حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ تَنَاشُدِ الأَشْعَارِ فِي الْمَسْجِدِ وَعَنِ الْبَيْعِ وَالاِشْتِرَاءِ فِيهِ وَأَنْ يَتَحَلَّقَ النَّاسُ فِيهِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَبْلَ الصَّلاَةِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ بُرَيْدَةَ وَجَابِرٍ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَعَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ هُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ رَأَيْتُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ وَذَكَرَ غَيْرَهُمَا يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ . قَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ سَمِعَ شُعَيْبُ بْنُ مُحَمَّدٍ مِنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَنْ تَكَلَّمَ فِي حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ إِنَّمَا ضَعَّفَهُ لأَنَّهُ يُحَدِّثُ عَنْ صَحِيفَةِ جَدِّهِ كَأَنَّهُمْ رَأَوْا أَنَّهُ لَمْ يَسْمَعْ هَذِهِ الأَحَادِيثَ مِنْ جَدِّهِ . قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَذُكِرَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَنَّهُ قَالَ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عِنْدَنَا وَاهِي . وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَيْعَ وَالشِّرَاءَ فِي الْمَسْجِدِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنَ التَّابِعِينَ رُخْصَةٌ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فِي الْمَسْجِدِ . وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي غَيْرِ حَدِيثٍ رُخْصَةٌ فِي إِنْشَادِ الشِّعْرِ فِي الْمَسْجِدِ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ masjidda sheʼrlar oʻqishishdan, unda sotish va sotib olishdan hamda odamlarning juma kuni namozdan oldin unda davra qurib oʻtirishlaridan qaytardilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Burayda, Jobir va Anasdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Amr ibn al-Osning hadisi hasan hadisdir. Amr ibn Shuayb esa u — Muhammad ibn Abdulloh ibn Amr ibn al-Osning oʻgʻlidir. Muhammad ibn Ismoil aytdi: Men Ahmad, Ishoq va boshqalarni — ularni ham zikr qildi — Amr ibn Shuaybning hadisi bilan dalil keltirayotganlarini koʻrdim. Muhammad aytdi: Shuayb ibn Muhammad bobosi Abdulloh ibn Amrdan (hadis) eshitgan. Abu Iso aytdi: Amr ibn Shuaybning hadisi haqida (tanqidiy) gapirgan kishi uni faqat shuning uchun zaif sanaganki, u bobosining sahifasidan (yozma toʻplamidan) hadis rivoyat qiladi; goʻyo ular u bu hadislarni bobosidan (bevosita) eshitmagan deb hisoblashgan. Ali ibn Abdulloh aytdi: Yahyo ibn Saiddan zikr qilinishicha, u: Amr ibn Shuaybning hadisi bizning nazdimizda zaifdir, degan. Ilm ahlidan bir qavm masjidda sotish va sotib olishni makruh sanashgan, Ahmad va Ishoq ham shuni aytadilar. Tobeʼinlardan boʻlgan baʼzi ilm ahlidan masjidda sotish va sotib olishga ruxsat (berilgani) rivoyat qilingan. Nabiy ﷺdan bir necha hadisda masjidda sheʼr oʻqishga ruxsat (berilgani) rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ масжидда шеърлар ўқишишдан, унда сотиш ва сотиб олишдан ҳамда одамларнинг жума куни намоздан олдин унда давра қуриб ўтиришларидан қайтардилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Бурайда, Жобир ва Анасдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Оснинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Амр ибн Шуайб эса у — Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Оснинг ўғлидир. Муҳаммад ибн Исмоил айтди: Мен Аҳмад, Ишоқ ва бошқаларни — уларни ҳам зикр қилди — Амр ибн Шуайбнинг ҳадиси билан далил келтираётганларини кўрдим. Муҳаммад айтди: Шуайб ибн Муҳаммад бобоси Абдуллоҳ ибн Амрдан (ҳадис) эшитган. Абу Исо айтди: Амр ибн Шуайбнинг ҳадиси