Abdurrahmon ibn Yazid an-Naxa'iy

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ صَلَّى عُثْمَانُ بِمِنًى أَرْبَعًا حَتَّى بَلَغَ ذَلِكَ عَبْدَ اللَّهِ فَقَالَ لَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Yazid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Usmon Minoda toʻrt rakaat oʻqidi. Bu xabar Abdulloh ibn Masʼudga yetganida u: «Men Rasululloh ﷺ bilan ikki rakaat namoz oʻqiganman», dedi.Абдурраҳмон ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Усмон Минода тўрт ракаат ўқиди. Бу хабар Абдуллоҳ ибн Масъудга етганида у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан икки ракаат намоз ўқиганман», деди.

أَخْبَرَنِي هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ هَاشِمٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ وَمَعَنَا عَلْقَمَةُ وَالأَسْوَدُ وَجَمَاعَةٌ فَحَدَّثَنَا بِحَدِيثٍ مَا رَأَيْتُهُ حَدَّثَ بِهِ الْقَوْمَ إِلاَّ مِنْ أَجْلِي لأَنِّي كُنْتُ أَحْدَثَهُمْ سِنًّا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ وَسُئِلَ الأَعْمَشُ عَنْ حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ مِثْلَهُ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey yigitlar jamoasi, sizlardan kim uylanishga qodir boʻlsa, uylansin, chunki bu koʻzni tiyuvchiroq va avratni saqlovchiroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй йигитлар жамоаси, сизлардан ким уйланишга қодир бўлса, уйлансин, чунки бу кўзни тиювчироқ ва авратни сақловчироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ كَثِيرٍ، - وَهُوَ ابْنُ مُدْرِكٍ - عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ قَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ وَنَحْنُ بِجَمْعٍ سَمِعْتُ الَّذِي، أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ يَقُولُ فِي هَذَا الْمَكَانِ ‏"‏ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Jamʼda (Muzdalifada) turgan edik, u: «Men oʻziga Baqara surasi nozil qilingan zotning shu joyda: ‹Labbayk Allohumma labbayk› deyayotganlarini eshitdim», dedi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Жамъда (Муздалифада) турган эдик, у: «Мен ўзига Бақара сураси нозил қилинган зотнинг шу жойда: ‹Лаббайк Аллоҳумма лаббайк› деяётганларини эшитдим», деди.

أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ رَأَيْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ مِنْ بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ قَالَ هَا هُنَا وَالَّذِي لاَ إِلَهَ غَيْرُهُ مَقَامُ الَّذِي أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Yazid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Masʼudni vodiy tubidan Aqaba jamrasiga tosh otganini koʻrdim, soʻng u: «Undan boshqa iloh yoʻq Zot bilan qasamki, Baqara surasi nozil qilingan Zot turgan joy mana shu yer», dedi.Абдурраҳмон ибн Язид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Масъудни водий тубидан Ақаба жамрасига тош отганини кўрдим, сўнг у: «Ундан бошқа илоҳ йўқ Зот билан қасамки, Бақара сураси нозил қилинган Зот турган жой мана шу ер», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، هُوَ ابْنُ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ أَكْثَرُوا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ ذَاتَ يَوْمٍ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّهُ قَدْ أَتَى عَلَيْنَا زَمَانٌ وَلَسْنَا نَقْضِي وَلَسْنَا هُنَالِكَ ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدَّرَ عَلَيْنَا أَنْ بَلَغْنَا مَا تَرَوْنَ فَمَنْ عَرَضَ لَهُ مِنْكُمْ قَضَاءٌ بَعْدَ الْيَوْمِ فَلْيَقْضِ بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ جَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ نَبِيُّهُ صلى الله عليه وسلم فَإِنْ جَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلاَ قَضَى بِهِ نَبِيُّهُ صلى الله عليه وسلم فَلْيَقْضِ بِمَا قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ فَإِنْ جَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَلاَ قَضَى بِهِ نَبِيُّهُ صلى الله عليه وسلم وَلاَ قَضَى بِهِ الصَّالِحُونَ فَلْيَجْتَهِدْ رَأْيَهُ وَلاَ يَقُولُ إِنِّي أَخَافُ وَإِنِّي أَخَافُ فَإِنَّ الْحَلاَلَ بَيِّنٌ وَالْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَ ذَلِكَ أُمُورٌ مُشْتَبِهَاتٌ فَدَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لاَ يَرِيبُكَ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا الْحَدِيثُ جَيِّدٌ جَيِّدٌ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bizga shunday zamon kelgan ediki, biz hukm chiqarmasdik va bunga loyiq ham emasdik. Soʻng Alloh azza va jalla bizga taqdir qilib, oʻzingiz koʻrayotgan darajaga yetkazdi. Sizlardan kimga shu kundan keyin hukm chiqarish tushsa, Allohning Kitobida borini bilan hukm qilsin. Agar Allohning Kitobida boʻlmagan ish kelsa, Paygʻambari ﷺ hukm qilgan narsa bilan hukm qilsin. Agar Allohning Kitobida ham boʻlmagan, Paygʻambari ﷺ ham hukm qilmagan ish kelsa, solihlar hukm qilgan narsa bilan hukm qilsin. Agar Allohning Kitobida ham boʻlmagan, Paygʻambari ﷺ ham hukm qilmagan va solihlar ham hukm qilmagan ish kelsa, oʻz raʼyi bilan ijtihod qilsin va ‹men qoʻrqaman, men qoʻrqaman› demasin. Chunki halol ravshan, harom ham ravshan, ular orasida esa shubhali ishlar bor. Bas, seni shubhaga soladigan narsani qoʻyib, shubhaga solmaydigan narsaga oʻt», dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бизга шундай замон келган эдики, биз ҳукм чиқармасдик ва бунга лойиқ ҳам эмасдик. Сўнг Аллоҳ азза ва жалла бизга тақдир қилиб, ўзингиз кўраётган даражага етказди. Сизлардан кимга шу кундан кейин ҳукм чиқариш тушса, Аллоҳнинг Китобида борини билан ҳукм қилсин. Агар Аллоҳнинг Китобида бўлмаган иш келса, Пайғамбари ﷺ ҳукм қилган нарса билан ҳукм қилсин. Агар Аллоҳнинг Китобида ҳам бўлмаган, Пайғамбари ﷺ ҳам ҳукм қилмаган иш келса, солиҳлар ҳукм қилган нарса билан ҳукм қилсин. Агар Аллоҳнинг Китобида ҳам бўлмаган, Пайғамбари ﷺ ҳам ҳукм қилмаган ва солиҳлар ҳам ҳукм қилмаган иш келса, ўз раъйи билан ижтиҳод қилсин ва ‹мен қўрқаман, мен қўрқаман› демасин. Чунки ҳалол равшан, ҳаром ҳам равшан, улар орасида эса шубҳали ишлар бор. Бас, сени шубҳага соладиган нарсани қўйиб, шубҳага солмайдиган нарсага ўт», деди.