عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَكْثَرُ مَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يحلف: «لَا ومقلب الْقُلُوب» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Abdulloh (ibn Umar) (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺning eng koʻp ichadigan qasamlari — «La va muqallibal-qulub (Yoʻq — qalblarni aylantiruvchi (Alloh) bilan qasamki)» (degan qasam) edi.(Абдуллоҳ (ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг энг кўп ичадиган қасамлари — «Ла ва муқаллибал-қулуб (Йўқ — қалбларни айлантирувчи (Аллоҳ) билан қасамки)» (деган қасам) эди.

وَعَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ مَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ أَوْ ليصمت»

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ Umar ibn Xattobga — u bir (otliq) karvonda otasi bilan qasam ichib ketayotganida — yetib qoldilar va: «Ogoh boʻlinglar, albatta Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishingizdan qaytaradi. Kim qasam ichmoqchi boʻlsa, Alloh bilan qasam ichsin yoki jim tursin», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ Умар ибн Хаттобга — у бир (отлиқ) карвонда отаси билан қасам ичиб кетаётганида — етиб қолдилар ва: «Огоҳ бўлинглар, албатта Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишингиздан қайтаради. Ким қасам ичмоқчи бўлса, Аллоҳ билан қасам ичсин ёки жим турсин», дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَحْلِفُوا بِالطَّوَاغِي وَلَا بِآبَائِكُمْ» . رَوَاهُ مُسلم

Abdurahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Butlar nomi bilan ham, ota-bobolaringiz nomi bilan ham qasam ichmanglar», — dedilar.Абдураҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бутлар номи билан ҳам, ота-боболарингиз номи билан ҳам қасам ичманглар», — дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " مَنْ حَلَفَ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ: بِاللَّاتِ وَالْعُزَّى فَلْيَقُلْ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ. وَمَنْ قَالَ لِصَاحِبِهِ: تَعَالَ أقامرك فليتصدق "

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Kim qasam ichib, qasamida ‹Lot va Uzzo bilan (qasam)› desa, ‹La ilaha illalloh› desin. Kim oʻz hamrohiga: ‹Kel, sen bilan qimor oʻynay› desa, sadaqa bersin», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Ким қасам ичиб, қасамида ‹Лот ва Уззо билан (қасам)› деса, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› десин. Ким ўз ҳамроҳига: ‹Кел, сен билан қимор ўйнай› деса, садақа берсин», дедилар.

وَعَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ حَلَفَ عَلَى مِلَّةٍ غَيْرِ الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَ وَلَيْسَ عَلَى ابْنِ آدَمَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ فِي الدُّنْيَا عُذِّبَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ لَعَنَ مُؤْمِنًا فَهُوَ كَقَتْلِهِ وَمَنْ قَذَفَ مُؤْمِنًا بِكُفْرٍ فَهُوَ كَقَتْلِهِ وَمَنِ ادَّعَى دَعْوَى كَاذِبَةً لِيَتَكَثَّرَ بِهَا لَمْ يَزِدْهُ اللَّهُ إِلَّا قِلَّةً»

(Sobit ibn Zahhok (roziyallohu anhu) — u Shajara (Bayʼat ar-Rizvon) sahobalaridan edi — rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Islomdan boshqa bir millat (din) bilan qasam ichsa (yaʼni ‹agar shunday qilsam, falon din(dagi) boʻlay› desa), u oʻzi aytganidek (gunohkor)dir. Odam farzandi oʻzi ega boʻlmagan narsa haqida nazr (qilishga majbur) emas. Kim bu dunyoda oʻzini biror narsa bilan oʻldirsa, qiyomat kuni oʻsha (narsa) bilan azoblanadi. Kim bir moʻminni laʼnatlasa, bu uni oʻldirgani kabidir. Kim bir moʻminni kufr bilan ayblasa, bu (ham) uni oʻldirgani kabidir» dedilar.(Собит ибн Заҳҳок (розияллоҳу анҳу) — у Шажара (Байъат ар-Ризвон) саҳобаларидан эди — ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Исломдан бошқа бир миллат (дин) билан қасам ичса (яъни ‹агар шундай қилсам, фалон дин(даги) бўлай› деса), у ўзи айтганидек (гуноҳкор)дир. Одам фарзанди ўзи эга бўлмаган нарса ҳақида назр (қилишга мажбур) эмас. Ким бу дунёда ўзини бирор нарса билан ўлдирса, қиёмат куни ўша (нарса) билан азобланади. Ким бир мўминни лаънатласа, бу уни ўлдиргани кабидир. Ким бир мўминни куфр билан айбласа, бу (ҳам) уни ўлдиргани кабидир» дедилар.

وَعَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَنِّي وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَا أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلَّا كَفَّرْتُ عَنْ يَمِينِي وَأَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ»

(Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Ashʼariylardan bir guruh (kishi) bilan Rasululloh ﷺning oldilariga — u zotdan ulov soʻrash uchun — keldim. U zot: «Allohga qasamki, men sizlarni mindirmayman; menda sizlarni mindiradigan (narsa) ham yoʻq», dedilar. Soʻng biz Alloh xohlagancha (bir muddat) turdik; keyin (u zotga) tuyalar keltirildi va u zot bizga uchta tuya (berishni) buyurdilar. Biz joʻnab ketganimizda, baʼzilarimiz bir-birimizga: «Alloh bizga baraka bermaydi; biz Rasululloh ﷺning oldilariga ulov soʻrab keldik, u zot bizni mindirmaslikka qasam ichdilar, soʻng (baribir) bizni mindirdilar», dedik. Abu Muso aytdi: Bas, biz Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib, buni u zotga zikr qildik. U zot: «Sizlarni men mindirganim yoʻq; balki Alloh sizlarni mindirdi. Allohga qasamki — inshaalloh — men biror narsaga qasam ichsam-u, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb koʻrsam, albatta qasamim (uchun) kaffora toʻlab, yaxshiroq boʻlganini qilaman va (qasam uchun) kaffora (beraman)», dedilar.(Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Ашъарийлардан бир гуруҳ (киши) билан Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига — у зотдан улов сўраш учун — келдим. У зот: «Аллоҳга қасамки, мен сизларни миндирмайман; менда сизларни миндирадиган (нарса) ҳам йўқ», дедилар. Сўнг биз Аллоҳ хоҳлаганча (бир муддат) турдик; кейин (у зотга) туялар келтирилди ва у зот бизга учта туя (беришни) буюрдилар. Биз жўнаб кетганимизда, баъзиларимиз бир-биримизга: «Аллоҳ бизга барака бермайди; биз Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига улов сўраб келдик, у зот бизни миндирмасликка қасам ичдилар, сўнг (барибир) бизни миндирдилар», дедик. Абу Мусо айтди: Бас, биз Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб, буни у зотга зикр қилдик. У зот: «Сизларни мен миндирганим йўқ; балки Аллоҳ сизларни миндирди. Аллоҳга қасамки — иншааллоҳ — мен бирор нарсага қасам ичсам-у, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб кўрсам, албатта қасамим (учун) каффора тўлаб, яхшироқ бўлганини қиламан ва (қасам учун) каффора (бераман)», дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ سَمُرَةَ لَا تَسْأَلِ الْإِمَارَةَ فَإِنَّكَ إِنْ أُوتِيتَهَا عَنْ مَسْأَلَةٍ وُكِلْتَ إِلَيْهَا وَإِنْ أُوتِيتَهَا عَنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ أُعِنْتَ عَلَيْهَا وَإِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ وَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ» . وَفِي رِوَايَةٍ: «فَأْتِ الَّذِي هُوَ خير وَكفر عَن يَمِينك»

(Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Ey Abdurrahmon ibn Samura, amirlikni (rahbarlikni) soʻrama; chunki agar u senga soʻrab (olganing) sababli berilsa, sen unga (oʻzing) topshirib qoʻyilasan (yolgʻiz qolasan); agar u senga soʻramasdan berilsa, unga (Allohning) yordami bilan kuchaytirilasan. Qachon biror narsaga qasam ichsang-u, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb koʻrsang, qasaming (uchun) kaffora toʻla va yaxshiroq boʻlganini qil», dedilar.(Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Эй Абдурраҳмон ибн Самура, амирликни (раҳбарликни) сўрама; чунки агар у сенга сўраб (олганинг) сабабли берилса, сен унга (ўзинг) топшириб қўйиласан (ёлғиз қоласан); агар у сенга сўрамасдан берилса, унга (Аллоҳнинг) ёрдами билан кучайтириласан. Қачон бирор нарсага қасам ичсанг-у, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб кўрсанг, қасаминг (учун) каффора тўла ва яхшироқ бўлганини қил», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى خَيْرًا مِنْهَا فَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ وليفعل» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir narsaga qasam ichsa-yu, soʻng undan yaxshiroqni koʻrsa, qasamining kafforatini bersin va oʻsha (yaxshiroq ish)ni qilsin», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир нарсага қасам ичса-ю, сўнг ундан яхшироқни кўрса, қасамининг каффоратини берсин ва ўша (яхшироқ иш)ни қилсин», дедилар. Муслим ривоят қилган.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَاللَّهِ لَأَنْ يَلَجَّ أَحَدُكُمْ بِيَمِينِهِ فِي أَهْلِهِ آثَمُ لَهُ عِنْدَ الله نم أَنْ يُعْطِيَ كَفَّارَتَهُ الَّتِي افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْهِ»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan (rivoyat qilinadiki,)) Rasululloh ﷺ: «Allohga qasamki, biringizning oʻz oilasi (ziyoniga) qilgan qasamida qattiq turib olishi — Allohning huzurida, Alloh unga farz qilgan kafforani toʻlashidan koʻra, oʻzi uchun gunohliroqdir», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан (ривоят қилинадики,)) Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга қасамки, бирингизнинг ўз оиласи (зиёнига) қилган қасамида қаттиқ туриб олиши — Аллоҳнинг ҳузурида, Аллоҳ унга фарз қилган каффорани тўлашидан кўра, ўзи учун гуноҳлироқдир», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَمِينُكَ عَلَى مَا يُصَدِّقُكَ عَلَيْهِ صَاحبك» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasaming sherigʻing (raqibing) seni tasdiqlaydigan narsa ustiga (boʻlmogʻi lozim)», dedilar. Amr esa: «Sherigʻing u bilan seni tasdiqlaydigan (narsa ustiga)», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасаминг шериғинг (рақибинг) сени тасдиқлайдиган нарса устига (бўлмоғи лозим)», дедилар. Амр эса: «Шериғинг у билан сени тасдиқлайдиган (нарса устига)», деди.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْيَمِينُ عَلَى نِيَّةِ الْمُسْتَحْلِفِ» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasam, qasam ichirayotgan kishining niyatiga koʻra (eʼtiborga olinadi)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасам, қасам ичираётган кишининг ниятига кўра (эътиборга олинади)», дедилар.

عَن عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ: (لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ) فِي قَوْلِ الرَّجُلِ: لَا وَاللَّهِ وَبَلَى وَاللَّهِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَفِي شَرْحِ السُّنَّةِ لَفْظُ الْمَصَابِيحِ وَقَالَ: رَفَعَهُ بَعْضُهُمْ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنهُ

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Bu oyat — ‹Alloh sizlarni qasamlaringizdagi behuda (laxv) uchun (javobga) tutmaydi› (Baqara surasi, 225) — kishininng ‹yoʻq, Allohga qasam› va ‹ha, Allohga qasam› (deb oʻylamasdan aytadigan) soʻzi haqida nozil boʻ ldi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Бу оят — ‹Аллоҳ сизларни қасамларингиздаги беҳуда (лахв) учун (жавобга) тутмайди› (Бақара сураси, 225) — кишининнг ‹йўқ, Аллоҳга қасам› ва ‹ҳа, Аллоҳга қасам› (деб ўйламасдан айтадиган) сўзи ҳақида нозил бў лди.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ وَلَا بِأُمَّهَاتِكُمْ وَلَا بِالْأَنْدَادِ وَلَا تَحْلِفُوا بِاللَّهِ إِلَّا وَأَنْتُمْ صَادِقُونَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otalaringiz bilan ham, onalaringiz bilan ham, (Allohga) tenglashtirilgan narsalar bilan ham qasam ichmanglar. Faqat Alloh bilangina qasam iching va Alloh bilan qasam ichganda ham faqat rost soʻzlovchi holingizda qasam iching», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оталарингиз билан ҳам, оналарингиз билан ҳам, (Аллоҳга) тенглаштирилган нарсалар билан ҳам қасам ичманглар. Фақат Аллоҳ билангина қасам ичинг ва Аллоҳ билан қасам ичганда ҳам фақат рост сўзловчи ҳолингизда қасам ичинг», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللَّهِ فَقَدْ أَشْرَكَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Saʼd ibn Ubayda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) bir kishining: «Yoʻq, Kaʼba haqqi», deb qasam ichganini eshitib qoldilar-da, unga: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Kim Allohdan oʻzga bilan qasam ichsa, batahqiq shirk keltiribdi›, deganlarini eshitganman», dedilar.Саъд ибн Убайда (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади. У айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) бир кишининг: «Йўқ, Каъба ҳаққи», деб қасам ичганини эшитиб қолдилар-да, унга: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким Аллоҳдан ўзга билан қасам ичса, батаҳқиқ ширк келтирибди›, деганларини эшитганман», дедилар.

