وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَلَقَّوُا السِّلَعَ حَتَّى يُهْبَطَ بهَا إِلى السُّوق»
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mollarni bozorga tushirilmagunicha (yoʻlda) qarshi olib chiqmanglar», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Молларни бозорга туширилмагунича (йўлда) қарши олиб чиқманглар», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَن بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ وَكَانَ بَيْعًا يَتَبَايَعُهُ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ كَانَ الرَّجُلُ يَبْتَاعُ الْجَزُورَ إِلَى أَنْ تُنتَجَ النَّاقةُ ثمَّ تُنتَجُ الَّتِي فِي بطنِها
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — ‹Habal ul-habala› deb atalgan savdodan qaytardi; bu — johiliyat davrida qilinadigan bir savdo turi edi. (Unda) kishi — hali tugʻilmagan, lekin (hozirgi) tuyaning tugʻadigan (boʻlasi)dan tugʻiladigan — urgʻochi tuyaning narxini toʻlar edi (yaʼni tuyaning bolasining bolasini sotib olar edi).Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — ‹Ҳабал ул-ҳабала› деб аталган савдодан қайтарди; бу — жоҳилият даврида қилинадиган бир савдо тури эди. (Унда) киши — ҳали туғилмаган, лекин (ҳозирги) туянинг туғадиган (бўласи)дан туғиладиган — урғочи туянинг нархини тўлар эди (яъни туянинг боласининг боласини сотиб олар эди).
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم نهى عَن بيع الكالئ بالكالئ. رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ nasiyani nasiyaga (qarzni qarzga) sotishdan qaytardilar. Doraqutniy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ насияни насияга (қарзни қарзга) сотишдан қайтардилар. Дорақутний ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: كُنْتُ أَبِيعُ الْإِبِلَ بالنقيع بِالدَّنَانِيرِ فآخذ مَكَانهَا الدارهم وأبيع بِالدَّرَاهِمِ فَآخُذُ مَكَانَهَا الدَّنَانِيرَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: «لَا بَأْسَ أَنْ تَأْخُذَهَا بِسِعْرِ يَوْمِهَا مَا لَمْ تَفْتَرِقَا وَبَيْنَكُمَا شَيْءٌ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ والدارمي
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Men Baqiʼda tuyalarni sotardim. Goh dinorga sotib, dirham olardim, goh dirhamga sotib, dinor olardim. Bularning oʻrniga bularni olar, bularning oʻrniga bularni berar edim. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim, u zot Hafsaning uyida edilar. Men: «Yo Rasululloh, biroz shoshmang, sizdan soʻramoqchiman. Men Baqiʼda tuyalarni sotaman: goh dinorga sotib, dirham olaman, goh dirhamga sotib, dinor olaman. Bularning oʻrniga bularni olaman, bularning oʻrniga bularni beraman», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Toki bir-biringizdan ajralmasdan turib, oʻrtangizda hech narsa (toʻlanmagan) qolmasa, ularni oʻsha kunning narxi bilan olishingda hech qanday gunoh yoʻq», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Мен Бақиъда туяларни сотардим. Гоҳ динорга сотиб, дирҳам олардим, гоҳ дирҳамга сотиб, динор олардим. Буларнинг ўрнига буларни олар, буларнинг ўрнига буларни берар эдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим, у зот Ҳафсанинг уйида эдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, бироз шошманг, сиздан сўрамоқчиман. Мен Бақиъда туяларни сотаман: гоҳ динорга сотиб, дирҳам оламан, гоҳ дирҳамга сотиб, динор оламан. Буларнинг ўрнига буларни оламан, буларнинг ўрнига буларни бераман», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Токи бир-бирингиздан ажралмасдан туриб, ўртангизда ҳеч нарса (тўланмаган) қолмаса, уларни ўша куннинг нархи билан олишингда ҳеч қандай гуноҳ йўқ», дедилар.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ ابْتَاعَ نَخْلًا بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنِ ابْتَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ» . رَوَاهُ مُسلم وروى البُخَارِيّ الْمَعْنى الأول وَحده
Abdulloh (ibn Umar) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Agar kishi changlatilgan (chetilgan) xurmo daraxtlarini sotib olsa, meva — sotuvchiga tegishli(dir), magar xaridor (uni oʻziga boʻlishi)ni shart qilsa; va agar kishi mol-mulki boʻlgan bir qulni sotib olsa, (oʻsha) mol-mulk — sotuvchiga tegishli(dir), magar xaridor (uni oʻziga boʻlishi)ni shart qilsa», — dedilar.Абдуллоҳ (ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Агар киши чанглатилган (четилган) хурмо дарахтларини сотиб олса, мева — сотувчига тегишли(дир), магар харидор (уни ўзига бўлиши)ни шарт қилса; ва агар киши мол-мулки бўлган бир қулни сотиб олса, (ўша) мол-мулк — сотувчига тегишли(дир), магар харидор (уни ўзига бўлиши)ни шарт қилса», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَن بيع الْوَلَاء وَعَن هِبته
