Alqama ibn Qays an-Naxa'iy

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ ذَهَبَ عَلْقَمَةُ إِلَى الشَّأْمِ، فَلَمَّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ قَالَ اللَّهُمَّ يَسِّرْ لِي جَلِيسًا صَالِحًا‏.‏ فَجَلَسَ إِلَى أَبِي الدَّرْدَاءِ فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ مِمَّنْ أَنْتَ قَالَ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ‏.‏ قَالَ أَلَيْسَ فِيكُمْ ـ أَوْ مِنْكُمْ ـ صَاحِبُ السِّرِّ الَّذِي لاَ يَعْلَمُهُ غَيْرُهُ يَعْنِي حُذَيْفَةَ‏.‏ قَالَ قُلْتُ بَلَى‏.‏ قَالَ أَلَيْسَ فِيكُمُ ـ أَوْ مِنْكُمُ ـ الَّذِي أَجَارَهُ اللَّهُ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْنِي مِنَ الشَّيْطَانِ، يَعْنِي عَمَّارًا‏.‏ قُلْتُ بَلَى‏.‏ قَالَ أَلَيْسَ فِيكُمْ ـ أَوْ مِنْكُمْ ـ صَاحِبُ السِّوَاكِ أَوِ السِّرَارِ قَالَ بَلَى‏.‏ قَالَ كَيْفَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَقْرَأُ ‏[quran sura="92" aya_start="1" aya_end="2"]{‏وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى * وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى‏}‏ قُلْتُ ‏{‏وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى‏}‏‏.‏ قَالَ مَا زَالَ بِي هَؤُلاَءِ حَتَّى كَادُوا يَسْتَنْزِلُونِي عَنْ شَىْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Alqama Shomga bordi. Masjidga kirganida: «Allohim, menga solih bir hamsuhbat muyassar qil», dedi. Soʻng Abud-Dardoning yoniga oʻtirdi. Abud-Dardo: «Sen qayerdansan?» dedi. (Alqama:) «Kufa ahlidanman», dedi. (Abud-Dardo:) «Sizlar orasida — yoki sizlardan — undan boshqa hech kim bilmaydigan sirning sohibi (Huzayfani nazarda tutib) yoʻqmi?» dedi. (Alqama:) «Bor», dedim. (Abud-Dardo:) «Sizlar orasida — yoki sizlardan — Alloh oʻz Paygʻambari ﷺning tili orqali (shaytondan) panoh bergan kishi (Ammorni nazarda tutib) yoʻqmi?» dedi. (Alqama:) «Bor», dedim. (Abud-Dardo:) «Sizlar orasida — yoki sizlardan — misvok yoki sir sohibi yoʻqmi?» dedi. (Alqama:) «Bor», dedi. (Abud-Dardo:) «Abdulloh ‹Val-layli izo yagʻsho, van-nahori izo tajallo›ni qanday oʻqirdi?» dedi. (Alqama:) «‹Vaz-zakari val-unso›» (deb), dedim. U: «Mana bular (shomliklar) Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsadan meni qaytarmoqchi boʻlguday boʻlishdi (ammo qaytara olishmadi)», dedi.Алқама Шомга борди. Масжидга кирганида: «Аллоҳим, менга солиҳ бир ҳамсуҳбат муяссар қил», деди. Сўнг Абуд-Дардонинг ёнига ўтирди. Абуд-Дардо: «Сен қаердансан?» деди. (Алқама:) «Куфа аҳлиданман», деди. (Абуд-Дардо:) «Сизлар орасида — ёки сизлардан — ундан бошқа ҳеч ким билмайдиган сирнинг соҳиби (Ҳузайфани назарда тутиб) йўқми?» деди. (Алқама:) «Бор», дедим. (Абуд-Дардо:) «Сизлар орасида — ёки сизлардан — Аллоҳ ўз Пайғамбари ﷺнинг тили орқали (шайтондан) паноҳ берган киши (Амморни назарда тутиб) йўқми?» деди. (Алқама:) «Бор», дедим. (Абуд-Дардо:) «Сизлар орасида — ёки сизлардан — мисвок ёки сир соҳиби йўқми?» деди. (Алқама:) «Бор», деди. (Абуд-Дардо:) «Абдуллоҳ ‹Вал-лайли изо яғшо, ван-наҳори изо тажалло›ни қандай ўқирди?» деди. (Алқама:) «‹Ваз-закари вал-унсо›» (деб), дедим. У: «Мана булар (шомликлар) Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарсадан мени қайтармоқчи бўлгудай