حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ، قَالَتْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ذَاتَ يَوْمٍ وَصَعِدَ الْمِنْبَرَ وَكَانَ لاَ يَصْعَدُ عَلَيْهِ قَبْلَ ذَلِكَ إِلاَّ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى النَّاسِ فَمِنْ بَيْنِ قَائِمٍ وَجَالِسٍ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ بِيَدِهِ أَنِ اقْعُدُوا " فَإِنِّي وَاللَّهِ مَا قُمْتُ مَقَامِي هَذَا لأَمْرٍ يَنْفَعُكُمْ لِرَغْبَةٍ وَلاَ لِرَهْبَةٍ وَلَكِنَّ تَمِيمًا الدَّارِيَّ أَتَانِي فَأَخْبَرَنِي خَبَرًا مَنَعَنِي الْقَيْلُولَةَ مِنَ الْفَرَحِ وَقُرَّةِ الْعَيْنِ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَنْشُرَ عَلَيْكُمْ فَرَحَ نَبِيِّكُمْ أَلاَ إِنَّ ابْنَ عَمٍّ لَتَمِيمٍ الدَّارِيِّ أَخْبَرَنِي أَنَّ الرِّيحَ أَلْجَأَتْهُمْ إِلَى جَزِيرَةٍ لاَ يَعْرِفُونَهَا فَقَعَدُوا فِي قَوَارِبِ السَّفِينَةِ فَخَرَجُوا فِيهَا فَإِذَا هُمْ بِشَىْءٍ أَهْدَبَ أَسْوَدَ قَالُوا لَهُ مَا أَنْتَ قَالَ أَنَا الْجَسَّاسَةُ . قَالُوا أَخْبِرِينَا . قَالَتْ مَا أَنَا بِمُخْبِرَتِكُمْ شَيْئًا وَلاَ سَائِلَتِكُمْ وَلَكِنْ هَذَا الدَّيْرُ قَدْ رَمَقْتُمُوهُ فَأْتُوهُ فَإِنَّ فِيهِ رَجُلاً بِالأَشْوَاقِ إِلَى أَنْ تُخْبِرُوهُ وَيُخْبِرَكُمْ فَأَتَوْهُ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَإِذَا هُمْ بِشَيْخٍ مُوثَقٍ شَدِيدِ الْوَثَاقِ يُظْهِرُ الْحُزْنَ شَدِيدِ التَّشَكِّي فَقَالَ لَهُمْ مِنْ أَيْنَ قَالُوا مِنَ الشَّامِ . قَالَ مَا فَعَلَتِ الْعَرَبُ قَالُوا نَحْنُ قَوْمٌ مِنَ الْعَرَبِ عَمَّ تَسْأَلُ قَالَ مَا فَعَلَ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي خَرَجَ فِيكُمْ قَالُوا خَيْرًا نَاوَى قَوْمًا فَأَظْهَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ فَأَمْرُهُمُ الْيَوْمَ جَمِيعٌ إِلَهُهُمْ وَاحِدٌ وَدِينُهُمْ وَاحِدٌ قَالَ مَا فَعَلَتْ عَيْنُ زُغَرَ قَالُوا خَيْرًا يَسْقُونَ مِنْهَا زُرُوعَهُمْ وَيَسْتَقُونَ مِنْهَا لِسَقْيِهِمْ قَالَ فَمَا فَعَلَ نَخْلٌ بَيْنَ عَمَّانَ وَبَيْسَانَ قَالُوا يُطْعِمُ ثَمَرَهُ كُلَّ عَامٍ . قَالَ فَمَا فَعَلَتْ بُحَيْرَةُ الطَّبَرِيَّةِ قَالُوا تَدَفَّقُ جَنَبَاتُهَا مِنْ كَثْرَةِ الْمَاءِ . قَالَ فَزَفَرَ ثَلاَثَ زَفَرَاتٍ ثُمَّ قَالَ لَوِ انْفَلَتُّ مِنْ وَثَاقِي هَذَا لَمْ أَدَعْ أَرْضًا إِلاَّ وَطِئْتُهَا بِرِجْلَىَّ هَاتَيْنِ إِلاَّ طَيْبَةَ لَيْسَ لِي عَلَيْهَا سَبِيلٌ " . قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِلَى هَذَا يَنْتَهِي فَرَحِي هَذِهِ طَيْبَةُ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا فِيهَا طَرِيقٌ ضَيِّقٌ وَلاَ وَاسِعٌ وَلاَ سَهْلٌ وَلاَ جَبَلٌ إِلاَّ وَعَلَيْهِ مَلَكٌ شَاهِرٌ سَيْفَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ " .
Fotima bint Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Rasululloh ﷺ bir kuni namoz oʻqib, minbarga chiqdilar. Ilgari u kishi juma kunidan boshqa payt minbarga chiqmas edilar. Bu odamlarga ogʻir botdi. Kim tik turgan, kim oʻtirgan edi. U kishi qoʻllari bilan ularga oʻtiringlar, deb ishora qildilar-da: «Allohga qasamki, men bu joyimda sizga foyda beradigan biror ish uchun, rogʻbatlantirish yoki qoʻrqitish uchun turganim yoʻq. Balki Tamim ad-Doriy oldimga kelib, menga bir xabar aytdiki, u xabar shodlik va koʻz qorachigʻining quvonchidan meni tush uyqusidan toʻsdi. Shu sabab men bu xabarni sizlarga ham yoyishni, Paygʻambaringizning shodligini sizga bildirishni istadim. Bilingizki, Tamim ad-Doriyning amakivachchasi menga xabar berishicha, shamol ularni oʻzlari tanimaydigan bir orolga tashlab qoʻyibdi. Ular kemaning qayiqlariga oʻtirib, orolga chiqishibdi. Qarasalar, tuklari qalin, qora bir maxluq. Unga: ‹Sen kimsan?› deyishibdi. U: ‹Men Jassosaman›, debdi. Ular: ‹Bizga xabar ber›, deyishibdi. U: ‹Men sizlarga hech narsa aytmayman, sizlardan soʻramayman ham. Lekin siz koʻrib turgan mana bu ibodatxonaga boringlar, unda bir kishi bor, u sizlar xabar berishingizni va u sizlarga xabar berishini juda intiqlik bilan kutmoqda›, debdi. Ular unga borib, uning oldiga kirishibdi. Qarasalar, mahkam bogʻlangan, gʻamgin, koʻp shikoyat qiluvchi bir keksa kishi. U ularga: ‹Qayerdan keldingiz?› debdi. Ular: ‹Shomdan›, deyishibdi. U: ‹Arablar nima qildi?› debdi. Ular: ‹Biz arablardan bir qavmmiz, nimani soʻrayapsan?› deyishibdi. U: ‹Sizlarning oranglizda chiqqan haligi kishi nima qildi?› debdi. Ular: ‹Yaxshi, u bir qavmga qarshi chiqdi, Alloh uni ular ustidan gʻolib qildi. Bugun ularning ishi bir yoqadan bosh chiqargan, ilohlari bir, dinlari bir›, deyishibdi. U: ‹Zugʻar buloqi nima qildi?› debdi. Ular: ‹Yaxshi, undan ekinlarini sugʻoradilar, ichishga suv oladilar›, deyishibdi. U: ‹Ammon bilan Baysan orasidagi xurmozor nima qildi?› debdi. Ular: ‹Har yili meva beradi›, deyishibdi. U: ‹Tabariya koʻli nima qildi?› debdi. Ular: ‹Suvi koʻpligidan chetlaridan toshib turibdi›, deyishibdi. Shunda u uch marta chuqur nafas oldi-da: ‹Agar mana shu bogʻlovimdan qutulib chiqsam, mana shu ikki oyogʻim bilan bosmagan yerni qoldirmasdim, faqat Toybadan boshqa — unga menga yoʻl yoʻq›, debdi». Nabiy ﷺ: «Mening shodligim mana shunga yetdi. Bu — Toyba (Madina)dir. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, unda tor yoki keng, tekis yoki togʻli birorta yoʻl yoʻqki, unda qiyomat kunigacha qilichini yalangʻochlab turgan bir farishta boʻlmasin», dedilar.