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ ozod qilingan qulning valosi (meros huquqi)ni sotish yoki hadya qilishdan qaytardi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ озод қилинган қулнинг валоси (мерос ҳуқуқи)ни сотиш ёки ҳадя қилишдан қайтарди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْمِكْيَالُ مِكْيَالُ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَالْمِيزَانُ مِيزَانُ أَهْلِ مَكَّةَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oʼlchov Madina ahlining oʻlchovi, tortish esa Makka ahlining tortishidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ўлчов Мадина аҳлининг ўлчови, тортиш эса Макка аҳлининг тортишидир», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ احْتَكَرَ طَعَامًا أَرْبَعِينَ يَوْمًا يُرِيدُ بِهِ الْغَلَاءَ فَقَدْ بَرِئَ مِنَ اللَّهِ وَبَرِئَ اللَّهُ مِنْهُ» . رَوَاهُ رَزِينٌ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim narx koʻtarilishini istab, taomni (donni) qirq kun (yigʻib) ushlab tursa, u Allohdan uzoqlashibdi va Alloh ham undan uzoqlashibdi», dedilar. Razin rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким нарх кўтарилишини истаб, таомни (донни) қирқ кун (йиғиб) ушлаб турса, у Аллоҳдан узоқлашибди ва Аллоҳ ҳам ундан узоқлашибди», дедилар. Разин ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَحْلُبَنَّ أَحَدٌ مَاشِيَةَ امْرِئٍ بِغَيْرِ إِذْنِهِ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يُؤْتى مشْربَته فتكسر خزانته فَينْتَقل طَعَامُهُ وَإِنَّمَا يَخْزُنُ لَهُمْ ضُرُوعُ مَوَاشِيهِمْ أَطَعِمَاتِهِمْ» . رَوَاهُ مُسلم
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Hayvon — egasining ruxsatisiz — sogʻilmasligi (kerak). Birortangiz — kimdir uning omboriga kelib, idishini sindirib, taomini olib ketishini — yoqtirar(midi)? Hayvonlarning yelinlari — egalarining omborlari(dir): ularning oziq-ovqati oʻshanda saqlanadi; bas, hech kim — egasining ruxsatisiz — birovning hayvonlarini sogʻmasin», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ҳайвон — эгасининг рухсатисиз — соғилмаслиги (керак). Бирортангиз — кимдир унинг омборига келиб, идишини синдириб, таомини олиб кетишини — ёқтирар(миди)? Ҳайвонларнинг елинлари — эгаларининг омборлари(дир): уларнинг озиқ-овқати ўшанда сақланади; бас, ҳеч ким — эгасининг рухсатисиз — бировнинг ҳайвонларини соғмасин», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ دَخَلَ حَائِطًا فَلْيَأْكُلْ وَلَا يَتَّخِذْ خُبْنَةً» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ هَذَا حَدِيث غَرِيب
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim bogʻga kirsa, (mevadan) yesin, lekin (etagiga) tugib olib ketmasin», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Amr, Abbod ibn Shurahbil, Rofeʼ ibn Amr, Abu-l-Lahmning ozod qilgan quli Umayr va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Umar hadisi gʻarib hadisdir, biz uni bu yoʻldan faqat Yahyo ibn Sulaym hadisi orqaligina bilamiz. Baʼzi ilm ahli yoʻlovchiga mevalardan yeyishga ruxsat berganlar, baʼzilari esa uni haq (toʻlov) bilangina (mumkin deb) makruh sanaganlar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким боғга кирса, (мевадан) есин, лекин (этагига) тугиб олиб кетмасин», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Амр, Аббод ибн Шураҳбил, Рофеъ ибн Амр, Абу-л-Лаҳмнинг озод қилган қули Умайр ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Ибн Умар ҳадиси ғариб ҳадисдир, биз уни бу йўлдан фақат Яҳё ибн Сулайм ҳадиси орқалигина биламиз. Баъзи илм аҳли йўловчига мевалардан ейишга рухсат берганлар, баъзилари эса уни ҳақ (тўлов) билангина (мумкин деб) макруҳ санаганлар.
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَفَعَ إِلَى يَهُودِ خَيْبَرَ نَخْلَ خَيْبَرَ وَأَرْضَهَا عَلَى أَنْ يَعْتَمِلُوهَا مِنْ أَمْوَالِهِمْ وَلِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَطْرُ ثَمَرِهَا. رَوَاهُ مُسْلِمٌ
وَفِي رِوَايَةِ الْبُخَارِيِّ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى خَيْبَرَ الْيَهُودَ أَنْ يَعْمَلُوهَا ويزرعوها وَلَهُم شطر مَا يخرج مِنْهَا
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybar yahudiylariga Xaybar xurmozorlari va yerini — oʻz mol-mulklaridan (sarflab) ishlashlari va Rasululloh ﷺ ga uning mevasining yarmi (boʻlishi) sharti bilan — berdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар яҳудийларига Хайбар хурмозорлари ва ерини — ўз мол-мулкларидан (сарфлаб) ишлашлари ва Расулуллоҳ ﷺ га унинг мевасининг ярми (бўлиши) шарти билан — бердилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «أعْطوا الْأَجِيرَ أَجْرَهُ قَبْلَ أَنْ يَجِفَّ عَرَقُهُ» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yollanuvchiga haqini uning teri qurimasidan avval bering», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёлланувчига ҳақини унинг тери қуримасидан аввал беринг», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْطَعَ لِلزُّبَيْرِ حُضْرَ فَرَسِهِ فَأَجْرَى فَرَسَهَ حَتَّى قَامَ ثُمَّ رَمَى بِسَوْطِهِ فَقَالَ: «أَعْطُوهُ مِنْ حَيْثُ بَلَغَ السَّوْطُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Zubayrga oti chopib yetadigan masofadagi yerni boʻlak qilib berdilar. Shunda u otini toʻxtaguncha chopdirdi, soʻng qamchisini uloqtirdi. U zot: «Unga qamchi yetib borgan joygacha (yerni) beringlar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Зубайрга оти чопиб етадиган масофадаги ерни бўлак қилиб бердилар. Шунда у отини тўхтагунча чопдирди, сўнг қамчисини улоқтирди. У зот: «Унга қамчи етиб борган жойгача (ерни) беринглар», дедилар.