ҳақида (танқидий) гапирган киши уни фақат шунинг учун заиф санаганки, у бобосининг саҳифасидан (ёзма тўпламидан) ҳадис ривоят қилади; гўё улар у бу ҳадисларни бобосидан (бевосита) эшитмаган деб ҳисоблашган. Али ибн Абдуллоҳ айтди: Яҳё ибн Саиддан зикр қилинишича, у: Амр ибн Шуайбнинг ҳадиси бизнинг наздимизда заифдир, деган. Илм аҳлидан бир қавм масжидда сотиш ва сотиб олишни макруҳ санашган, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шуни айтадилар. Тобеъинлардан бўлган баъзи илм аҳлидан масжидда сотиш ва сотиб олишга рухсат (берилгани) ривоят қилинган. Набий ﷺдан бир неча ҳадисда масжидда шеър ўқишга рухсат (берилгани) ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ الصَّبَّاحِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ طُفْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا جِئْنَا دُبَرَ الْكَعْبَةِ قُلْتُ أَلاَ تَتَعَوَّذُ . قَالَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ . ثُمَّ مَضَى حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَأَقَامَ بَيْنَ الرُّكْنِ وَالْبَابِ فَوَضَعَ صَدْرَهُ وَوَجْهَهُ وَذِرَاعَيْهِ وَكَفَّيْهِ هَكَذَا وَبَسَطَهُمَا بَسْطًا ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَفْعَلُهُ .
Amr ibn Shuʼayb otasidan rivoyat qilib aytadilar: «Men Abdulloh (ibn Amr) bilan birga tavof qildim. Kaʼbaning orqa tomoniga kelganimizda men: ‹(Allohdan) panoh soʻramaysizmi?› dedim. U: ‹Doʻzaxdan Allohdan panoh soʻraymiz›, dedi. Soʻng (oldinga) yurib, Hajar(-ul Asvad)ni istilom qildi va (Hajar-ul Asvad) burchagi bilan eshik orasida turdi-da, koʻkragini, yuzini, ikki bilagini va ikki kaftini mana shunday qoʻyib, ularni yoyib qoʻydi, soʻng: ‹Men Rasululloh ﷺni shunday qilayotganlarini koʻrdim›, dedi».Амр ибн Шуъайб отасидан ривоят қилиб айтадилар: «Мен Абдуллоҳ (ибн Амр) билан бирга тавоф қилдим. Каъбанинг орқа томонига келганимизда мен: ‹(Аллоҳдан) паноҳ сўрамайсизми?› дедим. У: ‹Дўзахдан Аллоҳдан паноҳ сўраймиз›, деди. Сўнг (олдинга) юриб, Ҳажар(-ул Асвад)ни истилом қилди ва (Ҳажар-ул Асвад) бурчаги билан эшик орасида турди-да, кўкрагини, юзини, икки билагини ва икки кафтини мана шундай қўйиб, уларни ёйиб қўйди, сўнг: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺни шундай қилаётганларини кўрдим›, деди».
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَحَبُّ الصِّيَامِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ صِيَامُ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا وَأَحَبُّ الصَّلاَةِ إِلَى اللَّهِ صَلاَةُ دَاوُدَ كَانَ يَنَامُ نِصْفَ اللَّيْلِ وَيَقُومُ ثُلُثَهُ وَيَنَامُ سُدُسَهُ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Allohga eng suyukli roʻza Dovud (alayhissalom)ning roʻzasidir. U bir kun roʻza tutib, bir kun tutmas edi. Allohga eng suyukli namoz esa Dovudning namozidir. U kechaning yarmisida uxlar, uchdan birida qoyim boʻlib namoz oʻqir va oltidan birida yana uxlar edi».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳга энг суюкли рўза Довуд (алайҳиссалом)нинг рўзасидир. У бир кун рўза тутиб, бир кун тутмас эди. Аллоҳга энг суюкли намоз эса Довуднинг намозидир. У кечанинг ярмисида ухлар, учдан бирида қойим бўлиб намоз ўқир ва олтидан бирида яна ухлар эди».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ شَابُورَ، وَبَشِيرٍ أَبِي إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، ذُبِحَتْ لَهُ شَاةٌ فِي أَهْلِهِ فَلَمَّا جَاءَ قَالَ أَهْدَيْتُمْ لِجَارِنَا الْيَهُودِيِّ أَهْدَيْتُمْ لِجَارِنَا الْيَهُودِيِّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَالْمِقْدَادِ بْنِ الأَسْوَدِ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي شُرَيْحٍ وَأَبِي أُمَامَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَيْضًا .
Mujohid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Amr uchun uy ahli orasida bir qoʻy soʻyildi. U (qaytib) kelgach: «Yahudiy qoʻshnimizga (goʻshtdan) hadya berdingizmi? Yahudiy qoʻshnimizga hadya berdingizmi? Men Rasululloh ﷺning: ‹Jibril menga qoʻshni haqida shu qadar uzluksiz tavsiya qilaverdiki, men uni merosxoʻr qilib qoʻyadi, deb oʻyladim›, deganlarini eshitganman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Oisha, Ibn Abbos, Abu Hurayra, Anas, Miqdod ibn al-Asvad, Uqba ibn Omir, Abu Shurayh va Abu Umomadan ham (rivoyat) bor. Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir. Bu hadis Mujohiddan, u Oisha va Abu Hurayradan, ular Nabiy ﷺdan ham rivoyat qilingan.Мужоҳид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Амр учун уй аҳли орасида бир қўй сўйилди. У (қайтиб) келгач: «Яҳудий қўшнимизга (гўштдан) ҳадя бердингизми? Яҳудий қўшнимизга ҳадя бердингизми? Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Жибрил менга қўшни ҳақида шу қадар узлуксиз тавсия қилавердики, мен уни меросхўр қилиб қўяди, деб ўйладим›, деганларини эшитганман», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Оиша, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Анас, Миқдод ибн ал-Асвад, Уқба ибн Омир, Абу Шурайҳ ва Абу Умомадан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Мужоҳиддан, у Оиша ва Абу Ҳурайрадан, улар Набий ﷺдан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، - يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ - عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا تَزَوَّجَ أَحَدُكُمُ امْرَأَةً أَوِ اشْتَرَى خَادِمًا فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَهَا وَخَيْرَ مَا جَبَلْتَهَا عَلَيْهِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا وَمِنْ شَرِّ مَا جَبَلْتَهَا عَلَيْهِ وَإِذَا اشْتَرَى بَعِيرًا فَلْيَأْخُذْ بِذِرْوَةِ سَنَامِهِ وَلْيَقُلْ مِثْلَ ذَلِكَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ زَادَ أَبُو سَعِيدٍ " ثُمَّ لْيَأْخُذْ بِنَاصِيَتِهَا وَلْيَدْعُ بِالْبَرَكَةِ " . فِي الْمَرْأَةِ وَالْخَادِمِ .
Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan (Abdulloh ibn Amr ibn al-Os roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Sizlardan biringiz bir ayolga uylansa yoki bir xizmatkor (choʻri) sotib olsa, ‹Allohumma, men Sendan uning yaxshiligini va Sen uni qaysi xulq uzra yaratgan boʻlsang, oʻshaning yaxshiligini soʻrayman; uning yomonligidan va Sen uni qaysi xulq uzra yaratgan boʻlsang, oʻshaning yomonligidan Senga panoh tilayman›, desin. Tuya sotib olsa, uning oʻrkachi uchidan ushlab, xuddi shunday desin», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Abu Saʼid (oʻz rivoyatida) ziyoda qildi: «Soʻng (ayol yoki xizmatkorning) peshona sochidan ushlab, baraka tilab duo qilsin» — bu ayol va xizmatkor (choʻri) haqidadir.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан (Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Сизлардан бирингиз бир аёлга уйланса ёки бир хизматкор (чўри) сотиб олса, ‹Аллоҳумма, мен Сендан унинг яхшилигини ва Сен уни қайси хулқ узра яратган бўлсанг, ўшанинг яхшилигини сўрайман; унинг ёмонлигидан ва Сен уни қайси хулқ узра яратган бўлсанг, ўшанинг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман›, десин. Туя сотиб олса, унинг ўркачи учидан ушлаб, худди шундай десин», — дедилар. Абу Довуд айтди: Абу Саъид (ўз ривоятида) зиёда қилди: «Сўнг (аёл ёки хизматкорнинг) пешона сочидан ушлаб, барака тилаб дуо қилсин» — бу аёл ва хизматкор (чўри) ҳақидадир.