Фотима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ бир куни намоз ўқиб, минбарга чиқдилар. Илгари у киши жума кунидан бошқа пайт минбарга чиқмас эдилар. Бу одамларга оғир ботди. Ким тик турган, ким ўтирган эди. У киши қўллари билан уларга ўтиринглар, деб ишора қилдилар-да: «Аллоҳга қасамки, мен бу жойимда сизга фойда берадиган бирор иш учун, роғбатлантириш ёки қўрқитиш учун турганим йўқ. Балки Тамим ад-Дорий олдимга келиб, менга бир хабар айтдики, у хабар шодлик ва кўз қорачиғининг қувончидан мени туш уйқусидан тўсди. Шу сабаб мен бу хабарни сизларга ҳам ёйишни, Пайғамбарингизнинг шодлигини сизга билдиришни истадим. Билингизки, Тамим ад-Дорийнинг амакиваччаси менга хабар беришича, шамол уларни ўзлари танимайдиган бир оролга ташлаб қўйибди. Улар кеманинг қайиқларига ўтириб, оролга чиқишибди. Қарасалар, туклари қалин, қора бир махлуқ. Унга: ‹Сен кимсан?› дейишибди. У: ‹Мен Жассосаман›, дебди. Улар: ‹Бизга хабар бер›, дейишибди. У: ‹Мен сизларга ҳеч нарса айтмайман, сизлардан сўрамайман ҳам. Лекин сиз кўриб турган мана бу ибодатхонага боринглар, унда бир киши бор, у сизлар хабар беришингизни ва у сизларга хабар беришини жуда интиқлик билан кутмоқда›, дебди. Улар унга бориб, унинг олдига киришибди. Қарасалар, маҳкам боғланган, ғамгин, кўп шикоят қилувчи бир кекса киши. У уларга: ‹Қаердан келдингиз?› дебди. Улар: ‹Шомдан›, дейишибди. У: ‹Араблар нима қилди?› дебди. Улар: ‹Биз араблардан бир қавммиз, нимани сўраяпсан?› дейишибди. У: ‹Сизларнинг оранглизда чиққан ҳалиги киши нима қилди?› дебди. Улар: ‹Яхши, у бир қавмга қарши чиқди, Аллоҳ уни улар устидан ғолиб қилди. Бугун уларнинг иши бир ёқадан бош чиқарган, илоҳлари бир, динлари бир›, дейишибди. У: ‹Зуғар булоқи нима қилди?› дебди. Улар: ‹Яхши, ундан экинларини суғорадилар, ичишга сув оладилар›, дейишибди. У: ‹Аммон билан Байсан орасидаги хурмозор нима қилди?› дебди. Улар: ‹Ҳар йили мева беради›, дейишибди. У: ‹Табария кўли нима қилди?› дебди. Улар: ‹Суви кўплигидан четларидан тошиб турибди›, дейишибди. Шунда у уч марта чуқур нафас олди-да: ‹Агар мана шу боғловимдан қутулиб чиқсам, мана шу икки оёғим билан босмаган ерни қолдирмасдим, фақат Тойбадан бошқа — унга менга йўл йўқ›, дебди». Набий ﷺ: «Менинг шодлигим мана шунга етди. Бу — Тойба (Мадина)дир. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, унда тор ёки кенг, текис ёки тоғли бирорта йўл йўқки, унда қиёмат кунигача қиличини яланғочлаб турган бир фаришта бўлмасин», дедилар.