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ عُمَرَ أَصَابَ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَأَتَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالًا قَطُّ أَنْفَسَ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُنِي بِهِ؟ قَالَ: «إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا» . فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ: إِنَّهُ لَا يُبَاعُ أَصْلُهَا وَلَا يُوهب وَلَا يُورث وَتصدق بهَا فِي الْفُقَرَاءِ وَفِي الْقُرْبَى وَفِي الرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَالضَّيْفِ لَا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ أَوْ يُطْعِمَ غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ قَالَ ابْنُ سِيرِينَ: غير متأثل مَالا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob Xaybarda biroz yer (ulush) oldi va bu haqda maslahat olish uchun Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib: «Yo Rasululloh, men Xaybarda — undan koʻra yaxshiroq (mol)ni hech qachon (qoʻlga) kiritmagan — bir yer oldim; siz menga u bilan nima qilishni maslahat berasiz?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Agar xohlasang, yerni vaqf (qilib), uning mevasini sadaqa qilish», — dedi. Bas, Umar uni — sotilmaslik, hadya qilinmaslik va meros qilinmaslik sharti bilan — vaqf (xayriya mulki) qilib sadaqa qildi; lekin uning hosili — kambagʻallarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, Alloh yoʻliga (jihodga), yoʻlovchilarga va mehmonlarga — sadaqa qilinar edi; va vaqfning nozimi (homiysi) — yaxshi niyat bilan, oʻz ehtiyojiga koʻra undan yesa va boshqalarni — (kelajak uchun) toʻplab qoʻymay — boqsa, (bunda) hech zarar yoʻq.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб Хайбарда бироз ер (улуш) олди ва бу ҳақда маслаҳат олиш учун Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб: «Ё Расулуллоҳ, мен Хайбарда — ундан кўра яхшироқ (мол)ни ҳеч қачон (қўлга) киритмаган — бир ер олдим; сиз менга у билан нима қилишни маслаҳат берасиз?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Агар хоҳласанг, ерни вақф (қилиб), унинг мевасини садақа қилиш», — деди. Бас, Умар уни — сотилмаслик, ҳадя қилинмаслик ва мерос қилинмаслик шарти билан — вақф (хайрия мулки) қилиб садақа қилди; лекин унинг ҳосили — камбағалларга, қариндошларга, қул озод қилишга, Аллоҳ йўлига (жиҳодга), йўловчиларга ва меҳмонларга — садақа қилинар эди; ва вақфнинг нозими (ҳомийси) — яхши ният билан, ўз эҳтиёжига кўра ундан еса ва бошқаларни — (келажак учун) тўплаб қўймай — боқса, (бунда) ҳеч зарар йўқ.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «ثَلَاثٌ لَا تُرَدُّ الْوَسَائِدُ وَالدُّهْنُ وَاللَّبَنُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ قِيلَ: أَرَادَ بالدهن الطّيب
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uchta narsa qaytarilmaydi: yostiqlar, moy (atir) va sut», dedilar. Moy deganda atir nazarda tutiladi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Abdulloh esa Ibn Muslim ibn Jundabdir va u madinalikdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Учта нарса қайтарилмайди: ёстиқлар, мой (атир) ва сут», дедилар. Мой деганда атир назарда тутилади. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Абдуллоҳ эса Ибн Муслим ибн Жундабдир ва у мадиналикдир.
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَا كَانَ مِنْ مِيرَاثٍ قُسِّمَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَهُوَ عَلَى قِسْمَةِ الْجَاهِلِيَّةِ وَمَا كَانَ مِنْ مِيرَاثٍ أَدْرَكَهُ الْإِسْلَامُ فَهُوَ عَلَى قِسْمَةِ الْإِسْلَامِ» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Johiliyat davrida taqsim qilingan meros johiliyat taqsimoti boʻyicha qoladi, Islom yetib kelgan meros esa Islom taqsimoti boʻyicha boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жоҳилият даврида тақсим қилинган мерос жоҳилият тақсимоти бўйича қолади, Ислом етиб келган мерос эса Ислом тақсимоти бўйича бўлади», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الشُّؤْمُ فِي الْمَرْأَةِ وَالدَّارِ وَالْفَرَسِ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ: " الشُّؤْمُ فِي ثَلَاثَة: فِي الْمَرْأَة والمسكن وَالدَّابَّة "
