أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بَكْرٍ، - وَهُوَ ابْنُ مُضَرَ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ قَارِظٍ، قَالَ رَأَيْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَتَوَضَّأُ عَلَى ظَهْرِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ أَكَلْتُ أَثْوَارَ أَقِطٍ فَتَوَضَّأْتُ مِنْهَا إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُ بِالْوُضُوءِ مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ .
Abdulloh ibn Ibrohim ibn Qoriz (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Hurayra (roziyallohu anhu)ni masjid tomida taharat qilayotgan holda koʻrdim. U: «Men bir necha boʻlak qurut yedim, shu sababdan taharat qildim. Chunki men Rasululloh ﷺning olov tekkan narsadan taharat qilishga buyurayotganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Иброҳим ибн Қориз (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)ни масжид томида таҳарат қилаётган ҳолда кўрдим. У: «Мен бир неча бўлак қурут едим, шу сабабдан таҳарат қилдим. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг олов теккан нарсадан таҳарат қилишга буюраётганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنَ اللَّيْلِ فَلاَ يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لاَ يَدْرِي فِيمَ بَاتَتْ يَدُهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz kechasi uyqudan uygʻonsa, qoʻlini idishga solmasin, toki uni ikki yoki uch marta yuvmaguncha. Chunki biringiz qoʻli tunni qayerda oʻtkazganini bilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз кечаси уйқудан уйғонса, қўлини идишга солмасин, токи уни икки ёки уч марта ювмагунча. Чунки бирингиз қўли тунни қаерда ўтказганини билмайди», дедилар.
- التاسع: عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: " الإيمان بضع وسبعون، أو بضع وستون شعبة: فأفضلها قول لا إله إلا الله، وأدناها إماطة الأذى عن الطريق، والحياء شعبة من الإيمان" ((متفق عليه)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Iymon yetmish nechta — yoki: oltmish nechta — shoʻbadir; uning eng afzali «Lo ilaha illalloh» (deb) aytishdir, eng pasti esa yoʻldan ozorni (xalaqit beradigan narsani) olib tashlashdir; hayo esa iymonning bir shoʻbasidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иймон етмиш нечта — ёки: олтмиш нечта — шўбадир; унинг энг афзали «Ло илаҳа иллаллоҳ» (деб) айтишдир, энг пасти эса йўлдан озорни (халақит берадиган нарсани) олиб ташлашдир; ҳаё эса иймоннинг бир шўбасидир», дедилар.
وَفِي رِوَايَةٍ لِأَبِي دَاوُدَ, وَالنَّسَائِيِّ: عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ - رضى الله عنه - { لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ, وَلَا بِأُمَّهَاتِكُمْ, وَلَا بِالْأَنْدَادِ, وَلَا تَحْلِفُوا إِلَّا بِاَللَّهِ, وَلَا تَحْلِفُوا بِاَللَّهِ إِلَّا وَأَنْتُمْ صَادِقُونَ" } 1 .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otalaringiz bilan ham, onalaringiz bilan ham, (Allohga) tenglashtirilgan narsalar bilan ham qasam ichmanglar. Faqat Alloh bilangina qasam iching va Alloh bilan qasam ichganda ham faqat rost soʻzlovchi holingizda qasam iching», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оталарингиз билан ҳам, оналарингиз билан ҳам, (Аллоҳга) тенглаштирилган нарсалар билан ҳам қасам ичманглар. Фақат Аллоҳ билангина қасам ичинг ва Аллоҳ билан қасам ичганда ҳам фақат рост сўзловчи ҳолингизда қасам ичинг», дедилар.
عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا يَغْلَقُ الرَّهْنُ الرَّهْنَ مِنْ صَاحِبِهِ الَّذِي رَهَنَهُ لَهُ غنمه وَعَلِيهِ غرمه» . رَوَاهُ الشَّافِعِي مُرْسلا
وَرُوِيَ مثله أَو مثل مَعْنَاهُ لَا يُخَالف عَنهُ عَن أبي هُرَيْرَة مُتَّصِلا
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Garov uni garovga qoʻygan egasidan (butunlay) chiqib ketmaydi; uning foydasi ham oʻshaniki, zarari ham oʻshaning zimmasida», dedilar. Buni Shofiʼiy mursal shaklda rivoyat qilgan; shunga oʻxshashi yoki shu maʼnodagisi hech qanday ixtilofsiz Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan muttasil (uzluksiz) sanad bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Гаров уни гаровга қўйган эгасидан (бутунлай) чиқиб кетмайди; унинг фойдаси ҳам ўшаники, зарари ҳам ўшанинг зиммасида», дедилар. Буни Шофиъий мурсал шаклда ривоят қилган; шунга ўхшаши ёки шу маънодагиси ҳеч қандай ихтилофсиз Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан муттасил (узлуксиз) санад билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْنٍ قَالَ: حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ، وَأَنْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ، فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ.
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning: «Kim rizqi keng qilinishini va umri (asari) uzaytirilishini istasa, silayi rahm qilsin» deganlarini eshitdim.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким ризқи кенг қилинишини ва умри (асари) узайтирилишини истаса, силайи раҳм қилсин» деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ يُكَبِّرُ حِينَ يَقُومُ، ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَرْكَعُ، ثُمَّ يَقُولُ سَمِعَ اللَّهُ لَمِنْ حَمِدَهُ. حِينَ يَرْفَعُ صُلْبَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ، ثُمَّ يَقُولُ وَهُوَ قَائِمٌ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ـ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ {بْنُ صَالِحٍ عَنِ اللَّيْثِ} وَلَكَ الْحَمْدُ ـ ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَهْوِي، ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ، ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَسْجُدُ، ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ، ثُمَّ يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي الصَّلاَةِ كُلِّهَا حَتَّى يَقْضِيَهَا، وَيُكَبِّرُ حِينَ يَقُومُ مِنَ الثِّنْتَيْنِ بَعْدَ الْجُلُوسِ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan ham rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozga turganlarida, namozni boshlayotganda takbir aytar, soʻng rukuʼda (takbir aytar) edilar. Rukuʼdan turganda ‹Samiʼalloohu liman hamidah› der, soʻng tik turgan holda ‹Robbana lakal-hamd› der edilar. (Lays: «(Paygʻambar ﷺ) ‹Va lakal-hamd› der edilar», — dedi.) U zot sajda qilayotganda va sajdadan bosh koʻtarganda takbir aytar; yana sajda qilganda va bosh koʻtarganda takbir aytar edilar. Soʻng namoz tugaguncha butun namozda shunday qilar edilar. Ikkinchi rakatdan (at-Tahiyyat uchun oʻtirgach) turganda takbir aytar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ҳам ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозга турганларида, намозни бошлаётганда такбир айтар, сўнг рукуъда (такбир айтар) эдилар. Рукуъдан турганда ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ› дер, сўнг тик турган ҳолда ‹Роббана лакал-ҳамд› дер эдилар. (Лайс: «(Пайғамбар ﷺ) ‹Ва лакал-ҳамд› дер эдилар», — деди.) У зот сажда қилаётганда ва саждадан бош кўтарганда такбир айтар; яна сажда қилганда ва бош кўтарганда такбир айтар эдилар. Сўнг намоз тугагунча бутун намозда шундай қилар эдилар. Иккинчи ракатдан (ат-Таҳийят учун ўтиргач) турганда такбир айтар эдилар.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْفَخْرُ وَالْخُيَلاَءُ فِي الْفَدَّادِينَ أَهْلِ الْوَبَرِ وَالسَّكِينَةُ فِي أَهْلِ الْغَنَمِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Faxr va kibr choʻl (chodir) ahli boʻlmish baqirib-chaqiruvchilardadir; sokinlik esa qoʻy-echki ahlidadir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Фахр ва кибр чўл (чодир) аҳли бўлмиш бақириб-чақирувчилардадир; сокинлик эса қўй-эчки аҳлидадир».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَجَاوَزَ اللَّهُ لأُمَّتِي مَا حَدَّثَتْ بِهِ أَنْفُسَهَا مَا لَمْ تَكَلَّمْ بِهِ أَوْ تَعْمَلْ بِهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا حَدَّثَ نَفْسَهُ بِالطَّلاَقِ لَمْ يَكُنْ شَيْءٌ حَتَّى يَتَكَلَّمَ بِهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Alloh ummatim koʻngliga keltirgan narsalarni — toki uni soʻzlamas yoki amal qilmas ekan — kechirdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ilm ahli huzurida amal shunga muvofiqdir: kishi koʻngliga taloqni keltirsa, toki uni tilga olmagunicha hech narsa (taloq) boʻlmaydi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳ умматим кўнглига келтирган нарсаларни — токи уни сўзламас ёки амал қилмас экан — кечирди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Илм аҳли ҳузурида амал шунга мувофиқдир: киши кўнглига талоқни келтирса, токи уни тилга олмагунича ҳеч нарса (талоқ) бўлмайди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ قَالَ فِي أَوَّلِهِ فَكَبَّرَ . وَقَالَ فِي آخِرِهِ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ " إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنِّي كُنْتُ جُنُبًا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ فَلَمَّا قَامَ فِي مُصَلاَّهُ وَانْتَظَرْنَا أَنْ يُكَبِّرَ انْصَرَفَ ثُمَّ قَالَ " كَمَا أَنْتُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ أَيُّوبُ وَابْنُ عَوْنٍ وَهِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ مُرْسَلاً عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَكَبَّرَ ثُمَّ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى الْقَوْمِ أَنِ اجْلِسُوا فَذَهَبَ فَاغْتَسَلَ . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ مَالِكٌ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَكِيمٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَبَّرَ فِي صَلاَةٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ حَدَّثَنَاهُ مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَبَّرَ .
