Abdulloh ibn Abu Mulayka

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا، أَوْ يَقُولُ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اخْتَرْ ‏"‏‏.‏ وَرُبَّمَا قَالَ أَوْ يَكُونُ بَيْعَ خِيَارٍ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Sotuvchi va xaridor — ular ajrashmaguncha, yoki ulardan biri boshqasiga: ‹(Endi) tanla (yaʼni savdoni bekor yoki tasdiqlash haqida qaror qil)›, — demaguncha — savdoni bekor qilish yoki tasdiqlash ixtiyoriga ega», — dedilar. Balki u zot: «Yoki (savdo) ixtiyorli boʻlsa», — degan boʻlishi (mumkin). Ibn Umar, Shurayh, Shaʼbiy, Tovus, Ato va Ibn Abu Mulayka bu hukmda (bir-biriga) muvofiq (keldi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сотувчи ва харидор — улар ажрашмагунча, ёки улардан бири бошқасига: ‹(Энди) танла (яъни савдони бекор ёки тасдиқлаш ҳақида қарор қил)›, — демагунча — савдони бекор қилиш ёки тасдиқлаш ихтиёрига эга», — дедилар. Балки у зот: «Ёки (савдо) ихтиёрли бўлса», — деган бўлиши (мумкин). Ибн Умар, Шурайҳ, Шаъбий, Товус, Ато ва Ибн Абу Мулайка бу ҳукмда (бир-бирига) мувофиқ (келди).

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جَيْشَ الْعُسْرَةِ فَكَانَ مِنْ أَوْثَقِ أَعْمَالِي فِي نَفْسِي، فَكَانَ لِي أَجِيرٌ، فَقَاتَلَ إِنْسَانًا، فَعَضَّ أَحَدُهُمَا إِصْبَعَ صَاحِبِهِ، فَانْتَزَعَ إِصْبَعَهُ، فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ فَسَقَطَتْ، فَانْطَلَقَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَ ثَنِيَّتَهُ وَقَالَ ‏"‏ أَفَيَدَعُ إِصْبَعَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا ـ قَالَ أَحْسِبُهُ قَالَ ـ كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ جَدِّهِ، بِمِثْلِ هَذِهِ الصِّفَةِ أَنَّ رَجُلاً، عَضَّ يَدَ رَجُلٍ، فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ، فَأَهْدَرَهَا أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan birga Jaysh ul-Usra(da) (Tabuk gʻazotida) jang qildim va menimcha, bu mening eng yaxshi amalim edi. Soʻng mening bir ishchim bor edi; u kimdir bilan janjallashdi va ulardan biri boshqasining barmogʻini tishlab uzdi, (boshqasi esa) uning tishini tushirib yubordi. U (zarar koʻrgan kishi) Paygʻambar ﷺ ning oldiga (shikoyat bilan) bordi, lekin Paygʻambar ﷺ daʼvoni bekor qildi va shikoyatchiga: «Sen — u barmogʻini sening ogʻzingda qoldirishini, toki sen uni (aygʻir tuya kabi) tishlab uzishini — istadingmi?» — dedilar. Ibn Jurayj, Abdulloh ibn Abu Mulayka orqali uning bobosidan shunga oʻxshash voqeani rivoyat qildi: Bir kishi boshqa bir kishining qoʻlini tishlab, oʻz tishini tushirib yubordi, lekin Abu Bakr — uning (singan tishi) uchun (hech) tovon (kompensatsiya) huquqi yoʻq, deb — hukm qildi.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан бирга Жайш ул-Усра(да) (Табук ғазотида) жанг қилдим ва менимча, бу менинг энг яхши амалим эди. Сўнг менинг бир ишчим бор эди; у кимдир билан жанжаллашди ва улардан бири бошқасининг бармоғини тишлаб узди, (бошқаси эса) унинг тишини тушириб юборди. У (зарар кўрган киши) Пайғамбар ﷺ нинг олдига (шикоят билан) борди, лекин Пайғамбар ﷺ даъвони бекор қилди ва шикоятчига: «Сен — у бармоғини сенинг оғзингда қолдиришини, токи сен уни (айғир туя каби) тишлаб узишини — истадингми?» — дедилар. Ибн Журайж, Абдуллоҳ ибн Абу Мулайка орқали унинг бобосидан шунга ўхшаш воқеани ривоят қилди: Бир киши бошқа бир кишининг қўлини тишлаб, ўз тишини тушириб юборди, лекин Абу Бакр — унинг (синган тиши) учун (ҳеч) товон (компенсация) ҳуқуқи йўқ, деб — ҳукм қилди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي عَلَى الْحَوْضِ حَتَّى أَنْظُرُ مَنْ يَرِدُ عَلَىَّ مِنْكُمْ، وَسَيُؤْخَذُ نَاسٌ دُونِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ مِنِّي وَمِنْ أُمَّتِي‏.‏ فَيُقَالُ هَلْ شَعَرْتَ مَا عَمِلُوا بَعْدَكَ وَاللَّهِ مَا بَرِحُوا يَرْجِعُونَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ ‏"‏‏.‏ فَكَانَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ أَنْ نَرْجِعَ عَلَى أَعْقَابِنَا أَوْ نُفْتَنَ عَنْ دِينِنَا‏.‏ [quran sura="23" aya_start="66" aya_end="66"]‏{‏أَعْقَابِكُمْ تَنْكِصُونَ‏}‏ تَرْجِعُونَ عَلَى الْعَقِبِ‏.‏