وَعَنْ بُرَيْدَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ حَلَفَ بِالْأَمَانَةِ فَلَيْسَ منا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Burayda ibn al-Husayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ‹omonat› bilan qasam ichsa, u bizdan emas», dedilar.Бурайда ибн ал-Ҳусайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ‹омонат› билан қасам ичса, у биздан эмас», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَنْ قَالَ: إِنِّي بَرِيءٌ مِنَ الْإِسْلَامِ فَإِنْ كَانَ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَ وَإِنْ كَانَ صَادِقًا فَلَنْ يَرْجِعَ إِلَى الْإِسْلَامِ سَالِمًا ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ‹Men Islomdan bezorman› desa, agar yolgʻonchi boʻlsa, oʻzi aytganidek boʻladi. Agar rostgoʻy boʻlsa, Islomga sogʻ-salomat qaytmaydi», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ‹Мен Исломдан безорман› деса, агар ёлғончи бўлса, ўзи айтганидек бўлади. Агар ростгўй бўлса, Исломга соғ-саломат қайтмайди», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اجْتَهَدَ فِي الْيَمِينِ قَالَ: «لَا وَالَّذِي نفس أَبُو الْقَاسِم بِيَدِهِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ahmad ibn Hanbal bizga aytdiki, Vakiʼ bizga aytdiki, Ikrima ibn Ammor bizga aytdiki, u Osim ibn Shumayxdan, u Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U aytdi: «Rasululloh ﷺ qasamni qattiq ichmoqchi boʻlganlarida: ‹Abulqosimning joni Qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasam›, der edilar».Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтдики, Вакиъ бизга айтдики, Икрима ибн Аммор бизга айтдики, у Осим ибн Шумайхдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ қасамни қаттиқ ичмоқчи бўлганларида: ‹Абулқосимнинг жони Қўлида бўлган Зот билан қасам›, дер эдилар».

وَعَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: كَانَتْ يَمِينُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حَلَفَ: «لَا وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning qasamlari: «Yoʻq, Allohdan magʻfirat soʻrayman», degan qasam edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг қасамлари: «Йўқ, Аллоҳдан мағфират сўрайман», деган қасам эди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى الله ليه وَسَلَّمَ قَالَ: " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَقَالَ: إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَلَا حِنْثَ عَلَيْهِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَذَكَرَ التِّرْمِذِيُّ جَمَاعَةً وَقَفُوهُ عَلَى ابْنِ عُمَرَ

Ahmad ibn Hanbal bizga aytdiki, Sufyon bizga aytdiki, u Ayyubdan, u Nofiʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildiki, uni Paygʻambar ﷺ ga yetkazadi. U zot: «Kim biror qasam ichsa-yu, ‹inshaalloh› desa, u istisno qilibdi», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтдики, Суфён бизга айтдики, у Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилдики, уни Пайғамбар ﷺ га етказади. У зот: «Ким бирор қасам ичса-ю, ‹иншааллоҳ› деса, у истисно қилибди», дедилар.

عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ ابْنَ عَم لي آتيه فَلَا يُعْطِينِي وَلَا يَصِلُنِي ثُمَّ يَحْتَاجُ إِلَيَّ فَيَأْتِينِي فَيَسْأَلُنِي وَقَدْ حَلَفْتُ أَنْ لَا أُعْطِيَهُ وَلَا أَصِلَهُ فَأَمَرَنِي أَنْ آتِيَ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَأُكَفِّرَ عَنْ يَمِينِي. رَوَاهُ النَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَفِي رِوَايَةٍ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ يَأْتِينِي ابْنُ عَمِّي فَأَحْلِفُ أَنْ لَا أُعْطِيَهُ وَلَا أَصِلَهُ قَالَ: «كَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ»

Molik ibn Nazla (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Rasululloh, aytingchi, mening bir amakivachcham bor, men uning oldiga borib, undan soʻrasam, u menga hech narsa bermaydi va men bilan aloqasini uzadi. Soʻng u menga muhtoj boʻlib qolsa, oldimga kelib, mendan soʻraydi. Men esa unga hech narsa bermaslikka va u bilan aloqa qilmaslikka qasam ichib qoʻyganman», dedim. Shunda u zot meni yaxshiroq boʻlganini qilishga va qasamimga kafforat toʻlashga buyurdilar.Молик ибн Назла (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Расулуллоҳ, айтингчи, менинг бир амакиваччам бор, мен унинг олдига бориб, ундан сўрасам, у менга ҳеч нарса бермайди ва мен билан алоқасини узади. Сўнг у менга муҳтож бўлиб қолса, олдимга келиб, мендан сўрайди. Мен эса унга ҳеч нарса бермасликка ва у билан алоқа қилмасликка қасам ичиб қўйганман», дедим. Шунда у зот мени яхшироқ бўлганини қилишга ва қасамимга каффорат тўлашга буюрдилар.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَنْذُرُوا فَإِنَّ النَّذْرَ لَا يُغْنِي مِنَ الْقَدَرِ شَيْئًا وَإِنَّمَا يُسْتَخْرَجُ بِهِ من الْبَخِيل»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nazr qilmanglar, chunki nazr qadardan biror narsani qaytarmaydi, u faqat baxil kishidan (mol) chiqarib oladi, xolos», dedilar. Roviy aytdi: Bu bobda Ibn Umardan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan hadisdir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan baʼzi ilm ahli amal shunda boʻlib, ular nazrni makruh sanaganlar. Abdulloh ibn Muborak aytdi: Nazrdagi makruhlik toatda ham, maʼsiyatda ham boʻladi; agar kishi toatga nazr qilib, uni bajo keltirsa, unga buning ajri bor, biroq nazr qilishi unga makruh boʻladi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Назр қилманглар, чунки назр қадардан бирор нарсани қайтармайди, у фақат бахил кишидан (мол) чиқариб олади, холос», дедилар. Ровий айтди: Бу бобда Ибн Умардан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли амал шунда бўлиб, улар назрни макруҳ санаганлар. Абдуллоҳ ибн Муборак айтди: Назрдаги макруҳлик тоатда ҳам, маъсиятда ҳам бўлади; агар киши тоатга назр қилиб, уни бажо келтирса, унга бунинг ажри бор, бироқ назр қилиши унга макруҳ бўлади.

وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَهُ فَلَا يَعْصِهِ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Oisha (roziyallohu anho) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Kim Allohga itoat qilishni nazr qilsa, Unga itoat qilsin; kim Unga osiy boʻlishni (gunoh qilishni) nazr qilsa, Unga osiy boʻlmasin», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Ким Аллоҳга итоат қилишни назр қилса, Унга итоат қилсин; ким Унга осий бўлишни (гуноҳ қилишни) назр қилса, Унга осий бўлмасин», дедилар.

وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةٍ وَلَا فِيمَا لَا يَمْلِكُ الْعَبْدُ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ وَفِي رِوَايَةٍ: «لَا نَذْرَ فِي مَعْصِيّة الله»

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Saqif (qabilasi) Banu Uqaylning ittifoqdoshlari edi. Saqif Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan ikki kishini asir oldi, Rasululloh ﷺ ning sahobalari esa Banu Uqayldan bir kishini asir olib, u bilan birga al-Azboʼ (tuya)ni ham qoʻlga kiritishdi. Rasululloh ﷺ uning oldiga keldilar — u boʻlsa bogʻlangan holatda edi. (Asir): «Yo Muhammad!» — dedi. (U zot) uning oldiga keldilar va: «Senga nima boʻldi?» — dedilar. U: «Meni nima uchun ushlading va hojilarni boshlab yuruvchini (tuyani) nima uchun ushlading?» — dedi. (U zot) buni ulugʻlab: «Seni ittifoqdoshlaring Saqifning jinoyati sababli ushladim», — dedilar. Soʻng undan yuz oʻgirib ketdilar. Shunda u (yana) ovoz berib: «Yo Muhammad, yo Muhammad!» — dedi. Rasululloh ﷺ rahmdil va mehribon edilar, shu sabab uning oldiga qaytdilar va: «Senga nima boʻldi?» — dedilar. U: «Men musulmonman», — dedi. (U zot): «Buni oʻzing oʻzingga ega holingda aytganingda edi, butun najotga erishar eding», — dedilar. Soʻng yuz oʻgirib ketdilar. U (yana) ovoz berib: «Yo Muhammad, yo Muhammad!» — dedi. (U zot) uning oldiga keldilar va: «Senga nima boʻldi?» — dedilar. U: «Men ochman, meni ovqatlantir, men chanqaganman, menga suv ber», — dedi. (U zot): «Bu — sening hojating», — dedilar. Soʻng u ikki kishi (evaziga) bandalikdan ozod qilindi. (Roviy) dedi: Ansorlardan bir ayol asir olingan va al-Azboʼ ham qoʻlga kiritilgan edi. Ayol bogʻlangan holatda edi, qavm esa chorvalarini uylari oldida (kechqurun) dam oldirib turishar edi. Bir kechasi (ayol) bogʻlangan joyidan qutulib, tuyalarning oldiga keldi. U qaysi tuyaga yaqinlashsa, u boʻkirar, shu sabab uni qoʻyib, oxiri al-Azboʼning oldiga yetib keldi — u esa boʻkirmadi. (Roviy) dedi: u (tuya) koʻnikkan, itoatkor edi. (Ayol) uning orqasiga oʻtirib, soʻng uni haydadi, u (tuya) yoʻlga tushdi. (Qavm) buni sezib, uni izlashdi, lekin (ayol) ularni ojiz qoldirdi. (Roviy) dedi: (Ayol) Allohga, agar Alloh uni shu (tuya) ustida najot bersa, albatta uni soʻyishni nazr qilgan edi. Madinaga yetib kelganida, odamlar uni koʻrib: «Bu al-Azboʼ-ku, Rasululloh ﷺ ning tuyasi!» — deyishdi. (Ayol): «Agar Alloh uni shu (tuya) ustida najot bersa, albatta uni soʻyishni nazr qilgan», — dedi. Shunda (odamlar) Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib, buni u zotga aytishdi. (U zot): «Subhanalloh! U (tuya)ga naqadar yomon mukofot beribdi! U Allohga, agar Alloh uni shu (tuya) ustida najot bersa, albatta uni soʻyishni nazr qilibdi. Maʼsiyatdagi nazrni bajarish yoʻq, banda ega boʻlmagan narsada ham (nazr bajarish yoʻq)», — dedilar. Ibn Hujrning rivoyatida: «Allohga maʼsiyatda nazr yoʻq», — deyilgan.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Сақиф (қабиласи) Бану Уқайлнинг иттифоқдошлари эди. Сақиф Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан икки кишини асир олди, Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобалари эса Бану Уқайлдан бир кишини асир олиб, у билан бирга ал-Азбў (туя)ни ҳам қўлга киритишди. Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига келдилар — у бўлса боғланган ҳолатда эди. (Асир): «Ё Муҳаммад!» — деди. (У зот) унинг олдига келдилар ва: «Сенга нима бўлди?» — дедилар. У: «Мени нима учун ушладинг ва ҳожиларни бошлаб юрувчини (туяни) нима учун ушладинг?» — деди. (У зот) буни улуғлаб: «Сени иттифоқдошларинг Сақифнинг жинояти сабабли ушладим», — дедилар. Сўнг ундан юз ўгириб кетдилар. Шунда у (яна) овоз бериб: «Ё Муҳаммад, ё Муҳаммад!» — деди. Расулуллоҳ ﷺ раҳмдил ва меҳрибон эдилар, шу сабаб унинг олдига қайтдилар ва: «Сенга нима бўлди?» — дедилар. У: «Мен мусулмонман», — деди. (У зот): «Буни ўзинг ўзингга эга ҳолингда айтганингда эди, бутун нажотга эришар эдинг», — дедилар. Сўнг юз ўгириб кетдилар. У (яна) овоз бериб: «Ё Муҳаммад, ё Муҳаммад!» — деди. (У зот) унинг олдига келдилар ва: «Сенга нима бўлди?» — дедилар. У: «Мен очман, мени овқатлантир, мен чанқаганман, менга сув бер», — деди. (У зот): «Бу — сенинг ҳожатинг», — дедилар. Сўнг у икки киши (эвазига) бандаликдан озод қилинди. (Ровий) деди: Ансорлардан бир аёл асир олинган ва ал-Азбў ҳам қўлга киритилган эди. Аёл боғланган ҳолатда эди, қавм эса чорваларини уйлари олдида (кечқурун) дам олдириб туришар эди. Бир кечаси (аёл) боғланган жойидан қутулиб, туяларнинг олдига келди. У қайси туяга яқинлашса, у бўкирар, шу сабаб уни қўйиб, охири ал-Азбўнинг олдига етиб келди — у эса бўкирмади. (Ровий) деди: у (туя) кўниккан, итоаткор эди. (Аёл) унинг орқасига ўтириб, сўнг уни ҳайдади, у (туя) йўлга тушди. (Қавм) буни сезиб, уни излашди, лекин (аёл) уларни ожиз қолдирди. (Ровий) деди: (Аёл) Аллоҳга, агар Аллоҳ уни шу (туя) устида нажот берса, албатта уни сўйишни назр қилган эди. Мадинага етиб келганида, одамлар уни кўриб: «Бу ал-Азбў-ку, Расулуллоҳ ﷺ нинг туяси!» — дейишди. (Аёл): «Агар Аллоҳ уни шу (туя) устида нажот берса, албатта уни сўйишни назр қилган», — деди. Шунда (одамлар) Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб, буни у зотга айтишди. (У зот): «Субҳаналлоҳ! У (туя)га нақадар ёмон мукофот берибди! У Аллоҳга, агар Аллоҳ уни шу (туя) устида нажот берса, албатта уни сўйишни назр қилибди. Маъсиятдаги назрни бажариш йўқ, банда эга бўлмаган нарсада ҳам (назр бажариш йўқ)», — дедилар. Ибн Ҳужрнинг ривоятида: «Аллоҳга маъсиятда назр йўқ», — дейилган.

