Ali ibn Abu Tolib

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنِي الْوَضِينُ بْنُ عَطَاءٍ، عَنْ مَحْفُوظِ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِذٍ الْأَزْدِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ السَّهَ وِكَاءُ الْعَيْنِ فَمَنْ نَامَ فَلْيَتَوَضَّأْ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Koʻz orqaning bogʻichidir, kim uxlasa, taharat olsin», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кўз орқанинг боғичидир, ким ухласа, таҳарат олсин», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْأَشْقَرُ، حَدَّثَنِي ابْنُ قَابُوسَ بْنِ أَبِي ظَبْيَانَ الْجَنْبِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا قَتَلْتُ مَرْحَبًا جِئْتُ بِرَأْسِهِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Marhabni oʻldirganimda, uning boshini Nabiy ﷺ huzuriga olib keldim.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Марҳабни ўлдирганимда, унинг бошини Набий ﷺ ҳузурига олиб келдим.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ الْوَاسِطِيُّ، أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُ وَفِي الْمَنِيِّ الْغُسْلُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men koʻp mazi keladigan kishi edim. Shu haqda Nabiy ﷺ dan soʻradim. U zot: «Bunda taharat, maniyda esa gʻusl bor», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен кўп мази келадиган киши эдим. Шу ҳақда Набий ﷺ дан сўрадим. У зот: «Бунда таҳарат, манийда эса ғусл бор», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ يَعْنِي أَبَا زَيْدٍ الْقَسْمَلِيَّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَفِي الْمَنِيِّ الْغُسْلُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men koʻp mazi keladigan kishi edim. Shu haqda Rasululloh ﷺ dan soʻradim. U zot: «Mazida taharat, maniyda esa gʻusl bor», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен кўп мази келадиган киши эдим. Шу ҳақда Расулуллоҳ ﷺ дан сўрадим. У зот: «Мазида таҳарат, манийда эса ғусл бор», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ الْبَاهِلِيُّ، مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَبَّاسِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ يَعْنِي الثَّقَفِيَّ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، وَابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ مَعَهُ بِهَدْيِهِ فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِلُحُومِهَا وَجُلُودِهَا وَأَجِلَّتِهَا‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ u bilan birga qurbonlik hadyasini yubordilar va uning goʻshtini, terisini hamda ustiga yopilgan matolarini sadaqa qilishga buyurdilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ у билан бирга қурбонлик ҳадясини юбордилар ва унинг гўштини, терисини ҳамда устига ёпилган матоларини садақа қилишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالَ ذَكَرَ خَلَفُ بْنُ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَبَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ وَثَلَّثَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ثُمَّ خَبَطَتْنَا أَوْ أَصَابَتْنَا فِتْنَةٌ يَعْفُو اللَّهُ عَمَّنْ يَشَاءُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: «Nabiy ﷺ oldinda boʻldilar, Abu Bakr ikkinchi boʻldi, Umar (roziyallohu anhu) uchinchi boʻldi, soʻng bizga fitna urib keldi yoki bizga fitna yetdi. Alloh Oʻzi xohlagan kishini afv etadi».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: «Набий ﷺ олдинда бўлдилар, Абу Бакр иккинчи бўлди, Умар (розияллоҳу анҳу) учинчи бўлди, сўнг бизга фитна уриб келди ёки бизга фитна етди. Аллоҳ Ўзи хоҳлаган кишини афв этади».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَرَوِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْبُدْنِ قَالَ لَا تُعْطِ الْجَازِرَ مِنْهَا شَيْئًا‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: «Rasululloh ﷺ meni qurbonlik tuyalari bilan yubordilar va: ‹Ulardan qassobga hech narsa berma›, dedilar».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ мени қурбонлик туялари билан юбордилар ва: ‹Улардан қассобга ҳеч нарса берма›, дедилар».