(Asmo bint Abu Bakr (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Men hovuz ustida (turaman) — toki sizlardan kim mening oldimga kelishini koʻraman; (ammo) baʼzi kishilar mendan (tortib) olib ketiladi. Shunda men: ‹Ey Robbim, (bular) mendan va mening ummatimdan!› deyman. (Menga): ‹Ular sendan keyin nima qilganlarini sezdingmi? Allohga qasamki, ular tinmay orqalariga (dindan) qaytaverdilar›, deyiladi», dedilar. Ibn Abu Mulayka: «Allohim, biz orqalarimizga qaytishimizdan yoki dinimizdan fitnaga solinishimizdan Senga panoh tilaymiz», der edi. ‹...aʼqobikum tankisuna› (Muʼminun surasi, 66-oyat) — ‹tovonlaringiz uzra orqaga qaytasiz› (degani).(Асмо бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Мен ҳовуз устида (тураман) — токи сизлардан ким менинг олдимга келишини кўраман; (аммо) баъзи кишилар мендан (тортиб) олиб кетилади. Шунда мен: ‹Эй Роббим, (булар) мендан ва менинг умматимдан!› дейман. (Менга): ‹Улар сендан кейин нима қилганларини сездингми? Аллоҳга қасамки, улар тинмай орқаларига (диндан) қайтавердилар›, дейилади», дедилар. Ибн Абу Мулайка: «Аллоҳим, биз орқаларимизга қайтишимиздан ёки динимиздан фитнага солинишимиздан Сенга паноҳ тилаймиз», дер эди. ‹...аъқобикум танкисуна› (Муъминун сураси, 66-оят) — ‹товонларингиз узра орқага қайтасиз› (дегани).

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ قَالَتْ أَسْمَاءُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَنَا عَلَى، حَوْضِي أَنْتَظِرُ مَنْ يَرِدُ عَلَىَّ، فَيُؤْخَذُ بِنَاسٍ مِنْ دُونِي فَأَقُولُ أُمَّتِي‏.‏ فَيَقُولُ لاَ تَدْرِي، مَشَوْا عَلَى الْقَهْقَرَى ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ أَنْ نَرْجِعَ عَلَى أَعْقَابِنَا أَوْ نُفْتَنَ‏.‏

(Asmo bint Abu Bakr (roziyallohu anho) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi:) U zot: «Men hovuzimning yonida — kim mening oldimga (suv ichgani) keladi, deb — kutib turaman. Shunda baʼzi kishilar mendan (tortib) olinadi (chetlatiladi); men: ‹(Bular) ummatim!› deyman. (Alloh): ‹Sen bilmaysan — ular ortlariga (orqaga) qaytib ketdilar (dindan yuz oʻgirdilar)›, deydi», dedilar. Ibn Abu Mulayka: «Allohim, biz ortimizga (orqaga) qaytib ketishdan yoki fitnaga uchrashdan Senga panoh tilaymiz», dedi.(Асмо бинт Абу Бакр (розияллоҳу анҳо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади:) У зот: «Мен ҳовузимнинг ёнида — ким менинг олдимга (сув ичгани) келади, деб — кутиб тураман. Шунда баъзи кишилар мендан (тортиб) олинади (четлатилади); мен: ‹(Булар) умматим!› дейман. (Аллоҳ): ‹Сен билмайсан — улар ортларига (орқага) қайтиб кетдилар (диндан юз ўгирдилар)›, дейди», дедилар. Ибн Абу Мулайка: «Аллоҳим, биз ортимизга (орқага) қайтиб кетишдан ёки фитнага учрашдан Сенга паноҳ тилаймиз», деди.