Bu hadis Hammod ibn Salamadan oʻz sanadi va shu maʼnoda rivoyat qilingan; (roviy) uning avvalida: «(U zot) takbir aytdilar», — degan; oxirida esa: «Namozni tugatganlarida: ‹Men faqat bir insonman, men junub edim›, — dedilar», — degan. Abu Dovud aytdi: Buni Zuhriy Abu Salama ibn Abdurahmondan, u Abu Hurayradan rivoyat qilib: «U zot namozgohlarida turganlarida — biz takbir aytishlarini kutib turardik — (orqaga) qaytdilar, soʻng: ‹Qanday boʻlsangiz, shunday (turing)›, — dedilar», — degan. Abu Dovud aytdi: Buni Ayyub, Ibn Avn va Hishom Muhammaddan, u Paygʻambar ﷺ dan mursal qilib rivoyat qilishgan; (unda): «U zot takbir aytdilar, soʻng qoʻllari bilan odamlarga ‹oʻtiring› deb ishora qildilar va borib gʻusl qildilar», — degan. Buni Molik ham Ismoil ibn Abu Hakimdan, u Ato ibn Yasordan: «Rasululloh ﷺ namozda takbir aytdilar», — deb rivoyat qilgan. Abu Dovud aytdi: Buni bizga Muslim ibn Ibrohim ham Abondan, u Yahyodan, u Robiʼ ibn Muhammaddan, u Paygʻambar ﷺ dan — «u zot takbir aytdilar», deb rivoyat qildi.Бу ҳадис Ҳаммод ибн Саламадан ўз санади ва шу маънода ривоят қилинган; (ровий) унинг аввалида: «(У зот) такбир айтдилар», — деган; охирида эса: «Намозни тугатганларида: ‹Мен фақат бир инсонман, мен жунуб эдим›, — дедилар», — деган. Абу Довуд айтди: Буни Зуҳрий Абу Салама ибн Абдураҳмондан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилиб: «У зот намозгоҳларида турганларида — биз такбир айтишларини кутиб турардик — (орқага) қайтдилар, сўнг: ‹Қандай бўлсангиз, шундай (туринг)›, — дедилар», — деган. Абу Довуд айтди: Буни Айюб, Ибн Авн ва Ҳишом Муҳаммаддан, у Пайғамбар ﷺ дан мурсал қилиб ривоят қилишган; (унда): «У зот такбир айтдилар, сўнг қўллари билан одамларга ‹ўтиринг› деб ишора қилдилар ва бориб ғусл қилдилар», — деган. Буни Молик ҳам Исмоил ибн Абу Ҳакимдан, у Ато ибн Ясордан: «Расулуллоҳ ﷺ намозда такбир айтдилар», — деб ривоят қилган. Абу Довуд айтди: Буни бизга Муслим ибн Иброҳим ҳам Абондан, у Яҳёдан, у Робиъ ибн Муҳаммаддан, у Пайғамбар ﷺ дан — «у зот такбир айтдилар», деб ривоят қилди.
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَمْرٍو الأَوْزَاعِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ الْمُطَّلِبَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍ، يَقُولُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَتَوَضَّأُ مِنْ طَعَامٍ أَجِدُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ حَلاَلاً لأَنَّ النَّارَ مَسَّتْهُ فَجَمَعَ أَبُو هُرَيْرَةَ حَصًى فَقَالَ أَشْهَدُ عَدَدَ هَذَا الْحَصَى أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتِ النَّارُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Allohning Kitobida halol deb topgan taomimdan, unga olov tekkani uchun taharat qilaymi?», dedi. Shunda Abu Hurayra (roziyallohu anhu) mayda toshlarni yigʻib: «Ushbu toshlarning soni qadar guvohlik beramanki, Rasululloh ﷺ: ‹Olov tekkan narsadan taharat qilinglar›, dedilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Аллоҳнинг Китобида ҳалол деб топган таомимдан, унга олов теккани учун таҳарат қилайми?», деди. Шунда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) майда тошларни йиғиб: «Ушбу тошларнинг сони қадар гувоҳлик бераманки, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Олов теккан нарсадан таҳарат қилинглар›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَكَّائِيُّ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ مِنَ النَّوْمِ فَأَرَادَ أَنْ يَتَوَضَّأَ فَلاَ يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنَّهُ لاَ يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ وَلاَ عَلَى مَا وَضَعَهَا " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz uyqudan turib, taharat qilmoqchi boʻlsa, qoʻlini yuvmaguncha taharat suviga solmasin. Chunki u qoʻli tunni qayerda oʻtkazganini va uni nimaga qoʻyganini bilmaydi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз уйқудан туриб, таҳарат қилмоқчи бўлса, қўлини ювмагунча таҳарат сувига солмасин. Чунки у қўли тунни қаерда ўтказганини ва уни нимага қўйганини билмайди», дедилар.