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الْأَعْمَشِ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي حَدِيثًا يُرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَكْذَبُ الْكَاذِبِينَ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Kim mendan yolgʻon ekanini bilib turib bir hadis rivoyat qilsa, u yolgʻonchilarning eng yolgʻonchisidir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мендан ёлғон эканини билиб туриб бир ҳадис ривоят қилса, у ёлғончиларнинг энг ёлғончисидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ وَرْدَانَ الْأَسَدِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ ‏{‏وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا‏}‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفِي كُلِّ عَامٍ فَسَكَتَ فَقَالُوا أَفِي كُلِّ عَامٍ فَسَكَتَ قَالَ ثُمَّ قَالُوا أَفِي كُلِّ عَامٍ فَقَالَ لَا وَلَوْ قُلْتُ نَعَمْ لَوَجَبَتْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ‏}‏ إِلَى آخِرِ الْآيَةِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: {Yoʻlga qodir boʻlgan kishilar zimmasida Alloh uchun Baytni haj qilish burchidir} degan oyat nozil boʻlganida, ular: «Ey Rasululloh, har yilimi?» dedilar. U zot sukut qildilar. Ular yana: «Har yilimi?» dedilar. U zot sukut qildilar. Soʻng ular yana: «Har yilimi?» dedilar. Shunda u zot: «Yoʻq, agar men ha desam, farz boʻlib qolardi», dedilar. Soʻng Alloh taolo: {Ey iymon keltirganlar, agar sizlarga oshkor qilinsa, sizlarni gʻamgin qiladigan narsalar haqida soʻramanglar} oyatini oxirigacha nozil qildi. (Ol-i Imron surasi 97, Moida surasi 101)Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: {Йўлга қодир бўлган кишилар зиммасида Аллоҳ учун Байтни ҳаж қилиш бурчидир} деган оят нозил бўлганида, улар: «Эй Расулуллоҳ, ҳар йилими?» дедилар. У зот сукут қилдилар. Улар яна: «Ҳар йилими?» дедилар. У зот сукут қилдилар. Сўнг улар яна: «Ҳар йилими?» дедилар. Шунда у зот: «Йўқ, агар мен ҳа десам, фарз бўлиб қоларди», дедилар. Сўнг Аллоҳ таоло: {Эй иймон келтирганлар, агар сизларга ошкор қилинса, сизларни ғамгин қиладиган нарсалар ҳақида сўраманглар} оятини охиригача нозил қилди. (Ол-и Имрон сураси 97, Моида сураси 101)

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُسْهِرُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَلْعٍ، حَدَّثَنَا أَبِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سَلْعٍ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ غَسَلَ كَفَّيْهِ ثَلَاثًا وَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ ثَلَاثًا وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَقَالَ هَذَا وُضُوءُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u ikki kaftini uch marta yuvdi, uch marta ogʻzini chayqadi va burniga suv oldi, yuzini uch marta yuvdi va: «Bu Rasululloh ﷺning taharatlaridir», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у икки кафтини уч марта ювди, уч марта оғзини чайқади ва бурнига сув олди, юзини уч марта ювди ва: «Бу Расулуллоҳ ﷺнинг таҳаратларидир», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ، عَنْ شُتَيْرِ بْنِ شَكَلٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْأَحْزَابِ شَغَلُونَا عَنْ الصَّلَاةِ الْوُسْطَى صَلَاةِ الْعَصْرِ مَلَأَ اللَّهُ قُبُورَهُمْ وَبُيُوتَهُمْ نَارًا قَالَ ثُمَّ صَلَّاهَا بَيْنَ الْعِشَاءَيْنِ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ و قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ مَرَّةً يَعْنِي بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ahzob kuni Rasululloh ﷺ: «Ular bizni oʻrtadagi namozdan — asr namozidan mashgʻul qilib qoʻyishdi. Alloh ularning qabrlarini va uylarini olovga toʻldirsin», dedilar. Soʻng u zot uni ikki kechki namoz orasida — magʻrib bilan xufton orasida oʻqidilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аҳзоб куни Расулуллоҳ ﷺ: «Улар бизни ўртадаги намоздан — аср намозидан машғул қилиб қўйишди. Аллоҳ уларнинг қабрларини ва уйларини оловга тўлдирсин», дедилар. Сўнг у зот уни икки кечки намоз орасида — мағриб билан хуфтон орасида ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِذَا حَدَّثْتُكُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا فَلَأَنْ أَخِرَّ مِنْ السَّمَاءِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَكْذِبَ عَلَيْهِ وَإِذَا حَدَّثْتُكُمْ عَنْ غَيْرِهِ فَإِنَّمَا أَنَا رَجُلٌ مُحَارِبٌ وَالْحَرْبُ خَدْعَةٌ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَخْرُجُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ أَحْدَاثُ الْأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الْأَحْلَامِ يَقُولُونَ مِنْ قَوْلِ خَيْرِ الْبَرِيَّةِ لَا يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ فَأَيْنَمَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ فَإِنَّ قَتْلَهُمْ أَجْرٌ لِمَنْ قَتَلَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Men sizlarga Rasululloh ﷺdan bir hadis rivoyat qilsam, u zotga nisbatan yolgʻon soʻzlagandan koʻra osmondan qulab tushishim men uchun sevimliroqdir. Agar sizlarga boshqadan gapirsam, men jang qiluvchi bir odamman, jang esa hiyladir. Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: ‹Oxirzamonda yoshi kichik, aqli yetilmagan bir qavm chiqadi. Ular yaxshi odamlarning soʻzidan gapiradilar, biroq imonlari tomoqlaridan oʻtmaydi. Ularni qayerda uchratsangiz, oʻldiringlar. Chunki ularni oʻldirish, oʻldirgan kishi uchun qiyomat kuni ajrdir›.»Али (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис ривоят қилсам, у зотга нисбатан ёлғон сўзлагандан кўра осмондан қулаб тушишим мен учун севимлироқдир. Агар сизларга бошқадан гапирсам, мен жанг қилувчи бир одамман, жанг эса ҳийладир. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: ‹Охирзамонда ёши кичик, ақли етилмаган бир қавм чиқади. Улар яхши одамларнинг сўзидан гапирадилар, бироқ имонлари томоқларидан ўтмайди. Уларни қаерда учратсангиз, ўлдиринглар. Чунки уларни ўлдириш, ўлдирган киши учун қиёмат куни ажрдир›.»

