Ibn Tovus

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ كَثِيرٍ، - يَعْنِي السَّعْدِيَّ - قَالَ صَلَّى إِلَى جَنْبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ فَكَانَ إِذَا سَجَدَ السَّجْدَةَ الأُولَى فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْهَا رَفَعَ يَدَيْهِ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ فَقُلْتُ لِوُهَيْبِ بْنِ خَالِدٍ فَقَالَ لَهُ وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ تَصْنَعُ شَيْئًا لَمْ أَرَ أَحَدًا يَصْنَعُهُ فَقَالَ ابْنُ طَاوُسٍ رَأَيْتُ أَبِي يَصْنَعُهُ وَقَالَ أَبِي رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَصْنَعُهُ وَلاَ أَعْلَمُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ ‏.‏

Nazr ibn Kasir as-Saʼdiydan (rahimahulloh) rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Xayf masjidida Abdulloh ibn Tovus mening yonimda namoz oʻqidi. U birinchi sajdani qilib, undan boshini koʻtarganida, qoʻllarini yuzi roʻparasiga koʻtardi. Men buni gʻalati koʻrdim va Vuhayb ibn Xolidga aytdim. Shunda Vuhayb ibn Xolid unga: «Sen men hech kim qilmaganini koʻrmagan bir ishni qilyapsan», dedi. Ibn Tovus: «Men otamning shuni qilayotganini koʻrganman, otam esa: ‹Men Ibn Abbosning (roziyallohu anhumo) shuni qilayotganini koʻrganman›, degan edi», dedi. Va men faqat shuni bilamanki, u (Ibn Abbos): «Paygʻambar ﷺ shuni qilar edilar», degan.Назр ибн Касир ас-Саъдийдан (раҳимаҳуллоҳ) ривоят қилинади, у шундай деди: Хайф масжидида Абдуллоҳ ибн Товус менинг ёнимда намоз ўқиди. У биринчи саждани қилиб, ундан бошини кўтарганида, қўлларини юзи рўпарасига кўтарди. Мен буни ғалати кўрдим ва Вуҳайб ибн Холидга айтдим. Шунда Вуҳайб ибн Холид унга: «Сен мен ҳеч ким қилмаганини кўрмаган бир ишни қиляпсан», деди. Ибн Товус: «Мен отамнинг шуни қилаётганини кўрганман, отам эса: ‹Мен Ибн Аббоснинг (розияллоҳу анҳумо) шуни қилаётганини кўрганман›, деган эди», деди. Ва мен фақат шуни биламанки, у (Ибн Аббос): «Пайғамбар ﷺ шуни қилар эдилар», деган.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَعَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالاَ وَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ قَالَ أَحَدُهُمَا وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ ‏.‏ وَقَالَ أَحَدُهُمَا أَلَمْلَمَ قَالَ ‏"‏ فَهُنَّ لَهُمْ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِ أَهْلِهِنَّ مِمَّنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ وَمَنْ كَانَ دُونَ ذَلِكَ ‏.‏ - قَالَ ابْنُ طَاوُسٍ - مِنْ حَيْثُ أَنْشَأَ قَالَ وَكَذَلِكَ حَتَّى أَهْلُ مَكَّةَ يُهِلُّونَ مِنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ miqotlarni belgiladilar — deb shu maʼnodagi hadis aytildi. Ulardan biri: «Yaman ahli uchun Yalamlamni», dedi, yana biri: «Alamlamni», dedi. (U zot): «Bu (joylar) oʻsha (mintaqa) ahli uchun va haj hamda umra qilmoqchi boʻlib, oʻsha joylar orqali oʻtadigan boshqa mintaqa ahli uchun ham miqotdir. Kim ulardan beriroqda boʻlsa, — Ibn Tovus aytadi: — oʻzi (ehrom) boshlagan joydan (ehrom bogʻlaydi). Shunday, hatto Makka ahli ham oʻsha joydan ehrom bogʻlaydilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ миқотларни белгиладилар — деб шу маънодаги ҳадис айтилди. Улардан бири: «Яман аҳли учун Яламламни», деди, яна бири: «Аламламни», деди. (У зот): «Бу (жойлар) ўша (минтақа) аҳли учун ва ҳаж ҳамда умра қилмоқчи бўлиб, ўша жойлар орқали ўтадиган бошқа минтақа аҳли учун ҳам миқотдир. Ким улардан берироқда бўлса, — Ибн Товус айтади: — ўзи (эҳром) бошлаган жойдан (эҳром боғлайди). Шундай, ҳатто Макка аҳли ҳам ўша жойдан эҳром боғлайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ ثَوْرٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَا رَأَيْتُ شَيْئًا أَشْبَهَ بِاللَّمَمِ مِمَّا قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ عَلَى ابْنِ آدَمَ حَظَّهُ مِنَ الزِّنَا أَدْرَكَ ذَلِكَ لاَ مَحَالَةَ فَزِنَا الْعَيْنَيْنِ النَّظَرُ وَزِنَا اللِّسَانِ الْمَنْطِقُ وَالنَّفْسُ تَمَنَّى وَتَشْتَهِي وَالْفَرْجُ يُصَدِّقُ ذَلِكَ وَيُكَذِّبُهُ ‏"‏ ‏.‏