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، عَنْ خَالِدٍ، - وَهُوَ الْحَذَّاءُ - عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، قَالَ دَخَلْتُ مَعَ أَبِيكَ زَيْدٍ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَحَدَّثَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذُكِرَ لَهُ صَوْمِي فَدَخَلَ عَلَىَّ فَأَلْقَيْتُ لَهُ وِسَادَةَ أَدَمٍ رَبْعَةً حَشْوُهَا لِيفٌ فَجَلَسَ عَلَى الأَرْضِ وَصَارَتِ الْوِسَادَةُ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَهُ قَالَ " أَمَا يَكْفِيكَ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلاَثَةُ أَيَّامٍ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " خَمْسًا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " سَبْعًا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " تِسْعًا " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " إِحْدَى عَشْرَةَ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ صَوْمَ فَوْقَ صَوْمِ دَاوُدَ شَطْرَ الدَّهْرِ صِيَامُ يَوْمٍ وَفِطْرُ يَوْمٍ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasulullohﷺga mening roʻzam haqida aytildi. Shunda u zot huzurimga kirdilar. Men u zotga xurmo tolasi bilan toʻldirilgan teridan tikilgan yostiqni tashladim. U zot yerga oʻtirdilar va yostiq men bilan u zotning oramizda qoldi. U zot: «Sen uchun har oyda uch kun kifoya qilmaydimi?», dedilar. Men: «Ey Rasululloh!», dedim. U zot: «Besh kun», dedilar. Men: «Ey Rasululloh!», dedim. U zot: «Yetti kun», dedilar. Men: «Ey Rasululloh!», dedim. U zot: «Toʻqqiz kun», dedilar. Men: «Ey Rasululloh!», dedim. U zot: «Oʻn bir kun», dedilar. Men: «Ey Rasululloh!», dedim. Shunda Nabiy ﷺ: «Dovudning roʻzasidan afzal roʻza yoʻq, u umrning yarmi edi: bir kun roʻza tutish va bir kun ochilish», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳﷺга менинг рўзам ҳақида айтилди. Шунда у зот ҳузуримга кирдилар. Мен у зотга хурмо толаси билан тўлдирилган теридан тикилган ёстиқни ташладим. У зот ерга ўтирдилар ва ёстиқ мен билан у зотнинг орамизда қолди. У зот: «Сен учун ҳар ойда уч кун кифоя қилмайдими?», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ!», дедим. У зот: «Беш кун», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ!», дедим. У зот: «Етти кун», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ!», дедим. У зот: «Тўққиз кун», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ!», дедим. У зот: «Ўн бир кун», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ!», дедим. Шунда Набий ﷺ: «Довуднинг рўзасидан афзал рўза йўқ, у умрнинг ярми эди: бир кун рўза тутиш ва бир кун очилиш», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَثَّامُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، رضى الله عنهما قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْقِدُ التَّسْبِيحَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الأَعْمَشِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Rasululloh ﷺning tasbihni (qoʻllari bilan) sanaganlarini koʻrdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis Aʼmashning hadisi sifatida hasan gʻaribdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг тасбиҳни (қўллари билан) санаганларини кўрдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Аъмашнинг ҳадиси сифатида ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، قَالاَ حَدَّثَنَا مَطَرٌ الْوَرَّاقُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ طَلاَقَ إِلاَّ فِيمَا تَمْلِكُ وَلاَ عِتْقَ إِلاَّ فِيمَا تَمْلِكُ وَلاَ بَيْعَ إِلاَّ فِيمَا تَمْلِكُ " . زَادَ ابْنُ الصَّبَّاحِ " وَلاَ وَفَاءَ نَذْرٍ إِلاَّ فِيمَا تَمْلِكُ " .
