أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ الأَيْلِي ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنْ عَائِشَةَ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ ، وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ فَلا يَعْصِيهِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فِي خَبَرِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى أَبَا إِسْرَائِيلَ قَائِمًا فِي الشَّمْسِ ، فَقَالَ : " مَا لَهُ قَائِمٌ فِي الشَّمْسِ ؟ " قَالُوا : نَذَرَ أَنْ يَصُومَ ، وَأَنْ لا يَجْلِسَ وَلا يَسْتَظِلَّ ، قَالَ : " مُرُوهُ فَلْيَجْلِسْ ، وَلْيَسْتَظِلَّ ، وَلْيَصُمْ " . فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْوَفَاءِ بِالصَّوْمِ الَّذِي هُوَ طَاعَةٌ ، وَتَرْكِ الْقِيَامِ فِي الشَّمْسِ ، إِذْ لا طَاعَةَ فِي الْقِيَامِ فِي الشَّمْسِ . وَإِنْ كَانَ الْقِيَامُ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ بِمَعْصِيَةٍ ، إِلا أَنْ يَكُونَ فِيهِ تَعْذِيبٌ ، فَيَكُونُ حِينَئِذٍ مَعْصِيَةً . قَدْ خَرَّجْتُ هَذَا الْجِنْسَ عَلَى الاسْتِقْصَاءِ فِي كِتَابِ النُّذُورِ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga toat qilishni nazr qilsa, Unga toat qilsin; kim Allohga maʼsiyat qilishni nazr qilsa, Unga maʼsiyat qilmasin», dedilar. Abu Bakr aytdi: Ibn Abbosning xabarida (keltiriladiki), Nabiy ﷺ Abu Isroilni quyoshda tik turgan holda koʻrdilar-da: «Unga nima boʻldi, quyoshda turibdi?» dedilar. Ular: «U roʻza tutishni, oʻtirmaslikni va soyalanmaslikni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Unga buyuringlar, oʻtirsin, soyalansin va roʻzasini tutsin», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ unga toat boʻlgan roʻzani bajarishni va quyoshda turishni tark qilishni buyurdilar; chunki quyoshda turishda toat yoʻq. Garchi quyoshda turish maʼsiyat boʻlmasa ham, unda oʻzini azoblash boʻlsa, u holda maʼsiyat boʻladi. Men bu jinsni Nazrlar kitobida batafsil bayon qilganman.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга тоат қилишни назр қилса, Унга тоат қилсин; ким Аллоҳга маъсият қилишни назр қилса, Унга маъсият қилмасин», дедилар. Абу Бакр айтди: Ибн Аббоснинг хабарида (келтириладики), Набий ﷺ Абу Исроилни қуёшда тик турган ҳолда кўрдилар-да: «Унга нима бўлди, қуёшда турибди?» дедилар. Улар: «У рўза тутишни, ўтирмасликни ва сояланмасликни назр қилган», дедилар. У зот: «Унга буюринглар, ўтирсин, соялансин ва рўзасини тутсин», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ унга тоат бўлган рўзани бажаришни ва қуёшда туришни тарк қилишни буюрдилар; чунки қуёшда туришда тоат йўқ. Гарчи қуёшда туриш маъсият бўлмаса ҳам, унда ўзини азоблаш бўлса, у ҳолда маъсият бўлади. Мен бу жинсни Назрлар китобида батафсил баён қилганман.