Muhammad ibn Ubayd bizga hadis aytdi, (unga) Ibn Savr (aytdi), (u) Maʼmar (orqali), (unga) Ibn Tovus xabar berdi, (u) otasidan, (u) Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi. U dedi: Abu Hurayra Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan narsadan koʻra kichik gunohlarga oʻxshashroq biror narsani koʻrmadim. U zot: «Alloh Odam farzandiga zinodan oʻz nasibasini yozib qoʻygan, u buni shaksiz topadi. Koʻzlarning zinosi qarashdir, tilning zinosi gapirishdir, nafs orzu qiladi va ishtiyoq qiladi, avrat esa buni tasdiqlaydi yoki yolgʻonga chiqaradi», dedilar.Муҳаммад ибн Убайд бизга ҳадис айтди, (унга) Ибн Савр (айтди), (у) Маъмар (орқали), (унга) Ибн Товус хабар берди, (у) отасидан, (у) Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади. У деди: Абу Ҳурайра Набий ﷺдан ривоят қилган нарсадан кўра кичик гуноҳларга ўхшашроқ бирор нарсани кўрмадим. У зот: «Аллоҳ Одам фарзандига зинодан ўз насибасини ёзиб қўйган, у буни шаксиз топади. Кўзларнинг зиноси қарашдир, тилнинг зиноси гапиришдир, нафс орзу қилади ва иштиёқ қилади, аврат эса буни тасдиқлайди ёки ёлғонга чиқаради», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ أَبَا الصَّهْبَاءِ، قَالَ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَتَعْلَمُ إِنَّمَا كَانَتِ الثَّلاَثُ تُجْعَلُ وَاحِدَةً عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَثَلاَثًا مِنْ إِمَارَةِ عُمَرَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَعَمْ ‏.‏

Ahmad ibn Solih bizga aytdi, bizga Abdurazzoq, bizga Ibn Jurayj xabar berdi, menga Ibn Tovus otasidan xabar berdiki, Abu Sahbo Ibn Abbosga: «Bilasizmi, uch (taloq) Nabiy ﷺ, Abu Bakr (roziyallohu anhu) zamonida va Umar (roziyallohu anhu) hokimligidan uch (yil) (mobaynida) bir (taloq) deb hisoblanar edi?» dedi. Ibn Abbos: «Ha», dedi.Аҳмад ибн Солиҳ бизга айтди, бизга Абдураззоқ, бизга Ибн Журайж хабар берди, менга Ибн Товус отасидан хабар бердики, Абу Саҳбо Ибн Аббосга: «Биласизми, уч (талоқ) Набий ﷺ, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) замонида ва Умар (розияллоҳу анҳу) ҳокимлигидан уч (йил) (мобайнида) бир (талоқ) деб ҳисобланар эди?» деди. Ибн Аббос: «Ҳа», деди.