- وعن حذيفة، وأبي هريرة، رضي الله عنهما ، قالا: قال رسول الله، صلى الله عليه وسلم: "يجمع الله، تبارك وتعالى الناس، فيقوم المؤمنون حتى تزلف لهم الجنة، فيأتون آدم، صلوات الله عليه، فيقولون: يا أبانا استفتح لنا الجنة، فيقول: وهل أخرجكم من الجنة إلا خطيئة أبيكم ! لست بصاحب ذلك، اذهبوا إلى ابني إبراهيم خليل الله، قال: فيأتون إبراهيم، فيقول إبراهيم: لست بصاحب ذلك ، اذهبوا إلى موسى الذي كلمه الله تكليمًا، فيأتون موسى، فيقول: لست بصاحب ذلك؛ اذهبوا إلى عيسى كلمة الله وروحه. فيقول عيسى: لست بصاحب ذلك. فيأتون محمدًا صلى الله عليه وسلم، فيقوم فيؤذن له، وترسل الأمانة والرحم فتقومان جنبتي الصراط يمينًا وشمالاً، فيمر أولكم كبالبرق" قلت: بأبي وأمي، أي شيء كمر البرق؟ قال: “ألم تروا كيف يمر ويرجع في طرفة عين؟ ثم كمر الريح، ثم كمر الطير، وأشد الرجال تجري بهم أعمالهم، ونبيكم قائم على الصراط يقول:" رب سلم سلم، حتى تعدز أعمال العباد، حتى يجيء الرجل لا يستطيع السير إلا زحفاً، وفي حافتي الصراط كلاليب معلقة مأمورة بأخذ من أمرت به، فمخدوش ناج، ومكردس في النار" والذي نفس أبي هريرة بيده إن قعر جهنم لسبعون خريفًا. ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh — tabaroka va taolo — odamlarni toʻplaydi; bas, moʻminlar — toki jannat ularga yaqinlashtirilguncha — turadilar. Bas, ular Odamning oldiga kelib: ‹Ey otamiz, biz uchun jannatni ochishni soʻra› deydilar. U: ‹Sizlarni jannatdan otangiz Odamning xatosidan boshqa narsa chiqardimi? Men bunga sohib (loyiq) emasman; oʻgʻlim Ibrohim — Allohning xalili — ning oldiga boringlar› deydi — (Paygʻambar) dedilar —. Bas, Ibrohim: ‹Men bunga sohib emasman; men faqat ortda-ortda (uzoq, bilvosita) bir xalil (doʻst) edim. Allohning (bevosita) gaplashgan Muso — alayhissalom — ning oldiga qarab boringlar› deydi. Bas, ular Muso ﷺ ning oldiga keladi. U: ‹Men bunga sohib emasman; Iso — Allohning kalimasi va ruhi — ning oldiga boringlar› deydi. Bas, Iso ﷺ: ‹Men bunga sohib emasman› deydi. Bas, ular Muhammad ﷺ ning oldiga keladilar. U turadi; bas, unga izn beriladi. Va omonat hamda rahm (qarindoshlik) yuboriladi-da, ikkovi Sirotning ikki chetida — oʻng va chap (tomonda) — turadi. Bas, birinchingiz chaqmoq kabi oʻtadi», dedilar. (Roviy) dedi: Men: «Otam-onam Sizga fido boʻlsin, chaqmoq oʻtishi kabi nima (qanday) narsa (tezligida)?» dedim. (Paygʻambar): «Chaqmoqni koʻrmaydimisizlar — u qanday oʻtib, koʻz yumib ochguncha qaytadi? Soʻng shamol oʻtishi kabi, soʻng qush oʻtishi kabi va erkaklarning yugurishi kabi (oʻtadi) — ularni amallari oʻtkazadi (eltadi) —. Paygʻambaringiz esa Sirot ustida turib: ‹Rabb, salomat saqla, salomat saqla› deydi — toki bandalarning amallari ojizlashguncha (kuchsizlanib qolguncha), hatto bir kishi keladi-da, faqat emaklab (sudralib)gina yura oladi —. (Paygʻambar) dedilar: Sirotning ikki chekkasida osilgan kalloblar bor — buyurilgan (kishi)ni olishga buyurilgan —. Bas, (kimdir) tirnalgan (yaralangan) holda najot topadi, (kimdir esa) doʻzaxga tiqiladi (uyumlab tashlanadi)». Abu Hurayraning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, albatta jahannam(ning) tubi yetmish yillik (masofa)dir (chuqurdir).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ — табарока ва таоло — одамларни тўплайди; бас, мўминлар — токи жаннат уларга яқинлаштирилгунча — турадилар. Бас, улар Одамнинг олдига келиб: ‹Эй отамиз, биз учун жаннатни очишни сўра› дейдилар. У: ‹Сизларни жаннатдан отангиз Одамнинг хатосидан бошқа нарса чиқардими? Мен бунга соҳиб (лойиқ) эмасман; ўғлим Иброҳим — Аллоҳнинг халили — нинг олдига боринглар› дейди — (Пайғамбар) дедилар —. Бас, Иброҳим: ‹Мен бунга соҳиб эмасман; мен фақат ортда-ортда (узоқ, билвосита) бир халил (дўст) эдим. Аллоҳнинг (бевосита) гаплашган Мусо — алайҳиссалом — нинг олдига қараб боринглар› дейди. Бас, улар Мусо ﷺ нинг олдига келади. У: ‹Мен бунга соҳиб эмасман; Исо — Аллоҳнинг калимаси ва руҳи — нинг олдига боринглар› дейди. Бас, Исо ﷺ: ‹Мен бунга соҳиб эмасман› дейди. Бас, улар Муҳаммад ﷺ нинг олдига келадилар. У туради; бас, унга изн берилади. Ва омонат ҳамда раҳм (қариндошлик) юборилади-да, иккови Сиротнинг икки четида — ўнг ва чап (томонда) — туради. Бас, биринчингиз чақмоқ каби ўтади», дедилар. (Ровий) деди: Мен: «Отам-онам Сизга фидо бўлсин, чақмоқ ўтиши каби нима (қандай) нарса (тезлигида)?» дедим. (Пайғамбар): «Чақмоқни кўрмайдимисизлар — у қандай ўтиб, кўз юмиб очгунча қайтади? Сўнг шамол ўтиши каби, сўнг қуш ўтиши каби ва эркакларнинг югуриши каби (ўтади) — уларни амаллари ўтказади (элтади) —. Пайғамбарингиз эса Сирот устида туриб: ‹Рабб, саломат сақла, саломат сақла› дейди — токи бандаларнинг амаллари ожизлашгунча (кучсизланиб қолгунча), ҳатто бир киши келади-да, фақат эмаклаб (судралиб)гина юра олади —. (Пайғамбар) дедилар: Сиротнинг икки чеккасида осилган каллоблар бор — буюрилган (киши)ни олишга буюрилган —. Бас, (кимдир) тирналган (яраланган) ҳолда нажот топади, (кимдир эса) дўзахга тиқилади (уюмлаб ташланади)». Абу Ҳурайранинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, албатта жаҳаннам(нинг) туби етмиш йиллик (масофа)дир (чуқурдир).