Muslim ibn Ibrohim bizga Hishomdan, shuningdek Ibn as-Sabboh bizga Abdulaziz ibn Abdussamaddan rivoyat qildi. Ikkovi: bizga Matar al-Varroq, u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan (Abdulloh ibn Amr ibn al-Os) rivoyat qildiki, Nabiy ﷺ: «Egalik qilmagan narsada taloq yoʻq, egalik qilmagan narsada ozod qilish yoʻq va egalik qilmagan narsada sotish yoʻq», dedilar. Ibn as-Sabboh: «Egalik qilmagan narsada nazrni bajarish ham yoʻq», deb qoʻshimcha qildi.Муслим ибн Иброҳим бизга Ҳишомдан, шунингдек Ибн ас-Саббоҳ бизга Абдулазиз ибн Абдуссамаддан ривоят қилди. Иккови: бизга Матар ал-Варроқ, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан (Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос) ривоят қилдики, Набий ﷺ: «Эгалик қилмаган нарсада талоқ йўқ, эгалик қилмаган нарсада озод қилиш йўқ ва эгалик қилмаган нарсада сотиш йўқ», дедилар. Ибн ас-Саббоҳ: «Эгалик қилмаган нарсада назрни бажариш ҳам йўқ», деб қўшимча қилди.
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ رَبِّ الْكَعْبَةِ، قَالَ انْتَهَيْتُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ وَالنَّاسُ عَلَيْهِ مُجْتَمِعُونَ قَالَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ بَيْنَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ إِذْ نَزَلْنَا مَنْزِلاً فَمِنَّا مَنْ يَضْرِبُ خِبَاءَهُ وَمِنَّا مَنْ يَنْتَضِلُ وَمِنَّا مَنْ هُوَ فِي جَشْرَتِهِ إِذْ نَادَى مُنَادِي النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الصَّلاَةَ جَامِعَةً فَاجْتَمَعْنَا فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَنَا فَقَالَ " إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ قَبْلِي إِلاَّ كَانَ حَقًّا عَلَيْهِ أَنْ يَدُلَّ أُمَّتَهُ عَلَى مَا يَعْلَمُهُ خَيْرًا لَهُمْ وَيُنْذِرَهُمْ مَا يَعْلَمُهُ شَرًّا لَهُمْ وَإِنَّ أُمَّتَكُمْ هَذِهِ جُعِلَتْ عَافِيَتُهَا فِي أَوَّلِهَا وَإِنَّ آخِرَهَا سَيُصِيبُهُمْ بَلاَءٌ وَأُمُورٌ يُنْكِرُونَهَا تَجِيءُ فِتَنٌ فَيُدَقِّقُ بَعْضُهَا لِبَعْضٍ فَتَجِيءُ الْفِتْنَةُ فَيَقُولُ الْمُؤْمِنُ هَذِهِ مُهْلِكَتِي ثُمَّ تَنْكَشِفُ ثُمَّ تَجِيءُ فَيَقُولُ هَذِهِ مُهْلِكَتِي ثُمَّ تَنْكَشِفُ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُزَحْزَحَ عَنِ النَّارِ وَيُدْخَلَ الْجَنَّةَ فَلْتُدْرِكْهُ مَوْتَتُهُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَلْيَأْتِ إِلَى النَّاسِ مَا يُحِبُّ أَنْ يُؤْتَى إِلَيْهِ وَمَنْ بَايَعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ يَدِهِ وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ فَلْيُطِعْهُ مَا اسْتَطَاعَ فَإِنْ جَاءَ أَحَدٌ يُنَازِعُهُ فَاضْرِبُوا رَقَبَةَ الآخَرِ " . فَدَنَوْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ هَذَا قَالَ نَعَمْ . وَذَكَرَ الْحَدِيثَ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz safarda Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Bir manzilga tushdik. Bizdan kimdir chodirini tikar, kimdir oʻq otish musobaqasi qilar, kimdir chorvasi bilan mashgʻul edi. Shunda Nabiy ﷺning jarchisi: ‹Namoz jamoat bilan oʻqiladi!