Abu Burda ibn Abu Muso al-Ash'ariy

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ بْنِ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ الْحَدَّادُ، عَنْ يُونُسَ، وَإِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نِكَاحَ إِلاَّ بِوَلِيٍّ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هُوَ يُونُسُ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ وَإِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Valiysiz nikoh (sahih) boʻlmaydi», dedilar. Abu Dovud dedi: «U Yunusdan, Abu Burdadan (rivoyat qilingan), Isroil esa Abu Ishoqdan, Abu Burdadan (rivoyat qilgan)».Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Валийсиз никоҳ (саҳиҳ) бўлмайди», дедилар. Абу Довуд деди: «У Юнусдан, Абу Бурдадан (ривоят қилинган), Исроил эса Абу Ишоқдан, Абу Бурдадан (ривоят қилган)».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ بَعْدَ الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ صَلَّى صَلاَتَنَا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فَقَدْ أَصَابَ النُّسُكَ وَمَنْ نَسَكَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَتِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ نَسَكْتُ قَبْلَ أَنْ أَخْرُجَ إِلَى الصَّلاَةِ وَعَرَفْتُ أَنَّ الْيَوْمَ يَوْمُ أَكْلٍ وَشُرْبٍ فَتَعَجَّلْتُ فَأَكَلْتُ وَأَطْعَمْتُ أَهْلِي وَجِيرَانِي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي عَنَاقًا جَذَعَةً وَهِيَ خَيْرٌ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ فَهَلْ تُجْزِئُ عَنِّي قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَنْ تُجْزِئَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏ ‏.‏

Misadrad bizga aytdiki, Abul-Ahvas bizga aytdi, Mansur bizga aytdi, u Shaʼbiydan, u Baroʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ bizga Qurbon kuni namozdan keyin xutba qildilar va: «Kim bizning namozimizdek namoz oʻqib, bizning qurbonligimizdek qurbonlik qilsa, bas, u qurbonlikni (toʻgʻri) bajaribdi. Kim namozdan oldin qurbonlik qilsa, bas, u (shunchaki) goʻsht uchun (soʻyilgan) qoʻydir», dedilar. Shunda Abu Burda ibn Niyor turib: Ey Rasululloh, Allohga qasamki, men namozga chiqishimdan oldin qurbonlik qildim va bugun yeb-ichish kuni ekanini bilib, shoshildim-da, oʻzim ham yedim, oilamga va qoʻshnilarimga ham yedirdim, dedi. Rasululloh ﷺ: «U goʻsht uchun (soʻyilgan) qoʻydir», dedilar. U: Albatta mening huzurimda bir yoshga toʻlmagan echki (uloq) bor, u goʻsht uchun (soʻyilgan) ikki qoʻydan yaxshiroqdir; u mendan (qurbonlik oʻrniga) kifoya qiladimi? — dedi. U zot: «Ha, lekin sendan keyin hech kimdan kifoya qilmaydi», dedilar.Мисадрад бизга айтдики, Абул-Аҳвас бизга айтди, Мансур бизга айтди, у Шаъбийдан, у Барў (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ бизга Қурбон куни намоздан кейин хутба қилдилар ва: «Ким бизнинг намозимиздек намоз ўқиб, бизнинг қурбонлигимиздек қурбонлик қилса, бас, у қурбонликни (тўғри) бажарибди. Ким намоздан олдин қурбонлик қилса, бас, у (шунчаки) гўшт учун (сўйилган) қўйдир», дедилар. Шунда Абу Бурда ибн Ниёр туриб: Эй Расулуллоҳ, Аллоҳга қасамки, мен намозга чиқишимдан олдин қурбонлик қилдим ва бугун еб-ичиш куни эканини билиб, шошилдим-да, ўзим ҳам едим, оиламга ва қўшниларимга ҳам едирдим, деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У гўшт учун (сўйилган) қўйдир», дедилар. У: Албатта менинг ҳузуримда бир ёшга тўлмаган эчки (улоқ) бор, у гўшт учун (сўйилган) икки қўйдан яхшироқдир; у мендан (қурбонлик ўрнига) кифоя қиладими? — деди. У зот: «Ҳа, лекин сендан кейин ҳеч кимдан кифоя қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي مُحَمَّدٌ، أَوْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُجَالِدٍ قَالَ اخْتَلَفَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَدَّادٍ وَأَبُو بُرْدَةَ فِي السَّلَفِ فَبَعَثُونِي إِلَى ابْنِ أَبِي أَوْفَى فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ إِنْ كُنَّا نُسْلِفُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فِي الْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ - زَادَ ابْنُ كَثِيرٍ - إِلَى قَوْمٍ مَا هُوَ عِنْدَهُمْ ‏.‏ ثُمَّ اتَّفَقَا وَسَأَلْتُ ابْنَ أَبْزَى فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Muhammad yoki Abdulloh ibn Mujolid aytdi: Abdulloh ibn Shaddod bilan Abu Burda salaf (oldindan toʻlash) haqida ixtilof qildilar va meni Ibn Abu Avfoning oldiga yubordilar. Men undan (bu haqda) soʻradim. U shunday dedi: «Biz Rasululloh ﷺning, Abu Bakr va Umarning zamonlarida bugʻdoy, arpa, xurmo va mavizga oldindan (haq toʻlab) savdo qilar edik» — Ibn Kasir (rivoyatida) shuni qoʻshdi: «(bu narsalar) oʻzlarida boʻlmagan qavmga (toʻlardik).» Soʻng (rivoyatlar) bir xil boʻldi: «Men Ibn Abzoʼdan ham soʻradim, u ham shunga oʻxshash javob berdi.»Муҳаммад ёки Абдуллоҳ ибн Мужолид айтди: Абдуллоҳ ибн Шаддод билан Абу Бурда салаф (олдиндан тўлаш) ҳақида ихтилоф қилдилар ва мени Ибн Абу Авфонинг олдига юбордилар. Мен ундан (бу ҳақда) сўрадим. У шундай деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺнинг, Абу Бакр ва Умарнинг замонларида буғдой, арпа, хурмо ва мавизга олдиндан (ҳақ тўлаб) савдо қилар эдик» — Ибн Касир (ривоятида) шуни қўшди: «(бу нарсалар) ўзларида бўлмаган қавмга (тўлардик).» Сўнг (ривоятлар) бир хил бўлди: «Мен Ибн Абзўдан ҳам сўрадим, у ҳам шунга ўхшаш жавоб берди.»

