Marvon ibn al-Hakam

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ، يَقُولُ دَخَلْتُ عَلَى مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ فَذَكَرْنَا مَا يَكُونُ مِنْهُ الْوُضُوءُ ‏.‏ فَقَالَ مَرْوَانُ وَمِنْ مَسِّ الذَّكَرِ ‏.‏ فَقَالَ عُرْوَةُ مَا عَلِمْتُ ذَلِكَ ‏.‏ فَقَالَ مَرْوَانُ أَخْبَرَتْنِي بُسْرَةُ بِنْتُ صَفْوَانَ أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ مَسَّ ذَكَرَهُ فَلْيَتَوَضَّأْ ‏"‏ ‏.‏

Busra binti Safvon (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi — Abdulloh ibn Abu Bakr Urvaning shunday deganini eshitdi: Men Marvon ibn al-Hakamning oldiga kirdim va biz tahoratni buzadigan narsalarni eslab oʻtdik. Marvon: «Zakarni (avratni) ushlashdan ham (tahorat buziladi)», — dedi. Urva: «Men buni bilmasdim», — dedi. Marvon: «Menga Busra binti Safvon xabar berdiki, u Rasululloh ﷺ ning: ‹Kim zakarini (avratini) ushlasa, tahorat olsin›, — deganlarini eshitgan», — dedi.Бусра бинти Сафвон (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади — Абдуллоҳ ибн Абу Бакр Урванинг шундай деганини эшитди: Мен Марвон ибн ал-Ҳакамнинг олдига кирдим ва биз таҳоратни бузадиган нарсаларни эслаб ўтдик. Марвон: «Закарни (авратни) ушлашдан ҳам (таҳорат бузилади)», — деди. Урва: «Мен буни билмасдим», — деди. Марвон: «Менга Бусра бинти Сафвон хабар бердики, у Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Ким закарини (авратини) ушласа, таҳорат олсин›, — деганларини эшитган», — деди.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، وَسُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُمَا يَذْكُرَانِ، أَنَّ يَحْيَى بْنَ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ، طَلَّقَ بِنْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَكَمِ الْبَتَّةَ فَانْتَقَلَهَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَأَرْسَلَتْ عَائِشَةُ - رضى الله عنها - إِلَى مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ وَهُوَ أَمِيرُ الْمَدِينَةِ فَقَالَتْ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ وَارْدُدِ الْمَرْأَةَ إِلَى بَيْتِهَا ‏.‏ فَقَالَ مَرْوَانُ فِي حَدِيثِ سُلَيْمَانَ إِنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ غَلَبَنِي ‏.‏ وَقَالَ مَرْوَانُ فِي حَدِيثِ الْقَاسِمِ أَوَمَا بَلَغَكِ شَأْنُ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ فَقَالَتْ عَائِشَةُ لاَ يَضُرُّكَ أَنْ لاَ تَذْكُرَ حَدِيثَ فَاطِمَةَ ‏.‏ فَقَالَ مَرْوَانُ إِنْ كَانَ بِكِ الشَّرُّ فَحَسْبُكِ مَا كَانَ بَيْنَ هَذَيْنِ مِنَ الشَّرِّ ‏.‏

(Yahyo ibn Said) Qosim ibn Muhammad va Sulaymon ibn Yasor (rahimahumalloh)dan — ikkalovini shunday zikr qilayotganlarini eshitganini (rivoyat qiladi): Yahyo ibn Said ibnul Os Abdurrahmon ibnul Hakamning qizini qatʼiy (uch) taloq qildi, shunda Abdurrahmon uni (otasinikiga) koʻchirib oldi. Oisha (roziyallohu anho) Madina amiri boʻlgan Marvon ibnul Hakamga (kishi) yuborib, unga: «Ollohdan qoʻrq va ayolni oʻz uyiga qaytar», dedi. Marvon — Sulaymonning rivoyatida — : «Abdurrahmon meni yengdi (majbur qildi)», dedi. Marvon — Qosimning rivoyatida — : «Senga Fotima binti Qaysning voqeasi yetib bormadimi?» dedi. Oisha: «Fotimaning hadisini eslamaganing senga zarar qilmaydi», dedi. Marvon: «Agar (bu masalada) sen yomonlikni (sabab deb) bilsang, mana shu ikkovining orasidagi yomonlik senga yetarli (dalil)dir», dedi.