نَا بُنْدَارٌ ، نَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ ، ثنا أَبِي ، قَالَ : سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ أَيُّوبَ يُحَدِّثُ ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ قَيْسٍ ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ حُدَيْجٍ ، قَالَ : صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَهَا فَسَلَّمَ فِي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَ ، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّكَ سَهَوْتَ فَسَلَّمْتَ فِي رَكْعَتَيْنِ ، " فَأَمَرَ بِلالا فَأَقَامَ الصَّلاةَ ، ثُمَّ أَتَمَّ تِلْكَ الرَّكْعَةَ " وَسَأَلَتِ النَّاسُ عَنِ الرَّجُلِ الَّذِي ، قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّكَ سَهَوْتَ ، فَقِيلَ لِي : تَعْرِفُهُ ؟ قُلْتُ : لا ، إِلا أَنْ أَرَاهُ ، فَمَرَّ بِي رَجُلٌ فَقُلْتُ : هُوَ هَذَا قَالُوا : هَذَا طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ . هَذَا حَدِيثُ بُنْدَارٍ ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذِهِ الْقِصَّةُ غَيْرُ قِصَّةِ ذِي الْيَدَيْنِ ؛ لأَنَّ الْمُعْلِمَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سَهَا فِي هَذِهِ الْقِصَّةِ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ ، وَمُخْبِرُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تِلْكَ الْقِصَّةِ ذُو الْيَدَيْنِ ، وَالسَّهْوُ مِنَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قِصَّةِ ذِي الْيَدَيْنِ إِنَّمَا كَانَ فِي الظُّهْرِ أَوِ الْعَصْرِ ، وَفِي هَذِهِ الْقِصَّةِ إِنَّمَا كَانَ السَّهْوُ فِي الْمَغْرِبِ لا فِي الظُّهْرِ ، وَلا فِي الْعَصْرِ . وَقِصَّةُ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قِصَّةُ الْخِرْبَاقِ ، قِصَّةٌ ثَالِثَةٌ ؛ لأَنَّ التَّسْلِيمَ فِي خَبَرِ عِمْرَانَ مِنَ الرَّكْعَةِ الثَّالِثَةِ ، وَفِي قِصَّةِ ذِي الْيَدَيْنِ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ ، وَفِي خَبَرِ عِمْرَانَ دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُجْرَتَهُ ، ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْحُجْرَةِ ، وَفِي خَبَرِ أَبِي هُرَيْرَةَ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَشَبَةٍ مَعْرُوضَةٍ فِي الْمَسْجِدِ ، فَكُلُّ هَذِهِ أَدِلَّهٌ أَنَّ هَذِهِ الْقِصَصَ هِيَ ثَلاثُ قَصَصٍ : سَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّةً فَسَلَّمَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ ، وَسَهَا مَرَّةً أُخْرَى فَسَلَّمَ فِي ثَلاثِ رَكَعَاتٍ ، وَسَهَا مَرَّةً ثَالِثَةً فَسَلَّمَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مِنَ الْمَغْرِبِ ، فَتَكَلَّمَ فِي الْمَرَّاتِ الثَّلاثِ ، ثُمَّ أَتَمَّ صَلاتَهُ