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَدْ عَفَوْتُ لَكُمْ عَنْ الْخَيْلِ وَالرَّقِيقِ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ مِائَتَيْنِ زَكَاةٌ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlardan otlar va qullar zakotini kechirdim. Ikki yuzdan (dirhamdan) kamida esa zakot yoʻqdir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизлардан отлар ва қуллар закотини кечирдим. Икки юздан (дирҳамдан) камида эса закот йўқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لِي أَرَاكَ تَنَوَّقُ فِي قُرَيْشٍ وَتَدَعُنَا قَالَ عِنْدَكَ شَيْءٌ قُلْتُ بِنْتُ حَمْزَةَ قَالَ هِيَ بِنْتُ أَخِي مِنْ الرَّضَاعَةِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Ey Allohning Rasuli, nega sizni Qurayshdan xotin tanlayotganingizni, bizni esa tark etayotganingizni koʻraman?» dedim. U zot: «Sening biror taklifing bormi?» dedilar. Men: «Hamzaning qizi», dedim. U zot: «U emikdosh birodarimning qizidir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Эй Аллоҳнинг Расули, нега сизни Қурайшдан хотин танлаётганингизни, бизни эса тарк этаётганингизни кўраман?» дедим. У зот: «Сенинг бирор таклифинг борми?» дедилар. Мен: «Ҳамзанинг қизи», дедим. У зот: «У эмикдош биродаримнинг қизидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ يَوْمَ الْجَمَلِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَعْهَدْ إِلَيْنَا عَهْدًا نَأْخُذُ بِهِ فِي الْإِمَارَةِ وَلَكِنَّهُ شَيْءٌ رَأَيْنَاهُ مِنْ قِبَلِ أَنْفُسِنَا ثُمَّ اسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فَأَقَامَ وَاسْتَقَامَ ثُمَّ اسْتُخْلِفَ عُمَرُ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَى عُمَرَ فَأَقَامَ وَاسْتَقَامَ حَتَّى ضَرَبَ الدِّينُ بِجِرَانِهِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu) Jamal kuni shunday dedi: «Rasululloh ﷺ bizga imomat-hukmronlik borasida biror ahd-topshiriq qoldirmadilar, balki bu biz oʻzimizcha koʻrgan narsa edi. Soʻng Abu Bakr xalifa qilindi — Allohning rahmati Abu Bakrga boʻlsin — u dinni tikladi va rost yoʻlda turdi. Soʻng Umar xalifa qilindi — Allohning rahmati Umarga boʻlsin — u ham dinni tikladi va rost yoʻlda turdi, hatto din oʻz oʻrnida mustahkam qaror topdi.»Али (розияллоҳу анҳу) Жамал куни шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ бизга имомат-ҳукмронлик борасида бирор аҳд-топшириқ қолдирмадилар, балки бу биз ўзимизча кўрган нарса эди. Сўнг Абу Бакр халифа қилинди — Аллоҳнинг раҳмати Абу Бакрга бўлсин — у динни тиклади ва рост йўлда турди. Сўнг Умар халифа қилинди — Аллоҳнинг раҳмати Умарга бўлсин — у ҳам динни тиклади ва рост йўлда турди, ҳатто дин ўз ўрнида мустаҳкам қарор топди.»