(Яҳё ибн Саид) Қосим ибн Муҳаммад ва Сулаймон ибн Ясор (раҳимаҳумаллоҳ)дан — иккаловини шундай зикр қилаётганларини эшитганини (ривоят қилади): Яҳё ибн Саид ибнул Ос Абдурраҳмон ибнул Ҳакамнинг қизини қатъий (уч) талоқ қилди, шунда Абдурраҳмон уни (отасиникига) кўчириб олди. Оиша (розияллоҳу анҳо) Мадина амири бўлган Марвон ибнул Ҳакамга (киши) юбориб, унга: «Оллоҳдан қўрқ ва аёлни ўз уйига қайтар», деди. Марвон — Сулаймоннинг ривоятида — : «Абдурраҳмон мени енгди (мажбур қилди)», деди. Марвон — Қосимнинг ривоятида — : «Сенга Фотима бинти Қайснинг воқеаси етиб бормадими?» деди. Оиша: «Фотиманинг ҳадисини эсламаганинг сенга зарар қилмайди», деди. Марвон: «Агар (бу масалада) сен ёмонликни (сабаб деб) билсанг, мана шу икковининг орасидаги ёмонлик сенга етарли (далил)дир», деди.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، وَابْنُ، لَهِيعَةَ قَالاَ أَخْبَرَنَا أَبُو الأَسْوَدِ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، يُحَدِّثُ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ، أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا هُرَيْرَةَ هَلْ صَلَّيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الْخَوْفِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ مَرْوَانُ مَتَى فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ عَامَ غَزْوَةِ نَجْدٍ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى صَلاَةِ الْعَصْرِ فَقَامَتْ مَعَهُ طَائِفَةٌ وَطَائِفَةٌ أُخْرَى مُقَابِلَ الْعَدُوِّ ظُهُورُهُمْ إِلَى الْقِبْلَةِ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرُوا جَمِيعًا الَّذِينَ مَعَهُ وَالَّذِينَ مُقَابِلِي الْعَدُوِّ ثُمَّ رَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً وَاحِدَةً وَرَكَعَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي مَعَهُ ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي تَلِيهِ وَالآخَرُونَ قِيَامٌ مُقَابِلِي الْعَدُوِّ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَامَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي مَعَهُ فَذَهَبُوا إِلَى الْعَدُوِّ فَقَابَلُوهُمْ وَأَقْبَلَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي كَانَتْ مُقَابِلِي الْعَدُوِّ فَرَكَعُوا وَسَجَدُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ كَمَا هُوَ ثُمَّ قَامُوا فَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً أُخْرَى وَرَكَعُوا مَعَهُ وَسَجَدَ وَسَجَدُوا مَعَهُ ثُمَّ أَقْبَلَتِ الطَّائِفَةُ الَّتِي كَانَتْ مُقَابِلِي الْعَدُوِّ فَرَكَعُوا وَسَجَدُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدٌ وَمَنْ مَعَهُ ثُمَّ كَانَ السَّلاَمُ فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَلَّمُوا جَمِيعًا فَكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَانِ وَلِكُلِّ رَجُلٍ مِنَ الطَّائِفَتَيْنِ رَكْعَةٌ رَكْعَةٌ ‏.‏