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shumlik ayolda, uyda va otda boʻladi», dedilar. Muttafaqun alayh. Boshqa bir rivoyatda: «Shumlik uch narsada boʻladi: ayolda, uy-joyda va ulovda», deyilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шумлик аёлда, уйда ва отда бўлади», дедилар. Муттафақун алайҳ. Бошқа бир ривоятда: «Шумлик уч нарсада бўлади: аёлда, уй-жойда ва уловда», дейилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِيَّاكُمْ وَالتَّعَرِّيَ فَإِنَّ مَعَكُمْ مَنْ لَا يُفَارِقُكُمْ إِلَّا عِنْدَ الْغَائِطِ وَحِينَ يُفْضِي الرَّجُلُ إِلَى أَهْلِهِ فَاسْتَحْيُوهُمْ وَأَكْرِمُوهُمْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yalangʻochlikdan saqlaninglar! Chunki yoningizda shunday (farishtalar) borki, ular sizlardan faqat hojatxonada va kishi oʻz ahli (ayoli) bilan yaqinlik qilgan paytidagina ajraladilar. Bas, ulardan uyalinglar va ularni hurmat qilinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz. Abu Muhayyaning ismi Yahyo ibn Yaʼlodir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яланғочликдан сақланинглар! Чунки ёнингизда шундай (фаришталар) борки, улар сизлардан фақат ҳожатхонада ва киши ўз аҳли (аёли) билан яқинлик қилган пайтидагина ажраладилар. Бас, улардан уялинглар ва уларни ҳурмат қилинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл орқалигина биламиз. Абу Муҳайянинг исми Яҳё ибн Яълодир.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الشِّغَارِ وَالشِّغَارُ: أَنْ يُزَوِّجَ الرَّجُلُ ابْنَتَهُ عَلَى أَنْ يُزَوِّجَهُ الْآخَرُ ابْنَتَهُ وَلَيْسَ بَيْنَهُمَا صَدَاقٌ
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ shigʻ ordan qaytardilar. Shigʻ or — bir kishi oʻ z qizini boshqa (kishi)ga — u (boshqa kishi) oʻ z qizini unga nikohlab berishi sharti bilan — nikohlab berishidir; (holbuki) ikkovi orasida (hech qanday) mahr (sadoq) boʻ lmaydi.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ шиғ ордан қайтардилар. Шиғ ор — бир киши ў з қизини бошқа (киши)га — у (бошқа киши) ў з қизини унга никоҳлаб бериши шарти билан — никоҳлаб беришидир; (ҳолбуки) иккови орасида (ҳеч қандай) маҳр (садоқ) бў лмайди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ غيلَان بن سَلمَة الثَّقَفِيَّ أَسْلَمَ وَلَهُ عَشْرُ نِسْوَةٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَسْلَمْنَ مَعَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَمْسِكْ أَرْبَعًا وَفَارِقْ سَائِرَهُنَّ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Gʻaylon ibn Salama as-Saqafiy Islomni qabul qildi, uning johiliyatda oʻnta xotini bor edi, ular ham u bilan birga Islomga kirdilar. Shunda Nabiy ﷺ unga ulardan toʻrttasini tanlab olishga buyurdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni Maʼmar Zuhriydan, u Solimdan, u otasidan shu tarzda rivoyat qilgan. (Abu Iso) aytdi: Men Muhammad ibn Ismoilning shunday deganini eshitdim: Bu hadis (sanadi jihatdan) mahfuz emas, sahih boʻlgani esa Shuʼayb ibn Abu Hamza va boshqalar Zuhriydan rivoyat qilgani: «Menga Muhammad ibn Suvayd as-Saqafiydan rivoyat qilindiki, Gʻaylon ibn Salama Islomni qabul qildi, uning huzurida oʻnta xotini bor edi». Muhammad aytdi: Zuhriyning Solimdan, u otasidan (rivoyat qilgan) hadisi esa: Saqif (qabilasi)dan bir kishi xotinlarini taloq qildi, shunda Umar unga: Yo xotinlaringga qaytasan, yo Abu Rigʻolning qabri tosh-boʻron qilingani kabi qabringni tosh-boʻron qilaman, dedi. Abu Iso aytdi: Bizning ashoblarimiz Gʻaylon ibn Salamaning hadisiga amal qiladilar, ular orasida Shofiʼiy, Ahmad va Ishoq (bor).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ғайлон ибн Салама ас-Сақафий Исломни қабул қилди, унинг жоҳилиятда ўнта хотини бор эди, улар ҳам у билан бирга Исломга кирдилар. Шунда Набий ﷺ унга улардан тўрттасини танлаб олишга буюрдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Маъмар Зуҳрийдан, у Солимдан, у отасидан шу тарзда ривоят қилган. (Абу Исо) айтди: Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг шундай деганини эшитдим: Бу ҳадис (санади жиҳатдан) маҳфуз эмас, саҳиҳ бўлгани эса Шуъайб ибн Абу Ҳамза ва бошқалар Зуҳрийдан ривоят қилгани: «Менга Муҳаммад ибн Сувайд ас-Сақафийдан ривоят қилиндики, Ғайлон ибн Салама Исломни қабул қилди, унинг ҳузурида ўнта хотини бор эди». Муҳаммад айтди: Зуҳрийнинг Солимдан, у отасидан (ривоят қилган) ҳадиси эса: Сақиф (қабиласи)дан бир киши хотинларини талоқ қилди, шунда Умар унга: Ё хотинларингга қайтасан, ё Абу Риғолнинг қабри тош-бўрон қилингани каби қабрингни тош-бўрон қиламан, деди. Абу Исо айтди: Бизнинг ашобларимиз Ғайлон ибн Саламанинг ҳадисига амал қиладилар, улар орасида Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқ (бор).
