حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ غَيْرِ، وَاحِدٍ، مِنْ عُلَمَائِهِمْ . أَنَّهُ لَمْ يَتَوَارَثْ مَنْ قُتِلَ يَوْمَ الْجَمَلِ وَيَوْمَ صِفِّينَ وَيَوْمَ الْحَرَّةِ ثُمَّ كَانَ يَوْمَ قُدَيْدٍ فَلَمْ يُوَرَّثْ أَحَدٌ مِنْهُمْ مِنْ صَاحِبِهِ شَيْئًا إِلاَّ مَنْ عُلِمَ أَنَّهُ قُتِلَ قَبْلَ صَاحِبِهِ . قَالَ مَالِكٌ وَذَلِكَ الأَمْرُ الَّذِي لاَ اخْتِلاَفَ فِيهِ وَلاَ شَكَّ عِنْدَ أَحَدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ بِبَلَدِنَا وَكَذَلِكَ الْعَمَلُ فِي كُلِّ مُتَوَارِثَيْنِ هَلَكَا بِغَرَقٍ أَوْ قَتْلٍ أَوْ غَيْرِ ذَلِكَ مِنَ الْمَوْتِ إِذَا لَمْ يُعْلَمْ أَيُّهُمَا مَاتَ قَبْلَ صَاحِبِهِ لَمْ يَرِثْ أَحَدٌ مِنْهُمَا مِنْ صَاحِبِهِ شَيْئًا وَكَانَ مِيرَاثُهُمَا لِمَنْ بَقِيَ مِنْ وَرَثَتِهِمَا يَرِثُ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا وَرَثَتُهُ مِنَ الأَحْيَاءِ . وَقَالَ مَالِكٌ لاَ يَنْبَغِي أَنْ يَرِثَ أَحَدٌ أَحَدًا بِالشَّكِّ وَلاَ يَرِثُ أَحَدٌ أَحَدًا إِلاَّ بِالْيَقِينِ مِنَ الْعِلْمِ وَالشُّهَدَاءِ وَذَلِكَ أَنَّ الرَّجُلَ يَهْلِكُ هُوَ وَمَوْلاَهُ الَّذِي أَعْتَقَهُ أَبُوهُ فَيَقُولُ بَنُو الرَّجُلِ الْعَرَبِيِّ قَدْ وَرِثَهُ أَبُونَا فَلَيْسَ ذَلِكَ لَهُمْ أَنْ يَرِثُوهُ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلاَ شَهَادَةٍ إِنَّهُ مَاتَ قَبْلَهُ وَإِنَّمَا يَرِثُهُ أَوْلَى النَّاسِ بِهِ مِنَ الأَحْيَاءِ . قَالَ مَالِكٌ وَمِنْ ذَلِكَ أَيْضًا الأَخَوَانِ لِلأَبِ وَالأُمِّ يَمُوتَانِ وَلأَحَدِهِمَا وَلَدٌ وَالآخَرُ لاَ وَلَدَ لَهُ وَلَهُمَا أَخٌ لأَبِيهِمَا فَلاَ يُعْلَمُ أَيُّهُمَا مَاتَ قَبْلَ صَاحِبِهِ فَمِيرَاثُ الَّذِي لاَ وَلَدَ لَهُ لأَخِيهِ لأَبِيهِ وَلَيْسَ لِبَنِي أَخِيهِ لأَبِيهِ وَأُمِّهِ شَىْءٌ . قَالَ مَالِكٌ وَمِنْ ذَلِكَ أَيْضًا أَنْ تَهْلَكَ الْعَمَّةُ وَابْنُ أَخِيهَا أَوِ ابْنَةُ الأَخِ وَعَمُّهَا فَلاَ يُعْلَمُ أَيُّهُمَا مَاتَ قَبْلُ فَإِنْ لَمْ يُعْلَمْ أَيُّهُمَا مَاتَ قَبْلُ لَمْ يَرِثِ الْعَمُّ مِنِ ابْنَةِ أَخِيهِ شَيْئًا وَلاَ يَرِثُ ابْنُ الأَخِ مِنْ عَمَّتِهِ شَيْئًا .
