نا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، نا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، نا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . ح وَحَدَّثَنَا بُنْدَارٌ ، ثنا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ . ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ ، ثنا عَبْدَةُ ، كِلاهُمَا عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عُرْوَبةَ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيِّ ، وَهَذَا حَدِيثُ عَبْدَةَ ، قَالَ : صَلَّى بِنَا أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ ، فَلَمَّا جَلَسَ فِي آخِرِ صَلاتِهِ ، قَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ : أُقِرَّتِ الصَّلاةُ بِالْبِرِّ وَالزَّكَاةِ ، فَلَمَّا انْفَتَلَ أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ ، قَالَ : أَيُّكُمُ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا ؟ أَمَا تَدْرُونَ مَا تَقُولُونَ فِي صَلاتِكُمْ ؟ إِنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَنَا ، فَبَيَّنَ لَنَا سُنَّتَنَا ، وَعَلَّمَنَا صَلاتَنَا ، فَقَالَ : " إِذَا صَلَّيْتُمْ فَأَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ ، وَلْيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ ، فَإِذَا كَبَّرَ الإِمَامُ كَبِّرُوا ، وَإِذَا قَالَ : غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ ، فَقُولُوا : آمِينَ يُحِبَّكُمُ اللَّهُ ، وَإِذَا كَبَّرَ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا ؛ فَإِنَّ الإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ ، وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ " ، فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " فَتِلْكَ بِتِلْكَ ، فَإِذَا كَبَّرَ وَسَجَدَ فَاسْجُدُوا ؛ فَإِنَّ الإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ ، وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ " . زَادَ بُنْدَارٌ : فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ : " فَتِلْكَ بِتِلْكَ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : يُرِيدُ أَنَّ الإِمَامَ يَسْبِقُكُمْ إِلَى الرُّكُوعِ ، فَيَرْكَعُ قَبْلَكُمْ ، فَتَرْفَعُونَ أَنْتُمْ رُءُوسَكُمْ مِنَ الرُّكُوعِ بَعْدَ رَفْعِهِ ، فَتَمْكُثُونَ فِي الرُّكُوعِ ، فَهَذِهِ الْمَكْثَةُ فِي الرُّكُوعِ بَعْدَ رَفْعِ الإِمَامِ الرَّأْسَ مِنَ الرُّكُوعِ بِتِلْكَ السَّبْقَةِ الَّتِي سَبَقَكُمْ بِهَا الإِمَامُ إِلَى الرُّكُوعِ ، وَكَذَلِكَ السُّجُودُ
Hittan ibn Abdulloh ar-Raqoshiy aytdi: Abu Muso al-Ashʼariy bizga namoz oʻqib berdi. Namozining oxirida oʻtirganida, ulardan bir kishi: Namoz yaxshilik va zakot bilan birga (qoʻshib) belgilandi, dedi. Abu Muso al-Ashʼariy namozdan burilgach: Qaysingiz ana u soʻzni aytdi? Namozingizda nima deyayotganingizni bilmaysizmi? dedi. Albatta, Rasululloh ﷺ bizga xutba qilib, sunnatimizni bayon qildilar va namozimizni oʻrgatib: «Namoz oʻqisangiz, saflaringizni toʻgʻrilanglar va biringiz sizga imom boʻlsin. Imom takbir aytsa, takbir aytinglar; u: gʻayril-magʻzubi alayhim va laz-zoolliyn, desa, omin denglar — Alloh sizlarni sevadi. U takbir aytib rukuʼ qilsa, takbir aytib rukuʼ qilinglar; chunki imom sizlardan oldin rukuʼ qiladi va sizlardan oldin (boshini) koʻtaradi», dedilar. Soʻng Allohning Nabiysi ﷺ: «Ana u — anasiga (baravar)dir. U takbir aytib sajda qilsa, sajda qilinglar; chunki imom sizlardan oldin sajda qiladi va sizlardan oldin (boshini) koʻtaradi», dedilar. Bundor qoʻshimcha qildi: Allohning Nabiysi: «Ana u — anasiga (baravar)dir», dedilar. Abu Bakr aytdi: Bundan shu iroda qilinadi: imom rukuʼga sizlardan oldin oʻtadi va sizlardan avval rukuʼ qiladi; sizlar esa boshlaringizni rukuʼdan u koʻtargandan keyin koʻtarasizlar va rukuʼda (bir oz) turib qolasizlar. Imom boshini rukuʼdan koʻtargandan keyin rukuʼda shu turib qolishingiz — imomning rukuʼga oʻtishda sizlardan oldinga oʻtganiga (baravar)dir. Sajda ham xuddi shunday.Ҳиттан ибн Абдуллоҳ ар-Рақоший айтди: Абу Мусо ал-Ашъарий бизга намоз ўқиб берди. Намозининг охирида ўтирганида, улардан бир киши: Намоз яхшилик ва закот билан бирга (қўшиб) белгиланди, деди. Абу Мусо ал-Ашъарий намоздан бурилгач: Қайсингиз ана у сўзни айтди? Намозингизда нима деяётганингизни билмайсизми? деди. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилиб, суннатимизни баён қилдилар ва намозимизни ўргатиб: «Намоз ўқисангиз, сафларингизни тўғриланглар ва бирингиз сизга имом бўлсин. Имом такбир айтса, такбир айтинглар; у: ғайрил-мағзуби алайҳим ва лаз-зооллийн, деса, омин денглар — Аллоҳ сизларни севади. У такбир айтиб рукуъ қилса, такбир айтиб рукуъ қилинглар; чунки имом сизлардан олдин рукуъ қилади ва сизлардан олдин (бошини) кўтаради», дедилар. Сўнг Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Ана у — анасига (баравар)дир. У такбир айтиб сажда қилса, сажда қилинглар; чунки имом сизлардан олдин сажда қилади ва сизлардан олдин (бошини) кўтаради», дедилар. Бундор қўшимча қилди: Аллоҳнинг Набийси: «Ана у — анасига (баравар)дир», дедилар. Абу Бакр айтди: Бундан шу ирода қилинади: имом рукуъга сизлардан олдин ўтади ва сизлардан аввал рукуъ қилади; сизлар эса бошларингизни рукуъдан у кўтаргандан кейин кўтарасизлар ва рукуъда (бир оз) туриб қоласизлар. Имом бошини рукуъдан кўтаргандан кейин рукуъда шу туриб қолишингиз — имомнинг рукуъга ўтишда сизлардан олдинга ўтганига (баравар)дир. Сажда ҳам худди шундай.