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ الْوَاسِطِيُّ، أَنْبَأَنَا خَالِدٌ، عَنْ عَطَاءٍ يَعْنِي ابْنَ السَّائِبِ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ، هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّهَا أَبُو بَكْرٍ وَخَيْرُهَا بَعْدَ أَبِي بَكْرٍ عُمَرُ ثُمَّ يَجْعَلُ اللَّهُ الْخَيْرَ حَيْثُ أَحَبَّ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Sizlarga bu ummatning Nabiysidan keyingi eng yaxshisi haqida xabar bermayinmi? U Abu Bakrdir. Abu Bakrdan keyin eng yaxshisi esa Umardir. Soʻng Alloh yaxshilikni Oʻzi xohlagan joyga qoʻyadi.»Али (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Сизларга бу умматнинг Набийсидан кейинги энг яхшиси ҳақида хабар бермайинми? У Абу Бакрдир. Абу Бакрдан кейин энг яхшиси эса Умардир. Сўнг Аллоҳ яхшиликни Ўзи хоҳлаган жойга қўяди.»

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ جَاءَ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحَدُهُمْ كَانَتْ لِي مِائَةُ أُوقِيَّةٍ فَأَنْفَقْتُ مِنْهَا عَشْرَةَ أَوَاقٍ وَقَالَ الْآخَرُ كَانَتْ لِي مِائَةُ دِينَارٍ فَتَصَدَّقْتُ مِنْهَا بِعَشَرَةِ دَنَانِيرَ وَقَالَ الْآخَرُ كَانَتْ لِي عَشَرَةُ دَنَانِيرَ فَتَصَدَّقْتُ مِنْهَا بِدِينَارٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْتُمْ فِي الْأَجْرِ سَوَاءٌ كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْكُمْ تَصَدَّقَ بِعُشْرِ مَالِهِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurlariga uch kishi keldi. Ulardan biri: «Menda yuz oʻqiyya bor edi, undan oʻn oʻqiyyani sadaqa qildim», dedi. Boshqasi: «Menda yuz dinor bor edi, undan oʻn dinorni sadaqa qildim», dedi. Yana boshqasi: «Menda oʻn dinor bor edi, undan bir dinorni sadaqa qildim», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Sizlar ajrda barobarsizlar, chunki har biringiz molining oʻndan birini sadaqa qildingiz», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига уч киши келди. Улардан бири: «Менда юз ўқийя бор эди, ундан ўн ўқийяни садақа қилдим», деди. Бошқаси: «Менда юз динор бор эди, ундан ўн динорни садақа қилдим», деди. Яна бошқаси: «Менда ўн динор бор эди, ундан бир динорни садақа қилдим», деди. Шунда Набий ﷺ: «Сизлар ажрда баробарсизлар, чунки ҳар бирингиз молининг ўндан бирини садақа қилдингиз», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، وَالثَّوْرِيُّ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ لَيْسَ الْوَتْرُ بِحَتْمٍ كَهَيْئَةِ الْمَكْتُوبَةِ وَلَكِنَّهُ سُنَّةٌ سَنَّهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Vitr farz namoz kabi qatʼiy vojib emas, balki u Rasululloh ﷺ sunnat qilib qoldirgan sunnatdir», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Витр фарз намоз каби қатъий вожиб эмас, балки у Расулуллоҳ ﷺ суннат қилиб қолдирган суннатдир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ الْجَرْمِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ har aʼzoni uch martadan yuvib taharat qildilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳар аъзони уч мартадан ювиб таҳарат қилдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُوتِرُ عِنْدَ الْأَذَانِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ azon vaqtida vitr oʻqir edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ азон вақтида витр ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، وَهُبَيْرَةَ بْنِ يَرِيمَ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ ابْنَةَ حَمْزَةَ، تَبِعَتْهُمْ تُنَادِي يَا عَمُّ يَا عَمُّ فَتَنَاوَلَهَا عَلِيٌّ فَأَخَذَ بِيَدِهَا وَقَالَ لِفَاطِمَةَ دُونَكِ ابْنَةَ عَمِّكِ فَحَوِّلِيهَا فَاخْتَصَمَ فِيهَا عَلِيٌّ وَزَيْدٌ وَجَعْفَرٌ فَقَالَ عَلِيٌّ أَنَا أَخَذْتُهَا وَهِيَ ابْنَةُ عَمِّي وَقَالَ جَعْفَرٌ ابْنَةُ عَمِّي وَخَالَتُهَا تَحْتِي وَقَالَ زَيْدٌ ابْنَةُ أَخِي فَقَضَى بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِخَالَتِهَا وَقَالَ الْخَالَةُ بِمَنْزِلَةِ الْأُمِّ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ أَنْتَ مِنِّي وَأَنَا مِنْكَ وَقَالَ لِجَعْفَرٍ أَشْبَهْتَ خَلْقِي وَخُلُقِي وَقَالَ لِزَيْدٍ أَنْتَ أَخُونَا وَمَوْلَانَا فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا تَزَوَّجُ ابْنَةَ حَمْزَةَ فَقَالَ إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنْ الرَّضَاعَةِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hamzaning qizi ular ketidan: «Ey amaki, ey amaki!» deb chaqirib ergashdi. Ali uni qoʻlidan tutib olib, Fotimaga: «Amakingning qizini ol, unga qara», dedi. Soʻng u haqda Ali, Zayd va Jaʼfar bahslashib qolishdi. Ali: «Uni men oldim, u amakimning qizidir», dedi. Jaʼfar: «U amakimning qizi, xolasi esa mening nikohimdadir», dedi. Zayd: «U akamning qizidir», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ uni xolasiga hukm qildilar va: «Xola ona oʻrnidadir», dedilar. Soʻng Aliga: «Sen mendansan, men sendanman», dedilar. Jaʼfarga: «Sen suratim va siyratimga oʻxshading», dedilar. Zaydga: «Sen bizning birodarimiz va mavlomizsan», dedilar. Ali (roziyallohu anhu): «Ey Allohning Rasuli, Hamzaning qiziga uylanmaysizmi?» dedi. U zot: «U emishgan birodarimning qizidir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳамзанинг қизи улар кетидан: «Эй амаки, эй амаки!» деб чақириб эргашди. Али уни қўлидан тутиб олиб, Фотимага: «Амакингнинг қизини ол, унга қара», деди. Сўнг у ҳақда Али, Зайд ва Жаъфар баҳслашиб қолишди. Али: «Уни мен олдим, у амакимнинг қизидир», деди. Жаъфар: «У амакимнинг қизи, холаси эса менинг никоҳимдадир», деди. Зайд: «У акамнинг қизидир», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни холасига ҳукм қилдилар ва: «Хола она ўрнидадир», дедилар. Сўнг Алига: «Сен мендансан, мен сенданман», дедилар. Жаъфарга: «Сен суратим ва сийратимга ўхшадинг», дедилар. Зайдга: «Сен бизнинг биродаримиз ва мавломизсан», дедилар. Али (розияллоҳу анҳу): «Эй Аллоҳнинг Расули, Ҳамзанинг қизига уйланмайсизми?» деди. У зот: «У эмишган биродаримнинг қизидир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ خَيْرُ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّهَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Bu ummatning Nabiysidan keyin eng yaxshisi Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo)dir», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бу умматнинг Набийсидан кейин энг яхшиси Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо)дир», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ أَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرِ هَذِهِ الْأُمَّةِ بَعْدَ نَبِيِّهَا أَبُو بَكْرٍ ثُمَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga bu ummatning Nabiysidan keyin eng yaxshisini aytaymi? U Abu Bakr, soʻng Umar (roziyallohu anhumo)dir», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сизларга бу умматнинг Набийсидан кейин энг яхшисини айтайми? У Абу Бакр, сўнг Умар (розияллоҳу анҳумо)дир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْمُبَارَكِيُّ، سُلَيْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ وَعَنْ لُبْسِ الْحَمْرَاءِ وَعَنْ الْقِرَاءَةِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni oltin uzuk taqishdan, qizil kiyim kiyishdan hamda rukuʼ va sajdada Qurʼon oʻqishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени олтин узук тақишдан, қизил кийим кийишдан ҳамда рукуъ ва саждада Қуръон ўқишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ الْجَرْمِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ har bir aʼzoni uch marta-uch martadan yuvib taharat qildilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳар бир аъзони уч марта-уч мартадан ювиб таҳарат қилдилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ سُعَيْدٍ، أَوْ سَعِيدٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا قَصِيرٌ وَلَا طَوِيلٌ عَظِيمَ الرَّأْسِ رَجِلَهُ عَظِيمَ اللِّحْيَةِ مُشْرَبًا حُمْرَةً طَوِيلَ الْمَسْرُبَةِ عَظِيمَ الْكَرَادِيسِ شَثْنَ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ إِذَا مَشَى تَكَفَّأَ كَأَنَّمَا يَهْبِطُ فِي صَبَبٍ لَمْ أَرَ قَبْلَهُ وَلَا بَعْدَهُ مِثْلَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ na kalta, na uzun edilar; boshlari katta, sochlari toʻlqinsimon, soqollari katta, ranglari qizillik yugurgan edi. Koʻksidan kindiklariga qadar choʻzilgan uzun tuk chizigʻi bor edi. Boʻgʻin suyaklari yoʻgʻon, kaft va oyoqlari toʻla edi. Yurganlarida oldinga egilib, goʻyo pastlikka tushaotgandek yurardilar. Men u zotdan oldin ham, keyin ham ularga oʻxshaganini koʻrmadim, sallallohu alayhi vasallam.