Rabiʼa ibn Abu Abdurrahmon (rahimahulloh) oʻz zamonasi olimlaridan bir nechasidan rivoyat qiladiki, Jamal kuni, Siffin kuni va Harra kuni oʻldirilganlar, soʻng Qudayd kuni boʻldi — ulardan hech biri oʻz sherigidan hech narsa meros olmadi, magar sherigidan oldin oʻldirilgani maʼlum boʻlganigina (bundan mustasno). Molik aytdi: «Bu — shahrimizdagi ilm ahlidan hech kim ixtilof qilmaydigan va shubha qilmaydigan ishdir. Shunday ekan, gʻarq boʻlib, oʻldirilib yoki boshqa oʻlim bilan halok boʻlgan, qaysi biri sherigidan oldin oʻlgani maʼlum boʻlmagan har ikki merosxoʻr borasida ham amal shundaydir: ulardan hech biri sherigidan hech narsa meros olmaydi, ularning merosi tirik qolgan varislariga (tegadi) — har birini tiriklardan boʻlgan varislari meros oladi». Molik aytdi: «Hech kim shubha bilan birovga meros boʻlmasligi kerak; birov birovga faqat aniq ilm va guvohlar bilangina meros boʻladi. Chunki bir kishi oʻz mavlosi — otasi ozod qilgan (qul) bilan birga halok boʻlishi mumkin, shunda arab kishining oʻgʻillari: ‹Otamiz unga meros boʻlgan›, deyishlari mumkin; holbuki bu ularga — u (mavlo) oldin oʻlgani haqida ilm yoki guvohlik boʻlmay turib — meros boʻlishlari joiz emas; balki unga tiriklardan eng yaqini meros boʻladi». Molik aytdi: «Yana shundan: ota-ona bir ikki aka-uka oʻlsa, biri farzandli boʻlib, ikkinchisi farzandsiz boʻlsa, ularning ota bir (yana) bir akasi boʻlsa, qaysi biri oldin oʻlgani maʼlum boʻlmasa — farzandsizning merosi ota bir akasiga (tegadi), ota-ona bir akasining oʻgʻillariga hech narsa yoʻq». Molik aytdi: «Yana shundan: amma va akasining oʻgʻli, yoki aka qizi va uning amakisi oʻlsa, qaysi biri oldin oʻlgani maʼlum boʻlmasa — agar qaysi biri oldin oʻlgani maʼlum boʻlmasa, amaki aka qizidan hech narsa meros olmaydi, aka oʻgʻli ham ammasidan hech narsa meros olmaydi».Рабиъа ибн Абу Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ) ўз замонаси олимларидан бир нечасидан ривоят қиладики, Жамал куни, Сиффин куни ва Ҳарра куни ўлдирилганлар, сўнг Қудайд куни бўлди — улардан ҳеч бири ўз шеригидан ҳеч нарса мерос олмади, магар шеригидан олдин ўлдирилгани маълум бўлганигина (бундан мустасно). Молик айтди: «Бу — шаҳримиздаги илм аҳлидан ҳеч ким ихтилоф қилмайдиган ва шубҳа қилмайдиган ишдир. Шундай экан, ғарқ бўлиб, ўлдирилиб ёки бошқа ўлим билан ҳалок бўлган, қайси бири шеригидан олдин ўлгани маълум бўлмаган ҳар икки меросхўр борасида ҳам амал шундайдир: улардан ҳеч бири шеригидан ҳеч нарса мерос олмайди, уларнинг мероси тирик қолган варисларига (тегади) — ҳар бирини тириклардан бўлган варислари мерос олади». Молик айтди: «Ҳеч ким шубҳа билан бировга мерос бўлмаслиги керак; биров бировга фақат аниқ илм ва гувоҳлар билангина мерос бўлади. Чунки бир киши ўз мавлоси — отаси озод қилган (қул) билан бирга ҳалок бўлиши мумкин, шунда араб кишининг ўғиллари: ‹Отамиз унга мерос бўлган›, дейишлари мумкин; ҳолбуки бу уларга — у (мавло) олдин ўлгани ҳақида илм ёки гувоҳлик бўлмай туриб — мерос бўлишлари жоиз эмас; балки унга тириклардан энг яқини мерос бўлади». Молик айтди: «Яна шундан: ота-она бир икки ака-ука ўлса, бири фарзандли бўлиб, иккинчиси фарзандсиз бўлса, уларнинг ота бир (яна) бир акаси бўлса, қайси бири олдин ўлгани маълум бўлмаса — фарзандсизнинг мероси ота бир акасига (тегади), ота-она бир акасининг ўғилларига ҳеч нарса ёʻқ». Молик айтди: «Яна шундан: амма ва акасининг ўғли, ёки ака қизи ва унинг амакиси ўлса, қайси бири олдин ўлгани маълум бўлмаса — агар қайси бири олдин ўлгани маълум бўлмаса, амаки ака қизидан ҳеч нарса мерос олмайди, ака ўғли ҳам аммасидан ҳеч нарса мерос олмайди».