حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ إِسْحَاقَ، مَوْلًى لآلِ الشِّفَاءِ - وَكَانَ يُقَالُ لَهُ مَوْلَى أَبِي طَلْحَةَ - أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا أَيُّوبَ الأَنْصَارِيَّ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِمِصْرَ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي كَيْفَ أَصْنَعُ بِهَذِهِ الْكَرَايِيسِ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِذَا ذَهَبَ أَحَدُكُمُ الْغَائِطَ أَوِ الْبَوْلَ فَلاَ يَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَلاَ يَسْتَدْبِرْهَا بِفَرْجِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Talhaning mavlosi deb atalgan, Shifo oilasining mavlosi Rofeʼ ibn Ishoq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan boʻlmish Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)ning Misrda turib shunday deganini eshitdi: «Vallohi, men bu hojatxonalarni qanday ishlatishni bilmayman, holbuki Rasululloh ﷺ: ‹Sizlardan biringiz katta yoki kichik hojatga borsa, avrati bilan qiblaga yuzlanmasin va unga orqa ham oʻgirmasin›, deganlar».Абу Талҳанинг мавлоси деб аталган, Шифо оиласининг мавлоси Рофеъ ибн Ишоқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан бўлмиш Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)нинг Мисрда туриб шундай деганини эшитди: «Валлоҳи, мен бу ҳожатхоналарни қандай ишлатишни билмайман, ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сизлардан бирингиз катта ёки кичик ҳожатга борса, аврати билан қиблага юзланмасин ва унга орқа ҳам ўгирмасин›, деганлар».

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ رَجُلٍ، مِنَ الأَنْصَارِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ تُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةُ لِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ ‏.‏

Nofeʼ ansorlardan bir kishidan rivoyat qilishicha, Rasululloh ﷺ katta yoki kichik hojat uchun qiblaga yuzlanishdan qaytardilar.Нофеъ ансорлардан бир кишидан ривоят қилишича, Расулуллоҳ ﷺ катта ёки кичик ҳожат учун қиблага юзланишдан қайтардилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَمِّهِ، وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِنَّ أُنَاسًا يَقُولُونَ إِذَا قَعَدْتَ عَلَى حَاجَتِكَ فَلاَ تَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَلاَ بَيْتَ الْمَقْدِسِ - قَالَ عَبْدُ اللَّهِ - لَقَدِ ارْتَقَيْتُ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ لَنَا فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى لَبِنَتَيْنِ مُسْتَقْبِلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ قَالَ لَعَلَّكَ مِنَ الَّذِينَ يُصَلُّونَ عَلَى أَوْرَاكِهِمْ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لاَ أَدْرِي وَاللَّهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday der edi: «Baʼzi odamlar: ‹Hojatingga oʻtirsang, qiblaga ham, Baytul-Maqdisga ham yuzlanma›, deyishadi». Abdulloh dedi: «Men uyimizning tomiga chiqdim va Rasululloh ﷺ ni ikki gʻisht ustida, Baytul-Maqdisga yuzlangan holda hojatlarini oʻtayotgan koʻrdim». Soʻng u: «Sen, ehtimol, dumbalaring ustida choʻkkalab namoz oʻqiydiganlardandirsan», dedi. (Voseʼ) dedi: «Men: ‹Vallohi, bilmayman›, dedim». Molik aytdi: U — sajda qilganda badanini yerga yopishtirib oladigan kishini nazarda tutdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай дер эди: «Баъзи одамлар: ‹Ҳожатингга ўтирсанг, қиблага ҳам, Байтул-Мақдисга ҳам юзланма›, дейишади». Абдуллоҳ деди: «Мен уйимизнинг томига чиқдим ва Расулуллоҳ ﷺ ни икки ғишт устида, Байтул-Мақдисга юзланган ҳолда ҳожатларини ўтаётган кўрдим». Сўнг у: «Сен, эҳтимол, думбаларинг устида чўккалаб намоз ўқийдиганлардандирсан», деди. (Восеъ) деди: «Мен: ‹Валлоҳи, билмайман›, дедим». Молик айтди: У — сажда қилганда баданини ерга ёпиштириб оладиган кишини назарда тутди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى بُصَاقًا فِي جِدَارِ الْقِبْلَةِ فَحَكَّهُ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏ "‏ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ يُصَلِّي فَلاَ يَبْصُقْ قِبَلَ وَجْهِهِ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قِبَلَ وَجْهِهِ إِذَا صَلَّى ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ masjid devorida qibla tomonda tupuk koʻrdilar va uni qirib tashladilar. Soʻng odamlarga yuzlanib: «Biringiz namoz oʻqiyotganda, oldiga tupurmasin; chunki namozda Alloh uning oldidadir», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ масжид деворида қибла томонда тупук кўрдилар ва уни қириб ташладилар. Сўнг одамларга юзланиб: «Бирингиз намоз ўқиётганда, олдига тупурмасин; чунки намозда Аллоҳ унинг олдидадир», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى