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ на калта, на узун эдилар; бошлари катта, сочлари тўлқинсимон, соқоллари катта, ранглари қизиллик югурган эди. Кўксидан киндикларига қадар чўзилган узун тук чизиғи бор эди. Бўғин суяклари йўғон, кафт ва оёқлари тўла эди. Юрганларида олдинга эгилиб, гўё пастликка тушаотгандек юрардилар. Мен у зотдан олдин ҳам, кейин ҳам уларга ўхшаганини кўрмадим, саллаллоҳу алайҳи васаллам.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَمَّا وُلِدَ الْحَسَنُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرُونِي ابْنِي مَا سَمَّيْتُمُوهُ قُلْتُ سَمَّيْتُهُ حَرْبًا قَالَ بَلْ هُوَ حَسَنٌ فَلَمَّا وُلِدَ الْحُسَيْنُ قَالَ أَرُونِي ابْنِي مَا سَمَّيْتُمُوهُ قُلْتُ سَمَّيْتُهُ حَرْبًا قَالَ بَلْ هُوَ حُسَيْنٌ فَلَمَّا وَلَدْتُ الثَّالِثَ جَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرُونِي ابْنِي مَا سَمَّيْتُمُوهُ قُلْتُ حَرْبًا قَالَ بَلْ هُوَ مُحَسِّنٌ ثُمَّ قَالَ سَمَّيْتُهُمْ بِأَسْمَاءِ وَلَدِ هَارُونَ شَبَّرُ وَشَبِيرُ وَمُشَبِّرُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Hasan tugʻilganda Rasululloh ﷺ kelib: «Oʻglimni koʻrsating, unga nima deb ism qoʻydingiz?», dedilar. Men: «Uni Harb deb nomladim», dedim. U zot: «Yoʻq, u Hasandir», dedilar. Husayn tugʻilganda: «Oʻglimni koʻrsating, unga nima deb ism qoʻydingiz?», dedilar. Men: «Uni Harb deb nomladim», dedim. U zot: «Yoʻq, u Husayndir», dedilar. Uchinchisi tugʻilganda Nabiy ﷺ kelib: «Oʻglimni koʻrsating, unga nima deb ism qoʻydingiz?», dedilar. Men: «Harb», dedim. U zot: «Yoʻq, u Muhassindir», dedilar. Soʻng: «Men ularni Horunning oʻgillari — Shabbar, Shabbir va Mushabbirning ismlari bilan nomladim», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ҳасан туғилганда Расулуллоҳ ﷺ келиб: «Ўглимни кўрсатинг, унга нима деб исм қўйдингиз?», дедилар. Мен: «Уни Ҳарб деб номладим», дедим. У зот: «Йўқ, у Ҳасандир», дедилар. Ҳусайн туғилганда: «Ўглимни кўрсатинг, унга нима деб исм қўйдингиз?», дедилар. Мен: «Уни Ҳарб деб номладим», дедим. У зот: «Йўқ, у Ҳусайндир», дедилар. Учинчиси туғилганда Набий ﷺ келиб: «Ўглимни кўрсатинг, унга нима деб исм қўйдингиз?», дедилар. Мен: «Ҳарб», дедим. У зот: «Йўқ, у Муҳассиндир», дедилар. Сўнг: «Мен уларни Ҳоруннинг ўгиллари — Шаббар, Шаббир ва Мушаббирнинг исмлари билан номладим», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ بَهْزٌ قَالَ أَنْبَأَنَا هِشَامُ بْنُ عَمْرٍو الْفَزَارِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ الْمَخْزُومِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ فِي آخِرِ وِتْرِهِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَأَعُوذُ بِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ وَلَا أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vitrining oxirida: «Allohumma, men Sening gʻazabingdan rizongga panoh soʻrayman, Sening jazoyingdan afvingga panoh soʻrayman va Sendan Senga panoh soʻrayman. Men Senga aytilajak maqtovni sanab ado eta olmayman, Sen Oʻzingni qanday maqtagan boʻlsang, xuddi shundaysan», deb aytar edilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ витрининг охирида: «Аллоҳумма, мен Сенинг ғазабингдан ризонгга паноҳ сўрайман, Сенинг жазойингдан афвингга паноҳ сўрайман ва Сендан Сенга паноҳ сўрайман. Мен Сенга айтилажак мақтовни санаб адо эта олмайман, Сен Ўзингни қандай мақтаган бўлсанг, худди шундайсан», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ الْأَشْجَعِيِّ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ دَعَا بِكُوزٍ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ يَكْرَهُونَ الشُّرْبَ قَائِمًا قَالَ فَأَخَذَهُ فَشَرِبَ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا وَمَسَحَ عَلَى نَعْلَيْهِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا وُضُوءُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلطَّاهِرِ مَا لَمْ يُحْدِثْ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bir koʻza suv soʻradi, soʻng: «Tik turib suv ichishni yomon koʻramiz, deb daʼvo qiladiganlar qayerda?», dedi. Soʻng koʻzani olib, tik turgan holida ichdi, keyin yengil taharat qilib, kavushlari ustiga mash tortdi, soʻng: «Rasululloh ﷺning taharati ana shunday edi, taharati boʻlgan va hadasi buzilmagan kishi uchun», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бир