عَنْ أَبِي خَلْدَةَ الزُّرَقِيِّ قَالَ: جِئْنَا أَبَا هُرَيْرَةَ فِي صَاحِبٍ لَنَا قَدْ أَفْلَسَ فَقَالَ: هَذَا الَّذِي قَضَى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَيُّمَا رَجُلٍ مَاتَ أَوْ أَفْلَسَ فَصَاحِبُ الْمَتَاعِ أَحَقُّ بِمَتَاعِهِ إِذَا وَجَدَهُ بِعَيْنِه» . رَوَاهُ الشَّافِعِي وَابْن مَاجَه
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, biz sinib qolgan (iflos boʻlgan) bir sherigimiz haqida uning oldiga keldik. U: «Bu haqda Paygʻambar ﷺ shunday hukm qilganlar: ‹Qaysi bir kishi vafot etsa yoki sinib qolsa (iflos boʻlsa), mol egasi molini aynan oʻzicha topsa, u molga haqliroqdir›», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, биз синиб қолган (ифлос бўлган) бир шеригимиз ҳақида унинг олдига келдик. У: «Бу ҳақда Пайғамбар ﷺ шундай ҳукм қилганлар: ‹Қайси бир киши вафот этса ёки синиб қолса (ифлос бўлса), мол эгаси молини айнан ўзича топса, у молга ҳақлироқдир›», деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْخَزْرَجُ بْنُ عُثْمَانَ أَبُو الْخَطَّابِ السَّعْدِيُّ، قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو أَيُّوبَ سُلَيْمَانُ مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَ: جَاءَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَشِيَّةَ الْخَمِيسِ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ: أُحَرِّجُ عَلَى كُلِّ قَاطِعِ رَحِمٍ لَمَا قَامَ مِنْ عِنْدِنَا، فَلَمْ يَقُمْ أَحَدٌ حَتَّى قَالَ ثَلاَثًا، فَأَتَى فَتًى عَمَّةً لَهُ قَدْ صَرَمَهَا مُنْذُ سَنَتَيْنِ، فَدَخَلَ عَلَيْهَا، فَقَالَتْ لَهُ: يَا ابْنَ أَخِي، مَا جَاءَ بِكَ؟ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، قَالَتِ: ارْجِعْ إِلَيْهِ فَسَلْهُ: لِمَ قَالَ ذَاكَ؟ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: إِنَّ أَعْمَالَ بَنِي آدَمَ تُعْرَضُ عَلَى اللهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَشِيَّةَ كُلِّ خَمِيسٍ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ، فَلاَ يَقْبَلُ عَمَلَ قَاطِعِ رَحِمٍ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u payshanba kuni kechqurun, juma kechasi bizning oldimizga keldi va: «Har bir qarindoshlik aloqasini uzuvchi kishi bizning yonimizdan tursin!» dedi. U buni uch marta aytguncha, hech kim oʻrnidan turmadi. Soʻng bir yigit ikki yildan beri aloqasini uzib qoʻygan ammasining oldiga bordi. Uning huzuriga kirganida, (ammasi): «Ey jiyanim, seni nima olib keldi?» dedi. U: «Abu Hurayraning shunday-shunday deganini eshitdim», dedi. (Ammasi): «Uning oldiga qaytib borib soʻra: nega bunday dedi?» dedi. (Abu Hurayra): «Men Nabiy ﷺning shunday deganlarini eshitdim: ‹Albatta, Odam bolalarining amallari har payshanba oqshomi, juma kechasi Tabaraka va Taolo Allohga koʻrsatiladi. Bas, U qarindoshlik aloqasini uzuvchining amalini qabul qilmaydi›», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у пайшанба куни кечқурун, жума кечаси бизнинг олдимизга келди ва: «Ҳар бир қариндошлик алоқасини узувчи киши бизнинг ёнимиздан турсин!» деди. У буни уч марта айтгунча, ҳеч ким ўрнидан турмади. Сўнг бир йигит икки йилдан бери алоқасини узиб қўйган аммасининг олдига борди. Унинг ҳузурига кирганида, (аммаси): «Эй жияним, сени нима олиб келди?» деди. У: «Абу Ҳурайранинг шундай-шундай деганини эшитдим», деди. (Аммаси): «Унинг олдига қайтиб бориб сўра: нега бундай деди?» деди. (Абу Ҳурайра): «Мен Набий ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: ‹Албатта, Одам болаларининг амаллари ҳар пайшанба оқшоми, жума кечаси Табарака ва Таоло Аллоҳга кўрсатилади. Бас, У қариндошлик алоқасини узувчининг амалини қабул қилмайди›», деди.
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لأُقَرِّبَنَّ صَلاَةَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. فَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقْنُتُ فِي الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ مِنْ صَلاَةِ الظُّهْرِ وَصَلاَةِ الْعِشَاءِ، وَصَلاَةِ الصُّبْحِ، بَعْدَ مَا يَقُولُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ. فَيَدْعُو لِلْمُؤْمِنِينَ وَيَلْعَنُ الْكُفَّارَ.
Abu Salama (Abu Hurayradan) rivoyat qiladi: Abu Hurayra: «Shubhasiz, mening namozim Paygʻambar ﷺ ning namoziga oʻxshaydi», — dedi. Abu Hurayra peshin, xufton va bomdod namozlarining soʻnggi rakatida ‹Samiʼalloohu liman hamidah› degandan keyin qunut oʻqir edi. U moʻminlar uchun magʻfirat soʻrar va kofirlarga laʼnat aytar edi.Абу Салама (Абу Ҳурайрадан) ривоят қилади: Абу Ҳурайра: «Шубҳасиз, менинг намозим Пайғамбар ﷺ нинг намозига ўхшайди», — деди. Абу Ҳурайра пешин, хуфтон ва бомдод намозларининг сўнгги ракатида ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ› дегандан кейин қунут ўқир эди. У мўминлар учун мағфират сўрар ва кофирларга лаънат айтар эди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَاكُمْ أَهْلُ الْيَمَنِ هُمْ أَلْيَنُ قُلُوبًا وَأَرَقُّ أَفْئِدَةً الإِيمَانُ يَمَانٍ وَالْحِكْمَةُ يَمَانِيَةٌ رَأْسُ الْكُفْرِ قِبَلَ الْمَشْرِقِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning oldingizga Yaman ahli keldi — ular qalbi eng yumshoq va koʻngli eng nozik kishilardir; iymon yamanlik(niki)dir, hikmat yamanlik(niki)dir; kufrning boshi esa mashriq tomondadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг олдингизга Яман аҳли келди — улар қалби энг юмшоқ ва кўнгли энг нозик кишилардир; иймон яманлик(ники)дир, ҳикмат яманлик(ники)дир; куфрнинг боши эса машриқ томондадир», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، وَابْنَ، عَبَّاسٍ وَأَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ تَذَاكَرُوا الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا الْحَامِلَ تَضَعُ عِنْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ تَعْتَدُّ آخِرَ الأَجَلَيْنِ . وَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ بَلْ تَحِلُّ حِينَ تَضَعُ . وَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَا مَعَ ابْنِ أَخِي يَعْنِي أَبَا سَلَمَةَ فَأَرْسَلُوا إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ قَدْ وَضَعَتْ سُبَيْعَةُ الأَسْلَمِيَّةُ بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا بِيَسِيرٍ فَاسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهَا أَنْ تَتَزَوَّجَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.