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا دُعِيَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْوَلِيمَةِ فَلْيَأْتِهَا» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: فَلْيُجِبْ عُرْسًا كَانَ أَو نَحوه
(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Birortangiz valima (toʻ y)ga chaqirilsa, unga borsin», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз валима (тў й)га чақирилса, унга борсин», дедилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ دُعِيَ فَلَمْ يُجِبْ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَمن دخل على غَيْرِ دَعْوَةٍ دَخَلَ سَارِقًا وَخَرَجَ مُغِيرًا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Musaddad Durust ibn Ziyoddan, u Abon ibn Toriqdan, u Toriqdan, u Nofeʼdan rivoyat qiladiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) dedilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim taklif qilinib, (taklifni) qabul qilmasa, u Alloh va Uning Rasuliga osiy boʻlibdi. Kim taklifsiz (birovning uyiga) kirsa, oʻgʻri boʻlib kiribdi va talonchi boʻlib chiqibdi». Abu Dovud aytdi: Abon ibn Toriq — majhul (notanish) roviydir.Мусаддад Дуруст ибн Зиёддан, у Абон ибн Ториқдан, у Ториқдан, у Нофеъдан ривоят қиладики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) дедилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким таклиф қилиниб, (таклифни) қабул қилмаса, у Аллоҳ ва Унинг Расулига осий бўлибди. Ким таклифсиз (бировнинг уйига) кирса, ўғри бўлиб кирибди ва талончи бўлиб чиқибди». Абу Довуд айтди: Абон ибн Ториқ — мажҳул (нотаниш) ровийдир.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ: أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَةً لَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَذَكَرَ عُمَرُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَغَيَّظَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ: «ليراجعها ثمَّ يمْسِكهَا حَتَّى تطهر ثمَّ تحيض فَتطهر فَإِن بدا لَهُ أَنْ يُطْلِّقَهَا فَلْيُطْلِّقْهَا طَاهِرًا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا فَتِلْكَ الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ أَنْ تُطْلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ» . وَفِي رِوَايَةٍ: «مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا ثُمَّ لْيُطَلِّقْهَا طَاهِرًا أَوْ حَامِلًا»
(Solim rivoyat qildi)ki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) unga xabar berdiki, u oʻ z xotinini — u hayzli (oybashli) paytda — taloq qildi. Umar (buni) Rasululloh ﷺga zikr qildi; Rasululloh ﷺ bunda gʻ azablandilar, soʻng: «Unga (xotiniga) rujuʼ qilsin (qaytarib olsin), soʻng uni — pok boʻ lguncha, soʻng (yana) hayz koʻ rib, (yana) pok boʻ lguncha — ushlab tursin; soʻng agar uni taloq qilishni (lozim deb) koʻ rsa, — unga (yaqinlik) qilishidan oldin, pok holda — taloq qilsin; mana shu — Alloh buyurgandek idda(dir)», dedilar.(Солим ривоят қилди)ки, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) унга хабар бердики, у ў з хотинини — у ҳайзли (ойбашли) пайтда — талоқ қилди. Умар (буни) Расулуллоҳ ﷺга зикр қилди; Расулуллоҳ ﷺ бунда ғ азабландилар, сўнг: «Унга (хотинига) ружуъ қилсин (қайтариб олсин), сўнг уни — пок бў лгунча, сўнг (яна) ҳайз кў риб, (яна) пок бў лгунча — ушлаб турсин; сўнг агар уни талоқ қилишни (лозим деб) кў рса, — унга (яқинлик) қилишидан олдин, пок ҳолда — талоқ қилсин; мана шу — Аллоҳ буюргандек идда(дир)», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَبْغَضُ الْحَلَالِ إِلَى اللَّهِ الطلاقُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u zot Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot ﷺ shunday dedilar: «Alloh taologa halol (ishlar) ichida eng yomon koʻriniladigani taloqdir».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у зот Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ таолога ҳалол (ишлар) ичида энг ёмон кўриниладигани талоқдир».
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَاعن بَين رجل وَامْرَأَته فانتقى مِنْ وَلَدِهَا فَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا وَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالْمَرْأَةِ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي حَدِيثِهِ لَهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَظَهُ وَذَكَّرَهُ وَأَخْبَرَهُ أَنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ ثُمَّ دَعَاهَا فَوَعَظَهَا وَذَكَّرَهَا وَأَخْبَرَهَا أَنَّ عَذَاب الدُّنْيَا أَهْون من عَذَاب الْآخِرَة
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Subhanalloh, ha! Shu haqda birinchi boʻlib soʻragan kishi falon ibn falon edi. U: ‹Yo Rasululloh, aytib bering-chi, agar birimiz xotinini bir fohisha ish (zino) ustida topib qolsa, qanday qilsin? Agar gapirsa, ulkan ish haqida gapirgan boʻladi, agar jim tursa, mana shunday (ulkan) ish ustida jim turgan boʻladi›, dedi. Nabiy ﷺ jim turdilar va unga javob bermadilar. Shundan keyin u (yana) u zotning oldiga kelib: ‹Men sizdan soʻragan narsaga oʻzim mubtalo boʻldim›, dedi. Shunda Aziz va Jalil boʻlmish Alloh Nur surasidagi mana bu oyatlarni: {Xotinlariga (zino) tuhmatini qiluvchilar...