نا بُنْدَارٌ ، نا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، وَسَهْلُ بْنُ يُوسُفَ ، وَعَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الثَّقَفِيُّ ، قَالُوا : حَدَّثَنَا عَوْفٌ ، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيِّ ، نا عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ ، قَالَ : كُنَا فِي سَفَرٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَإِنَّا سَرَيْنَا ذَاتَ لَيْلَةٍ ، حَتَّى إِذَا كَانَ السَّحَرُ قَبْلَ الصُّبْحِ وَقَعْنَا تِلْكَ الْوَقْعَةِ ، وَلا وَقْعَةَ أَحْلَى عِنْدَ الْمُسَافِرِ مِنْهَا ، فَمَا أَيْقَظَنَا إِلا حَرُّ الشَّمْسِ ، فَذَكَرَ بَعْضَ الْحَدِيثِ ، وَقَالَ : ثُمَّ نادَى بِالصَّلاةِ ، فَصَلَّى بِأُنَاسٍ , ثُمَّ انْفَتَلَ مِنْ صَلاتِهِ ، فَإِذَا رَجُلٌ مُعْتَزِلٌ لَمْ يُصَلِّ مَعَ الْقَوْمِ ، فَقَالَ لَهُ : " مَا مَنَعَكَ يَا فُلانُ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَ الْقَوْمِ ؟ " فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَابَتْنِي جَنابَةٌ وَلا مَاءَ ، فَقَالَ : " عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ فَإِنَّهُ يَكْفِيكَ " ، ثُمَّ سَارَ وَاشْتَكَى إِلَيْهِ النَّاسُ ، فَدَعَا فُلانًا قَدْ سَمَّاهُ أَبُو رَجَاءٍ وَنَسِيَهُ عَوْفٌ ، وَدَعَا عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ، فَقَالَ لَهُمَا : " اذْهَبَا ، فَابْغِيَا لَنَا الْمَاءَ " ، فَانْطَلَقَا فَتَلَقَّيَا امْرَأَةً بَيْنَ سَطِيحَتَيْنِ أَوْ مَزَادَتَيْنِ عَلَى بَعِيرٍ ، فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ، وَقَالَ : ثُمَّ نُودِيَ فِي النَّاسِ أَنِ اسْقُوا وَاسْتَقُوا ، فَسُقِيَ مَنْ شَاءَ وَاسْتَقَى مَنْ شَاءَ ، قَالَ : وَكَانَ آخِرُ ذَلِكَ أَنْ أَعْطَى الَّذِي أَصَابَتْهُ الْجَنَابَةُ إِنَاءً مِنْ مَاءٍ ، وَقَالَ : " اذْهَبْ ، فَأَفْرِغْهُ عَلَيْكَ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فَفِي هَذَا الْخَبَرِ أَيْضًا دَلالَةٌ عَلَى أَنَّ الْمُتَيَمِّمَ إِذَا صَلَّى بِالتَّيَمُّمِ ، ثُمَّ وَجَدَ الْمَاءَ فَاغْتَسَلَ إِنْ كَانَ جُنُبًا ، أَوْ تَوَضَّأَ إِنْ كَانَ مُحْدِثًا ، لَمْ يَجِبْ عَلَيْهِ إِعَادَةُ مَا صَلَّى بِالتَّيَمُّمِ ، إِذِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَأْمُرِ الْمُصَلِّيَ بِالتَّيَمُّمِ ، لَمَّا أَمْرَهُ بِالاغْتِسَالِ بِإِعَادَةِ مَا صَلَّى بِالتَّيَمُّمِ ، وَفِي الْخَبَرِ أَيْضًا دَلالَةٌ عَلَى أَنَّ الْمُغْتَسَلَ بِالْجَنَابَةِ لا يَجِبُ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ قَبْلَ إِفَاضَةِ الْمَاءِ عَلَى الْجَسَدِ غَيْرَ أَعْضَاءِ الْوُضُوءِ ، إِذِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَمَرَ الْجُنُبَ بِإِفْرَاغِ الْمَاءِ عَلَى نَفْسِهِ ، وَلَمْ يَأْمُرْهُ بِالْبَدْءِ بِالْوَضُوءِ وَغَسْلِ أَعْضَاءِ الْوُضُوءِ , ثُمَّ إِفَاضَةِ الْمَاءِ عَلَى سَائِرِ الْبَدَنِ ، كَانَ فِي أَمْرِهِ إِيَّاهُ مَا بَانَ ، وَصَحَّ أَنَّ الْجُنُبَ إِذَا أَفَاضَ عَلَى نَفْسِهِ كَانَ مُؤَدِّ يًا لِمَا عَلَيْهِ مِنْ فَرْضِ الْغُسْلِ ، وَفِي هَذَا مَا دَلَّ عَلَى أَنَّ بَدْءَ الْمُغْتَسِلِ بِالْوَضُوءِ , ثُمَّ إِفَاضَةُ الْمَاءِ عَلَى سَائِرِ الْبَدَنِ ، اخْتِيَارٌ وَاسْتِحْبَابٌ لا فَرْضٌ وَإِيجَابٌ
Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik. Bir kecha tun boʻyi yurdik; sahar payti, subhdan oldin, biz oʻsha (uyquga) yiqildik — musofir uchun undan koʻra shirinroq (uyqu) yoʻqdir. Bizni faqat quyoshning issigʻi uygʻotdi — soʻng (roviy) hadisning bir qismini zikr qildi — va aytdi: Soʻng namozga chorlandi; u zot bir necha odam bilan namoz oʻqidilar. Namozlaridan burilganlarida, bir kishi chetda — qavm bilan namoz oʻqimay turgan edi. U zot unga: «Ey falonchi, seni qavm bilan namoz oʻqishdan nima toʻsdi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, menga janobat yetdi, suv esa yoʻq», dedi. U zot: «Tuproqni lozim tut, u senga kifoya qiladi», dedilar. Soʻng yurdilar; odamlar u zotga (suvsizlikdan) shikoyat