حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاتَّفَقَا فِي سِيَاقِ الْحَدِيثِ إِلاَّ مَا يَزِيدُ أَحَدُهُمَا مِنَ الْحَرْفِ بَعْدَ الْحَرْفِ - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً فَقَالَ " أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَهَلْ تَدْرُونَ بِمَ ذَاكَ يَجْمَعُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَيُسْمِعُهُمُ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمُ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنَ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لاَ يُطِيقُونَ وَمَا لاَ يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ أَلاَ تَرَوْنَ مَا أَنْتُمْ فِيهِ أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلاَ تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ ائْتُوا آدَمَ . فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنِ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ . فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى الأَرْضِ وَسَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُ بِهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ صلى الله عليه وسلم . فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِبْرَاهِيمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلاَ يَغْضَبُ بَعْدَهُ مِثْلَهُ . وَذَكَرَ كَذَبَاتِهِ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى . فَيَأْتُونَ مُوسَى صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالاَتِهِ وَبِتَكْلِيمِهِ عَلَى النَّاسِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ مُوسَى صلى الله عليه وسلم إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى صلى الله عليه وسلم . فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَلِمَةٌ مِنْهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ عِيسَى صلى الله عليه وسلم إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ - وَلَمْ يَذْكُرْ لَهُ ذَنْبًا - نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونِّي فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الأَنْبِيَاءِ وَغَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَىَّ وَيُلْهِمُنِي مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ لأَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ . فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي . فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلِ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لاَ حِسَابَ عَلَيْهِ مِنَ الْبَابِ الأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنَ الأَبْوَابِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ ga goʻsht keltirildi va Unga (qoʻyning) old oyogʻi (ziroʼ) uzatildi — u (qism) Unga yoqar edi —. Bas, U Zot undan bir tishlam (goʻsht) tishlab oldilar-da: «Men qiyomat kuni odamlarning sayyidi (peshvosi)man. Va bu nima bilan (boʻlishini) bilasizlarmi? Alloh qiyomat kuni avvalgi va keyingilarni bir tekislikka (joyga) toʻplaydi; bas, ularga nido qiluvchi (ovozini) eshittiradi va ularni koʻz (bir boqishda) qamrab oladi; quyosh (ularga) yaqinlashadi. Shunda odamlarga gʻam-gʻussa va karb (qiyinchilik)dan — ular toqat qila olmaydigan va koʻtara olmaydigan (darajada) narsa yetadi. Bas, baʼzi odamlar baʼzisiga: ‹Oʻzingiz qanday (holda) ekaningizni koʻrmayapsizmi? Sizga nima (kelib) yetganini koʻrmayapsizmi? Sizga Rabbingiz huzurida shafoat qiladigan (birovni) qaramaysizmi (izlamaysizmi)?› deydi. Bas, baʼzi odamlar baʼzisiga: ‹Odamning oldiga boringlar› deydi. Bas, ular Odamning oldiga kelib: ‹Ey Odam, sen basharning otasi; Alloh seni Oʻz qoʻli bilan yaratdi, senga Oʻz ruhidan (jon) pufladi va farishtalarni buyurdi — ular senga sajda qildi. Rabbing huzurida biz uchun shafoat qil; oʻzimiz qanday (holda) ekanimizni koʻrmayapsanmi? Bizga nima yetganini koʻrmayapsanmi?› deydilar. Odam: ‹Albatta Rabbim bugun shunday gʻazablandiki, undan oldin hech qachon bunday gʻazablanmagan va undan keyin ham hech qachon bunday gʻazablanmaydi. Va albatta U meni oʻsha daraxtdan qaytargan edi, men esa Unga isyon qildim. Nafsim, nafsim (oʻz jonimning tashvishidaman)! Mendan boshqaga boringlar; Nuhning oldiga boringlar› deydi. Bas, ular Nuhning oldiga kelib: ‹Ey Nuh, sen yerga (yuborilgan) rasullarning birinchisi, Alloh seni «shukr qiluvchi banda» (deb) atadi; Rabbing huzurida biz uchun shafoat qil; oʻzimiz qanday (holda) ekanimizni koʻrmayapsanmi? Bizga nima yetganini koʻrmayapsanmi?› deydilar. U ularga: ‹Albatta Rabbim bugun shunday gʻazablandi, undan oldin hech qachon bunday gʻazablanmagan va undan keyin ham hech qachon bunday gʻazablanmaydi. Va albatta mening bir duoyim (qargʻishim) bor edi — uni oʻz qavmim ustiga qilgan edim (baddua qilgandim). Nafsim, nafsim! Ibrohim ﷺ ning oldiga boringlar› deydi. Bas, ular Ibrohimning oldiga kelib: ‹Sen Allohning paygʻambari va yer ahlidan Uning xalili (doʻsti)san; Rabbing huzurida biz uchun shafoat qil; oʻzimiz qanday (holda) ekanimizni koʻrmayapsanmi? Bizga nima yetganini koʻrmayapsanmi?› deydilar. Ibrohim ularga: ‹Albatta Rabbim bugun shunday gʻazablandi, undan oldin hech qachon bunday gʻazablanmagan va undan keyin ham bunday gʻazablanmaydi› deydi — va oʻz yolgʻon(dek koʻringan soʻz)larini eslaydi —. ‹Nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar; Musoning oldiga boringlar› deydi. Bas, ular Muso ﷺ ning oldiga kelib: ‹Ey Muso, sen Allohning rasuli; Alloh seni Oʻz risolatlari va Oʻzining (bevosita) gaplashuvi bilan odamlardan afzal qildi; Rabbing huzurida biz uchun shafoat qil; oʻzimiz qanday (holda) ekanimizni koʻrmayapsanmi? Bizga nima yetganini koʻrmayapsanmi?› deydilar. Muso ﷺ ularga: ‹Albatta Rabbim bugun shunday gʻazablandi, undan oldin hech qachon bunday gʻazablanmagan va undan keyin ham hech qachon bunday gʻazablanmaydi. Va albatta men bir jonni — oʻldirishga buyurilmagan (holda) — oʻldirdim. Nafsim, nafsim! Iso ﷺ ning oldiga boringlar› deydi. Bas, ular Isoning oldiga kelib: ‹Ey Iso, sen Allohning rasuli; sen beshikda odamlarga gapirding; (sen) Uning kalimasisanki, uni Maryamga tashladi (yetkazdi) va Undan (boʻlgan) bir ruhsan; Rabbing huzurida biz uchun shafoat qil; oʻzimiz qanday (holda) ekanimizni koʻrmayapsanmi? Bizga nima yetganini koʻrmayapsanmi?