} (Nur 6) nozil qildi. U zot bularni unga tilovat qilib berdilar, unga vaʼz qildilar, eslatdilar va unga dunyo azobi oxirat azobidan yengilroq ekanini xabar qildilar. U: ‹Yoʻq, sizni haq bilan (Paygʻambar qilib) yuborgan Zotga qasamki, men unga (tuhmat qilib) yolgʻon aytmadim›, dedi. Soʻng u zot uni (ayolni) chaqirib, unga vaʼz qildilar, eslatdilar va unga dunyo azobi oxirat azobidan yengilroq ekanini xabar qildilar. U (ayol): ‹Yoʻq, sizni haq bilan (Paygʻambar qilib) yuborgan Zotga qasamki, u (er) albatta yolgʻonchidir›, dedi. Shunda u zot erkakdan boshladilar: u toʻrt marta Allohga qasam ichib, oʻzi rostgoʻylardan ekaniga guvohlik berdi, beshinchisida esa: ‹Agar yolgʻonchilardan boʻlsam, Allohning laʼnati menga boʻlsin›, dedi. Soʻng ikkinchi qilib ayolni (chaqirdilar): u toʻrt marta Allohga qasam ichib, u (er) yolgʻonchilardan ekaniga guvohlik berdi, beshinchisida esa: ‹Agar u (er) rostgoʻylardan boʻlsa, Allohning gʻazabi menga boʻlsin›, dedi. Soʻng u zot ularning oʻrtasini ajratdilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Субҳаналлоҳ, ҳа! Шу ҳақда биринчи бўлиб сўраган киши фалон ибн фалон эди. У: ‹Ё Расулуллоҳ, айтиб беринг-чи, агар биримиз хотинини бир фоҳиша иш (зино) устида топиб қолса, қандай қилсин? Агар гапирса, улкан иш ҳақида гапирган бўлади, агар жим турса, мана шундай (улкан) иш устида жим турган бўлади›, деди. Набий ﷺ жим турдилар ва унга жавоб бермадилар. Шундан кейин у (яна) у зотнинг олдига келиб: ‹Мен сиздан сўраган нарсага ўзим мубтало бўлдим›, деди. Шунда Азиз ва Жалил бўлмиш Аллоҳ Нур сурасидаги мана бу оятларни: {Хотинларига (зино) туҳматини қилувчилар...} (Нур 6) нозил қилди. У зот буларни унга тиловат қилиб бердилар, унга ваъз қилдилар, эслатдилар ва унга дунё азоби охират азобидан енгилроқ эканини хабар қилдилар. У: ‹Йўқ, сизни ҳақ билан (Пайғамбар қилиб) юборган Зотга қасамки, мен унга (туҳмат қилиб) ёлғон айтмадим›, деди. Сўнг у зот уни (аёлни) чақириб, унга ваъз қилдилар, эслатдилар ва унга дунё азоби охират азобидан енгилроқ эканини хабар қилдилар. У (аёл): ‹Йўқ, сизни ҳақ билан (Пайғамбар қилиб) юборган Зотга қасамки, у (эр) албатта ёлғончидир›, деди. Шунда у зот эркакдан бошладилар: у тўрт марта Аллоҳга қасам ичиб, ўзи ростгўйлардан эканига гувоҳлик берди, бешинчисида эса: ‹Агар ёлғончилардан бўлсам, Аллоҳнинг лаънати менга бўлсин›, деди. Сўнг иккинчи қилиб аёлни (чақирдилар): у тўрт марта Аллоҳга қасам ичиб, у (эр) ёлғончилардан эканига гувоҳлик берди, бешинчисида эса: ‹Агар у (эр) ростгўйлардан бўлса, Аллоҳнинг ғазаби менга бўлсин›, деди. Сўнг у зот уларнинг ўртасини ажратдилар», деди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّهُ قَالَ: إِذَا وُهِبَتْ الْوَلِيدَةُ الَّتِي تُوطَأُ أَوْ بِيعَتْ أَوْ أُعْتِقَتْ فَلْتَسْتَبْرِئْ رَحِمَهَا بِحَيْضَةٍ وَلَا تُسْتَبْرَئُ الْعَذْرَاءُ. رَوَاهُمَا رزين
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Yaqinlik qilinadigan choʻri hadya qilinsa yoki sotilsa yoxud ozod qilinsa, u bir marta hayz bilan bachadonini istibro qilsin. Bokira qiz esa istibro qilinmaydi», dedi. Razin rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Яқинлик қилинадиган чўри ҳадя қилинса ёки сотилса ёхуд озод қилинса, у бир марта ҳайз билан бачадонини истибро қилсин. Бокира қиз эса истибро қилинмайди», деди. Разин ривоят қилган.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا نَصَحَ لِسَيِّدِهِ وَأَحْسَنَ عِبَادَةَ اللَّهِ فَلَهُ أَجْرُهُ مرَّتَيْنِ»
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, qul oʻz xojasiga (sodiq boʻlib) yaxshilik qilsa va Allohga chiroyli ibodat qilsa, unga ajri ikki marta (baravar) boʻladi», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қул ўз хожасига (содиқ бўлиб) яхшилик қилса ва Аллоҳга чиройли ибодат қилса, унга ажри икки марта (баравар) бўлади», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَنْ ضَرَبَ غُلَامًا لَهُ حَدًّا لَمْ يَأْتِهِ أَوْ لَطَمَهُ فَإِن كَفَّارَته أَن يعتقهُ» . رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U oʻz xizmatkorini chaqirib, uning orqasida (kaltak) izini koʻrib qoldi-da, unga: «Senga ogʻriq yetkazdimmi?» dedi. (Xizmatkor): «Yoʻq», dedi. (Ibn Umar): «Endi sen ozodsan», dedi. Soʻng (Ibn Umar) yerdan bir narsa olib: «Bunda men uchun shu(ning ogʻirligi)cha ham ajr yoʻq. Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Kim oʻz xizmatkorini u qilmagan jinoyat uchun ursa yoki yuziga shapaloq ursa, uning kafforati uni ozod qilishidir›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У ўз хизматкорини чақириб, унинг орқасида (калтак) изини кўриб қолди-да, унга: «Сенга оғриқ етказдимми?» деди. (Хизматкор): «Йўқ», деди. (Ибн Умар): «Энди сен озодсан», деди. Сўнг (Ибн Умар) ердан бир нарса олиб: «Бунда мен учун шу(нинг оғирлиги)ча ҳам ажр йўқ. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Ким ўз хизматкорини у қилмаган жиноят учун урса ёки юзига шапалоқ урса, унинг каффорати уни озод қилишидир›, деганларини эшитганман», деди.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ كم نَعْفُو عَنِ الْخَادِمِ؟ فَسَكَتَ ثُمَّ أَعَادَ عَلَيْهِ الْكَلَامَ فصمتَ فلمَّا كانتِ الثَّالثةُ قَالَ: «اعفُوا عَنْهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعِينَ مَرَّةً» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
وَرَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, xizmatkorni kuniga necha marta avf etaylik?» dedi. U zot jim turdilar. Soʻng u (kishi) gapini takrorladi, u zot yana jim turdilar. Uchinchi marta soʻraganda, u zot: «Uni har kuni yetmish marta avf eting», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, хизматкорни кунига неча марта авф этайлик?» деди. У зот жим турдилар. Сўнг у (киши) гапини такрорлади, у зот яна жим турдилар. Учинчи марта сўраганда, у зот: «Уни ҳар куни етмиш марта авф этинг», дедилар.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: عُرِضْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ أُحُدٍ وَأَنَا ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ سَنَةً فَرَدَّنِي ثُمَّ عُرِضْتُ عَلَيْهِ عَامَ الْخَنْدَقِ وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً فَأَجَازَنِي فَقَالَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ: هَذَا فَرْقُ مَا بَين الْمُقَاتلَة والذرية
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uhud yili men oʻn toʻrt yoshda ekanimda Rasululloh ﷺ ga (jangga) koʻrsatildim, u zot meni qaytardilar. Soʻngra Xandaq yili men oʻn besh yoshda ekanimda u zotga koʻrsatildim, u zot menga (jangda qatnashishga) ruxsat berdilar. Shunda Umar ibn Abdulaziz (rahimahulloh): «Bu jangchilar bilan bolalar orasidagi farqdir», dedi. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Уҳуд йили мен ўн тўрт ёшда эканимда Расулуллоҳ ﷺ га (жангга) кўрсатилдим, у зот мени қайтардилар. Сўнгра Хандақ йили мен ўн беш ёшда эканимда у зотга кўрсатилдим, у зот менга (жангда қатнашишга) рухсат бердилар. Шунда Умар ибн Абдулазиз (раҳимаҳуллоҳ): «Бу жангчилар билан болалар орасидаги фарқдир», деди. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ وَكَانَ لَهُ مَالٌ يَبْلُغُ ثَمَنَ الْعَبْدِ قُوِّمَ الْعَبْدُ قِيمَةَ عَدْلٍ فَأُعْطِيَ شُرَكَاؤُهُ حِصَصَهُمْ وَعَتَقَ عَلَيْهِ الْعَبْدُ وَإِلَّا فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ»
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir qulning oʻziga tegishli ulushini ozod qilsa va uning qul bahosiga yetadigan moli boʻlsa, (qulga) adolatli baho qoʻyilib, sheriklariga ulushlari beriladi va qul ozod boʻladi. Aks holda (yaʼni moli yetmasa), undan ozod boʻlgani ozod boʻlgani bilan (qoladi)», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир қулнинг ўзига тегишли улушини озод қилса ва унинг қул баҳосига етадиган моли бўлса, (қулга) адолатли баҳо қўйилиб, шерикларига улушлари берилади ва қул озод бўлади. Акс ҳолда (яъни моли етмаса), ундан озод бўлгани озод бўлгани билан (қолади)», — дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَعْتَقَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُ الْعَبْدِ لَهُ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ السَّيِّدُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moli boʻlgan bir qulni ozod qilsa, qulning moli oʻziniki boʻladi, magar xoʻjayin uning molini oʻziga shart qilib olsa, u holda moli xoʻjayinniki boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким моли бўлган бир қулни озод қилса, қулнинг моли ўзиники бўлади, магар хўжайин унинг молини ўзига шарт қилиб олса, у ҳолда моли хўжайинники бўлади», дедилар.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ اشْتَرَى عَبْدًا فَلَمْ يَشْتَرِطْ مَاله فَلَا شَيْء لَهُ» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir qulni sotib olib, uning moli haqida shart qoʻymasa, unga (qulning molidan) hech narsa (tegishli) boʻlmaydi», dedilar. Dorimiy rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир қулни сотиб олиб, унинг моли ҳақида шарт қўймаса, унга (қулнинг молидан) ҳеч нарса (тегишли) бўлмайди», дедилар. Доримий ривоят қилган.
عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَكْثَرُ مَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يحلف: «لَا ومقلب الْقُلُوب» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Abdulloh (ibn Umar) (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺning eng koʻp ichadigan qasamlari — «La va muqallibal-qulub (Yoʻq — qalblarni aylantiruvchi (Alloh) bilan qasamki)» (degan qasam) edi.(Абдуллоҳ (ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг энг кўп ичадиган қасамлари — «Ла ва муқаллибал-қулуб (Йўқ — қалбларни айлантирувчи (Аллоҳ) билан қасамки)» (деган қасам) эди.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللَّهِ فَقَدْ أَشْرَكَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Saʼd ibn Ubayda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) bir kishining: «Yoʻq, Kaʼba haqqi», deb qasam ichganini eshitib qoldilar-da, unga: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Kim Allohdan oʻzga bilan qasam ichsa, batahqiq shirk keltiribdi›, deganlarini eshitganman», dedilar.Саъд ибн Убайда (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади. У айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) бир кишининг: «Йўқ, Каъба ҳаққи», деб қасам ичганини эшитиб қолдилар-да, унга: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким Аллоҳдан ўзга билан қасам ичса, батаҳқиқ ширк келтирибди›, деганларини эшитганман», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى الله ليه وَسَلَّمَ قَالَ: " مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَقَالَ: إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَلَا حِنْثَ عَلَيْهِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَذَكَرَ التِّرْمِذِيُّ جَمَاعَةً وَقَفُوهُ عَلَى ابْنِ عُمَرَ