qilishdi. Bas, u zot falonchini — uning ismini Abu Rajo aytgan, Avf esa uni unutgan — va Ali ibn Abu Tolibni chaqirib, ikkoviga: «Boringlar, bizga suv izlanglar», dedilar. Ikkovi joʻnab, tuya ustidagi ikki mesh orasida (kelayotgan) bir ayolni uchratishdi — soʻng (roviy) hadisni zikr qildi — va aytdi: Soʻng odamlar orasida: «Suv ichinglar va suv olinglar», deb chorlandi; xohlagan ichdi, xohlagan (suv) oldi. (Roviy) aytdi: Buning oxiri shu boʻldiki, u zot janobat yetgan kishiga bir idish suv berib: «Bor, uni oʻzingga quy», dedilar. Abu Bakr aytdi: Bu xabarda ham shunga dalolat bor: tayammum qilgan kishi tayammum bilan namoz oʻqisa, soʻng suv topib, junub boʻlsa gʻusl qilsa yoki hadasi boʻlsa tahorat qilsa, tayammum bilan oʻqigan namozini qayta oʻqishi vojib boʻlmaydi; chunki Nabiy ﷺ tayammum bilan namoz oʻqigan kishiga gʻusl qilishni buyurganlarida, uni tayammum bilan oʻqiganini qayta oʻqishga buyurmadilar. Xabarda yana shunga dalolat bor: janobatdan gʻusl qiluvchiga badanga suv quyishdan oldin tahorat aʼzolarini (yuvishi) vojib emas; chunki Nabiy ﷺ junub kishiga suvni oʻziga quyishni buyurganlarida, uni avval tahoratdan boshlab, tahorat aʼzolarini yuvib, soʻng butun badaniga suv quyishga buyurmadilar. U zotning bu buyruqlarida junub kishi oʻziga suv quysa, zimmasidagi gʻusl farzini ado qilgan boʻlishi ayon va sahih boʻldi. Bunda gʻusl qiluvchining tahoratdan boshlashi, soʻng butun badaniga suv quyishi — ixtiyor va istihbob (mustahab) ekaniga, farz va vojib emasligiga dalolat bordir.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик. Бир кеча тун бўйи юрдик; саҳар пайти, субҳдан олдин, биз ўша (уйқуга) йиқилдик — мусофир учун ундан кўра ширинроқ (уйқу) йўқдир. Бизни фақат қуёшнинг иссиғи уйғотди — сўнг (ровий) ҳадиснинг бир қисмини зикр қилди — ва айтди: Сўнг намозга чорланди; у зот бир неча одам билан намоз ўқидилар. Намозларидан бурилганларида, бир киши четда — қавм билан намоз ўқимай турган эди. У зот унга: «Эй фалончи, сени қавм билан намоз ўқишдан нима тўсди?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, менга жанобат етди, сув эса йўқ», деди. У зот: «Тупроқни лозим тут, у сенга кифоя қилади», дедилар. Сўнг юрдилар; одамлар у зотга (сувсизликдан) шикоят қилишди. Бас, у зот фалончини — унинг исмини Абу Ражо айтган, Авф эса уни унутган — ва Али ибн Абу Толибни чақириб, икковига: «Боринглар, бизга сув изланглар», дедилар. Иккови жўнаб, туя устидаги икки меш орасида (келаётган) бир аёлни учратишди — сўнг (ровий) ҳадисни зикр қилди — ва айтди: Сўнг одамлар орасида: «Сув ичинглар ва сув олинглар», деб чорланди; хоҳлаган ичди, хоҳлаган (сув) олди. (Ровий) айтди: Бунинг охири шу бўлдики, у зот жанобат етган кишига бир идиш сув бериб: «Бор, уни ўзингга қуй», дедилар. Абу Бакр айтди: Бу хабарда ҳам шунга далолат бор: таяммум қилган киши таяммум билан намоз ўқиса, сўнг сув топиб, жунуб бўлса ғусл қилса ёки ҳадаси бўлса таҳорат қилса, таяммум билан ўқиган намозини қайта ўқиши вожиб бўлмайди; чунки Набий ﷺ таяммум билан намоз ўқиган кишига ғусл қилишни буюрганларида, уни таяммум билан ўқиганини қайта ўқишга буюрмадилар. Хабарда яна шунга далолат бор: жанобатдан ғусл қилувчига баданга сув қуйишдан олдин таҳорат аъзоларини (ювиши) вожиб эмас; чунки Набий ﷺ жунуб кишига сувни ўзига қуйишни буюрганларида, уни аввал таҳоратдан бошлаб, таҳорат аъзоларини ювиб, сўнг бутун баданига сув қуйишга буюрмадилар. У зотнинг бу буйруқларида жунуб киши ўзига сув қуйса, зиммасидаги ғусл фарзини адо қилган бўлиши аён ва саҳиҳ бўлди. Бунда ғусл қилувчининг таҳоратдан бошлаши, сўнг бутун баданига сув қуйиши — ихтиёр ва истиҳбоб (мустаҳаб) эканига, фарз ва вожиб эмаслигига далолат бордир.