وَعَن عقبَة بن عَامر عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «كَفَّارَةُ النَّذْرِ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nazrning kafforati qasamning kafforatidir», — dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Назрнинг каффорати қасамнинг каффоратидир», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: بَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ إِذا هُوَ بِرَجُل قَائِم فَسَأَلَهُ عَنْهُ فَقَالُوا: أَبُو إِسْرَائِيلَ نَذَرَ أَنْ يَقُومَ وَلَا يَقْعُدَ وَلَا يَسْتَظِلَّ وَلَا يَتَكَلَّمَ وَيَصُومَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مُرُوهُ فَلْيَتَكَلَّمْ وَلْيَسْتَظِلَّ وَلْيَقْعُدْ وَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ xutba qilib turganlarida, birdan bir kishini tik turgan (holda) koʻrdilar va u haqida soʻradilar. (Sahobalar): «(Bu) — Abu Isroil; u tik turishni, oʻtirmaslikni, soyada turmaslikni, gapirmaslikni va roʻza tutishni nazr qilgan», dedilar. Paygʻambar ﷺ: «Unga ayting: gapirsin, soyaga (oʻtsin), oʻtirsin va roʻzasini toʻ(liq) qilsin (davom ettirsin)», dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ хутба қилиб турганларида, бирдан бир кишини тик турган (ҳолда) кўрдилар ва у ҳақида сўрадилар. (Саҳобалар): «(Бу) — Абу Исроил; у тик туришни, ўтирмасликни, сояда турмасликни, гапирмасликни ва рўза тутишни назр қилган», дедилар. Пайғамбар ﷺ: «Унга айтинг: гапирсин, сояга (ўцин), ўтирсин ва рўзасини тў(лиқ) қилсин (давом эттирсин)», дедилар.

وَعَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى شَيْخًا يُهَادَى بَيْنَ ابْنَيْهِ فَقَالَ: «مَا بَالُ هَذَا؟» قَالُوا: نَذَرَ أَنْ يَمْشِيَ إِلَى بَيت الله قَالَ: «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى عَنْ تَعْذِيبِ هَذَا نَفسه لَغَنِيّ» . وَأمره أَن يركب. وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: «ارْكَبْ أَيُّهَا الشَّيْخُ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْكَ وَعَن نذرك»

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki oʻgʻli orasida (suyanib) yetaklab kelinayotgan bir cholni koʻrib: «Bunga nima boʻlgan?» — dedilar. (Sahobalar): «U (Kaʼbagacha) piyoda yurishni nazr qilgan», — deyishdi. (U zot): «Albatta, Alloh bu (kishi)ning oʻzini oʻzi azoblashidan beniyozdir», — dedilar va unga minib yurishni buyurdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки ўғли орасида (суяниб) етаклаб келинаётган бир чолни кўриб: «Бунга нима бўлган?» — дедилар. (Саҳобалар): «У (Каъбагача) пиёда юришни назр қилган», — дейишди. (У зот): «Албатта, Аллоҳ бу (киши)нинг ўзини ўзи азоблашидан бениёздир», — дедилар ва унга миниб юришни буюрдилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ سَعْدَ بن عبَادَة رَضِي الله عَنْهُم اسْتَفْتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَأَفْتَاهُ أَنْ يَقْضِيَهُ عَنْهَا

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Saʼd ibn Uboda al-Ansoriy onasining zimmasida boʻlgan bir nazr haqida Paygʻambar ﷺdan fatvo (hukm) soʻradi — onasi uni ado etmasdan vafot etgan edi. U zot unga (Saʼdga): «Uni onasi nomidan ado et», deb fatvo berdilar. Bas, bu (hukm) keyinchalik sunnat (qoida) boʻlib qoldi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Саъд ибн Убода ал-Ансорий онасининг зиммасида бўлган бир назр ҳақида Пайғамбар ﷺдан фатво (ҳукм) сўради — онаси уни адо этмасдан вафот этган эди. У зот унга (Саъдга): «Уни онаси номидан адо эт», деб фатво бердилар. Бас, бу (ҳукм) кейинчалик суннат (қоида) бўлиб қолди.

وَعَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَمْسِكْ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ» . قُلْتُ: فَإِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِي الَّذِي بِخَيْبَر. وَهَذَا طرف من حَدِيث مطول

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) Tabuk gʻazotida Rasululloh ﷺdan ortda qolib qolgani haqidagi voqeani soʻzlab bergan. U: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, tavbamning bir belgisi shuki, men molimdan butunlay ajralib, uni Alloh va Rasuliga sadaqa qilmoqchiman›, dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Molingni oʻzingga olib qol, bu sen uchun yaxshiroqdir›, dedilar. Men: ‹Unda Xaybardagi ulushimni oʻzimga olib qolaman›, dedim», deydi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Табук ғазотида Расулуллоҳ ﷺдан ортда қолиб қолгани ҳақидаги воқеани сўзлаб берган. У: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, тавбамнинг бир белгиси шуки, мен молимдан бутунлай ажралиб, уни Аллоҳ ва Расулига садақа қилмоқчиман›, дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Молингни ўзингга олиб қол, бу сен учун яхшироқдир›, дедилар. Мен: ‹Унда Хайбардаги улушимни ўзимга олиб қоламан›, дедим», дейди.

عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ نَذَرَ نَذْرًا لم يسمه فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ. وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَا يُطِيقُهُ فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ. وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا أَطَاقَهُ فَلْيَفِ بِهِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَه وَوَقفه بَعضهم على ابْن عَبَّاس

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim biror narsani nomini aytmasdan nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim maʼsiyat (osiylik) yoʻlida bir narsani nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim oʻzi uddasidan chiqolmaydigan narsani nazr qilsa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim oʻzi uddasidan chiqadigan narsani nazr qilsa, uni bajarsin», dedilar. Abu Dovud aytadi: Bu hadisni Vakiʼ va boshqalar Abdulloh ibn Said ibn Abu Hinddan rivoyat qilib, uni Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)da toʻxtatganlar (mavquf qilganlar).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор нарсани номини айтмасдан назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким маъсият (осийлик) йўлида бир нарсани назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким ўзи уддасидан чиқолмайдиган нарсани назр қилса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким ўзи уддасидан чиқадиган нарсани назр қилса, уни бажарсин», дедилар. Абу Довуд айтади: Бу ҳадисни Вакиъ ва бошқалар Абдуллоҳ ибн Саид ибн Абу Ҳинддан ривоят қилиб, уни Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)да тўхтатганлар (мавқуф қилганлар).

وَعَن ثَابت بن الضَّحَّاك قَالَ: نَذَرَ رَجُلٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَنْحَرَ إِبِلًا بِبُوَانَةَ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَلْ كَانَ فِيهَا وَثَنٌ مِنْ أَوْثَانِ الْجَاهِلِيَّةِ يُعْبَدُ؟» قَالُوا: لَا قَالَ: «فَهَلْ كَانَ فِيهِ عِيدٌ مِنْ أَعْيَادِهِمْ؟» قَالُوا: لَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أوف بِنَذْرِك فَإِنَّهُ لَا وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَلَا فِيمَا لَا يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Sobit ibn Zahhok (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ davrlarida bir kishi Buvonada tuya soʻyishni nazr qilibdi. Soʻng u Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Men Buvonada tuya soʻyishni nazr qilgan edim», dedi. Paygʻambar ﷺ: «U yerda johiliyatning ibodat qilinadigan butlaridan bir but bormidi?» deb soʻradilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «U yerda ularning bayramlaridan bir bayram bormidi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Nazringni bajar, chunki Allohga osiylik qilishda boʻlgan nazr ham, Odam farzandi ega boʻlmagan narsadagi nazr ham bajarilmaydi», dedilar.Собит ибн Заҳҳок (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ даврларида бир киши Бувонада туя сўйишни назр қилибди. Сўнг у Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Мен Бувонада туя сўйишни назр қилган эдим», деди. Пайғамбар ﷺ: «У ерда жоҳилиятнинг ибодат қилинадиган бутларидан бир бут бормиди?» деб сўрадилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «У ерда уларнинг байрамларидан бир байрам бормиди?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Назрингни бажар, чунки Аллоҳга осийлик қилишда бўлган назр ҳам, Одам фарзанди эга бўлмаган нарсадаги назр ҳам бажарилмайди», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جده رَضِي الله عَنهُ أَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ أَنْ أَضْرِبَ عَلَى رَأْسِكَ بِالدُّفِّ قَالَ: «أَوْفِي بِنَذْرِكِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَزَادَ رَزِينٌ: قَالَتْ: وَنَذَرْتُ أَنْ أَذْبَحَ بِمَكَانِ كَذَا وَكَذَا مَكَانٌ يَذْبَحُ فِيهِ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ فَقَالَ: «هَلْ كَانَ بِذَلِكِ الْمَكَانِ وَثَنٌ مِنْ أَوْثَانِ الْجَاهِلِيَّةِ يُعْبَدُ؟» قَالَتْ: لَا قَالَ: «هَلْ كَانَ فِيهِ عِيدٌ مِنْ أَعْيَادِهِمْ؟» قَالَتْ: لَا قَالَ: «أَوْفِي بِنَذْرِك»

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki: Bir ayol Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, men sizning boshingiz ustida childirma chalishni nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Nazringni bajar», dedilar. Ayol: «Men falon va falon joyda — johiliyat ahli qurbonlik soʻyadigan joyda — qurbonlik soʻyishni nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Sanam uchunmi?» deb soʻradilar. Ayol: «Yoʻq», dedi. U zot: «Butparastlar buti uchunmi?» dedilar. Ayol: «Yoʻq», dedi. U zot: «Nazringni bajar», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қиладики: Бир аёл Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен сизнинг бошингиз устида чилдирма чалишни назр қилган эдим», деди. У зот: «Назрингни бажар», дедилар. Аёл: «Мен фалон ва фалон жойда — жоҳилият аҳли қурбонлик сўядиган жойда — қурбонлик сўйишни назр қилган эдим», деди. У зот: «Санам учунми?» деб сўрадилар. Аёл: «Йўқ», деди. У зот: «Бутпарастлар бути учунми?» дедилар. Аёл: «Йўқ», деди. У зот: «Назрингни бажар», дедилар.