кўза сув сўради, сўнг: «Тик туриб сув ичишни ёмон кўрамиз, деб даъво қиладиганлар қаерда?», деди. Сўнг кўзани олиб, тик турган ҳолида ичди, кейин енгил таҳарат қилиб, кавушлари устига маш тортди, сўнг: «Расулуллоҳ ﷺнинг таҳарати ана шундай эди, таҳарати бўлган ва ҳадаси бузилмаган киши учун», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي حَيَّةَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ تَوَضَّأَ ثَلَاثًا ثَلَاثًا وَشَرِبَ فَضْلَ وَضُوئِهِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U har bir aʼzoni uch marta yuvib taharat qildi va taharatidan ortgan suvni ichdi, soʻng: «Rasululloh ﷺ ana shunday qilganini koʻrgan edim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ҳар бир аъзони уч марта ювиб таҳарат қилди ва таҳаратидан ортган сувни ичди, сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ ана шундай қилганини кўрган эдим», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عِيسَى، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلْ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَلْيَقُلْ مَنْ حَوْلَهُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ وَلْيَقُلْ هُوَ يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz aksa ursa, ‹Alhamdu lillahi robbil olamin› desin, atrofidagilar esa ‹Yarhamukalloh› deyishsin, u esa ‹Yahdikumulloh va yuslihu bolakum› desin», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз акса урса, ‹Алҳамду лиллаҳи роббил оламин› десин, атрофидагилар эса ‹Ярҳамукаллоҳ› дейишсин, у эса ‹Яҳдикумуллоҳ ва юслиҳу болакум› десин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَمْرٍو الضَّبِّيُّ، حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي الْأَسْوَدِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْحَكَمِ، أَوْ عِيسَى شَكَّ مَنْصُورٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلْ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَلْيَقُلْ لَهُ مَنْ عِنْدَهُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ وَيَرُدُّ عَلَيْهِمْ يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz aksa ursa, ‹Alhamdu lillahi ala kulli hol› desin, yonidagilar esa unga ‹Yarhamukalloh› deyishsin, u esa ularga ‹Yahdikumulloh va yuslihu bolakum› deb javob qaytarsin», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз акса урса, ‹Алҳамду лиллаҳи ала кулли ҳол› десин, ёнидагилар эса унга ‹Ярҳамукаллоҳ› дейишсин, у эса уларга ‹Яҳдикумуллоҳ ва юслиҳу болакум› деб жавоб қайтарсин», дедилар.

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ يَعْنِي أَبَا زَيْدٍ الْقَسْمَلِيَّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ فِي الْمَذْيِ الْوُضُوءُ وَفِي الْمَنِيِّ الْغُسْلُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men koʻp mazi keladigan kishi edim. Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻradim, u zot: «Mazida taharat, manida esa gʻusl boʻladi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен кўп мази келадиган киши эдим. Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўрадим, у зот: «Мазида таҳарат, манида эса ғусл бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَامِرٌ، عَنْ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آكِلَ الرِّبَا وَمُطْعِمَهُ وَشَاهِدَيْهِ وَكَاتِبَهُ وَمَانِعَ الصَّدَقَةِ وَالْوَاشِمَةَ وَالْمُسْتَوْشِمَةَ وَالْحَالَّ وَالْمُحَلَّلَ لَهُ قَالَ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ النَّوْحِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ribo yeguvchini, uni yediruvchini, uning ikki guvohini, uni yozuvchini, zakotni bermaguvchini, tatuirovka bosuvchi ayolni va tatuirovka bostiruvchi ayolni, halollovchi (bir ayolni birinchi eriga halol boʻlishi uchun uylanib ajrashuvchi) va u kimga halollanuvchini laʼnatladilar. U: «U zot yigʻi-sigitni (marhum uchun) ham qaytarar edilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рибо егувчини, уни едирувчини, унинг икки гувоҳини, уни ёзувчини, закотни бермагувчини, татуировка босувчи аёлни ва татуировка бостирувчи аёлни, ҳалолловчи (бир аёлни биринчи эрига ҳалол бўлиши учун уйланиб ажрашувчи) ва у кимга ҳалолланувчини лаънатладилар. У: «У зот йиғи-сигитни (марҳум учун) ҳам қайтарар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ، أَنْبَأَنَا