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قُلِ اللَّهُمَّ اهْدِنِي وَسَدِّدْنِي وَاذْكُرْ بِالْهِدَايَةِ هِدَايَةَ الطَّرِيقِ وَاذْكُرْ بِالسَّدَادِ تَسْدِيدَكَ السَّهْمَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَنَهَانِي أَنْ أَضَعَ الْخَاتَمَ فِي هَذِهِ أَوْ فِي هَذِهِ لِلسَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى - شَكَّ عَاصِمٌ - وَنَهَانِي عَنِ الْقَسِّيَّةِ وَالْمِيثَرَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو بُرْدَةَ فَقُلْنَا لِعَلِيٍّ مَا الْقَسِّيَّةُ قَالَ ثِيَابٌ تَأْتِينَا مِنَ الشَّامِ أَوْ مِنْ مِصْرَ مُضَلَّعَةٌ فِيهَا أَمْثَالُ الأُتْرُجِّ قَالَ وَالْمِيثَرَةُ شَىْءٌ كَانَتْ تَصْنَعُهُ النِّسَاءُ لِبُعُولَتِهِنَّ ‏.‏

Musaddad, unga Bishr ibn al-Mufazzal, unga Osim ibn Kulayb, unga Abu Burda, unga Ali (roziyallohu anhu) rivoyat qilib aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «‹Allohumma-hdiniy va saddidniy› deb ayt. Hidoyat (deganda) yoʻlning toʻgʻriligini esla, sadod (toʻgʻrilik deganda) oʻqni nishonga toʻgʻrilab otishingni esla», dedilar. U (Ali) aytdi: Va u zot meni uzukni mana bunga yoki mana bunga — koʻrsatkich va oʻrta barmoqqa — taqishimdan qaytardilar. Osim shak qildi. Yana meni qassiy (ipak aralash kiyim) va miysaradan qaytardilar. Abu Burda aytdi: Biz Aliga: «Qassiy nima?» dedik. U: «Bizga Shomdan yoki Misrdan keladigan, turunj (sitrus mevasi) naqshlari kabi yoʻl-yoʻl chizilgan matolardir», dedi. U aytdi: Miysara esa ayollar erlari uchun yasaydigan bir narsa edi.Мусаддад, унга Бишр ибн ал-Муфаззал, унга Осим ибн Кулайб, унга Абу Бурда, унга Али (розияллоҳу анҳу) ривоят қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «‹Аллоҳумма-ҳдиний ва саддидний› деб айт. Ҳидоят (деганда) йўлнинг тўғрилигини эсла, садод (тўғрилик деганда) ўқни нишонга тўғрилаб отишингни эсла», дедилар. У (Али) айтди: Ва у зот мени узукни мана бунга ёки мана бунга — кўрсаткич ва ўрта бармоққа — тақишимдан қайтардилар. Осим шак қилди. Яна мени қассий (ипак аралаш кийим) ва мийсарадан қайтардилар. Абу Бурда айтди: Биз Алига: «Қассий нима?» дедик. У: «Бизга Шомдан ёки Мисрдан келадиган, турунж (ситрус меваси) нақшлари каби йўл-йўл чизилган матолардир», деди. У айтди: Мийсара эса аёллар эрлари учун ясайдиган бир нарса эди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ الأَشَجِّ، حَدَّثَهُ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ جَابِرٍ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا بُرْدَةَ الأَنْصَارِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ ‏.‏

Ahmad ibn Solih bizga Ibn Vahb orqali rivoyat qildi: Menga Amr xabar berdiki, Bukayr ibn al-Ashaj unga Sulaymon ibn Yasordan rivoyat qilib aytdi: Menga Abdurrahmon ibn Jobir rivoyat qildiki, otasi unga rivoyat qilib aytdiki, u Abu Burda al-Ansoriydan eshitgan, u: «Rasululloh ﷺdan eshitdim, u zot aytdilar...», deb yuqoridagi hadisning maʼnosini zikr qildi.Аҳмад ибн Солиҳ бизга Ибн Ваҳб орқали ривоят қилди: Менга Амр хабар бердики, Букайр ибн ал-Ашаж унга Сулаймон ибн Ясордан ривоят қилиб айтди: Менга Абдурраҳмон ибн Жобир ривоят қилдики, отаси унга ривоят қилиб айтдики, у Абу Бурда ал-Ансорийдан эшитган, у: «Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим, у зот айтдилар...», деб юқоридаги ҳадиснинг маъносини зикр қилди.