› deydilar. Iso ﷺ ularga: ‹Albatta Rabbim bugun shunday gʻazablandi, undan oldin hech qachon bunday gʻazablanmagan va undan keyin ham hech qachon bunday gʻazablanmaydi› deydi — oʻziga (hech) bir gunoh zikr qilmadi —. ‹Nafsim, nafsim! Mendan boshqaga boringlar; Muhammad ﷺ ning oldiga boringlar› deydi. Bas, ular mening oldimga kelib: ‹Ey Muhammad, sen Allohning rasuli va paygʻambarlarning soʻnggisi (xotami)san; Alloh senga gunohingning avvalini va oxirini magʻfirat qildi; Rabbing huzurida biz uchun shafoat qil; oʻzimiz qanday (holda) ekanimizni koʻrmayapsanmi? Bizga nima yetganini koʻrmayapsanmi?› deydilar. Bas, men yoʻlga tushib, Arsh ostiga kelaman-da, Rabbimga sajdaga yiqilaman. Soʻng Alloh menga Oʻz hamdlari va Oʻziga chiroyli sano (aytish)dan — mendan oldin hech kimga ochmagan — bir narsani ochadi (ilhom qiladi). Soʻng: ‹Ey Muhammad, boshingni koʻtar; soʻra — senga beriladi; shafoat qil — shafoating qabul qilinadi› deyiladi. Bas, men boshimni koʻtaraman-da: ‹Ey Rabbim, ummatim, ummatim!› deyman. Shunda: ‹Ey Muhammad, ummatingdan hisob-kitobsiz boʻlganlarni jannat eshiklaridan oʻng eshikdan jannatga kirit; ular (boshqa) eshiklarda — undan boshqa (eshiklarda) — odamlar bilan sherikdirlar› deyiladi. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, albatta jannat eshiklaridan ikki tabaqali eshikning ikki tabaqasi orasi — Makka bilan Hajar orasi kabi, yoki Makka bilan Busro orasi kabidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ га гўшт келтирилди ва Унга (қўйнинг) олд оёғи (зирў) узатилди — у (қисм) Унга ёқар эди —. Бас, У Зот ундан бир тишлам (гўшт) тишлаб олдилар-да: «Мен қиёмат куни одамларнинг саййиди (пешвоси)ман. Ва бу нима билан (бўлишини) биласизларми? Аллоҳ қиёмат куни аввалги ва кейингиларни бир текисликка (жойга) тўплайди; бас, уларга нидо қилувчи (овозини) эшиттиради ва уларни кўз (бир боқишда) қамраб олади; қуёш (уларга) яқинлашади. Шунда одамларга ғам-ғусса ва карб (қийинчилик)дан — улар тоқат қила олмайдиган ва кўтара олмайдиган (даражада) нарса етади. Бас, баъзи одамлар баъзисига: ‹Ўзингиз қандай (ҳолда) эканингизни кўрмаяпсизми? Сизга нима (келиб) етганини кўрмаяпсизми? Сизга Раббингиз ҳузурида шафоат қиладиган (бировни) қарамайсизми (изламайсизми)?› дейди. Бас, баъзи одамлар баъзисига: ‹Одамнинг олдига боринглар› дейди. Бас, улар Одамнинг олдига келиб: ‹Эй Одам, сен башарнинг отаси; Аллоҳ сени Ўз қўли билан яратди, сенга Ўз руҳидан (жон) пуфлади ва фаришталарни буюрди — улар сенга сажда қилди. Раббинг ҳузурида биз учун шафоат қил; ўзимиз қандай (ҳолда) эканимизни кўрмаяпсанми? Бизга нима етганини кўрмаяпсанми?› дейдилар. Одам: ‹Албатта Раббим бугун шундай ғазабландики, ундан олдин ҳеч қачон бундай ғазабланмаган ва ундан кейин ҳам ҳеч қачон бундай ғазабланмайди. Ва албатта У мени ўша дарахтдан қайтарган эди, мен эса Унга исён қилдим. Нафсим, нафсим (ўз жонимнинг ташвишидаман)! Мендан бошқага боринглар; Нуҳнинг олдига боринглар› дейди. Бас, улар Нуҳнинг олдига келиб: ‹Эй Нуҳ, сен ерга (юборилган) расулларнинг биринчиси, Аллоҳ сени «шукр қилувчи банда» (деб) атади; Раббинг ҳузурида биз учун шафоат қил; ўзимиз қандай (ҳолда) эканимизни кўрмаяпсанми? Бизга нима етганини кўрмаяпсанми?