Hurayra u masjiddan chiqib ketguncha koʻzi bilan uni kuzatib turdi-da: «Bu kishi Abul-Qosim ﷺga osiy boʻldi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз масжидда Абу Ҳурайра билан ўтирган эдик, муаззин азон айтди. Шунда бир киши масжиддан туриб юриб чиқиб кетди. Абу Ҳурайра у масжиддан чиқиб кетгунча кўзи билан уни кузатиб турди-да: «Бу киши Абул-Қосим ﷺга осий бўлди», деди.

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ، مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُثْمَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ أَدْرَكَهُ الأَذَانُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ خَرَجَ لَمْ يَخْرُجْ لِحَاجَةٍ وَهُوَ لاَ يُرِيدُ الرَّجْعَةَ فَهُوَ مُنَافِقٌ ‏"‏ ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimni masjidda ekanida azon topsayu, soʻng chiqib ketsa, biror hojat uchun chiqmagan va qaytishni ham istamagan boʻlsa, u munofiqdir», dedilar.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимни масжидда эканида азон топсаю, сўнг чиқиб кетса, бирор ҳожат учун чиқмаган ва қайтишни ҳам истамаган бўлса, у мунофиқдир», дедилар.