бўлишди (аммо қайтара олишмади)», деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ شُبْرُمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ بَعَثَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ـ رضى الله عنه ـ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْيَمَنِ بِذُهَيْبَةٍ فِي أَدِيمٍ مَقْرُوظٍ لَمْ تُحَصَّلْ مِنْ تُرَابِهَا، قَالَ فَقَسَمَهَا بَيْنَ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ بَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ، وَأَقْرَعَ بْنِ حَابِسٍ وَزَيْدِ الْخَيْلِ، وَالرَّابِعُ إِمَّا عَلْقَمَةُ وَإِمَّا عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ، فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ كُنَّا نَحْنُ أَحَقَّ بِهَذَا مِنْ هَؤُلاَءِ‏.‏ قَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَأْمَنُونِي وَأَنَا أَمِينُ مَنْ فِي السَّمَاءِ، يَأْتِينِي خَبَرُ السَّمَاءِ صَبَاحًا وَمَسَاءً ‏"‏‏.‏ قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ، مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ، نَاشِزُ الْجَبْهَةِ، كَثُّ اللِّحْيَةِ، مَحْلُوقُ الرَّأْسِ، مُشَمَّرُ الإِزَارِ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، اتَّقِ اللَّهَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَيْلَكَ أَوَلَسْتُ أَحَقَّ أَهْلِ الأَرْضِ أَنْ يَتَّقِيَ اللَّهَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ وَلَّى الرَّجُلُ، قَالَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلاَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ قَالَ ‏"‏ لاَ، لَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ يُصَلِّي ‏"‏‏.‏ فَقَالَ خَالِدٌ وَكَمْ مِنْ مُصَلٍّ يَقُولُ بِلِسَانِهِ مَا لَيْسَ فِي قَلْبِهِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ قُلُوبَ النَّاسِ، وَلاَ أَشُقَّ بُطُونَهُمْ ‏"‏ قَالَ ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْهِ وَهْوَ مُقَفٍّ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ يَخْرُجُ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمٌ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ رَطْبًا، لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ ‏"‏‏.‏ وَأَظُنُّهُ قَالَ ‏"‏ لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ ثَمُودَ ‏"‏‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi:) Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) Yamandan Rasululloh ﷺga — oshlangan teri ichida, tuprogʻidan tozalanmagan bir parcha oltin (yubordi). U zot uni toʻrt kishi orasida taqsimladilar: Uyayna ibn Badr, Aqraʼ ibn Hobis, Zayd al-Xayl va toʻrtinchisi — yo Alqama, yo Omir ibnut-Tufayl (orasida). Uning (u zotning) ashobidan bir kishi: «Biz bunga bulardan koʻ ra haqliroq edik», dedi. (Abu Saʼid) aytdi: Bu Paygʻambar ﷺga yetdi. U zot: «Meni amin (ishonchli) deb bilmaysizlarmi — holbuki men osmonda boʻ lgan Zotning aminiman; menga osmon xabari ertayu kech kelib turibdi?!» dedilar. (Abu Saʼid) aytdi: Shunda koʻzlari ichga botgan, yonoqlari (oldinga) chiqgan, peshanasi doʻng, soqoli quyuq, boshi qirilgan, izori (belbogʻi) shimarilgan (kalta) bir kishi turib: «Ey Allohning Rasuli, Allohdan qoʻrq!» dedi. U zot: «Voy senga! Men yer ahlining — Allohdan qoʻrqishga — eng haqlisi