Urva ibn az-Zubayr Marvon ibn al-Hakamdan rivoyat qiladi: U Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan: «Sen Rasululloh ﷺ bilan birga xavf namozini oʻqiganmisan?» deb soʻradi. Abu Hurayra (roziyallohu anhu): «Ha», dedi. Marvon: «Qachon?» dedi. Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Najd gʻazoti yili. Rasululloh ﷺ asr namoziga turdilar. U zot bilan birga bir guruh (namozga) turdi, boshqa bir guruh esa dushmanga roʻbaroʻ boʻlib, orqalari qiblaga qaragan holda turdi. Rasululloh ﷺ takbir aytdilar, u zot bilan birga boʻlganlar ham, dushmanga roʻbaroʻ boʻlganlar ham — barchasi takbir aytdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ bir rakaat rukuʼ qildilar, u zot bilan birga boʻlgan guruh ham rukuʼ qildi. Soʻng sajda qildilar, u zotga yaqin boʻlgan guruh ham sajda qildi, boshqalari esa dushmanga roʻbaroʻ turgan holicha (tik) turdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ turdilar, u zot bilan birga boʻlgan guruh ham turib, dushman tomon ketdilar va ularga roʻbaroʻ boʻldilar. Dushmanga roʻbaroʻ boʻlib turgan guruh esa keldi va rukuʼ hamda sajda qildi, Rasululloh ﷺ avvalgicha tik turardilar. Soʻng ular turdilar, Rasululloh ﷺ yana bir rakaat rukuʼ qildilar, ular ham u zot bilan birga rukuʼ qildilar; u zot sajda qildilar, ular ham u zot bilan birga sajda qildilar. Soʻng dushmanga roʻbaroʻ boʻlib turgan guruh keldi va rukuʼ hamda sajda qildi, Rasululloh ﷺ va u zot bilan birga boʻlganlar esa oʻtirgan edilar. Soʻng salom (vaqti) boʻldi, Rasululloh ﷺ salom berdilar, ularning barchasi ham salom berdilar. Shunday qilib, Rasululloh ﷺ ga ikki rakaat, ikki guruhdagi har bir kishiga esa bittadan rakaat (boʻldi)».Урва ибн аз-Зубайр Марвон ибн ал-Ҳакамдан ривоят қилади: У Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан: «Сен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга хавф намозини ўқиганмисан?» деб сўради. Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу): «Ҳа», деди. Марвон: «Қачон?» деди. Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Нажд ғазоти йили. Расулуллоҳ ﷺ аср намозига турдилар. У зот билан бирга бир гуруҳ (намозга) турди, бошқа бир гуруҳ эса душманга рўбарў бўлиб, орқалари қиблага қараган ҳолда турди. Расулуллоҳ ﷺ такбир айтдилар, у зот билан бирга бўлганлар ҳам, душманга рўбарў бўлганлар ҳам — барчаси такбир айтдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бир ракаат рукуъ қилдилар, у зот билан бирга бўлган гуруҳ ҳам рукуъ қилди. Сўнг сажда қилдилар, у зотга яқин бўлган гуруҳ ҳам сажда қилди, бошқалари эса душманга рўбарў турган ҳолича (тик) турдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ турдилар, у зот билан бирга бўлган гуруҳ ҳам туриб, душман томон кетдилар ва уларга рўбарў бўлдилар. Душманга рўбарў бўлиб турган гуруҳ эса келди ва рукуъ ҳамда сажда қилди, Расулуллоҳ ﷺ аввалгича тик турардилар. Сўнг улар турдилар, Расулуллоҳ ﷺ яна бир ракаат рукуъ қилдилар, улар ҳам у зот билан бирга рукуъ қилдилар; у зот сажда қилдилар, улар ҳам у зот билан бирга сажда қилдилар. Сўнг душманга рўбарў бўлиб турган гуруҳ келди ва рукуъ ҳамда сажда қилди, Расулуллоҳ ﷺ ва у зот билан бирга бўлганлар эса ўтирган эдилар. Сўнг салом (вақти) бўлди, Расулуллоҳ ﷺ салом бердилар, уларнинг барчаси ҳам салом бердилар. Шундай қилиб, Расулуллоҳ ﷺ га икки ракаат, икки гуруҳдаги ҳар бир кишига эса биттадан ракаат (бўлди)».