Sulaymon ibn Yasor (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Hurayra, Ibn Abbos va Abu Salama ibn Abdurrahmon eri vafot etgan paytda (farzand) tugʻgan homilador ayol haqida muzokara qildilar. Ibn Abbos: «U ikki muddatning oxirgisi (uzunrogʻi)cha idda kutadi», dedi. Abu Salama esa: «Yoʻq, balki (farzand) tugʻishi bilanoq (turmushga chiqishi) halol boʻladi», dedi. Abu Hurayra: «Men jiyanim — yaʼni Abu Salama bilanman», dedi. Soʻng ular Paygʻambar ﷺning xotinlari Ummu Salama (roziyallohu anho)ga (kishi) yubordilar. U: «Subayʼa al-Aslamiyya eri vafot etganidan biroz keyin (farzand) tugʻdi va Rasululloh ﷺdan fatvo soʻradi, u zot esa unga turmushga chiqishni buyurdilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Сулаймон ибн Ясор (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Ҳурайра, Ибн Аббос ва Абу Салама ибн Абдурраҳмон эри вафот этган пайтда (фарзанд) туғган ҳомиладор аёл ҳақида музокара қилдилар. Ибн Аббос: «У икки муддатнинг охиргиси (узунроғи)ча идда кутади», деди. Абу Салама эса: «Йўқ, балки (фарзанд) туғиши биланоқ (турмушга чиқиши) ҳалол бўлади», деди. Абу Ҳурайра: «Мен жияним — яъни Абу Салама биланман», деди. Сўнг улар Пайғамбар ﷺнинг хотинлари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)га (киши) юбордилар. У: «Субайъа ал-Асламийя эри вафот этганидан бироз кейин (фарзанд) туғди ва Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўради, у зот эса унга турмушга чиқишни буюрдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الرَّمْلِيُّ الْهَمْدَانِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى الْحَرَّانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - وَهَذَا حَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلَمَةَ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ يَزِيدُ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ فِي حَدِيثِهِمَا عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَأَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ - عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالاَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ اغْتَسَلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَلَبِسَ مِنْ أَحْسَنِ ثِيَابِهِ وَمَسَّ مِنْ طِيبٍ - إِنْ كَانَ عِنْدَهُ - ثُمَّ أَتَى الْجُمُعَةَ فَلَمْ يَتَخَطَّ أَعْنَاقَ النَّاسِ ثُمَّ صَلَّى مَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ ثُمَّ أَنْصَتَ إِذَا خَرَجَ إِمَامُهُ حَتَّى يَفْرُغَ مِنْ صَلاَتِهِ كَانَتْ كَفَّارَةً لِمَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ جُمُعَتِهِ الَّتِي قَبْلَهَا " . قَالَ وَيَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ " وَزِيَادَةُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ " . وَيَقُولُ " إِنَّ الْحَسَنَةَ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ سَلَمَةَ أَتَمُّ وَلَمْ يَذْكُرْ حَمَّادٌ كَلاَمَ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim juma kuni gʻusl qilsa, eng yaxshi kiyimlaridan kiysa, agar bor boʻlsa, atirdan surtsa, soʻng jumaga kelib, odamlarning boʻyinlaridan oshib oʻtmasa, soʻng Alloh oʻziga yozib qoʻygan miqdorda namoz oʻqisa, soʻng imomi (minbarga) chiqqanida, u namozini tamomlaguncha jim turib eshitsa, bu unga oʻsha juma bilan undan oldingi jumasi orasidagi (gunohlar)ga kafforot boʻladi». (Roviy) aytdi: Abu Hurayra (roziyallohu anhu): «Yana uch kun ham qoʻshiladi», deydilar va: «Albatta, bir yaxshilik oʻn baravari bilan (mukofotlanadi)», deydilar. Abu Dovud aytdi: Muhammad ibn Salamaning hadisi toʻliqroqdir va Hammod Abu Hurayraning soʻzini zikr qilmadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким жума куни ғусл қилса, энг яхши кийимларидан кийса, агар бор бўлса, атирдан суртса, сўнг жумага келиб, одамларнинг бўйинларидан ошиб ўтмаса, сўнг Аллоҳ ўзига ёзиб қўйган миқдорда намоз ўқиса, сўнг имоми (минбарга) чиққанида, у намозини тамомлагунча жим туриб эшитса, бу унга ўша жума билан ундан олдинги жумаси орасидаги (гуноҳлар)га каффорот бўлади». (Ровий) айтди: Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу): «Яна уч кун ҳам қўшилади», дейдилар ва: «Албатта, бир яхшилик ўн баравари билан (мукофотланади)», дейдилар. Абу Довуд айтди: Муҳаммад ибн Саламанинг ҳадиси тўлиқроқдир ва Ҳаммод Абу Ҳурайранинг сўзини зикр қилмади.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ دَاوُدَ الأَوْدِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ لَقِيتُ رَجُلاً صَحِبَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَمَا صَحِبَهُ أَبُو هُرَيْرَةَ - رضى الله عنه - أَرْبَعَ سِنِينَ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَمْتَشِطَ أَحَدُنَا كُلَّ يَوْمٍ أَوْ يَبُولَ فِي مُغْتَسَلِهِ أَوْ يَغْتَسِلَ الرَّجُلُ بِفَضْلِ الْمَرْأَةِ وَالْمَرْأَةُ بِفَضْلِ الرَّجُلِ وَلْيَغْتَرِفَا جَمِيعًا .
Nabiy ﷺ bilan Abu Hurayra (roziyallohu anhu) hamsuhbat boʻlganidek toʻrt yil hamsuhbat boʻlgan bir kishidan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ birimizning har kuni soch tarashini, yoki gʻusl qiladigan joyiga siyishini, yoki erkakning ayoldan ortgan suv bilan, ayolning erkakdan ortgan suv bilan gʻusl qilishini qaytardilar va: «Ikkalasi birga hovuchlab olsin», dedilar.Набий ﷺ билан Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ҳамсуҳбат бўлганидек тўрт йил ҳамсуҳбат бўлган бир кишидан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ биримизнинг ҳар куни соч тарашини, ёки ғусл қиладиган жойига сийишини, ёки эркакнинг аёлдан ортган сув билан, аёлнинг эркакдан ортган сув билан ғусл қилишини қайтардилар ва: «Иккаласи бирга ҳовучлаб олсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ لَقِيَهُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي طَرِيقٍ مِنْ طُرُقِ الْمَدِينَةِ وَهُوَ جُنُبٌ فَانْسَلَّ فَفَقَدَهُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَلَمَّا جَاءَ قَالَ " أَيْنَ كُنْتَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقِيتَنِي وَأَنَا جُنُبٌ فَكَرِهْتُ أَنْ أُجَالِسَكَ حَتَّى أَغْتَسِلَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الْمُؤْمِنُ لاَ يَنْجُسُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uni Madina koʻchalaridan birida uchratdilar, u paytda u junub edi. Shunda u sirgʻalib chiqib ketdi. Paygʻambar ﷺ uni yoʻqotdilar. U kelgach: «Qayerda eding, ey Abu Hurayra?» dedilar. U: «Ey Rasululloh, meni junub holimda uchratdingiz, gʻusl qilmagunimcha siz bilan birga oʻtirishni yoqtirmadim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Moʻmin nopok boʻlmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ уни Мадина кўчаларидан бирида учратдилар, у пайтда у жунуб эди. Шунда у сирғалиб чиқиб кетди. Пайғамбар ﷺ уни йўқотдилар. У келгач: «Қаерда эдинг, эй Абу Ҳурайра?» дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, мени жунуб ҳолимда учратдингиз, ғусл қилмагунимча сиз билан бирга ўтиришни ёқтирмадим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин нопок бўлмайди», дедилар.