Ahmad ibn Hanbal bizga aytdiki, Sufyon bizga aytdiki, u Ayyubdan, u Nofiʼdan, u Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildiki, uni Paygʻambar ﷺ ga yetkazadi. U zot: «Kim biror qasam ichsa-yu, ‹inshaalloh› desa, u istisno qilibdi», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтдики, Суфён бизга айтдики, у Айюбдан, у Нофиъдан, у Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилдики, уни Пайғамбар ﷺ га етказади. У зот: «Ким бирор қасам ичса-ю, ‹иншааллоҳ› деса, у истисно қилибди», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَنْ يَزَالَ الْمُؤْمِنُ فِي فُسْحَةٍ مِنْ دِينِهِ مَا لَمْ يُصِبْ دَمًا حَرَامًا» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ: «Momin, harom qonni toʻkmaguncha (nohaq odam oʻldirmaguncha), oʻz dinida kengchilikda (xotirjam) boʻlaveradi», dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Момин, ҳаром қонни тўкмагунча (ноҳақ одам ўлдирмагунча), ўз динида кенгчиликда (хотиржам) бўлаверади», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا أَمْسَكَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ وَقَتَلَهُ الْآخَرُ يُقْتَلُ الَّذِي قتَل ويُحبسُ الَّذِي أمْسَكَ» . رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Agar bir kishi (biror) kishini ushlab tursa-yu, boshqasi uni oʻldirsa, oʻldirgan kishi oʻldiriladi, ushlab turgan kishi esa qamaladi», dedilar. Doraqutniy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Агар бир киши (бирор) кишини ушлаб турса-ю, бошқаси уни ўлдирса, ўлдирган киши ўлдирилади, ушлаб турган киши эса қамалади», дедилар. Дорақутний ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " لِجَهَنَّمَ سَبْعَةُ أَبْوَابٍ: بَابٌ مِنْهَا لِمَنْ سَلَّ السَّيْفَ عَلَى أُمَّتِي أَوْ قَالَ: عَلَى أُمَّةِ مُحَمَّدٍ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Jahannamning yetti darvozasi bordir. Ulardan bir darvoza mening ummatimga — yoki Muhammad ﷺning ummatiga, deb aytdilar — qarshi qilich koʻtargan kishi uchundir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Molik ibn Migʻval hadisidan bilamiz.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Жаҳаннамнинг етти дарвозаси бордир. Улардан бир дарвоза менинг умматимга — ёки Муҳаммад ﷺнинг умматига, деб айтдилар — қарши қилич кўтарган киши учундир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Молик ибн Миғвал ҳадисидан биламиз.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ: أَن الْيَهُود جاؤوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرُوا لَهُ أَنَّ رَجُلًا مِنْهُمْ وَامْرَأَةً زَنَيَا فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا تَجِدُونَ فِي التَّوْرَاةِ فِي شَأْنِ الرَّجْمِ؟» قَالُوا: نَفْضَحُهُمْ وَيُجْلَدُونَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ: كَذَبْتُمْ إِنَّ فِيهَا الرَّجْمَ فَأْتُوا بِالتَّوْرَاةِ فَنَشَرُوهَا فَوَضَعَ أَحَدُهُمْ يَدَهُ عَلَى آيَةِ الرَّجْمِ فَقَرَأَ مَا قَبْلَهَا وَمَا بَعْدَهَا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ: ارْفَعْ يَدَكَ فَرَفَعَ فإِذا فِيهَا آيةُ الرَّجم. فَقَالُوا: صدقَ يَا محمَّدُ فِيهَا آيَة الرَّجْم. فَأمر بهما النَّبِي صلى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرُجِمَا. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: ارْفَعْ يَدَكَ فَرَفَعَ فَإِذَا فِيهَا آيَةُ الرَّجْمِ تَلُوحُ فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ إِنَّ فِيهَا آيَةَ الرَّجْمِ وَلِكِنَّا نَتَكَاتَمُهُ بَيْنَنَا فَأَمَرَ بِهِمَا فَرُجِمَا
Yahudiylar Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, oʻzlaridan bir erkak bilan bir ayol zino qilganini eslatishdi. Rasululloh ﷺ ularga: «Tavrotda rajm (toshboʻron qilish) haqida nimani topasizlar?» dedilar. Ular: «Biz ularni sharmanda qilamiz va qamchilanadi», deyishdi. Shunda Abdulloh ibn Salom: «Yolgʻon gapiryapsizlar, unda rajm bor», dedi. Ular Tavrotni keltirib yoyishdi. Ulardan biri qoʻlini rajm oyatining ustiga qoʻyib, undan oldingi va keyingi (oyatlar)ni oʻqidi. Abdulloh ibn Salom unga: «Qoʻlingni koʻtar», dedi. U qoʻlini koʻtarsa, undan rajm oyati (chiqdi). Ular: «Rost aytding, ey Muhammad, unda rajm oyati bor», deyishdi. Soʻng Rasululloh ﷺ ikkalasiga buyurdilar va rajm qilindi. Abdulloh (ibn Umar) aytdi: «Men erkak (zinokor) ayolga toshlardan saqlash uchun engashib egilganini koʻrdim».Яҳудийлар Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, ўзларидан бир эркак билан бир аёл зино қилганини эслатишди. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Тавротда ражм (тошбўрон қилиш) ҳақида нимани топасизлар?» дедилар. Улар: «Биз уларни шарманда қиламиз ва қамчиланади», дейишди. Шунда Абдуллоҳ ибн Салом: «Ёлғон гапиряпсизлар, унда ражм бор», деди. Улар Тавротни келтириб ёйишди. Улардан бири қўлини ражм оятининг устига қўйиб, ундан олдинги ва кейинги (оятлар)ни ўқиди. Абдуллоҳ ибн Салом унга: «Қўлингни кўтар», деди. У қўлини кўтарса, ундан ражм ояти (чиқди). Улар: «Рост айтдинг, эй Муҳаммад, унда ражм ояти бор», дейишди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ иккаласига буюрдилар ва ражм қилинди. Абдуллоҳ (ибн Умар) айтди: «Мен эркак (зинокор) аёлга тошлардан сақлаш учун энгашиб эгилганини кўрдим».