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، أَنَّ عَبْدًا، سَرَقَ وَدِيًّا مِنْ حَائِطِ رَجُلٍ فَغَرَسَهُ فِي حَائِطِ سَيِّدِهِ فَخَرَجَ صَاحِبُ الْوَدِيِّ يَلْتَمِسُ وَدِيَّهُ فَوَجَدَهُ فَاسْتَعْدَى عَلَى الْعَبْدِ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ وَهُوَ أَمِيرُ الْمَدِينَةِ يَوْمَئِذٍ فَسَجَنَ مَرْوَانُ الْعَبْدَ وَأَرَادَ قَطْعَ يَدِهِ فَانْطَلَقَ سَيِّدُ الْعَبْدِ إِلَى رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ فَسَأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ قَطْعَ فِي ثَمَرٍ وَلاَ كَثَرٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ إِنَّ مَرْوَانَ أَخَذَ غُلاَمِي وَهُوَ يُرِيدُ قَطْعَ يَدِهِ وَأَنَا أُحِبُّ أَنْ تَمْشِيَ مَعِي إِلَيْهِ فَتُخْبِرَهُ بِالَّذِي سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَشَى مَعَهُ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ حَتَّى أَتَى مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ فَقَالَ لَهُ رَافِعٌ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ قَطْعَ فِي ثَمَرٍ وَلاَ كَثَرٍ ‏"‏ ‏.‏ فَأَمَرَ مَرْوَانُ بِالْعَبْدِ فَأُرْسِلَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْكَثَرُ الْجُمَّارُ ‏.‏

Abdulloh ibn Maslama bizga Molik ibn Anasdan, u Yahyo ibn Saiddan, u Muhammad ibn Yahyo ibn Habbondan rivoyat qildiki, bir qul bir kishining bogʻidan xurmo koʻchatini oʻgʻirlab, uni xoʻjasining bogʻiga ekib qoʻyibdi. Koʻchat egasi oʻz koʻchatini izlab chiqib, uni topib oldi va qul ustidan oʻsha kunlari Madina amiri boʻlgan Marvon ibn Hakamdan yordam soʻradi. Marvon qulni qamab qoʻyib, uning qoʻlini kesmoqchi boʻldi. Qulning xoʻjasi Rofe ibn Xadij (roziyallohu anhu) huzuriga borib, undan bu haqda soʻradi. U esa Rasululloh ﷺning: «Meva va xurmo magʻzi (oʻgʻirlanishi) uchun (qoʻl) kesilmaydi», deganlarini eshitganini aytdi. Shunda kishi: «Marvon mening qulimni ushlab oldi va uning qoʻlini kesmoqchi. Men siz u bilan birga uning oldiga borib, Rasululloh ﷺdan eshitgan narsangizni unga aytib berishingizni xohlayman», dedi. Rofe ibn Xadij u bilan birga yurib, Marvon ibn Hakam huzuriga keldi. Rofe unga: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Meva va xurmo magʻzi (oʻgʻirlanishi) uchun (qoʻl) kesilmaydi›, deganlarini eshitganman», dedi. Shunda Marvon qulni qoʻyib yuborishni buyurdi va u qoʻyib yuborildi. Abu Dovud aytadi: Kasar — bu xurmo magʻzidir.Абдуллоҳ ибн Маслама бизга Молик ибн Анасдан, у Яҳё ибн Саиддан, у Муҳаммад ибн Яҳё ибн Ҳаббондан ривоят қилдики, бир қул бир кишининг боғидан хурмо кўчатини ўғирлаб, уни хўжасининг боғига экиб қўйибди. Кўчат эгаси ўз кўчатини излаб чиқиб, уни топиб олди ва қул устидан ўша кунлари Мадина амири бўлган Марвон ибн Ҳакамдан ёрдам сўради. Марвон қулни қамаб қўйиб, унинг қўлини кесмоқчи бўлди. Қулнинг хўжаси Рофе ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу) ҳузурига бориб, ундан бу ҳақда сўради. У эса Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мева