-وعن أبي هريرة -أو أبي سعيد الخدرى- رضي الله عنهما: شك الراوى، ولا يضر الشك في عين الصحابي: لأنهم كلهم عدول، قال لما كان غزوة تبوك، أصاب الناس مجاعة، فقالوا : يا رسول الله لو أذنت لنا فنحرنا نواضحنا، فأكلنا وادهنا؟ فقال رسول الله، صلى الله عليه وسلم: "افعلوا" فجاء عمر رضي الله عنه، فقال: يا رسول الله إن فعلت، قل الظهر، ولكن ادعهم بفضل أزوادهم، ثم ادع الله لهم عليها بالبركة لعل الله أن يجعل في ذلك البركة. فقال رسول الله، صلى الله عليه وسلم: “نعم” فدعا بنطع فبسطه، ثم دعا بفضل أزوادهم، فجعل الرجل يجئ بكف ذرة، ويجئ الآخر بكف تمر، ويجئ الآخر بكسرةٍ حتى اجتمع على النطع من ذلك شئ يسير، فدعا رسول الله، صلى الله عليه وسلم بالبركة، ثم قال: “خذوا في أوعيتكم فأخذوا في أوعيتهم حتى ما تركوا في العسكر وعاء إلا ملأوه، وأكلوا حتى شبعوا وفضل فضلة، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم :”أشهد أن لا إله إلا الله ، وأني رسول الله، لا يلقى الله بهما عبد غير شاك؛ فيحجب عن الجنة" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra yoki Abu Said (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — al-Aʼmash shubha qildi: Tabuk gʻazoti boʻlganda, odamlarga ochlik yetdi. Ular: «Ey Allohning Rasuli, bizga ruxsat bersangiz, suv tashuvchi tuyalarimizni soʻyib, (goʻshtini) yesak va (yogʻini) moy qilsak», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Qilinglar», dedilar. (Roviy) dedi: Shunda Umar kelib: «Ey Allohning Rasuli, agar shunday qilsangiz, ulov kamayib qoladi; lekin ularni ozuqalarining qoldigʻi bilan (chaqirib), soʻng ular uchun ustiga barakot (berishini) Allohdan soʻrang; shoyad Alloh unda (barakot) ato qilsa», dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha», dedilar. (Roviy) dedi: (Paygʻambar) bir charm dasturxon (nitaʼ) keltirib, uni yoydilar; soʻng ularning ozuqalarining qoldigʻini (chaqirib) soʻradilar. (Roviy) dedi: Shunda bir kishi bir hovuch joʻxori bilan kelar, boshqasi bir hovuch xurmo bilan kelar, yana boshqasi bir boʻlak (non) bilan kelar edi — toki dasturxon ustida shulardan oz (miqdor) toʻplandi. (Roviy) dedi: Rasululloh ﷺ uning ustiga barakot (berishini) duo qildilar, soʻng: «Idishlaringizga oling», dedilar. (Roviy) dedi: Shunda ular idishlariga oldilar — toki lashkargohda toʻldirilmagan birorta idish qoldirmadilar. (Roviy) dedi: Ular toʻyguncha yedilar va yana (ortib) qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohdan boshqa iloh yoʻq va men Allohning Rasuli ekanimga guvohlik beraman. Shubha qilmaydigan banda Allohga (shu ikkisi bilan) yoʻliqsa, jannatdan toʻsilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра ёки Абу Саид (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — ал-Аъмаш шубҳа қилди: Табук ғазоти бўлганда, одамларга очлик етди. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга рухсат берсангиз, сув ташувчи туяларимизни сўйиб, (гўштини) есак ва (ёғини) мой қилсак», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Қилинглар», дедилар. (Ровий) деди: Шунда Умар келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, агар шундай қилсангиз, улов камайиб қолади; лекин уларни озуқаларининг қолдиғи билан (чақириб), сўнг улар учун устига баракот (беришини) Аллоҳдан сўранг; шояд Аллоҳ унда (баракот) ато қилса», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа», дедилар. (Ровий) деди: (Пайғамбар) бир чарм дастурхон (нитаъ) келтириб, уни ёйдилар; сўнг уларнинг озуқаларининг қолдиғини (чақириб) сўрадилар. (Ровий) деди: Шунда бир киши бир ҳовуч жўхори билан келар, бошқаси бир ҳовуч хурмо билан келар, яна бошқаси бир бўлак (нон) билан келар эди — токи дастурхон устида шулардан оз (миқдор) тўпланди. (Ровий) деди: Расулуллоҳ ﷺ унинг устига баракот (беришини) дуо қилдилар, сўнг: «Идишларингизга олинг», дедилар. (Ровий) деди: Шунда улар идишларига олдилар — токи лашкаргоҳда тўлдирилмаган бирорта идиш қолдирмадилар. (Ровий) деди: Улар тўйгунча едилар ва яна (ортиб) қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва мен Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик бераман. Шубҳа қилмайдиган банда Аллоҳга (шу иккиси билан) йўлиқса, жаннатдан тўсилмайди», дедилар.
وَأَصْلُهُ فِي مُسْلِمٍ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ - رضى الله عنه - 1 .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: uning asli Muslimda Abu Hurayra (roziyallohu anhu) hadisidan rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: унинг асли Муслимда Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ҳадисидан ривоят қилинган.
عَن أبي هُرَيْرَة رَفَعَهُ قَالَ: " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ: أَنا ثَالِث الشَّرِيكَيْنِ مَا لم يخن صَاحِبَهُ فَإِذَا خَانَهُ خَرَجْتُ مِنْ بَيْنِهِمَا ". رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَزَاد رزين: «وَجَاء الشَّيْطَان»
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (marfuʼ shaklda): «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Ikki sherik biri ikkinchisiga xiyonat qilmaguncha, Men ularning uchinchisiman. Qachon biri sherigiga xiyonat qilsa, Men ularning orasidan chiqib ketaman›», dedilar. Abu Dovud rivoyat qilgan. Razin: «Va shayton keladi», deb ziyoda qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (марфуъ шаклда): «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Икки шерик бири иккинчисига хиёнат қилмагунча, Мен уларнинг учинчисиман. Қачон бири шеригига хиёнат қилса, Мен уларнинг орасидан чиқиб кетаман›», дедилар. Абу Довуд ривоят қилган. Разин: «Ва шайтон келади», деб зиёда қилди.
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سَمْعَانَ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَتَعَوَّذُ مِنْ إِمَارَةِ الصِّبْيَانِ وَالسُّفَهَاءِ. فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ سَمْعَانَ: فَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَسَنَةَ الْجُهَنِيُّ أَنَّهُ قَالَ لأَبِي هُرَيْرَةَ: مَا آيَةُ ذَلِكَ؟ قَالَ: أَنْ تُقْطَعَ الأَرْحَامُ، وَيُطَاعَ الْمُغْوِي، وَيُعْصَى الْمُرْشِدُ.
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning oldilarida Najm (surasi)ni oʻqidim, lekin u zot sajda qilmadilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг олдиларида Нажм (сураси)ни ўқидим, лекин у зот сажда қилмадилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، كَانَ يُكَبِّرُ فِي كُلِّ صَلاَةٍ مِنَ الْمَكْتُوبَةِ وَغَيْرِهَا فِي رَمَضَانَ وَغَيْرِهِ، فَيُكَبِّرُ حِينَ يَقُومُ، ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَرْكَعُ، ثُمَّ يَقُولُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ. ثُمَّ يَقُولُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ. قَبْلَ أَنْ يَسْجُدَ، ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ. حِينَ يَهْوِي سَاجِدًا، ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ، ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَسْجُدُ، ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ، ثُمَّ يُكَبِّرُ حِينَ يَقُومُ مِنَ الْجُلُوسِ فِي الاِثْنَتَيْنِ، وَيَفْعَلُ ذَلِكَ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ حَتَّى يَفْرُغَ مِنَ الصَّلاَةِ، ثُمَّ يَقُولُ حِينَ يَنْصَرِفُ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنِّي لأَقْرَبُكُمْ شَبَهًا بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنْ كَانَتْ هَذِهِ لَصَلاَتَهُ حَتَّى فَارَقَ الدُّنْيَا.
Abu Bakr ibn Abdurrahmon va Abu Salama (Abu Hurayradan) rivoyat qiladi: Abu Hurayra barcha namozlarda — farz va nafl, Ramazon oyida yoki boshqa oylarda — takbir aytar edi. U namozga turganda va rukuʼda takbir aytar; soʻng ‹Samiʼalloohu liman hamidah› der, sajdaga borishdan oldin ‹Robbana va lakal-hamd› der edi. Soʻng sajdaga borganda va sajdadan bosh koʻtarganda takbir aytar; (ikkinchi marta) sajdaga borganda va sajdadan bosh koʻtarganda yana takbir aytar edi. Ikkinchi rakatdan turganda ham takbir aytar edi. Namoz tugaguncha har rakatda shunday qilar edi. Namozni tugatgach: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, shubhasiz, mening namozim sizlarnikidan Rasululloh ﷺ ning namoziga koʻproq oʻxshaydi; bu — u zot dunyodan oʻtguncha (oʻqigan) namozlari edi», — der edi.Абу Бакр ибн Абдурраҳмон ва Абу Салама (Абу Ҳурайрадан) ривоят қилади: Абу Ҳурайра барча намозларда — фарз ва нафл, Рамазон ойида ёки бошқа ойларда — такбир айтар эди. У намозга турганда ва рукуъда такбир айтар; сўнг ‹Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ› дер, саждага боришдан олдин ‹Роббана ва лакал-ҳамд› дер эди. Сўнг саждага борганда ва саждадан бош кўтарганда такбир айтар; (иккинчи марта) саждага борганда ва саждадан бош кўтарганда яна такбир айтар эди. Иккинчи ракатдан турганда ҳам такбир айтар эди. Намоз тугагунча ҳар ракатда шундай қилар эди. Намозни тугатгач: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, шубҳасиз, менинг намозим сизларникидан Расулуллоҳ ﷺ нинг намозига кўпроқ ўхшайди; бу — у зот дунёдан ўтгунча (ўқиган) намозлари эди», — дер эди.
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَزْنِي الزَّانِي " . وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ يَذْكُرُ مَعَ ذِكْرِ النُّهْبَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَاتَ شَرَفٍ . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي بَكْرٍ هَذَا إِلاَّ النُّهْبَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zinokor zino qilmaydi...» — deb hadis shuning oʻxshashida keltirildi; unda talon-toroj zikr qilindi, ammo «qadrli (narsani)» (degan) zikr qilinmadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зинокор зино қилмайди...» — деб ҳадис шунинг ўхшашида келтирилди; унда талон-торож зикр қилинди, аммо «қадрли (нарсани)» (деган) зикр қилинмади.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ بْنَ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ " . قُلْتُ مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا فَقَالَ " الْمَنَّانُ وَالْمُسْبِلُ إِزَارَهُ وَالْمُنْفِقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ بْنِ ثَعْلَبَةَ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَمَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Uch (toifa kishi) borki, Alloh qiyomat kuni ularga (rahmat nazari bilan) qaramaydi, ularni poklamaydi va ular uchun alamli azob bordir», dedilar. Men: «Ular kimlar, ey Allohning Rasuli? Ular albatta noumid boʻlib, ziyon koʻribdilar», dedim. U zot: «Bergan narsasini minnat qiluvchi, izorini (toʻpigʻidan past) suzdirib yuruvchi va molini yolgʻon qasam bilan oʻtkazuvchidir», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Abu Hurayra, Abu Umoma ibn Saʼlaba, Imron ibn Husayn va Maʼqil ibn Yasordan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Zarrning hadisi hasan sahihdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Уч (тоифа киши) борки, Аллоҳ қиёмат куни уларга (раҳмат назари билан) қарамайди, уларни покламайди ва улар учун аламли азоб бордир», дедилар. Мен: «Улар кимлар, эй Аллоҳнинг Расули? Улар албатта ноумид бўлиб, зиён кўрибдилар», дедим. У зот: «Берган нарсасини миннат қилувчи, изорини (тўпиғидан паст) суздириб юрувчи ва молини ёлғон қасам билан ўтказувчидир», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Абу Ҳурайра, Абу Умома ибн Саълаба, Имрон ибн Ҳусайн ва Маъқил ибн Ясордан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Абу Заррнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَجَّاجَ بْنَ عَمْرٍو الأَنْصَارِيَّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كُسِرَ أَوْ عَرِجَ فَقَدْ حَلَّ وَعَلَيْهِ الْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ " . قَالَ عِكْرِمَةُ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا هُرَيْرَةَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالاَ صَدَقَ .
Hajjoj ibn Amr al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning (suyagi) sinsa yoki choloq boʻlib qolsa, u (ehromdan) chiqibdi va keyingi yili haj qilishi lozim», dedilar. Ikrima aytdi: Men buni Ibn Abbos va Abu Hurayradan (roziyallohu anhum) soʻradim. Ular: «Toʻgʻri aytibdi», dedilar.Ҳажжож ибн Амр ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг (суяги) синса ёки чолоқ бўлиб қолса, у (эҳромдан) чиқибди ва кейинги йили ҳаж қилиши лозим», дедилар. Икрима айтди: Мен буни Ибн Аббос ва Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳум) сўрадим. Улар: «Тўғри айтибди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَقُمْنَا فَعُدِّلَتِ الصُّفُوفُ قَبْلَ أَنْ يَخْرُجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا قَامَ فِي مُصَلاَّهُ قَبْلَ أَنْ يُكَبِّرَ فَانْصَرَفَ فَقَالَ لَنَا " مَكَانَكُمْ " . فَلَمْ نَزَلْ قِيَامًا نَنْتَظِرُهُ حَتَّى خَرَجَ إِلَيْنَا قَدِ اغْتَسَلَ يَنْطِفُ رَأْسُهُ مَاءً فَكَبَّرَ وَصَلَّى .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Namozga iqoma aytildi, biz turdik va Rasululloh ﷺ oldimizga chiqishlaridan avval saflar toʻgʻrilandi. Rasululloh ﷺ oldimizga keldilar va namoz oʻqiydigan joylariga turdilar. Takbir aytishlaridan avval qaytib: ‹Joyingizda turing›, dedilar. Biz u zotni kutib tik turaverdik. Nihoyat u zot gʻusl qilib, boshlaridan suv tomib chiqib keldilar, soʻng takbir aytib namoz oʻqidilar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Намозга иқома айтилди, биз турдик ва Расулуллоҳ ﷺ олдимизга чиқишларидан аввал сафлар тўғриланди. Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келдилар ва намоз ўқийдиган жойларига турдилар. Такбир айтишларидан аввал қайтиб: ‹Жойингизда туринг›, дедилар. Биз у зотни кутиб тик туравердик. Ниҳоят у зот ғусл қилиб, бошларидан сув томиб чиқиб келдилар, сўнг такбир айтиб намоз ўқидилар».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى الْمِصْرِيَّانِ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، أَنَّ أَبَا السَّائِبِ، مَوْلَى هِشَامِ بْنِ زُهْرَةَ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ يَغْتَسِلْ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ وَهُوَ جُنُبٌ " . فَقَالَ كَيْفَ يَفْعَلُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَقَالَ يَتَنَاوَلُهُ تَنَاوُلاً .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Biringiz janobatli holida oqmaydigan turgʻun suvda gʻusl qilmasin», dedilar. «Ey Abu Hurayra, unda qanday qilsin?» deyildi. U: «Undan suv olib (ustiga quysin)», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бирингиз жанобатли ҳолида оқмайдиган турғун сувда ғусл қилмасин», дедилар. «Эй Абу Ҳурайра, унда қандай қилсин?» дейилди. У: «Ундан сув олиб (устига қуйсин)», деди.
- وعن أبي سعيد المقبري عن أبي هريرة رضي الله عنه، أنه مر بقوم بين أيديهم شاة مصلية، فدعوه فأبي أن يأكل، وقال: خرج رسول الله صلى الله عليه وسلم من الدنيا ولم يشبع من خبز الشعير. ((رواه البخاري)).
'مصلية' بفتح الميم: أي: مشوية.
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, u — oldilarida qovurilgan bir qoʻ y boʻ lgan bir qavmning yonidan oʻ tdi; ular uni (taomga) chaqirdi; (lekin) u yeyishdan bosh tortdi va: «Rasululloh ﷺ dunyodan — arpa nonidan (ham) toʻ ymagan holda — chiqib ketdilar» dedi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, у — олдиларида қовурилган бир қў й бў лган бир қавмнинг ёнидан ў тди; улар уни (таомга) чақирди; (лекин) у ейишдан бош тортди ва: «Расулуллоҳ ﷺ дунёдан — арпа нонидан (ҳам) тў ймаган ҳолда — чиқиб кетдилар» деди.