emasmanmi?!» dedilar. (Abu Saʼid) aytdi: Soʻng u kishi yuz oʻgirib (ketdi). Xolid ibnul-Valid: «Ey Allohning Rasuli, uning boʻ ynini urmaymanmi?» dedi. U zot: «Yoʻq, balki u namoz oʻqiydigandir», dedilar. Xolid: «Qancha namoz oʻquvchi bordirki, tili bilan qalbida boʻ lmagan (narsani) aytadi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men odamlarning qalblarini teshishga yoki qorinlarini yorishga buyurilgan emasman», dedilar. (Abu Saʼid) aytdi: Soʻng u zot unga — u orqasi bilan ketayotgan holda — qarab: «Albatta mana shuning zurriyotidan bir qavm chiqadiki, ular Allohning Kitobini suvdek (ravon) tilovat qiladilar, (lekin u) ularning boʻ gizlaridan (halqumlaridan) oʻtmaydi; ular dindan — oʻq ovdan (otilgan nishondan) oʻtib ketgandek — chiqib ketadilar», dedilar. Men gumon qilamanki, u zot: «Agar men ularga yetsam, albatta ularni Samud (qavmi) oʻldirilganidek oʻldiraman», dedilar.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) Ямандан Расулуллоҳ ﷺга — ошланган тери ичида, тупроғидан тозаланмаган бир парча олтин (юборди). У зот уни тўрт киши орасида тақсимладилар: Уяйна ибн Бадр, Ақраъ ибн Ҳобис, Зайд ал-Хайл ва тўртинчиси — ё Алқама, ё Омир ибнут-Туфайл (орасида). Унинг (у зотнинг) ашобидан бир киши: «Биз бунга булардан кў ра ҳақлироқ эдик», деди. (Абу Саъид) айтди: Бу Пайғамбар ﷺга етди. У зот: «Мени амин (ишончли) деб билмайсизларми — ҳолбуки мен осмонда бў лган Зотнинг аминиман; менга осмон хабари эртаю кеч келиб турибди?!» дедилар. (Абу Саъид) айтди: Шунда кўзлари ичга ботган, ёноқлари (олдинга) чиқган, пешанаси дўнг, соқоли қуюқ, боши қирилган, изори (белбоғи) шимарилган (калта) бир киши туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳдан қўрқ!» деди. У зот: «Вой сенга! Мен ер аҳлининг — Аллоҳдан қўрқишга — энг ҳақлиси эмасманми?!» дедилар. (Абу Саъид) айтди: Сўнг у киши юз ўгириб (кетди). Холид ибнул-Валид: «Эй Аллоҳнинг Расули, унинг бў йнини урмайманми?» деди. У зот: «Йўқ, балки у намоз ўқийдигандир», дедилар. Холид: «Қанча намоз ўқувчи бордирки, тили билан қалбида бў лмаган (нарсани) айтади», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамларнинг қалбларини тешишга ёки қоринларини ёришга буюрилган эмасман», дедилар. (Абу Саъид) айтди: Сўнг у зот унга — у орқаси билан кетаётган ҳолда — қараб: «Албатта мана шунинг зурриётидан бир қавм чиқадики, улар Аллоҳнинг Китобини сувдек (равон) тиловат қиладилар, (лекин у) уларнинг бў гизларидан (ҳалқумларидан) ўтмайди; улар диндан — ўқ овдан (отилган нишондан) ўтиб кетгандек — чиқиб кетадилар», дедилар. Мен гумон қиламанки, у зот: «Агар мен уларга ецам, албатта уларни Самуд (қавми) ўлдирилганидек ўлдираман», дедилар.

حَدَّثَنَا عُمَرُ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قَدِمَ أَصْحَابُ عَبْدِ اللَّهِ عَلَى أَبِي الدَّرْدَاءِ فَطَلَبَهُمْ فَوَجَدَهُمْ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَقْرَأُ عَلَى قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كُلُّنَا‏.‏ قَالَ فَأَيُّكُمْ يَحْفَظُ وَأَشَارُوا إِلَى عَلْقَمَةَ‏.‏ قَالَ كَيْفَ سَمِعْتَهُ يَقْرَأُ ‏[quran sura="92" aya_start="1" aya_end="1"]{‏وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى‏}‏‏.‏ قَالَ عَلْقَمَةُ ‏{‏وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى‏}‏‏.‏ قَالَ أَشْهَدُ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ هَكَذَا، وَهَؤُلاَءِ يُرِيدُونِي عَلَى أَنْ أَقْرَأَ ‏[quran sura="92" aya_start="3" aya_end="3"]{‏وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالأُنْثَى‏}‏ وَاللَّهِ لاَ أُتَابِعُهُمْ‏.‏

