حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي وَإِذَا سَلَّمَ مِنَ الْقَوْمِ وَاحِدٌ أَجْزَأَ عَنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Zayd ibn Aslam (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ulov mingan kishi piyodaga salom beradi; qavmdan bittasi salom bersa, (bu) ularning barchasi uchun kifoya qiladi», dedilar.Зайд ибн Аслам (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Улов минган киши пиёдага салом беради; қавмдан биттаси салом берса, (бу) уларнинг барчаси учун кифоя қилади», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، أَنَّهُ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ ‏.‏ ثُمَّ زَادَ شَيْئًا مَعَ ذَلِكَ أَيْضًا ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ قَدْ ذَهَبَ بَصَرُهُ مَنْ هَذَا قَالُوا هَذَا الْيَمَانِيُّ الَّذِي يَغْشَاكَ ‏.‏ فَعَرَّفُوهُ إِيَّاهُ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ السَّلاَمَ انْتَهَى إِلَى الْبَرَكَةِ ‏.‏ قَالَ يَحْيَى سُئِلَ مَالِكٌ هَلْ يُسَلَّمُ عَلَى الْمَرْأَةِ فَقَالَ أَمَّا الْمُتَجَالَّةُ فَلاَ أَكْرَهُ ذَلِكَ وَأَمَّا الشَّابَّةُ فَلاَ أُحِبُّ ذَلِكَ ‏.‏

Muhammad ibn Amr ibn Ato (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: «Men Abdulloh ibn Abbosning huzurida oʻtirgan edim. Uning oldiga yamanlik bir kishi kirib: ‹Assalomu alaykum va rahmatullohi va barakotuh›, dedi, soʻng bunga yana biror narsa qoʻshdi. Oʻsha kunlari Ibn Abbosning koʻzi (nuri) ketgan edi, u: ‹Bu kim?›, dedi. ‹Bu — huzuringga kelib turadigan yamanlik kishi›, deyishdi va uni tanishtirdilar. Shunda Ibn Abbos: ‹Salom «barakot» (soʻzi) bilan tugaydi (yakunlanadi)›, dedi». Yahyo aytdi: Molikdan: «Ayolga salom beriladimi?», deb soʻraldi. U: «Yoshi ulgʻaygan (keksa) ayolga (salom berishni) makruh sanamayman, ammo yosh ayolga (salom berishni) yoqtirmayman», dedi.Муҳаммад ибн Амр ибн Ато (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у деди: «Мен Абдуллоҳ ибн Аббоснинг ҳузурида ўтирган эдим. Унинг олдига яманлик бир киши кириб: ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ›, деди, сўнг бунга яна бирор нарса қўшди. Ўша кунлари Ибн Аббоснинг кўзи (нури) кетган эди, у: ‹Бу ким?›, деди. ‹Бу — ҳузурингга келиб турадиган яманлик киши›, дейишди ва уни таништирдилар. Шунда Ибн Аббос: ‹Салом «баракот» (сўзи) билан тугайди (якунланади)›, деди». Яҳё айтди: Моликдан: «Аёлга салом бериладими?», деб сўралди. У: «Ёши улғайган (кекса) аёлга (салом беришни) макруҳ санамайман, аммо ёш аёлга (салом беришни) ёқтирмайман», деди.

حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنَّ الْيَهُودَ إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَحَدُهُمْ فَإِنَّمَا يَقُولُ السَّامُ عَلَيْكُمْ ‏.‏ فَقُلْ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yahudiylardan biri sizga salom bersa, u aslida: ‹Assomu alaykum (sizga oʻlim boʻlsin)›, deydi, xolos. Bas, sen: ‹Alayk (senga ham)›, deb (javob) ber», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яҳудийлардан бири сизга салом берса, у аслида: ‹Ассому алайкум (сизга ўлим бўлсин)›, дейди, холос. Бас, сен: ‹Алайк (сенга ҳам)›, деб (жавоб) бер», дедилар.

حَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي مُرَّةَ، مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَالنَّاسُ مَعَهُ إِذْ أَقْبَلَ نَفَرٌ ثَلاَثَةٌ فَأَقْبَلَ اثْنَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَهَبَ وَاحِدٌ فَلَمَّا وَقَفَا عَلَى مَجْلِسِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَلَّمَا فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ فِيهَا وَأَمَّا الآخَرُ فَجَلَسَ خَلْفَهُمْ وَأَمَّا الثَّالِثُ فَأَدْبَرَ ذَاهِبًا فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ عَنِ النَّفَرِ الثَّلاَثَةِ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَأَوَى إِلَى اللَّهِ فَآوَاهُ اللَّهُ وَأَمَّا الآخَرُ فَاسْتَحْيَا فَاسْتَحْيَا اللَّهُ مِنْهُ وَأَمَّا الآخَرُ فَأَعْرَضَ فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ masjidda odamlar bilan birga oʻtirgan edilar, shu payt uch kishi keldi. Ikkovi Rasululloh ﷺ tomonga yoʻnaldi, biri esa ketdi. Ikkovi Rasululloh ﷺ ning majlislari oldida toʻxtab, salom berdi. Ulardan biri halqada (davrada) boʻsh joy koʻrib, oʻsha yerga oʻtirdi. Ikkinchisi ularning orqasiga oʻtirdi. Uchinchisi esa orqasiga qaytib ketdi. Rasululloh ﷺ (soʻzlarini) tugatganlaridan soʻng: «Sizlarga uch kishi haqida xabar beraymi? Ulardan biri Allohdan panoh soʻradi — Alloh unga panoh berdi. Ikkinchisi (hayo qilib) uyaldi — Alloh ham undan (rahm etib) uyaldi. Uchinchisi esa yuz oʻgirdi — Alloh ham undan yuz oʻgirdi», dedilar.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ масжидда одамлар билан бирга ўтирган эдилар, шу пайт уч киши келди. Иккови Расулуллоҳ ﷺ томонга йўналди, бири эса кетди. Иккови Расулуллоҳ ﷺ нинг мажлислари олдида тўхтаб, салом берди. Улардан бири ҳалқада (даврада) бўш жой кўриб, ўша ерга ўтирди. Иккинчиси уларнинг орқасига ўтирди. Учинчиси эса орқасига қайтиб кетди. Расулуллоҳ ﷺ (сўзларини) тугатганларидан сўнг: «Сизларга уч киши ҳақида хабар берайми? Улардан бири Аллоҳдан паноҳ сўради — Аллоҳ унга паноҳ берди. Иккинчиси (ҳаё қилиб) уялди — Аллоҳ ҳам ундан (раҳм этиб) уялди. Учинчиси эса юз ўгирди — Аллоҳ ҳам ундан юз ўгирди», дедилар.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، وَسَلَّمَ، عَلَيْهِ رَجُلٌ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ ثُمَّ سَأَلَ عُمَرُ الرَّجُلَ كَيْفَ أَنْتَ فَقَالَ أَحْمَدُ إِلَيْكَ اللَّهَ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ ذَلِكَ الَّذِي أَرَدْتُ مِنْكَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning oʻziga salom bergan bir kishiga salomni qaytarganini eshitdi. Soʻng Umar u kishidan: «Ahvoling qanday?», deb soʻradi. U: «Allohga hamd aytaman (Ahmadu ilaykalloh)», dedi. Umar: «Men sendan aynan shuni istagan edim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг ўзига салом берган бир кишига саломни қайтарганини эшитди. Сўнг Умар у кишидан: «Аҳволинг қандай?», деб сўради. У: «Аллоҳга ҳамд айтаман (Аҳмаду илайкаллоҳ)», деди. Умар: «Мен сендан айнан шуни истаган эдим», деди.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، كَانَ يَأْتِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَيَغْدُو مَعَهُ إِلَى السُّوقِ قَالَ فَإِذَا غَدَوْنَا إِلَى السُّوقِ لَمْ يَمُرَّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَلَى سَقَاطٍ وَلاَ صَاحِبِ بَيْعَةٍ وَلاَ مِسْكِينٍ وَلاَ أَحَدٍ إِلاَّ سَلَّمَ عَلَيْهِ - قَالَ الطُّفَيْلُ - فَجِئْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَوْمًا فَاسْتَتْبَعَنِي إِلَى السُّوقِ فَقُلْتُ لَهُ وَمَا تَصْنَعُ فِي السُّوقِ وَأَنْتَ لاَ تَقِفُ عَلَى الْبَيِّعِ وَلاَ تَسْأَلُ عَنِ السِّلَعِ وَلاَ تَسُومُ بِهَا وَلاَ تَجْلِسُ فِي مَجَالِسِ السُّوقِ قَالَ وَأَقُولُ اجْلِسْ بِنَا هَا هُنَا نَتَحَدَّثْ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ يَا أَبَا بَطْنٍ - وَكَانَ الطُّفَيْلُ ذَا بَطْنٍ - إِنَّمَا نَغْدُو مِنْ أَجْلِ السَّلاَمِ نُسَلِّمُ

At-Tufayl ibn Ubay ibn Kaʼb (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning oldiga kelib, u bilan birga bozorga chiqar edi. U dedi: «Bozorga chiqqanimizda, Abdulloh ibn Umar na eski-tuski sotuvchi, na (boshqa) sotuvchi, na miskin, na boshqa birorta kishining yonidan salom bermay oʻtmas edi». At-Tufayl dedi: «Bir kuni Abdulloh ibn Umarning oldiga keldim, u meni bozorga ergashishga chorladi. Men unga: ‹Bozorda nima qilasiz-ku, siz na (biror narsa) sotishga toʻxtaysiz, na mollarni soʻraysiz, na ularga narx belgilaysiz, na bozor majlislarida oʻtirasiz?›, dedim va: ‹Keling, mana shu yerda oʻtirib suhbatlashaylik›, dedim». U dedi: «Shunda Abdulloh ibn Umar menga: ‹Ey Abu Batn (qorindor), — At-Tufayl semiz qorinli edi, — biz faqat salom uchungina (bozorga) chiqamiz, uchragan kishiga salom beramiz›, dedi».Ат-Туфайл ибн Убай ибн Каъб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келиб, у билан бирга бозорга чиқар эди. У деди: «Бозорга чиққанимизда, Абдуллоҳ ибн Умар на эски-туски сотувчи, на (бошқа) сотувчи, на мискин, на бошқа бирорта кишининг ёнидан салом бермай ўтмас эди». Ат-Туфайл деди: «Бир куни Абдуллоҳ ибн Умарнинг олдига келдим, у мени бозорга эргашишга чорлади. Мен унга: ‹Бозорда нима қиласиз-ку, сиз на (бирор нарса) сотишга тўхтайсиз, на молларни сўрайсиз, на уларга нарх белгилайсиз, на бозор мажлисларида ўтирасиз?›, дедим ва: ‹Келинг, мана шу ерда ўтириб суҳбатлашайлик›, дедим». У деди: «Шунда Абдуллоҳ ибн Умар менга: ‹Эй Абу Батн (қориндор), — Ат-Туфайл семиз қоринли эди, — биз фақат салом учунгина (бозорга) чиқамиз, учраган кишига салом берамиз›, деди».