وَعَن أبي لبَابَة: أَنَّهُ قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ أَهْجُرَ دَارَ قَوْمِي الَّتِي أَصَبْتُ فِيهَا الذَّنْبَ وَأَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي كُلِّهِ صَدَقَةً قَالَ: «يُجْزِئُ عَنْكَ الثُّلُثُ» . رَوَاهُ رزين

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Paygʻambar ﷺ ga — yoki Abu Luboba (roziyallohu anhu), yoki Alloh xohlagan kishi (shunday dedi): «Tavbamning (kamoli) shudirki, men gunohga botgan qavmim diyorini tark etsam va butun molimdan ajralib, uni sadaqa qilsam», dedi. U zot: «Sen uchun (molingning) uchdan biri kifoya qiladi», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Пайғамбар ﷺ га — ёки Абу Лубоба (розияллоҳу анҳу), ёки Аллоҳ хоҳлаган киши (шундай деди): «Тавбамнинг (камоли) шудирки, мен гуноҳга ботган қавмим диёрини тарк этсам ва бутун молимдан ажралиб, уни садақа қилсам», деди. У зот: «Сен учун (молингнинг) учдан бири кифоя қилади», дедилар.

وَعَن جَابر بن عبد الله: أَنَّ رَجُلًا قَامَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَقَالَ: يَا رَسُول الله لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِنْ فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكَ مَكَّةَ أَنْ أُصَلِّيَ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ رَكْعَتَيْنِ قَالَ: «صلى الله عَلَيْهِ وَسلم هَهُنَا» ثمَّ عَاد فَقَالَ: «صل هَهُنَا» ثُمَّ أَعَادَ عَلَيْهِ فَقَالَ: «شَأْنَكَ إِذًا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد والدارمي

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Fath (Makka fathi) kuni bir kishi oʻrnidan turib: «Ey Rasululloh, men Alloh Makkani sizning qoʻlingiz bilan fath qildirsa, Baytul-Maqdisda ikki rakaat namoz oʻqishni Allohga nazr qilgan edim», dedi. (U zot:) «Shu yerda oʻqi», dedilar. Soʻng (u kishi) qaytib (gapini) aytdi, (u zot yana): «Shu yerda oʻqi», dedilar. Soʻng (u kishi yana) qaytib (gapini) aytdi, shunda (u zot): «Unday boʻlsa, oʻzing bilasan», dedilar. Abu Dovud aytdi: Shunga oʻxshash (rivoyat) Abdurrahmon ibn Avfdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilingan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Фатҳ (Макка фатҳи) куни бир киши ўрнидан туриб: «Эй Расулуллоҳ, мен Аллоҳ Маккани сизнинг қўлингиз билан фатҳ қилдирса, Байтул-Мақдисда икки ракаат намоз ўқишни Аллоҳга назр қилган эдим», деди. (У зот:) «Шу ерда ўқи», дедилар. Сўнг (у киши) қайтиб (гапини) айтди, (у зот яна): «Шу ерда ўқи», дедилар. Сўнг (у киши яна) қайтиб (гапини) айтди, шунда (у зот): «Ундай бўлса, ўзинг биласан», дедилар. Абу Довуд айтди: Шунга ўхшаш (ривоят) Абдурраҳмон ибн Авфдан, у Набий ﷺдан ривоят қилинган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ أُخْتَ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ مَاشِيَة وَأَنَّهَا لَا تطِيق ذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنْ مَشْيِ أُخْتِكَ فَلْتَرْكَبْ وَلْتُهْدِ بَدَنَةً» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالدَّارِمِيُّ وَفِي رِوَايَةٍ لِأَبِي دَاوُدَ: فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَرْكَبَ وَتُهْدِيَ هَدْيًا وَفِي رِوَايَةٍ لَهُ: فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ لَا يَصْنَعُ بِشَقَاءِ أُخْتِكَ شَيْئًا فَلْتَرْكَبْ ولتحج وتكفر يَمِينهَا»

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Uqba ibn Omirning singlisi piyoda yurib haj qilishni nazr qilgan edi, biroq u bunga qodir emasdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh singlingning piyoda yurishidan benieyozdir, u mingashib borsin va bir tuya qurbonlik qilsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Уқба ибн Омирнинг синглиси пиёда юриб ҳаж қилишни назр қилган эди, бироқ у бунга қодир эмасди. Шунда Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ синглингнинг пиёда юришидан бениэёздир, у мингашиб борсин ва бир туя қурбонлик қилсин», дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عُقْبَةَ بن عَامر سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أُخْتٍ لَهُ نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ حَافِيَةً غَيْرَ مُخْتَمِرَةٍ فَقَالَ: «مُرُوهَا فَلْتَخْتَمِرْ وَلْتَرْكَبْ وَلْتَصُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ والدارمي

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Paygʻambar ﷺ dan yalangoyoq va boshyalang holda haj qilishni nazr qilgan singlisi haqida soʻradi. Shunda u zot: «Unga buyuringlar, boshini oʻrasin, ulovga minsin va uch kun roʻza tutsin», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Пайғамбар ﷺ дан ялангоёқ ва бошяланг ҳолда ҳаж қилишни назр қилган синглиси ҳақида сўради. Шунда у зот: «Унга буюринглар, бошини ўрасин, уловга минсин ва уч кун рўза тутсин», дедилар.