ва хурмо мағзи (ўғирланиши) учун (қўл) кесилмайди», деганларини эшитганини айтди. Шунда киши: «Марвон менинг қулимни ушлаб олди ва унинг қўлини кесмоқчи. Мен сиз у билан бирга унинг олдига бориб, Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсангизни унга айтиб беришингизни хоҳлайман», деди. Рофе ибн Хадиж у билан бирга юриб, Марвон ибн Ҳакам ҳузурига келди. Рофе унга: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Мева ва хурмо мағзи (ўғирланиши) учун (қўл) кесилмайди›, деганларини эшитганман», деди. Шунда Марвон қулни қўйиб юборишни буюрди ва у қўйиб юборилди. Абу Довуд айтади: Касар — бу хурмо мағзидир.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو كَامِلٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمُ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الصُّبْحِ فَلْيَضْطَجِعْ عَلَى يَمِينِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مَرْوَانُ بْنُ الْحَكَمِ أَمَا يُجْزِئُ أَحَدَنَا مَمْشَاهُ إِلَى الْمَسْجِدِ حَتَّى يَضْطَجِعَ عَلَى يَمِينِهِ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فِي حَدِيثِهِ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ عَلَى نَفْسِهِ ‏.‏ قَالَ فَقِيلَ لاِبْنِ عُمَرَ هَلْ تُنْكِرُ شَيْئًا مِمَّا يَقُولُ قَالَ لاَ وَلَكِنَّهُ اجْتَرَأَ وَجَبُنَّا ‏.‏ قَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ فَمَا ذَنْبِي إِنْ كُنْتُ حَفِظْتُ وَنَسُوا ‏.‏

Musaddad, Abu Komil va Ubaydulloh ibn Umar ibn Maysara — ular aytdilar: Bizga Abdulvohid, unga Aʼmash, Abu Solihdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz bomdoddan oldin ikki rakaat oʻqisa, oʻng yoni bilan yotib olsin», dedilar. Shunda Marvon ibn al-Hakam unga: «Birortamizning masjidga yurib borishi oʻng yoni bilan yotishimiz uchun kifoya qilmaydimi?» dedi. Ubaydulloh oʻz hadisida (shunday) aytdi: U (Abu Hurayra): «Yoʻq», dedi. (Roviy) aytdi: Bu (gap) Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ga yetdi. U: «Abu Hurayra oʻziga (ortiqcha narsani) koʻp yukladi», dedi. Ibn Umarga: «Uning aytayotgan biror narsasini inkor qilasizmi?» deyildi. U: «Yoʻq, lekin u botir boʻldi, biz esa qoʻrqdik», dedi. (Roviy) aytdi: Bu (gap) Abu Hurayraga yetdi. U: «Men yodlab qolgan boʻlsam-u, ular esa unutgan boʻlsalar, mening nima gunohim bor?» dedi.Мусаддад, Абу Комил ва Убайдуллоҳ ибн Умар ибн Майсара — улар айтдилар: Бизга Абдулвоҳид, унга Аъмаш, Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз бомдоддан олдин икки ракаат ўқиса, ўнг ёни билан ётиб олсин», дедилар. Шунда Марвон ибн ал-Ҳакам унга: «Бирортамизнинг масжидга юриб бориши ўнг ёни билан ётишимиз учун кифоя қилмайдими?» деди. Убайдуллоҳ ўз ҳадисида (шундай) айтди: У (Абу Ҳурайра): «Йўқ», деди. (Ровий) айтди: Бу (гап) Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)га етди. У: «Абу Ҳурайра ўзига (ортиқча нарсани) кўп юклади», деди. Ибн Умарга: «Унинг айтаётган бирор нарсасини инкор қиласизми?» дейилди. У: «Йўқ, лекин у ботир бўлди, биз эса қўрқдик», деди. (Ровий) айтди: Бу (гап) Абу Ҳурайрага етди. У: «Мен ёдлаб қолган бўлсам-у, улар эса унутган бўлсалар, менинг нима гуноҳим бор?» деди.