› deb chaqirdi. Biz toʻplandik va Nabiy ﷺ oʻrinlaridan turib, bizga xutba qilib dedilar: ‹Mendan oldin oʻtgan har bir paygʻambarga ummatiga yaxshi deb bilgan narsasini koʻrsatishi va yomon deb bilgan narsasidan ogohlantirishi haq boʻlgan edi. Sizlarning bu ummatingizning ofiyati uning avvalgi qismiga qoʻyildi. Uning oxirgi qismiga esa balo va ular inkor qiladigan ishlar yetadi. Fitnalar keladi va biri boshqasini kuchaytiradi. Fitna keladi, muʼmin: ‹Bu meni halok qiladigan› deydi, soʻng u koʻtariladi. Yana keladi, u: ‹Bu meni halok qiladigan› deydi, soʻng u koʻtariladi. Sizlardan kim doʻzaxdan uzoqlashtirilib, jannatga kiritilishini istasa, oʻlimi Allohga va oxirat kuniga imon keltirgan holida yetib kelsin va odamlarga oʻziga qilinishini istagan narsasini qilsin. Kim bir imomga bayʼat berib, unga qoʻlini va qalbi mevasini bergan boʻlsa, imkoni boricha unga itoat qilsin. Agar biror kishi kelib, u bilan tortishsa, boshqasining boʻynini uring!›»Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз сафарда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Бир манзилга тушдик. Биздан кимдир чодирини тикар, кимдир ўқ отиш мусобақаси қилар, кимдир чорваси билан машғул эди. Шунда Набий ﷺнинг жарчиси: ‹Намоз жамоат билан ўқилади!› деб чақирди. Биз тўпландик ва Набий ﷺ ўринларидан туриб, бизга хутба қилиб дедилар: ‹Мендан олдин ўтган ҳар бир пайғамбарга умматига яхши деб билган нарсасини кўрсатиши ва ёмон деб билган нарсасидан огоҳлантириши ҳақ бўлган эди. Сизларнинг бу умматингизнинг офияти унинг аввалги қисмига қўйилди. Унинг охирги қисмига эса бало ва улар инкор қиладиган ишлар етади. Фитналар келади ва бири бошқасини кучайтиради. Фитна келади, муъмин: ‹Бу мени ҳалок қиладиган› дейди, сўнг у кўтарилади. Яна келади, у: ‹Бу мени ҳалок қиладиган› дейди, сўнг у кўтарилади. Сизлардан ким дўзахдан узоқлаштирилиб, жаннатга киритилишини истаса, ўлими Аллоҳга ва охират кунига имон келтирган ҳолида етиб келсин ва одамларга ўзига қилинишини истаган нарсасини қилсин. Ким бир имомга байъат бериб, унга қўлини ва қалби мевасини берган бўлса, имкони борича унга итоат қилсин. Агар бирор киши келиб, у билан тортишса, бошқасининг бўйнини уринг!›»
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ السُّلَمِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو، - يَعْنِي الأَوْزَاعِيَّ - حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ امْرَأَةً، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنِي هَذَا كَانَ بَطْنِي لَهُ وِعَاءً وَثَدْيِي لَهُ سِقَاءً وَحِجْرِي لَهُ حِوَاءً وَإِنَّ أَبَاهُ طَلَّقَنِي وَأَرَادَ أَنْ يَنْتَزِعَهُ مِنِّي فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنْتِ أَحَقُّ بِهِ مَا لَمْ تَنْكِحِي " . .
Amr ibn Shuʼayb otasidan, u esa bobosi Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, bir ayol: «Ey Allohning Rasuli, mana shu oʻgʻlim uchun qornim idish, koʻkragim mesh, bagʻrim esa goʻsha boʻlgan edi. Endi uning otasi meni taloq qildi va uni mendan tortib olmoqchi boʻlyapti», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Sen turmushga chiqmaguningcha, unga haqliroqsan», dedilar.Амр ибн Шуъайб отасидан, у эса бобоси Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, бир аёл: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана шу ўғлим учун қорним идиш, кўкрагим меш, бағрим эса гўша бўлган эди. Энди унинг отаси мени талоқ қилди ва уни мендан тортиб олмоқчи бўляпти», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сен турмушга чиқмагунингча, унга ҳақлироқсан», дедилар.