Muoviya ibn Hudayj (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim; u zot sahv qilib, ikki rakaatda salom berdilar, soʻng (namozdan) chiqdilar. Shunda bir kishi u zotga: «Yo Rasululloh, Siz sahv qilib, ikki rakaatda salom berdingiz», dedi. Bas, u zot Bilolga buyurdilar, u namozga iqoma aytdi; soʻng u zot oʻsha rakaatni toʻliq oʻqidilar. Men odamlardan: «Yo Rasululloh, Siz sahv qildingiz», degan kishi haqida soʻradim. Menga: «Uni tanaysanmi?» deyildi. Men: «Yoʻq, faqat koʻrsam (tanayman)», dedim. Shunda yonimdan bir kishi oʻtdi va men: «Mana shu», dedim. Ular: «Bu Talha ibn Ubaydullohdir», deyishdi. Bu — Bundorning hadisidir. Abu Bakr aytdi: Bu qissa Zul-Yadayn qissasidan boshqadir; chunki bu qissada Nabiy ﷺga sahv qilganlarini bildirgan kishi Talha ibn Ubaydullohdir, u qissada esa Nabiy ﷺga xabar bergan Zul-Yadayndir. Nabiy ﷺdan Zul-Yadayn qissasidagi sahv peshin yoki asrda boʻlgan; bu qissada esa sahv shomda boʻlgan — na peshinda, na asrda. Imron ibn Husaynning qissasi — Xirboq qissasi esa uchinchi qissadir; chunki Imronning xabarida salom uchinchi rakaatdan (berilgan), Zul-Yadayn qissasida esa ikki rakaatdan. Imronning xabarida Nabiy ﷺ hujralariga kirdilar, soʻng hujradan chiqdilar; Abu Hurayraning xabarida esa Nabiy ﷺ masjidda koʻndalang qoʻyilgan bir yogʻoch tomon turdilar. Bularning barchasi bu qissalar uchta qissa ekaniga dalildir: Nabiy ﷺ bir marta sahv qilib, ikki rakaatdan salom berdilar; boshqa bir marta sahv qilib, uch rakaatda salom berdilar; uchinchi marta sahv qilib, shomning ikki rakaatida salom berdilar. Uchala martada ham gapirdilar, soʻng namozlarini toʻliq oʻqidilar.Муовия ибн Ҳудайж (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим; у зот саҳв қилиб, икки ракаатда салом бердилар, сўнг (намоздан) чиқдилар. Шунда бир киши у зотга: «Ё Расулуллоҳ, Сиз саҳв қилиб, икки ракаатда салом бердингиз», деди. Бас, у зот Билолга буюрдилар, у намозга иқома айтди; сўнг у зот ўша ракаатни тўлиқ ўқидилар. Мен одамлардан: «Ё Расулуллоҳ, Сиз саҳв қилдингиз», деган киши ҳақида сўрадим. Менга: «Уни танайсанми?» дейилди. Мен: «Йўқ, фақат кўрсам (танайман)», дедим. Шунда ёнимдан бир киши ўтди ва мен: «Мана шу», дедим. Улар: «Бу Талҳа ибн Убайдуллоҳдир», дейишди. Бу — Бундорнинг ҳадисидир. Абу Бакр айтди: Бу қисса Зул-Ядайн қиссасидан бошқадир; чунки бу қиссада Набий ﷺга саҳв қилганларини билдирган киши Талҳа ибн Убайдуллоҳдир, у қиссада эса Набий ﷺга хабар берган Зул-Ядайндир. Набий ﷺдан Зул-Ядайн қиссасидаги саҳв пешин ёки асрда бўлган; бу қиссада эса саҳв шомда бўлган — на пешинда, на асрда. Имрон ибн Ҳусайннинг қиссаси — Хирбоқ қиссаси эса учинчи қиссадир; чунки Имроннинг хабарида салом учинчи ракаатдан (берилган), Зул-Ядайн қиссасида эса икки ракаатдан. Имроннинг хабарида Набий ﷺ ҳужраларига кирдилар, сўнг ҳужрадан чиқдилар; Абу Ҳурайранинг хабарида эса Набий ﷺ масжидда кўндаланг қўйилган бир ёғоч томон турдилар. Буларнинг барчаси бу қиссалар учта қисса эканига далилдир: Набий ﷺ бир марта саҳв қилиб, икки ракаатдан салом бердилар; бошқа бир марта саҳв қилиб, уч ракаатда салом бердилар; учинчи марта саҳв қилиб, шомнинг икки ракаатида салом бердилар. Учала мартада ҳам гапирдилар, сўнг намозларини тўлиқ ўқидилар.