› дейдилар. У уларга: ‹Албатта Раббим бугун шундай ғазабланди, ундан олдин ҳеч қачон бундай ғазабланмаган ва ундан кейин ҳам ҳеч қачон бундай ғазабланмайди. Ва албатта менинг бир дуойим (қарғишим) бор эди — уни ўз қавмим устига қилган эдим (баддуа қилгандим). Нафсим, нафсим! Иброҳим ﷺ нинг олдига боринглар› дейди. Бас, улар Иброҳимнинг олдига келиб: ‹Сен Аллоҳнинг пайғамбари ва ер аҳлидан Унинг халили (дўсти)сан; Раббинг ҳузурида биз учун шафоат қил; ўзимиз қандай (ҳолда) эканимизни кўрмаяпсанми? Бизга нима етганини кўрмаяпсанми?› дейдилар. Иброҳим уларга: ‹Албатта Раббим бугун шундай ғазабланди, ундан олдин ҳеч қачон бундай ғазабланмаган ва ундан кейин ҳам бундай ғазабланмайди› дейди — ва ўз ёлғон(дек кўринган сўз)ларини эслайди —. ‹Нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар; Мусонинг олдига боринглар› дейди. Бас, улар Мусо ﷺ нинг олдига келиб: ‹Эй Мусо, сен Аллоҳнинг расули; Аллоҳ сени Ўз рисолатлари ва Ўзининг (бевосита) гаплашуви билан одамлардан афзал қилди; Раббинг ҳузурида биз учун шафоат қил; ўзимиз қандай (ҳолда) эканимизни кўрмаяпсанми? Бизга нима етганини кўрмаяпсанми?› дейдилар. Мусо ﷺ уларга: ‹Албатта Раббим бугун шундай ғазабланди, ундан олдин ҳеч қачон бундай ғазабланмаган ва ундан кейин ҳам ҳеч қачон бундай ғазабланмайди. Ва албатта мен бир жонни — ўлдиришга буюрилмаган (ҳолда) — ўлдирдим. Нафсим, нафсим! Исо ﷺ нинг олдига боринглар› дейди. Бас, улар Исонинг олдига келиб: ‹Эй Исо, сен Аллоҳнинг расули; сен бешикда одамларга гапирдинг; (сен) Унинг калимасисанки, уни Марямга ташлади (етказди) ва Ундан (бўлган) бир руҳсан; Раббинг ҳузурида биз учун шафоат қил; ўзимиз қандай (ҳолда) эканимизни кўрмаяпсанми? Бизга нима етганини кўрмаяпсанми?› дейдилар. Исо ﷺ уларга: ‹Албатта Раббим бугун шундай ғазабланди, ундан олдин ҳеч қачон бундай ғазабланмаган ва ундан кейин ҳам ҳеч қачон бундай ғазабланмайди› дейди — ўзига (ҳеч) бир гуноҳ зикр қилмади —. ‹Нафсим, нафсим! Мендан бошқага боринглар; Муҳаммад ﷺ нинг олдига боринглар› дейди. Бас, улар менинг олдимга келиб: ‹Эй Муҳаммад, сен Аллоҳнинг расули ва пайғамбарларнинг сўнггиси (хотами)сан; Аллоҳ сенга гуноҳингнинг аввалини ва охирини мағфират қилди; Раббинг ҳузурида биз учун шафоат қил; ўзимиз қандай (ҳолда) эканимизни кўрмаяпсанми? Бизга нима етганини кўрмаяпсанми?› дейдилар. Бас, мен йўлга тушиб, Арш остига келаман-да, Раббимга саждага йиқиламан. Сўнг Аллоҳ менга Ўз ҳамдлари ва Ўзига чиройли сано (айтиш)дан — мендан олдин ҳеч кимга очмаган — бир нарсани очади (илҳом қилади). Сўнг: ‹Эй Муҳаммад, бошингни кўтар; сўра — сенга берилади; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади› дейилади. Бас, мен бошимни кўтараман-да: ‹Эй Раббим, умматим, умматим!› дейман. Шунда: ‹Эй Муҳаммад, умматингдан ҳисоб-китобсиз бўлганларни жаннат эшикларидан ўнг эшикдан жаннатга кирит; улар (бошқа) эшикларда — ундан бошқа (эшикларда) — одамлар билан шерикдирлар› дейилади. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, албатта жаннат эшикларидан икки табақали эшикнинг икки табақаси ораси — Макка билан Ҳажар ораси каби, ёки Макка билан Бусро ораси кабидир», дедилар.