وَعَن سعيد بن الْمسيب: أَنَّ أَخَوَيْنِ مِنَ الْأَنْصَارِ كَانَ بَيْنَهُمَا مِيرَاثٌ فَسَأَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ الْقِسْمَةَ فَقَالَ: إِنْ عُدْتَ تَسْأَلُنِي الْقِسْمَةَ فَكُلُّ مَالِي فِي رِتَاجِ الْكَعْبَةِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ: إِنَّ الْكَعْبَةَ غَنِيَّةٌ عَنْ مَالِكَ كَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ وَكَلِّمْ أَخَاكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا يَمِينَ عَلَيْكَ وَلَا نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ الرَّبِّ وَلَا فِي قَطِيعَةِ الرَّحِمِ وَلَا فِيمَا لَا يملك» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan ikki aka-uka boʻlib, ular oʻrtasida meros bor edi. Ulardan biri sherigidan (merosni) taqsim qilishni soʻradi. (Sherigi esa:) «Agar yana mendan taqsimni soʻrasang, butun molim Kaʼba eshigiga (vaqf) boʻlsin», dedi. Shunda Umar (roziyallohu anhu) unga: «Albatta Kaʼba sening molingdan behojatdir. Qasamingga kafforat ber va akang bilan gaplash. Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Robbingga maʼsiyat boʻlgan, qarindoshlik aloqasini uzishda boʻlgan va oʻzing ega boʻlmagan narsada qasam ham, nazr ham (joiz) emas (bunga rioya qilish) sening zimmangda yoʻq›, deganlarini eshitganman», dedi.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ансорлардан икки ака-ука бўлиб, улар ўртасида мерос бор эди. Улардан бири шеригидан (меросни) тақсим қилишни сўради. (Шериги эса:) «Агар яна мендан тақсимни сўрасанг, бутун молим Каъба эшигига (вақф) бўлсин», деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу) унга: «Албатта Каъба сенинг молингдан беҳожатдир. Қасамингга каффорат бер ва аканг билан гаплаш. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Роббингга маъсият бўлган, қариндошлик алоқасини узишда бўлган ва ўзинг эга бўлмаган нарсада қасам ҳам, назр ҳам (жоиз) эмас (бунга риоя қилиш) сенинг зиммангда йўқ›, деганларини эшитганман», деди.

عَن عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: " النَّذْرُ نَذْرَانِ: فَمَنْ كَانَ نَذَرَ فِي طَاعَةٍ فَذَلِكَ لِلَّهِ فِيهِ الْوَفَاءُ وَمَنْ كَانَ نَذَرَ فِي مَعْصِيَةٍ فَذَلِكَ لِلشَّيْطَانِ وَلَا وَفَاء فِيهِ وَيُكَفِّرُهُ مَا يُكَفِّرُ الْيَمِينَ ". رَوَاهُ النَّسَائِيُّ

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni: «Nazr ikki xildir. Allohga toat qilishga aytilgan nazr Alloh uchundir va uni bajarish lozim. Allohga maʼsiyat qilishga aytilgan nazr esa shayton uchundir, uni bajarish shart emas va uning kafforati qasam kafforatidir», deb aytayotganlarini eshitdim.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Назр икки хилдир. Аллоҳга тоат қилишга айтилган назр Аллоҳ учундир ва уни бажариш лозим. Аллоҳга маъсият қилишга айтилган назр эса шайтон учундир, уни бажариш шарт эмас ва унинг каффорати қасам каффоратидир», деб айтаётганларини эшитдим.

وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ قَالَ: إِنَّ رَجُلًا نَذَرَ أَنْ يَنْحَرَ نَفْسَهُ إِنْ نَجَّاهُ اللَّهُ مِنْ عَدُوِّهِ فَسَأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ لَهُ: سَلْ مَسْرُوقًا فَسَأَلَهُ فَقَالَ لَهُ: لَا تَنْحَرْ نَفْسَكَ فَإِنَّكَ إِنْ كُنْتَ مُؤْمِنًا قَتَلْتَ نَفْسًا مُؤْمِنَةً وَإِنْ كُنْتَ كَافِرًا تَعَجَّلْتَ إِلَى النَّارِ وَاشْتَرِ كَبْشًا فَاذْبَحْهُ لِلْمَسَاكِينِ فَإِنَّ إِسْحَاقَ خَيْرٌ مِنْكَ وَفُدِيَ بِكَبْشٍ فَأَخْبَرَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ: هَكَذَا كُنْتُ أَرَدْتُ أَنْ أُفْتِيَكَ. رَوَاهُ رَزِينٌ

Muhammad ibn al-Muntashir (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi, agar Alloh uni dushmanidan qutqarsa, oʻzini (qurbonlik qilib) soʻyishga nazr qilibdi. U Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan soʻradi. U (Ibn Abbos): «Masruqdan soʻra», dedi. U (kishi) Masruqdan soʻraganida, u: «Oʻzingni soʻyma. Zero, agar moʻmin boʻlsang, moʻmin bir jonni oʻldirgan boʻlasan; agar kofir boʻlsang, doʻzax(ga tushish)ni tezlatgan boʻlasan. (Buning oʻrniga) bir qoʻchqor sotib olib, uni miskinlar uchun soʻy. Chunki Ishoq sendan yaxshiroq edi, u ham bir qoʻchqor bilan fido qilingan edi», dedi. Soʻng u (kishi) Ibn Abbosga (bu javobni) xabar berdi. Shunda u (Ibn Abbos): «Men senga aynan shunday fatvo bermoqchi edim», dedi. Razin rivoyat qilgan.Муҳаммад ибн ал-Мунташир (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Бир киши, агар Аллоҳ уни душманидан қутқарса, ўзини (қурбонлик қилиб) сўйишга назр қилибди. У Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан сўради. У (Ибн Аббос): «Масруқдан сўра», деди. У (киши) Масруқдан сўраганида, у: «Ўзингни сўйма. Зеро, агар мўмин бўлсанг, мўмин бир жонни ўлдирган бўласан; агар кофир бўлсанг, дўзах(га тушиш)ни тезлатган бўласан. (Бунинг ўрнига) бир қўчқор сотиб олиб, уни мискинлар учун сўй. Чунки Ишоқ сендан яхшироқ эди, у ҳам бир қўчқор билан фидо қилинган эди», деди. Сўнг у (киши) Ибн Аббосга (бу жавобни) хабар берди. Шунда у (Ибн Аббос): «Мен сенга айнан шундай фатво бермоқчи эдим», деди. Разин ривоят қилган.