(Ibrohim aytdi:) Abdulloh (ibn Masʼud)ning ashobi Abu Dardoning oldigʻa keldi; u ularni qidirib (topdi) va: «Qaysingiz Abdullohning qiroatida oʻqiydi?» dedi. (Ular): «Hammamiz», dedi. U: «Qaysingiz (eng yaxshi) yodlaydi?» dedi; (ular) Alqamaga ishora qildi. U (Abu Dardo): «Uni qanday oʻqiganini eshitding — ‹Val-layli iza yagʻsho (Tunga — qoplaganida — qasam)› (Layl surasi, 1)?» dedi. Alqama: «‹Vaz-zakari val-unsa (va erkak va ayolga qasam)› (Layl surasi, 3)», dedi. U (Abu Dardo): «Guvohlik beramanki, men Paygʻambar ﷺni mana shunday oʻqiyotganlarini eshitdim; bular esa meni ‹Va mo xalaqaz-zakara val-unsa (va erkak va ayolni yaratgan (Zot)ga (qasam))› (deb) oʻqishimni istayapti; Allohga qasamki, men ularga ergashmayman», dedi.(Иброҳим айтди:) Абдуллоҳ (ибн Масъуд)нинг ашоби Абу Дардонинг олдиға келди; у уларни қидириб (топди) ва: «Қайсингиз Абдуллоҳнинг қироатида ўқийди?» деди. (Улар): «Ҳаммамиз», деди. У: «Қайсингиз (энг яхши) ёдлайди?» деди; (улар) Алқамага ишора қилди. У (Абу Дардо): «Уни қандай ўқиганини эшитдинг — ‹Вал-лайли иза яғшо (Тунга — қоплаганида — қасам)› (Лайл сураси, 1)?» деди. Алқама: «‹Ваз-закари вал-унса (ва эркак ва аёлга қасам)› (Лайл сураси, 3)», деди. У (Абу Дардо): «Гувоҳлик бераманки, мен Пайғамбар ﷺни мана шундай ўқиётганларини эшитдим; булар эса мени ‹Ва мо халақаз-закара вал-унса (ва эркак ва аёлни яратган (Зот)га (қасам))› (деб) ўқишимни истаяпти; Аллоҳга қасамки, мен уларга эргашмайман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَدْ عَلِمْتُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَؤُهُنَّ اثْنَيْنِ اثْنَيْنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ وَدَخَلَ مَعَهُ عَلْقَمَةُ وَخَرَجَ عَلْقَمَةُ فَسَأَلْنَاهُ فَقَالَ عِشْرُونَ سُورَةً مِنْ أَوَّلِ الْمُفَصَّلِ عَلَى تَأْلِيفِ ابْنِ مَسْعُودٍ آخِرُهُنَّ الْحَوَامِيمُ حم الدُّخَانُ وَعَمَّ يَتَسَاءَلُونَ‏.‏

(Shaqiq aytdi:) Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu): «Men Paygʻambar ﷺ — har rakatda ikki-ikkidan oʻqir boʻ lgan nazoir (oʻ zaro oʻ xshash) (suralar)ni bilaman», dedi. Soʻng Abdulloh (oʻrnidan) turdi; Alqama u bilan (birga) kirdi; soʻng Alqama (tashqariga) chiqdi; biz undan soʻradik. U: «(Ular) — Ibn Masʼudning taʼlifi (tartibi) boʻ yicha — Mufassalning boshidan (boʻ lgan) yigirma sura(dir); ularning oxirgisi — havomim (Ha-Mim bilan boshlanadigan suralar)dan ‹Ha-Mim Duxon› va ‹Amma yatasaalun (Naba)› (suralari)dir», dedi.(Шақиқ айтди:) Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу): «Мен Пайғамбар ﷺ — ҳар ракатда икки-иккидан ўқир бў лган назоир (ў заро ў хшаш) (суралар)ни биламан», деди. Сўнг Абдуллоҳ (ўрнидан) турди; Алқама у билан (бирга) кирди; сўнг Алқама (ташқарига) чиқди; биз ундан сўрадик. У: «(Улар) — Ибн Масъуднинг таълифи (тартиби) бў йича — Муфассалнинг бошидан (бў лган) йигирма сура(дир); уларнинг охиргиси — ҳавомим (Ҳа-Мим билан бошланадиган суралар)дан ‹Ҳа-Мим Духон› ва ‹Амма ятасаалун (Наба)› (суралари)дир», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، أَنَّهُ قَدِمَ الشَّأْمَ‏.