حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَتَيْتُمُ الْغَائِطَ فَلاَ تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلاَ بَوْلٍ وَلاَ تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُوا " . فَقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّأْمَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ . وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ . وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ . قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلاَ بِبَوْلٍ وَلاَ تَسْتَدْبِرُوهَا " . إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا . وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ . وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلاَ يَسْتَقْبِلُهَا . كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلاَ فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Hojatga borganingizda, katta yoki kichik hojat chogʻida qiblaga yuzlanmang va unga orqa ham oʻgirmang; balki sharqqa yoki gʻarbga yuzlaning», dedilar. Abu Ayyub aytdi: Soʻng biz Shomga keldik, hojatxonalar qiblaga qaratib qurilganini koʻrdik; shunda biz (qibladan) burilib (oʻtirar) va Allohdan magʻfirat soʻrar edik.
Abu Iso aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn al-Horis ibn Jazʼ az-Zubaydiy, Maʼqil ibn Abil-Haysam (uni Maʼqil ibn Abu Maʼqil ham deyishadi), Abu Umoma, Abu Hurayra va Sahl ibn Hunayfdan ham (rivoyatlar bor). Abu Iso aytdi: Abu Ayyubning hadisi bu bobda eng yaxshi va eng sahih(dir). Abu Ayyubning ismi Xolid ibn Zayd. Az-Zuhriyning ismi Muhammad ibn Muslim ibn Ubaydulloh ibn Shihob az-Zuhriy boʻlib, kunyasi Abu Bakr. Abul-Valid al-Makkiy aytdi: Abu Abdulloh Muhammad ibn Idris ash-Shofeiy: «Paygʻambar ﷺ ning ‹qiblaga katta yoki kichik hojat bilan yuzlanmang va orqa ham oʻgirmang› degan soʻzlarining maʼnosi faqat ochiq dalalarda (sahroda)dir; qurilgan hojatxonalarda esa unga yuzlanishga ruxsat bor», degan. Ishoq ibn Ibrohim ham shunday degan. Ahmad ibn Hanbal (rahimahulloh) esa: «Paygʻambar ﷺ dan (kelgan) ruxsat faqat katta yoki kichik hojat bilan qiblaga orqa oʻgirish borasidadir; qiblaga yuzlanishga kelsak — unga yuzlanmaydi», dedi. Goʻyo u na sahroda, na hojatxonada qiblaga yuzlanishni (joiz) koʻrmagandek.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳожатга борганингизда, катта ёки кичик ҳожат чоғида қиблага юзланманг ва унга орқа ҳам ўгирманг; балки шарққа ёки ғарбга юзланинг», дедилар. Абу Айюб айтди: Сўнг биз Шомга келдик, ҳожатхоналар қиблага қаратиб қурилганини кўрдик; шунда биз (қибладан) бурилиб (ўтирар) ва Аллоҳдан мағфират сўрар эдик.
Абу Исо айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис ибн Жазъ аз-Зубайдий, Маъқил ибн Абил-Ҳайсам (уни Маъқил ибн Абу Маъқил ҳам дейишади), Абу Умома, Абу Ҳурайра ва Саҳл ибн Ҳунайфдан ҳам (ривоятлар бор). Абу Исо айтди: Абу Айюбнинг ҳадиси бу бобда энг яхши ва энг саҳиҳ(дир). Абу Айюбнинг исми Холид ибн Зайд. Аз-Зуҳрийнинг исми Муҳаммад ибн Муслим ибн Убайдуллоҳ ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий бўлиб, куняси Абу Бакр. Абул-Валид ал-Маккий айтди: Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Идрис аш-Шофеий: «Пайғамбар ﷺ нинг ‹қиблага катта ёки кичик ҳожат билан юзланманг ва орқа ҳам ўгирманг› деган сўзларининг маъноси фақат очиқ далаларда (саҳрода)дир; қурилган ҳожатхоналарда эса унга юзланишга рухсат бор», деган. Ишоқ ибн Иброҳим ҳам шундай деган. Аҳмад ибн Ҳанбал (раҳимаҳуллоҳ) эса: «Пайғамбар ﷺ дан (келган) рухсат фақат катта ёки кичик ҳожат билан қиблага орқа ўгириш борасидадир; қиблага юзланишга келсак — унга юзланмайди», деди. Гўё у на саҳрода, на ҳожатхонада қиблага юзланишни (жоиз) кўрмагандек.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ أَبِي الشِّمَالِ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْبَعٌ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلِينَ الْحَيَاءُ وَالتَّعَطُّرُ وَالسِّوَاكُ وَالنِّكَاحُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُثْمَانَ وَثَوْبَانَ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي نَجِيحٍ وَجَابِرٍ وَعَكَّافٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خِدَاشٍ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ أَبِي الشِّمَالِ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ هُشَيْمٌ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْوَاسِطِيُّ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الْحَجَّاجِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي الشِّمَالِ وَحَدِيثُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَعَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ أَصَحُّ .
Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Toʻrt narsa paygʻambarlarning sunnatlaridandir: hayo, atir surtinish, misvok ishlatish va nikoh», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Usmon, Savbon, Ibn Masʼud, Oisha, Abdulloh ibn Amr, Abu Najih, Jobir va Akkofdan ham (hadis rivoyat qilingan). Abu Iso aytdi: Abu Ayyubning hadisi hasan gʻaribdir. Bu hadisni Husaym, Muhammad ibn Yazid al-Vositiy, Abu Muoviya va boshqa bir necha kishi Hajjojdan, u Makhuldan, u Abu Ayyubdan rivoyat qilganlar va unda Abu Shimolni zikr qilmaganlar. Hafs ibn Gʻiyos hamda Abbod ibn al-Avvomning hadisi (esa) koʻproq sahihdir.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тўрт нарса пайғамбарларнинг суннатларидандир: ҳаё, атир суртиниш, мисвок ишлатиш ва никоҳ», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Усмон, Савбон, Ибн Масъуд, Оиша, Абдуллоҳ ибн Амр, Абу Нажиҳ, Жобир ва Аккофдан ҳам (ҳадис ривоят қилинган). Абу Исо айтди: Абу Айюбнинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Бу ҳадисни Ҳусайм, Муҳаммад ибн Язид ал-Воситий, Абу Муовия ва бошқа бир неча киши Ҳажжождан, у Макҳулдан, у Абу Айюбдан ривоят қилганлар ва унда Абу Шимолни зикр қилмаганлар. Ҳафс ибн Ғиёс ҳамда Аббод ибн ал-Аввомнинг ҳадиси (эса) кўпроқ саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ الشَّيْبَانِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُيَىُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الْوَالِدَةِ وَوَلَدِهَا فَرَّقَ اللَّهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَحِبَّتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim ona bilan uning bolasi orasini ajratsa, Alloh ham qiyomat kunida uning oʻzi bilan sevganlari orasini ajratadi», deganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким она билан унинг боласи орасини ажратса, Аллоҳ ҳам қиёмат кунида унинг ўзи билан севганлари орасини ажратади», деганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ الشَّيْبَانِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي حُيَىٌّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ وَالِدَةٍ وَوَلَدِهَا فَرَّقَ اللَّهُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَحِبَّتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ كَرِهُوا التَّفْرِيقَ بَيْنَ السَّبْىِ بَيْنَ الْوَالِدَةِ وَوَلَدِهَا وَبَيْنَ الْوَلَدِ وَالْوَالِدِ وَبَيْنَ الإِخْوَةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَمِعْتُ الْبُخَارِيَّ يَقُولُ سَمِعَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيُّ مِنْ أَبِي أَيُّوبَ .
Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim ona bilan uning farzandi orasini ajratsa, Alloh qiyomat kunida uning bilan suyganlari orasini ajratur», deganlarini eshitdim. Abu Iso aytdi: Bu bobda Alidan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan gʻaribdir. Nabiy ﷺning sahobalari va boshqalaridan ilm ahli shu (hadisga) amal qiladi, ular asiralar orasini — ona bilan farzandi, farzand bilan ota va aka-uka orasini ajratishni makruh sanaganlar.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким она билан унинг фарзанди орасини ажратса, Аллоҳ қиёмат кунида унинг билан суйганлари орасини ажратур», деганларини эшитдим. Абу Исо айтди: Бу бобда Алидан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Набий ﷺнинг саҳобалари ва бошқаларидан илм аҳли шу (ҳадисга) амал қилади, улар асиралар орасини — она билан фарзанди, фарзанд билан ота ва ака-ука орасини ажратишни макруҳ санаганлар.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثٍ يَلْتَقِيَانِ فَيَصُدُّ هَذَا وَيَصُدُّ هَذَا وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلاَمِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَهِشَامِ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي هِنْدٍ الدَّارِيِّ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Musulmonga oʻz birodaridan uch kundan ortiq aloqani uzib qoʻyishi halol emas. Ular uchrashganda biri yuz oʻgiradi, ikkinchisi ham yuz oʻgiradi. Ulardan eng yaxshisi avval salom berganidir», dedilar. Bu bobda Abdulloh ibn Masʼud, Anas, Abu Hurayra, Hishom ibn Omir va Abu Hind ad-Doriydan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонга ўз биродаридан уч кундан ортиқ алоқани узиб қўйиши ҳалол эмас. Улар учрашганда бири юз ўгиради, иккинчиси ҳам юз ўгиради. Улардан энг яхшиси аввал салом берганидир», дедилар. Бу бобда Абдуллоҳ ибн Масъуд, Анас, Абу Ҳурайра, Ҳишом ибн Омир ва Абу Ҳинд ад-Дорийдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سَمُرَةَ الأَحْمَسِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ وَاصِلٍ، هُوَ ابْنُ السَّائِبِ عَنْ أَبِي سَوْرَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُحِبُّ الْخَيْلَ أَفِي الْجَنَّةِ خَيْلٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ أُدْخِلْتَ الْجَنَّةَ أُتِيتَ بِفَرَسٍ مِنْ يَاقُوتَةٍ لَهُ جَنَاحَانِ فَحُمِلْتَ عَلَيْهِ ثُمَّ طَارَ بِكَ حَيْثُ شِئْتَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ وَلاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي أَيُّوبَ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَأَبُو سَوْرَةَ هُوَ ابْنُ أَخِي أَبِي أَيُّوبَ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ جِدًّا قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَاعِيلَ يَقُولُ أَبُو سَوْرَةَ هَذَا مُنْكَرُ الْحَدِيثِ يَرْوِي مَنَاكِيرَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ لاَ يُتَابَعُ عَلَيْهَا .
Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlariga bir aʼrobiy kelib: «Yo Rasululloh, men otlarni yaxshi koʻraman. Jannatda otlar boʻladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar sen jannatga kiritilsang, senga ikki qanotli yoqutdan boʻlgan ot keltiriladi, soʻng sen unga mindiriladsan, soʻng u sen bilan xohlagan joyingga uchib boradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisning isnodi kuchli emas, biz uni Abu Ayyubning hadisidan faqat shu yoʻl bilan bilamiz. Abu Savra — u Abu Ayyubning jiyani boʻlib, hadisda zaif sanaladi; Yahyo ibn Main uni juda zaif deb baholagan. (Rovi) aytdi: Men Muhammad ibn Ismoilning shunday deganini eshitdim: Bu Abu Savra hadisi munkar (rovi)dir; u Abu Ayyubdan kimsa unga ergashmaydigan munkar (rivoyat)larni rivoyat qiladi.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларига бир аъробий келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен отларни яхши кўраман. Жаннатда отлар бўладими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар сен жаннатга киритилсанг, сенга икки қанотли ёқутдан бўлган от келтирилади, сўнг сен унга миндириладсан, сўнг у сен билан хоҳлаган жойингга учиб боради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадиснинг исноди кучли эмас, биз уни Абу Айюбнинг ҳадисидан фақат шу йўл билан биламиз. Абу Савра — у Абу Айюбнинг жияни бўлиб, ҳадисда заиф саналади; Яҳё ибн Маин уни жуда заиф деб баҳолаган. (Рови) айтди: Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг шундай деганини эшитдим: Бу Абу Савра ҳадиси мункар (рови)дир; у Абу Айюбдан кимса унга эргашмайдиган мункар (ривоят)ларни ривоят қилади.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَخِيهِ، عِيسَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَلْيَقُلِ الَّذِي يَرُدُّ عَلَيْهِ يَرْحَمُكَ اللَّهُ وَلْيَقُلْ هُوَ يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ " .
Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz aksa urganda: ‹Alhamdulillah alo kulli hol (Har holatda Allohga hamd boʻlsin)› desin, unga javob beradigan kishi: ‹Yarhamukalloh› desin, u (aksa urgan) esa: ‹Yahdikumulloh va yuslihu bolakum› desin», dedilar.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз акса урганда: ‹Алҳамдулиллаҳ ало кулли ҳол (Ҳар ҳолатда Аллоҳга ҳамд бўлсин)› десин, унга жавоб берадиган киши: ‹Ярҳамукаллоҳ› десин, у (акса урган) эса: ‹Яҳдикумуллоҳ ва юслиҳу болакум› десин», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ رَبِيعِ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ امْرَأَةٍ، وَهِيَ امْرَأَةُ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَيَعْجَزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ فِي لَيْلَةٍ ثُلُثَ الْقُرْآنِ مَنْ قَرَأَ اللَّهُ الْوَاحِدُ الصَّمَدُ فَقَدْ قَرَأَ ثُلُثَ الْقُرْآنِ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ وَأَبِي سَعِيدٍ وَقَتَادَةَ بْنِ النُّعْمَانِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي مَسْعُودٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَلاَ نَعْرِفُ أَحَدًا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ أَحْسَنَ مِنْ رِوَايَةِ زَائِدَةَ وَتَابَعَهُ عَلَى رِوَايَتِهِ إِسْرَائِيلُ وَالْفُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الثِّقَاتِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَنْصُورٍ وَاضْطَرَبُوا فِيهِ .
Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz bir kechada Qurʼonning uchdan birini oʻqishdan ojizmi? Kim {Allohul-vaahidus-samad}ni oʻqisa, batahqiq Qurʼonning uchdan birini oʻqibdi», dedilar. Bu bobda Abud-Dardo, Abu Said, Qatoda ibn Nuʼmon, Abu Hurayra, Anas, Ibn Umar va Abu Masʼuddan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Biz bu hadisni Zoidaning rivoyatidan koʻra goʻzalroq rivoyat qilgan birortasini bilmaymiz. Uning rivoyatiga Isroil va Fuzayl ibn Iyoz mutobaat qilishgan. Shuʼba va boshqa bir nechta ishonchli (rovilar) bu hadisni Mansurdan rivoyat qilishib, unda iztirobga (ixtilofga) tushishgan.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз бир кечада Қуръоннинг учдан бирини ўқишдан ожизми? Ким {Аллоҳул-вааҳидус-самад}ни ўқиса, батаҳқиқ Қуръоннинг учдан бирини ўқибди», дедилар. Бу бобда Абуд-Дардо, Абу Саид, Қатода ибн Нуъмон, Абу Ҳурайра, Анас, Ибн Умар ва Абу Масъуддан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Биз бу ҳадисни Зоиданинг ривоятидан кўра гўзалроқ ривоят қилган бирортасини билмаймиз. Унинг ривоятига Исроил ва Фузайл ибн Иёз мутобаат қилишган. Шуъба ва бошқа бир нечта ишончли (ровилар) бу ҳадисни Мансурдан ривоят қилишиб, унда изтиробга (ихтилофга) тушишган.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْكِنْدِيُّ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ عَشْرَ مَرَّاتٍ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . كَانَتْ لَهُ عِدْلَ أَرْبَعِ رِقَابٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ " . قَالَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ مَوْقُوفًا .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻn marta ‹Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu, yuhyi va yumitu, va huva ala kulli shayʼin qodir› (Yagona Allohdan boshqa haq maʼbud yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Uniki, hamd Uniki, U tiriltiradi va oʻldiradi, U har narsaga qodirdir) desa, bu unga Ismoil farzandlaridan toʻrtta qul ozod qilgan kabi (savob) boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Abu Ayyubdan mavquf (sahobaning oʻz soʻzi) sifatida ham rivoyat qilingan.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўн марта ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду, юҳйи ва юмиту, ва ҳува ала кулли шайъин қодир› (Ягона Аллоҳдан бошқа ҳақ маъбуд йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уники, ҳамд Уники, У тирилтиради ва ўлдиради, У ҳар нарсага қодирдир) деса, бу унга Исмоил фарзандларидан тўртта қул озод қилган каби (савоб) бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Абу Айюбдан мавқуф (саҳобанинг ўз сўзи) сифатида ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الأَشْجَعِيُّ، عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الأَنْصَارُ وَمُزَيْنَةُ وَجُهَيْنَةُ وَغِفَارُ وَأَشْجَعُ وَمَنْ كَانَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ مَوَالِيَّ لَيْسَ لَهُمْ مَوْلًى دُونَ اللَّهِ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ مَوْلاَهُمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ansor, Muzayna, Juhayna, Gʻifor, Ashjaʼ va Banu Abduddordan boʻlganlar — mening mavlolarimdir. Allohdan boshqa ularning mavlosi yoʻq, Alloh va Uning Rasuli ularning mavlosidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ансор, Музайна, Жуҳайна, Ғифор, Ашжаъ ва Бану Абдуддордан бўлганлар — менинг мавлоларимдир. Аллоҳдан бошқа уларнинг мавлоси йўқ, Аллоҳ ва Унинг Расули уларнинг мавлосидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.