Oisha (roziyallohu anho)dan — Nabiy ﷺ ning zavjalaridan — rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ qibla devorida tupuk, yo shilliq, yo balgʻam koʻrib, uni qirib tashladilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан — Набий ﷺ нинг завжаларидан — ривоят қилинадики, Набий ﷺ қибла деворида тупук, ё шиллиқ, ё балғам кўриб, уни қириб ташладилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ بَيْنَمَا النَّاسُ بِقُبَاءٍ فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ إِذْ جَاءَهُمْ آتٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ اللَّيْلَةَ قُرْآنٌ وَقَدْ أُمِرَ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْكَعْبَةَ فَاسْتَقْبِلُوهَا وَكَانَتْ وُجُوهُهُمْ إِلَى الشَّامِ فَاسْتَدَارُوا إِلَى الْكَعْبَةِ ‏.‏

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Odamlar Quboʼda bomdod namozida (turgan) ekanlar, mana, ularning oldiga bir keluvchi kelib: «Albatta, Rasululloh ﷺga bu kecha Qurʼon nozil qilindi va U zot Kaʼbaga yuzlanish (qibla qilish)ga buyurildi; bas, sizlar (ham) unga yuzlaninglar», dedi. Ularning yuzlari Shomga (qarab) edi; bas, ular Kaʼbaga (qarab) burildilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Одамлар Қубўда бомдод намозида (турган) эканлар, мана, уларнинг олдига бир келувчи келиб: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺга бу кеча Қуръон нозил қилинди ва У зот Каъбага юзланиш (қибла қилиш)га буюрилди; бас, сизлар (ҳам) унга юзланинглар», деди. Уларнинг юзлари Шомга (қараб) эди; бас, улар Каъбага (қараб) бурилдилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ أَنْ قَدِمَ الْمَدِينَةَ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ ثُمَّ حُوِّلَتِ الْقِبْلَةُ قَبْلَ بَدْرٍ بِشَهْرَيْنِ ‏.‏

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlaridan keyin oʻn olti oy Baytul-Maqdis tomon namoz oʻqidilar. Soʻng qibla Badrdan ikki oy oldin oʻgirildi».Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у айтди: «Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларидан кейин ўн олти ой Байтул-Мақдис томон намоз ўқидилар. Сўнг қибла Бадрдан икки ой олдин ўгирилди».

حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، قَالَ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ قِبْلَةٌ إِذَا تُوُجِّهَ قِبَلَ الْبَيْتِ ‏.‏

Nofeʼ Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilishicha, u: «Kishi Baytga tomon yuzlangan boʻlsa, mashriq bilan magʻrib orasidagi har qanday tomon qibladir», dedi.Нофеъ Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилишича, у: «Киши Байтга томон юзланган бўлса, машриқ билан мағриб орасидаги ҳар қандай томон қибладир», деди.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ رَبَاحٍ، وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، سَلْمَانَ الأَغَرِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ صَلاَةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ صَلاَةٍ فِيمَا سِوَاهُ إِلاَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening bu masjidimdagi bir namoz — Masjidul-Haromdan boshqa masjidlardagi ming namozdan afzaldir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг бу масжидимдаги бир намоз — Масжидул-Ҳаромдан бошқа масжидлардаги минг намоздан афзалдир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ وَمِنْبَرِي عَلَى حَوْضِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan yoki Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uyim bilan minbarim orasi — jannat bogʻlaridan bir bogʻdir, minbarim esa Havzim uzradir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ёки Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уйим билан минбарим ораси — жаннат боғларидан бир боғдир, минбарим эса Ҳавзим узрадир», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ الْمَازِنِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd al-Moziniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening uyim bilan minbarim orasi jannat boqlaridan bir boqdir», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Зайд ал-Мозиний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг уйим билан минбарим ораси жаннат боқларидан бир боқдир», — дедилар.

حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لاَ تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ مَسَاجِدَ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Molikka Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan yetib kelishicha, u shunday degan: Rasululloh ﷺ: «Allohning choʻrilarini (ayol bandalarini) Allohning masjidlaridan man qilmanglar», dedilar.Моликка Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан етиб келишича, у шундай деган: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг чўриларини (аёл бандаларини) Аллоҳнинг масжидларидан ман қилманглар», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ إِذَا شَهِدَتْ إِحْدَاكُنَّ صَلاَةَ الْعِشَاءِ فَلاَ تَمَسَّنَّ طِيبًا ‏"‏ ‏.‏

Molikka Busr ibn Said (rahimahulloh)dan yetib kelishicha, Rasululloh ﷺ: «Biroringiz (ayollar) xufton namoziga hozir boʻlsa, atir surtmasin», dedilar.Моликка Буср ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан етиб келишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирорингиз (аёллар) хуфтон намозига ҳозир бўлса, атир суртмасин», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَاتِكَةَ بِنْتِ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ، امْرَأَةِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّهَا كَانَتْ تَسْتَأْذِنُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ إِلَى الْمَسْجِدِ فَيَسْكُتُ فَتَقُولُ وَاللَّهِ لأَخْرُجَنَّ إِلاَّ أَنْ تَمْنَعَنِي ‏.‏ فَلاَ يَمْنَعُهَا ‏.‏

Umar ibn al-Xattobning zavjasi Otika bint Zayd ibn Amr ibn Nufayl (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Umar ibn al-Xattobdan masjidga borishga izn soʻrardi, u esa jim turardi. Shunda u ayol: «Vallohi, meni man qilmasang, albatta chiqaman», derdi. U esa uni man qilmasdi.Умар ибн ал-Хаттобнинг завжаси Отика бинт Зайд ибн Амр ибн Нуфайл (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Умар ибн ал-Хаттобдан масжидга боришга изн сўрарди, у эса жим турарди. Шунда у аёл: «Валлоҳи, мени ман қилмасанг, албатта чиқаман», дерди. У эса уни ман қилмасди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ لَوْ أَدْرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَحْدَثَ النِّسَاءُ لَمَنَعَهُنَّ الْمَسَاجِدَ كَمَا مُنِعَهُ نِسَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ فَقُلْتُ لِعَمْرَةَ أَوَمُنِعَ نِسَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ الْمَسَاجِدَ قَالَتْ نَعَمْ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan — Nabiy ﷺ ning zavjalaridan — rivoyat qilinadiki, u aytdi: «Agar Rasululloh ﷺ ayollar keyinchalik paydo qilgan narsalarni koʻrganlarida edi, xuddi Bani Isroil ayollari man qilingandek, ularni ham masjidlardan man qilardilar». Yahyo ibn Saʼid aytdi: Men Amraga: «Bani Isroil ayollari masjidlardan man qilinganmidi?» dedim. U: «Ha», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан — Набий ﷺ нинг завжаларидан — ривоят қилинадики, у айтди: «Агар Расулуллоҳ ﷺ аёллар кейинчалик пайдо қилган нарсаларни кўрганларида эди, худди Бани Исроил аёллари ман қилингандек, уларни ҳам масжидлардан ман қилардилар». Яҳё ибн Саъид айтди: Мен Амрага: «Бани Исроил аёллари масжидлардан ман қилинганмиди?» дедим. У: «Ҳа», деди.