‏ وَحَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ ذَهَبَ عَلْقَمَةُ إِلَى الشَّأْمِ، فَأَتَى الْمَسْجِدَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي جَلِيسًا‏.‏ فَقَعَدَ إِلَى أَبِي الدَّرْدَاءِ فَقَالَ مِمَّنْ أَنْتَ قَالَ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ‏.‏ قَالَ أَلَيْسَ فِيكُمْ صَاحِبُ السِّرِّ الَّذِي كَانَ لاَ يَعْلَمُهُ غَيْرُهُ ـ يَعْنِي حُذَيْفَةَ ـ أَلَيْسَ فِيكُمْ ـ أَوْ كَانَ فِيكُمُ ـ الَّذِي أَجَارَهُ اللَّهُ عَلَى لِسَانِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الشَّيْطَانِ ـ يَعْنِي عَمَّارًا ـ أَوَلَيْسَ فِيكُمْ صَاحِبُ السِّوَاكِ وَالْوِسَادِ ـ يَعْنِي ابْنَ مَسْعُودٍ ـ كَيْفَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَقْرَأُ ‏[quran sura="92" aya_start="1" aya_end="1"]{‏وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى‏}‏‏.‏ قَالَ ‏{‏وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى‏}‏‏.‏ فَقَالَ مَا زَالَ هَؤُلاَءِ حَتَّى كَادُوا يُشَكِّكُونِي، وَقَدْ سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Ibrohim aytdi:) Alqama Shomga bordi. U masjidga kelib, ikki rakat namoz oʻqidi va: «Allohim, menga (yaxshi) bir hamsuhbat ato et», dedi. Soʻng Abud-Dardoning yoniga oʻtirdi. (Abud-Dardo): «Sen kimlardansan?» dedi. (Alqama): «Kufa ahlidanman», dedi. (Abud-Dardo): «Sizlarning oranglarda (Paygʻambar ﷺning) sirini saqlagan, uni oʻzidan boshqa hech kim bilmagan kishi — yaʼni Huzayfa — yoʻqmidi? Sizlarning oranglarda — yoki: sizlarda boʻlganmidi — Alloh Oʻz Rasuli ﷺning tili (duosi) ila shaytondan panoh bergan kishi — yaʼni Ammor — yoʻqmidi? Sizlarning oranglarda siwak va yostiq sohibi — yaʼni Ibn Masʼud — yoʻqmidi? Abdulloh (ibn Masʼud) ‹Vallayli izo yagʻsho› (Layl surasi, 1-oyat)ni qanday oʻqirdi?» dedi. (Alqama): «‹Vazzakari val unso› (deb oʻqirdi)», dedi. Shunda (Abud-Dardo): «Bular (ahli Iroq) meni shubhaga solgudek (bahslashishdan) toʻxtamadilar — holbuki men buni Allohning Rasuli ﷺdan eshitganman», dedi.(Иброҳим айтди:) Алқама Шомга борди. У масжидга келиб, икки ракат намоз ўқиди ва: «Аллоҳим, менга (яхши) бир ҳамсуҳбат ато эт», деди. Сўнг Абуд-Дардонинг ёнига ўтирди. (Абуд-Дардо): «Сен кимлардансан?» деди. (Алқама): «Куфа аҳлиданман», деди. (Абуд-Дардо): «Сизларнинг орангларда (Пайғамбар ﷺнинг) сирини сақлаган, уни ўзидан бошқа ҳеч ким билмаган киши — яъни Ҳузайфа — йўқмиди? Сизларнинг орангларда — ёки: сизларда бўлганмиди — Аллоҳ Ўз Расули ﷺнинг тили (дуоси) ила шайтондан паноҳ берган киши — яъни Аммор — йўқмиди? Сизларнинг орангларда сивак ва ёстиқ соҳиби — яъни Ибн Масъуд — йўқмиди? Абдуллоҳ (ибн Масъуд) ‹Валлайли изо яғшо› (Лайл сураси, 1-оят)ни қандай ўқирди?» деди. (Алқама): «‹Ваззакари вал унсо› (деб ўқирди)», деди. Шунда (Абуд-Дардо): «Булар (аҳли Ироқ) мени шубҳага солгудек (баҳслашишдан) тўхтамадилар — ҳолбуки мен буни Аллоҳнинг Расули ﷺдан эшитганман», деди.