وَعَنْ عِكْرِمَةَ, عَنْ اَلْحَجَّاجِ بْنِ عَمْرٍو اَلْأَنْصَارِيِّ - رضى الله عنه - قَالَ : قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -{ مَنْ كُسِرَ, أَوْ عُرِجَ, فَقَدَ حَلَّ وَعَلَيْهِ اَلْحَجُّ مِنْ قَابِلٍ قَالَ عِكْرِمَةُ. فَسَأَلْتُ اِبْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا هُرَيْرَةَ عَنْ ذَلِكَ? فَقَالَا: صَدَقَ } رَوَاهُ اَلْخَمْسَةُ, وَحَسَّنَهُ اَلتِّرْمِذِيُّ 1 .
Hajjoj ibn Amr al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning (suyagi) sinsa yoki choloq boʻlib qolsa, u (ehromdan) chiqibdi va keyingi yili haj qilishi lozim», dedilar. Ikrima aytdi: Men buni Ibn Abbos va Abu Hurayradan (roziyallohu anhum) soʻradim. Ular: «Toʻgʻri aytibdi», dedilar.Ҳажжож ибн Амр ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг (суяги) синса ёки чолоқ бўлиб қолса, у (эҳромдан) чиқибди ва кейинги йили ҳаж қилиши лозим», дедилар. Икрима айтди: Мен буни Ибн Аббос ва Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳум) сўрадим. Улар: «Тўғри айтибди», дедилар.
وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ قَطَعَ مِيرَاثَ وَارِثِهِ قَطَعَ اللَّهُ مِيرَاثَهُ مِنَ الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ
وَرَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَة رَضِي الله عَنهُ
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim vorisining merosini kessa (mahrum qilsa), Alloh qiyomat kuni uning jannatdagi merosini kesadi», dedilar. Ibn Moja rivoyat qilgan; Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da uni Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilgan.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ворисининг меросини кесса (маҳрум қилса), Аллоҳ қиёмат куни унинг жаннатдаги меросини кесади», дедилар. Ибн Можа ривоят қилган; Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да уни Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилган.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ: حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ مَالِكِ بْنِ خُثَيْمٍ أَنَّهُ قَالَ: كُنْتُ جَالِسًا مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ بِأَرْضِهِ بِالْعَقِيقِ، فَأَتَاهُ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ عَلَى دَوَابَّ، فَنَزَلُوا، قَالَ حُمَيْدٌ: فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ: اذْهَبْ إِلَى أُمِّي وَقُلْ لَهَا: إِنَّ ابْنَكِ يُقْرِئُكِ السَّلاَمَ وَيَقُولُ: أَطْعِمِينَا شَيْئًا، قَالَ: فَوَضَعَتْ ثَلاَثَةَ أَقْرَاصٍ مِنْ شَعِيرٍ، وَشَيْئًا مِنْ زَيْتٍ وَمِلْحٍ فِي صَحْفَةٍ، فَوَضَعْتُهَا عَلَى رَأْسِي، فَحَمَلْتُهَا إِلَيْهِمْ، فَلَمَّا وَضَعْتُهُ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ، كَبَّرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَشْبَعَنَا مِنَ الْخُبْزِ بَعْدَ أَنْ لَمْ يَكُنْ طَعَامُنَا إِلاَّ الأَسْوَدَانِ: التَّمْرُ وَالْمَاءُ، فَلَمْ يُصِبِ الْقَوْمُ مِنَ الطَّعَامِ شَيْئًا، فَلَمَّا انْصَرَفُوا قَالَ: يَا ابْنَ أَخِي، أَحْسِنْ إِلَى غَنَمِكَ، وَامْسَحْ الرُّغَامَ عَنْهَا، وَأَطِبْ مُرَاحَهَا، وَصَلِّ فِي نَاحِيَتِهَا، فَإِنَّهَا مِنْ دَوَابِّ الْجَنَّةِ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيُوشِكُ أَنْ يَأْتِيَ عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ تَكُونُ الثُّلَّةُ مِنَ الْغَنَمِ أَحَبَّ إِلَى صَاحِبِهَا مِنْ دَارِ مَرْوَانَ.
(Abu Qatoda ibn Ribʼiy al-Ansoriy (roziyallohu anhu) rivoyat qilib aytar ediki,) Rasululloh ﷺning oldilaridan bir janoza (olib) oʻtildi. U zot: «(Bu) — rohat topuvchi yoki (undan) rohat (qutulish) topiladigan (kishi)», dedilar. (Sahobalar): «Yo Rasululloh, ‹rohat topuvchi› va ‹undan rohat topiladigan› (kishi) nima (degani)?» dedilar. U zot: «Momin banda — dunyo mashaqqati va aziyatidan Allohning rahmatiga (qarab) rohat topadi; fojir (gunohkor) banda — undan bandalar, shaharlar, daraxtlar va jonivorlar rohat topadi (qutuladi)», dedilar.(Абу Қатода ибн Рибъий ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилиб айтар эдики,) Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларидан бир жаноза (олиб) ўтилди. У зот: «(Бу) — роҳат топувчи ёки (ундан) роҳат (қутулиш) топиладиган (киши)», дедилар. (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, ‹роҳат топувчи› ва ‹ундан роҳат топиладиган› (киши) нима (дегани)?» дедилар. У зот: «Момин банда — дунё машаққати ва азиятидан Аллоҳнинг раҳматига (қараб) роҳат топади; фожир (гуноҳкор) банда — ундан бандалар, шаҳарлар, дарахтлар ва жониворлар роҳат топади (қутулади)», дедилар.
وَقَالَ لَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ يُصَلِّي فِي مَكَانِهِ الَّذِي صَلَّى فِيهِ الْفَرِيضَةَ. وَفَعَلَهُ الْقَاسِمُ. وَيُذْكَرُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَفَعَهُ لاَ يَتَطَوَّعُ الإِمَامُ فِي مَكَانِهِ. وَلَمْ يَصِحَّ.
Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar farz namoz oʻqigan joyida (nafl) namozlarini oʻqir edi. Qosim (ibn Muhammad ibn Abu Bakr) ham shunday qilar edi. Abu Hurayradan (Paygʻambar ﷺ dan) kelgan — imomni farz namoz oʻqigan joyida (nafl) namoz oʻqishdan qaytaruvchi — rivoyat nodurustdir.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар фарз намоз ўқиган жойида (нафл) намозларини ўқир эди. Қосим (ибн Муҳаммад ибн Абу Бакр) ҳам шундай қилар эди. Абу Ҳурайрадан (Пайғамбар ﷺ дан) келган — имомни фарз намоз ўқиган жойида (нафл) намоз ўқишдан қайтарувчи — ривоят нодурустдир.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ عُقَيْلٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَذَكَرَ النُّهْبَةَ وَلَمْ يَقُلْ ذَاتَ شَرَفٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qilinadi: bu hadis Uqaylning hadisi kabidir; unda talon-toroj zikr qilindi, ammo «qadrli (narsani)» (degan) deyilmadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺ дан ривоят қилинади: бу ҳадис Уқайлнинг ҳадиси кабидир; унда талон-торож зикр қилинди, аммо «қадрли (нарсани)» (деган) дейилмади.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ تَلَقِّي الْبُيُوعِ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عُمَرَ وَرَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot savdolarni (bozorga yetib kelmasdan oldin yoʻlda) qarshi olishdan qaytardilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Ali, Ibn Abbos, Abu Hurayra, Abu Said, Ibn Umar va Nabiy ﷺning sahobalaridan bir kishidan (ham hadislar bor).Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот савдоларни (бозорга етиб келмасдан олдин йўлда) қарши олишдан қайтардилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Али, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Абу Саид, Ибн Умар ва Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир кишидан (ҳам ҳадислар бор).