هِشَامٌ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ نُهِيَ عَنْ مَيَاثِرِ الْأُرْجُوَانِ، وَلُبْسِ الْقَسِّيِّ، وَخَاتَمِ الذَّهَبِ، قَالَ مُحَمَّدٌ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِأَخِي يَحْيَى بْنِ سِيرِينَ فَقَالَ أَوَلَمْ تَسْمَعْ هَذَا نَعَمْ وَكِفَافِ الدِّيبَاجِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Qizil rangli egar toʻshaklari, qass ipagini kiyish va oltin uzuk qaytarildi», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Қизил рангли эгар тўшаклари, қасс ипагини кийиш ва олтин узук қайтарилди», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِذَا حُدِّثْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا فَظُنُّوا بِهِ الَّذِي هُوَ أَهْدَى وَالَّذِي هُوَ أَهْيَا وَالَّذِي هُوَ أَتْقَى‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga Rasululloh ﷺdan bir hadis rivoyat qilinsa, u haqda eng toʻgʻri, eng yaxshi va eng taqvodor boʻlgan maʼnoni oʻylanglar».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис ривоят қилинса, у ҳақда энг тўғри, энг яхши ва энг тақводор бўлган маънони ўйланглар».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِذَا حُدِّثْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا فَظُنُّوا بِهِ الَّذِي أَهْيَاهُ وَأَهْدَاهُ وَأَتْقَاهُ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga Rasululloh ﷺdan bir hadis rivoyat qilinsa, u haqda eng yaxshi, eng toʻgʻri va eng taqvodor boʻlgan maʼnoni oʻylanglar».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис ривоят қилинса, у ҳақда энг яхши, энг тўғри ва энг тақводор бўлган маънони ўйланглар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِذَا حُدِّثْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا فَظُنُّوا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْيَاهُ وَأَتْقَاهُ وَأَهْدَاهُ وَخَرَجَ عَلِيٌّ عَلَيْنَا حِينَ ثَوَّبَ الْمُثَوِّبُ فَقَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ الْوِتْرِ هَذَا حِينُ وِتْرٍ حَسَنٍ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Sizlarga Rasululloh ﷺdan bir hadis rivoyat qilinsa, Rasululloh ﷺ haqida eng yaxshi, eng taqvodor va eng toʻgʻri boʻlgan maʼnoni oʻylanglar». Muazzin azon aytgan paytda Ali huzurimizga chiqib: «Vitr haqida soʻragan kishi qani? Mana shu goʻzal vitr vaqtidir», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Сизларга Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис ривоят қилинса, Расулуллоҳ ﷺ ҳақида энг яхши, энг тақводор ва энг тўғри бўлган маънони ўйланглар». Муаззин азон айтган пайтда Али ҳузуримизга чиқиб: «Витр ҳақида сўраган киши қани? Мана шу гўзал витр вақтидир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ التِّرْمِذِيُّ، حَدَّثَنَا الْأَشْجَعِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ عَبِيدَةَ السَّلْمَانِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنَّا نُرَاهَا الْفَجْرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ صَلَاةُ الْعَصْرِ يَعْنِي صَلَاةَ الْوُسْطَى‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz uni bomdod deb oʻylardik, lekin Rasululloh ﷺ: ‹U asr namozidir›, dedilar», yaʼni oʻrta namoz.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз уни бомдод деб ўйлардик, лекин Расулуллоҳ ﷺ: ‹У аср намозидир›, дедилар», яъни ўрта намоз.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ أَبِي حَزْمٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ، عَنْ عَلِيٍّ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُؤْمِنُونَ تَكَافَأُ دِمَاؤُهُمْ وَهُمْ يَدٌ عَلَى مَنْ سِوَاهُمْ يَسْعَى بِذِمَّتِهِمْ أَدْنَاهُمْ أَلَا لَا يُقْتَلُ مُؤْمِنٌ بِكَافِرٍ وَلَا ذُو عَهْدٍ فِي عَهْدِهِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Muminlarning qonlari tengdir. Ular oʻzgalarga qarshi yagona qoʻldirlar. Ularning eng pastdagisi ham (bergan) omonliligiga rioya qilinadi. Ogoh boʻlinglarki, mumin kofir uchun oʻldirilmaydi va ahd egasi ahdi ichida (oʻldirilmaydi)», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Муминларнинг қонлари тенгдир. Улар ўзгаларга қарши ягона қўлдирлар. Уларнинг энг пастдагиси ҳам (берган) омонлилигига риоя қилинади. Огоҳ бўлингларки, мумин кофир учун ўлдирилмайди ва аҳд эгаси аҳди ичида (ўлдирилмайди)», дедилар.